9- րդ դասարան․Առաջադրանք 02․12 2022թ․

1․Ի՞նչ ջերմաքանակ կանջատվի 100 վ-ում 25 Օմ դիմադրություն ունեցող մետաղե պարույրում, եթե այն միացված է 120 Վ լարման ցանցին:

iStock_000019129839_Small.jpg

t = 100վ | I = U/R = 120/25 = 4,8Ա
R = 25Օմ | Q = I2Rt = 4,82 * 25 * 100 = 57 600Ջ
U = 120Վ
__________
Q = ?

2․ Ջեռուցիչ տարրի դիմադրությունը 200 Օմ է, նրանով անցնող հոսանքի ուժը՝ 0.6 Ա:

Ի՞նչ ջերմաքանակ կանջատվի նրանում 10 վ-ի ընթացքում:

hot_electric_hob.jpg

R = 200Օմ | Q = I2Rt = 720Ջ
I = 0,6Ա
t = 10վ
________
Q = ?

3․ Շղթայի տեղամասում միմյանց հաջորդաբար միացված են R1=20 Օմ և R2=80 Օմ դիմադրություններով ռեզիստորներ: Տեղամասի ծայրերում լարումը 200 Վ է: 2 րոպեի ընթացքում ի՞նչ ջերմաքանակ կանջատվի հաղորդիչներից յուրաքանչյուրում:

images.jpg

R1 = 20Օմ | R = R1 + R2 = 20 + 80 = 100Օմ
R2 = 80Օմ | I = U/R = 200/100 = 2Ա
U = 200Վ | Q = I2Rt = 22 * 100 * 120 = 48 000Ջ
t = 2ր = 120Վ
____________
Q = ?

4․ Նույն չափերի 0.1 Օմ⋅մմ2/մ  տեսակարար դիմադրությամբ երկաթե և 1.1 Օմ⋅մմ2/մ տեսակարար դիմադրությամբ նիքրոմե հաղորդալարերը միացված են շղթային հաջորդաբար: Ինչի՞ է հավասար նույն ժամանակամիջոցում առաջին և երկրորդ հաղորդալարերում անջատված ջերմաքանակների հարաբերությունը:

ρ1 = 0,1Օմ * մմ2/մ | I1 = I2
ρ2 = 1.1Օմ * մմ2/մ | L1 = L2
t1 = t2 | S1 = S2
______________ | Q1 : Q2 = ρ1 : ρ2 = 0,1 : 1,1 = 1/11
Q1 : Q2 = ?

5․ Էլեկտրական արդուկի 0.017 Օմ⋅մմ2/մ տեսակարար դիմադրությամբ պղնձե  սնուցող հաղորդալարի երկարությունը 2 մ է, լայնական հատույթի մակերեսը՝ 1.5մմ2։ Որքա՞ն ջերմաքանակ կանջատվի այդ հաղորդալարում 10 րոպեի ընթացքում, եթե շղթայում հոսանքի ուժը 3 Ա է:

7cafe0adbff60a65bc8b63e185697658.jpg

ρ = 0,017Օմ * մմ2/մ | R = ρL/S = 0,017 * 2 / 1,5 = 0,0227Օմ
L = 2մ = 2000մմ | Q = I2Rt = 32 * 0,0227 * 600 = 123Ջ
S = 1,5մմ2
t = 10ր = 600վ
I = 3Ա
_________________
Q = ?

6․ Բնակարանի տաքացման համար օգտագործվող 100 Օմ դիմադրություն ունեցող էլեկտրական ջերմատաքացուցիչը  նախատեսված է 3.5 Ա հոսանքի ուժի համար: Որքա՞ն էներգիա կծախսի այդ ջերմատաքացուցիչը 5 ժամ անընդհատ աշխատելու դեպքում:

R = 100Օմ | U = IR = 3,5 * 100 = 350Վ
I = 3,5Ա | A = IUt = 3,5 * 350 * 18 000 = 22 050 000Ջ
t = 5ժ = 18 000վ
______________
A = ?

7․ Նկուղում էլեկտրական լամպը մոռացել էին անջատել: Որքա՞ն աշխատանք էր իզուր կատարվել 10 ժամում, եթե լամպը միացված էր 127 Վ լարման ցանցին և նրանով անցնող հոսանքի ուժը 0.8 Ա էր:

t = 10ժ = 36 000վ | A = IUt = 0,8 * 127 * 36 000 = 3 657 600 Ջ
U = 127Վ
I = 0,8Ա
_______________
A = ?

