ՍԵԲԱՍՏԱՑՈՒ ՕՐԵՐԻՆ ՆՎԻՐՎԱԾ ՆԱԽԱԳԻԾ՝ ,,ՇԻՐԱԿԱՑՈՒ ԽՆԴԻՐՆԵՐԻ ՔՆՆԱՐԿՈՒՄ,,

Ժամկետը՝ Նոյեմբեր

Դասարաններ՝ 7, 8 դասարաններ

Պատասխանատուներ՝  Զարինե Փանյան

Ուս. վայրը՝ Միջին դպրոցներ

Նպատակը՝ Հոկտեմբեր-նոյեմբեր ամիսները կրթահամալիրի Մաթեմատիկա ամսագրի օրացույցով համարվում են Անանիա Շիրակացու օրեր։ Կիրականացնենք հետևյալ նախագիծը․

Սեբաստացի սովորողները հոկտեմբեր ամսվա ընթացքում համացանցից, հանրագիտարաններից , գրքերից կամ այլ աղբյուրներց կգտնեն ինֆորմացիա Անանիա Շիրակացու կենսագրության և նրա գործունեության վերաբերյալ։ Քանի որ, Շիրակացուց մեզ շատ քիչ խնդիրներ են հասել, ապա հին գրքերից և տարբեր աղբյուրներից կգտնենք խնդիրներ, եթե դրանք թարգմանված են, իսկ եթե ոչ, ապա կկատարենք թարգմանություններ և կլուծենք Շիրակացուն պատկանող այդ հին խնդիրները։

Ընթացքը՝ Դասարանը կբաժանվի 5-6 հոգանոց խմբերի, այնուհետև վերը նկարագրված նախագիծը կիրականացնեն։ Սովորողներից պահանջվում է , իրենց հետ ունենալ համակարգիչ, նոթբուք կամ նեթբուք։ Արդյունքները գրանցում են իրենց բլոգներում։

Անանիա Շիրակացի

Կենսագրություն

Շիրակացին ծնվել է 610թ-ին, իսկ մահացել է մոտավորապես 690թ-ին: Նա ծնվել էր Անանիա գյուղում: Հետևաբար սովորել է Դպրևանքի դպրոցում: Նա որոշեց շարունակել ուսումը, բայց չգտնելով ուսուցիչ և գրքեր, նա որոշեց մեկնել Բյուզանդիա: Նա գտավ մի ուսուցիչ, բայց պարզվեց որ նա թվաբանությանը չի տիրապետում: Ապա ուզում է մեկնել Կոստանդինոպոլիս, երբ հանդիպում է այնտեղից եկող ծանոթների և լսում Տյուքիկոս Բյուզանդացու մասին, որը ապրում է Տրապիզոնում։ Ութ տարի սովորելով Տյուքիկոսի մոտ, նա տիրապետում համարողական գիտությանը, ինչպես նաև ծանոթանում այլ գիտությունների և բազմաթիվ գրքերի հետ։ Հետո նա վերադառնում է Հայաստան, որտեղ բացում է դպրոց և գրում է բազմաթիվ գրքեր: Կյանքի ընթացքում նա զբաղվել է փիլիսոփայությամբ, աստղագիտությամբ, աշխարհագրությամբ, մաթեմատիկայով, տոմարագիտությամբ, ալքիմիկոսությամբ։ Նա բացատրում էր տարվա եղանակների, գիշերվա ու ցերեկվա առաջացումը։ Որոշ համեմատությունների ու դատողությունների միջոցով եզրակացնում էր, որ Արեգակը մեծ է թե՛ Լուսնից, թե՛ Երկրից և գտնվում է շատ մեծ հեռավորության վրա։ Աշխատություններից ամենաարժեքավորը թվաբանության դասագիրքն է՝ գումարման, հանման, բազմապատկման և բաժանման գործողություններն ամփոփող աղյուսակներով։ Անանիա Շիրակացու մեզ հասած աշխատություներից գիտական հետաքրքրություն են ներկայացնում նաև թանկարժեք քարերին, չափ ու կշիռներին, ֆիզիկայի և օդերևութաբանության զանազան հարցերին վերաբերող ուսումնասիրությունները։ Ազդվելով ժամանակի առաջավոր սոցիալ–քաղաքական ու մշակութային շարժումներից և ուսումնասիրելով բնությունը՝ նա կարողացել է տեսնել միջնադարյան բնագիտական տեսությունների կրոնական ուղղվածությունը և փորձել է դրանք փոխարինել գիտական տեսակետներով։ Անանիա Շիրակացին բնական գիտությունների հիմնադիրն է Հայաստանում:

Խնդիրներ

Խնդիր 1. Իմ մերձավոր մարդկանցից մեկը Մեկնելով Բահլ՝ շահաբեր գնով մարգարիտ ձեռք բերեց։ Տուն վերադառնալիս, հասնելով Գանձակ, նա իր գնած մարգարիտի կեսը վաճառեց հատը 50 դրամով։ Գալով Նախիջևան՝ վաճառեց նրա քառորդ մասը, հատը 70 դրամով, ապա հասնելով Դվին՝ վաճառեց նաև այդ մարգարիտի 1/12 մասը՝ հատը 50 դրամով։ Երբ նա եկավ մեզ մոտ՝ Շիրակ, նրա մոտ մնացել էր ընդամենը 24 հատ մարգարիտ։ Արդ, այդ մնացածով իմացի՛ր, թե ընդամենը քանի մարգարիտ էր գնել նա և քանի՞ դրամ էր ստացել վաճառած մարգարիտներից։

Լուծում

1/2+1/4+1/12=6/12+3/12+1/12=10/12

12/12-10/12=2/12=24 մարգարիտ

12:2=6

6×24=144 մարգարիտ

144:2=72

72×50=3600դրամ

72:2=36

36×70=2526դրամ

24:2=12

12×50=600դրամ

300+2526+600=4200+2526=6726դրամ

Պատ.` ընդ. գնված մարգարիտներ — 144 հատ, վաճառվաներից աշխատած գումար — 6726դրամ:

Խնդիր 2. Ես իմ ուսուցչից լսեցի, թե գողերը, մտնելով Մարկիանոսի գանձարանը, գանձի կեսը և 1/4-ը գողացան։ Գանձապահները ներս մտնելով՝ գտան 421 կենդինար( 1 կենդինարը հավասար է 7200 դահեկանի) և 3600 դահեկան։ Արդ իմացի՛ր, թե ամբողջ գանձը որքա՞ն էր։

Լուծում

1/2+1/4=2/4+1/4=3/4

421×7200=3.031.200

3.031.200+3600=3.034.800

3.034.800×4=12.139.200

12.139.200:7200=1686

Պատ.` 1686 կենդինար:

Խնդիր 3. Սուրբ Սոֆիայի միաբանների աշխատավարձը բաժանվում էր այսպես․ 1/5 մասը ստանում էին սարկավագները, 1/10-ը՝ քահանաները, 240 լիտր՝ եպիսկոպոսները և 2000 լիտր՝ մնացած միաբանները։ Գտի՛ր, թե ամբողջ աշխատավարձը քանի՞ լիտր էր։

Լուծում

1/5+1/10=2/10+1/10=3/10

10/10-3/10=7/10

240+2000=2240լ

7/10=2240լ

2240:7=320

320×10=3200լ

Պատ.` 3200լ:

Խնդիր 4. Սպաների աշխատավարձը բաշխվում էր այսպես․ 1/4 մասը՝ պատվազորներին, 1/8-ը ավագներին, իսկ մնացած 150 կենդինարը՝ մյուս հեծյալներին։ Իմացի՛ր, թե ամբողջ աշխատավարձը որքա՞ն էր։

Լուծում

1/4+1/8=2/8+1/8=3/8

8/8-3/8=5/8

5/8=150 կենդինար

150:5=30

30×8=240 կենդինար

Պատ.` 240 կենդինար:

Խնդիր 5. Իմ հորից ես լսեցի, թե պարսիկների դեմ հայոց պատերազմի ժամանակ Զորաց Կամսարյանը մեծ քաջագործություններ էր գործում․ իբր թե մեկ ամսվա ընթացքում երեք անգամ հարձակվելով պարսկական զորքի վրա՝ առաջին անգամ կոտորեց զորքի կեսը, հետապնդելով՝ երկրորդ անգամ կոտորեց քառորդ մասը, երրորդ անգամ՝ տասնմեկերորդը, մնացածները փախուստի մատնված ՝ Նախիջևան մտան, թվով 280: Այդ մնացածներով մենք պետք է իմանանք, թե ջարդից առաջ որքա՞ն էին։

Լուծում

1/2+1/4+1/11=37/44

1-37/44=7/44

280/7×44=1760