8․ 30 Օմ դիմադրություն ունեցող էլեկտրական փոշեկուլը միացրեցին 120 Վ լարման ցանցին: Որքա՞ն աշխատանք կկատարի նրանում հոսանքը 8 րոպեի ընթացքում:

1377342770.gif_big.jpg

I = 30Օմ | A = IUt = 30 * 120 * 480 = 1 728 000 Ջ
U = 120Վ
t = 8ր = 480վ
____________
A = ?

9․ Էլեկտրական մսաղացի տեղեկագրում գրված է 127 Վ և 2.5 Ա: Որքա՞ն է նրա էլեկտրաշաժիչի հզորությունը:

myasorubka-mirta-mgr315r!Large.jpg

U = 127Վ | P = IU/t = 2,5 * 127 / 1 = 317,5
I = 2,5Ա
________
P = ?

P = A/t = IU/t

10․ 9 Վ լարման և 1 Ա հոսանքի ուժի դեպքում ռադիոընդունիչի մարտկոցի լիցքավորումը տևեց 1 ժամ:

Որոշե՛ք հոսանքի կատարած աշխատանքը այդ ընթացքում:

b3.jpg

Թեմայի ամփոփում՝Հաղորդիչների հաջորդական և զուգահեռ միացումներ

1. Ինչի՞ է հավասար նկարում պատկերված շղթայի տեղամասի ընդհանուր դիմադրությունը, եթե միմյանց զուգահեռ միացված միատեսակ լամպերից յուրաքանչյուրի դիմադրությունը 60 Օմ է:

image-5f26d071.png

1/R = 1/R1 + 1/R2 = 1/60 + 1/60 + 1/60 = 3/60 = 20 Օմ

2. Շղթայի տեղամասի ընդհանուր դիմադրությունը 84 Օմ է: Շղթայի տեղամասը բաղկացած է միմյանց հաջորդաբար միացված 2 միատեսակ լամպերից և ռեոստատից:

Որոշեք լամպերից յուրաքանչյուրի դիմադրությունը, եթե ռեոստատի դիմադրությունը՝ 2 Օմ է:

Nk 9-5-1-12.jpg

84 — 2 = 82

82 : 2 = 41 Օմ

3. Լարումը նկարում պատկերված շղթայի տեղամասում 50 Վ է, իսկ հոսանքի ուժը՝ 2.5 Ա:

Որոշեք երկրորդ ռեզիստորի դիմադրությունը, եթե առաջինինը՝ 7 Օմ է:

13.jpg

R = U/I

R = 50/2,5 = 20

R2 = R — R1 = 20 — 7 = 13 Օմ

4. 150 Օմ և 400 Օմ դիմադրություններով երկու ռեզիստորներ հաջորդաբար միացված են հոսանքի աղբյուրին: Երկրորդ ռեզիստորի ծայրերում լարումը 300 Վ է:

Որոշեք հոսանքի ուժը շղթայում և լարումը տեղամասի ծայրերում:

13.jpg

U2 = IR2

300 = I * 400

I = 300/400 = 3/4 = 0,77

U1 = IR1

300 = 0,77 * 150 = 115,5

5. Շղթան կազմված է միմյանց հաջորդաբար միացված երեք հաղորդիչներից, համապատասխանաբար՝ 2 Օմ, 3 Օմ և 5 Օմ դիմադրություններով:

Լարումը այդ տեղամասի ծայրերում 40 Վ է:

Որոշեք լարում յուրաքանչյուր հաղորդչի ծայրերին:

13.jpg

U = IR

R = R1 + R2 + R3 = 2 + 3 + 5 = 10

40 = I * 10

I = 40/10 = 4

U1 = IR1 = 4 * 2 = 8Վ

U2= IR2 = 4 * 3 = 12Վ

U3 = IR3 = 4 * 5 = 20Վ

6. 300 Օմ դիմադրություն ունեցող ալյումինե հաղորդալարը բաժանեցին 4 հավասար մասի և դրանք միացրեցին միմյանց զուգահեռաբար:

Որոշեք ստացված հաղորդալարի դիմադրությունը:

fd91abed413b91f470a0152a3e11de9e3b6e06d4.jpg

300/4 = 75 Օմ

7. Նկարում պատկերված շղթայում լարումը 80 Վ է, A ամպերաչափը ցույց է տալիս 1.6 Ա, իսկ առաջին հաղորդիչի դիմադրությունը՝ R1=120 Օմ:

Որոշե՛ք երկրորդ հաղորդչի դիմադրությունը՝ R2-ը, ինչպես նաև A1 և A2 ամպերաչափի ցուցմունքները:

Պատասխանը գրել հարյուրերորդականի ճշտությամբ:

Nk 9-6-2-9.jpg

8. Նույն հաստության պղնձե հաղորդալարերից առաջինի երկարությունը 30 սմ է, իսկ երկրորդինը՝ 3 մ է:

Ո՞ր հաղորդալարի դիմադրությունն է ավելի մեծ և քանի անգամ:

9. Եռակցման ապարատը միացված է լարման ցանցին 100 մ երկարության և 10 մմ² լայնական հատույթի մակերեսով պղնձե հաղորդալարով:

Որոշեք լարումը հաղորդալարի ծայրերին, եթե նրանով անցնող հոսանքի ուժը 150 Ա է:

Պղնձի տեսակարար դիմադրության արժեքը վերցրեք տեսական  մասում բերված աղյուսակից:

Պատասխանը գրել տասնորդականի ճշտությամբ:

uyio.png

10. Որքա՞ն է էլեկտրամագնիսի կոճին փաթաթված պղնձե հաղորդալարի երկարությունը, եթե նրա լայնական հատույթի մակերեսը 0.18 մմ² է, իսկ դիմադրությունը` 40 Օմ:

Մետաղների տեսակարար դիմադրության արժեքը վերցրեք տեսական մասում բերված աղյուսակից:

slide_2.jpg

Դաս 16,17: Էլեկտրական շղթաների հաշվարկը: ՀԱՂՈՐԴԻՉՆԵՐԻ ՀԱՋՈՐԴԱԿԱՆ ԵՒ ԶՈՒԳԱՀԵՌ ՄԻԱՑՈՒՄ։

Գործնականում կիրառվող էլեկտրական շղթաները, որպես կանոն, բաղկացած են լինեւմ էլեկտրաէներգիայի մի քանի սպառիչներից: Շղթայում սպառիչները միմյանց հետ կարող են միացված լինել ամենատարբեր եղանակներով: Սպառիչների միացման ամենապարզ և տարածված տեսակները հաջորդական և զուգահեռ միացումներն են:Շղթայի տեղամասում հաղորդիչների այնպիսի միացումը, որի դեպքում յուրաքանչյուր հաղորդչից դուրս եկող հաղորդալարը առանց ճյուղավորվելու միանում է այլ հաղորդչի, կոչվում է հաջորդական միացում:

Nk 9-5-2-9.jpg

 Նկարում պատկերված է  R1, Rև R3 ռեզիստորների հաջորդական միացումը: Հաղորդիչների հաջորդական միացումն ունի իր օրինաչափությունները: 

,..jpg

  Հավաքելով համապատասխան շղթա, ամպերաչափի և վոլտաչափի միջոցով անհրաժեշտ չափումներ կատարելով, կարելի է համոզվել.1. Հաջորդական միացման դեպքում բոլոր հաղորդիչներում հոսանքի ուժը միևնույնն է՝ I=I1=I2=I3 (1), որտեղ I1, I2, I3-ը համապատասխանաբար I, II և III հաղորդիչներով անցնող հոսանքի ուժերն են, իսկ I-ն՝ հոսանքի ուժը շղթայում:2. Հաղորդիչների հաջորդական միացման դեպքում ամբողջ տեղամասի լարումը հավասար է առանձին հաղորդիչների լարումների գումարին՝ U= U1+U2+U3 (2), որտեղ U-ն ամբողջ տեղամասի, իսկ U1, U2, U3-ը առանձին հաղորդիչների լարումներն են:Օգտվելով Օհմի օրենքից և հաշվի առնելով (1) հավասարումի (2) առնչությունը կարող ենք պնդել՝ 3. Հաղորդիչների հաջորդական միացման դեպքում ամբողջ տեղամասի դիմադրությունը հավասար է առանձին հաղորդիչների դիմադրությունների գումարին՝R=R1+R2+R3, որտեղ R1-ը, R2-ը և R3-ը առանձին հաղորդիչների դիմադրություններն են, իսկ R-ը ամբողջ տեղամասի դիմադրությունը:Այս երեք օրինաչափություններ ճիշտ են նաև ցանկացած թվով հաջորդաբար միացված հաղորդիչների համար: Մասնավորապես, եթե հաջորդաբար իրար միացված են n միատեսակ հաղորդիչներ (ռեզիստորներ), որոնցից յուրաքանչյուրի դիմադրությունը R1 է, ապա դրանց ընդհանուր դիմադրությունը կլինի՝ R=nRՀաջորդաբար միացված ցանկացած երկու հաղորդիչներում հոսանքի ուժերի հավասարությունից՝ I1=I2, հետևում է, որ U1/R1=U2/R2 կամ U1/U2=R1/R2

Screenshot_1.png

Այսինքն, հաջորդաբար միացված հաղորդիչներում լարումները ուղիղ համեմատական են այդ հաղորդիչների դիմադրություններին:Հաղորդիչների հաջորդական միացման տարբերակիչ առանձնահատկությունն այն է, որ դրանցից թեկուզ մեկի անսարքության դեպքում հոսանքը դադարում է ամբողջ շղթայում:

Տանը՝ դաս 16, 17, պատասխանել և գրել թեմատիկ հարցեր և առաջադրանքները։ Հրապարակել բլոգներում։

Առաջադրանքներ

1․ Փակ էլեկտրական շղթայում էլեկտրական էներգիան չի կարող փոխակերպվել …

մեխանիկական էներգիայի:

ներքին էներգիայի:

ատոմային էներգիայի:

քիմիական էներգիայի:

2․ Հաղորդչում էլեկտրական դաշտի՝ լիցքակիրներ տեղափոխելու աշխատանքը կոչվում է …

էլեկտրական աշխատանք:

հոսանքի աշխատանք:

կուլոնյան աշխատանք:

3․ Շղթայի որևէ տեղամասով 1 Կլ լիցք տեղափոխելիս հոսանքի աշխատանքը թվապես հավասար է այդ տեղամասի …

լարմանը:

լարվածությանը:

4․ Լարման միավոր չէ:

Վ:

մՎ:

Ն·մ/Կլ:

Վտ:

5․ Հոսանքի աղբյուրի բնութագիրն անվանում են …

էլեկտրաքարշ ուժ:

էլեկտրաշարժ ուժ:

էլեկտրական ուժ:    

6․ Մարտկոցի ԷլՇՈւ-ն 12 Վ է: Նշանակում է՝ մարտկոցի յուրաքանչյուր սեղմակին 1 Կլ լիցք առանձնացնելու համար կողմնակի ուժերը կատարում են … աշխատանք:

6 Ջ:

24 Ջ:

12 Ջ: 

7․ Վոլտաչափը շղթայի հետազոտվող տեղամասին միացվում է …

զուգահեռ:

հաջորդաբար:

Թեմատիկ հարցեր և առաջադրանքներ՝

1․ 2 Վ լարման համար հաշվարկված քանի՞ միատեսակ լամպ է անհրաժեշտ հաջորդաբար միացնել, որպեսզի ստացված տոնածառի ծաղկաշղթան հնարավոր լինի միացնել 100 Վ լարման ցանցին:

U = n U1

n = U : U1 = 100 : 2 = 50 Լամպ

2․ 35 Օմ և 7 Օմ դիմադրություն ունեցող 2 ռեզիստորներ միացված են հաջորդաբար: Նրանցից որի՞ ծայրերում է լարումը փոքր և քանի՞ անգամ:  

Nk 9-5-2-8.jpg

R1

35 : 7 = 5

5 անգամ

3․ Որոշեք նկարում պատկերված շղթայի տեղամասի դիմադրությունը, եթե միմյանց միացված ռեզիստորների դիմադրությունները համապատասխանաբար հավասար են՝ R1 = 6 Օմ, իսկ R2 = 8 Օմ: 

Nk 9-6-1-2.jpg

R = R1 + R2 = 6 + 8 = 14Օմ

4․ Ինչի՞ է հավասար նկարում պատկերված շղթայի տեղամասի ընդհանուր դիմադրությունը, եթե միմյանց զուգահեռ միացված միատեսակ լամպերից յուրաքանչյուրի դիմադրությունը 33 Օմ է: 

image-5f26d071.png

R = n * 33 = 3 * 33 = 99 Օմ

5․ Լարումը նկարում պատկերված շղթայի տեղամասում 50 Վ է, իսկ հոսանքի ուժը՝ 1 Ա: Որոշեք երկրորդ ռեզիստորի դիմադրությունը, եթե առաջինինը՝ 5 Օմ է: 

13.jpg

I=U/R

R = U/I

R = 50/1 = 50Օմ

R1 = R — R2 = 50 — 5 = 45 Օմ

Հոկտեմբերի ամփոփում

1.5. Հաստատուն հոսանքի ուժ: Ամպերաչափ

1. Հոսանքի ուժի թվարկված արժեքներից ո՞րն է համապատասխանում 0,001 Ա-ին:

Պատ.՝ 4) 1մԱ:

2. Ի՞նչ միավորով է չափվում հոսանքի ուժը:

Պատ.՝ 4) Ամպեր:

3. Ի՞նչ է բնութագրում հաստատուն հոսանքի ուժը:

Պատ.՝ 2) տվյալ ժամանակում անցնող լիցքերի քանակը

1.6. Էլեկտրական լարում: Վոլտաչափ

1. Ո՞րը հոսանքի աղբյուր չէ:

Պատ.՝ 3) վարդակ

2. Էներգիայի ի՞նչ փոխակերպում է տեղի ունենում արեգակնային մարկոցում:

Պատ.՝ 4) ջերմայինը և լուսայինը՝ էլեկտրականի

3. Հարաբերություններից ո՞րն են անվանում լարում:

Պատ.՝ 3) A/q

4. Ի՞նչ միավորով են չափում էլեկտրական լարումը:

Պատ.՝ 1) 1 Կլ

5. Ի՞նչ է կոչվում լարումը չափող սարքը:

Պատ.՝ 3) Վոլտաչափ

Էլեկտրական դիմադրություն: Օհմի օրենք

1. Բանաձևերից ո՞րն է արտահայտում հաստատուն հոսանքի ուժի սահմանումը:

Պատ.՝ 4) U = A/q

2. Հաղորդչի ծայրերում լարումը փոփոխելիս ինչպե՞ս է փոփոխվում հոսանքի ուժը նրանում:

Պատ.՝

Առաջադրանքներ Ֆիզիկա

2.1.14. Գրպանի լապտերի լամպի պարույրով յուրաքանչյուր 10վ — ում անցնում է 2Կլ լիցք: Ինչի՞ է հավասար հոսանքի ուժը լամպում:

t = 10վ….| I = q/t
q = 2Կլ….| I = 2/10 = 0,2Ա
________
I = ?

Պատ.՝ 0,2Ա:

2.1.16. Որոշե՛ք էլեկտրական սարքում հոսանքի ուժը, եթե 10 րոպեում նրանով անցնում է 360Կլ լիցք:

t = 10ր…….| 10ր = 600վ
q = 360Կլ| I = q/t
_________| I = 360/600 = 0,6Ա
I = ?

Պատ.՝ 0,6:

2.1.18. Սպառիչով անցնող հոսանքի ուժը 10Ա է: Հաշվե՛ք 10վ-ում նրանով անցնող լիցքը:

I = 10Ա….| q = It
t = 10վ…..| q = 10 * 10 = 100Կլ
________
q = ?

Պատ.՝ 100Կլ:

2.1.20. Որքա՞ն ժամանակում հաղորդալարով կտեղափոխվի 30Կլ լիցք, եթե հոսանքի ուժը նրանում 0,5Ա է:

I = 0,5Ա….| t = q/i
q = 30Կլ….| t = 30/0,5 = 60վ
________
t = ?

Պատ.՝ 60վ:

3.1.2. Նկարում պատկերված են դպրոցական և տեխնիկական վոլտաչափերի սանդղակները: Որոշե՛ք այս սարքերի չափման սահմանը, բաժանման արժեքը և չափման սխալը:

3.1.4. Շղթայի տեղամասով 10Կլ լիցք անցնելիս կատարում է 500Ջ աշխատանք: Որքա՞ն է լարումը այդ տեղամասի ծայրերում:

A = 500Ջ….| U = A/q
q = 10Կլ…..| U = 500/10 = 50վ
________
U = ?

Պատ.՝ 50վ:

ԴԱՍ 11, 12 ԷԼԵԿՏՐԱԿԱՆ ԼԱՐՈՒՄ: ՎՈԼՏԱՉԱՓ։ԷԼԵԿՏՐԱԿԱՆ ԴԻՄԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ։ ՕՀՄԻ ՕՐԵՆՔ

Էլեկտրական հոսանքը լիցքավորված մասնիկների ուղղորդված շարժում է, որն առաջանում է, երբ էլեկտրական դաշտի կողմից նրանց վրա ուժ է ազդում և հետևաբար աշխատանք է կատարվում:

Հոսանքի աշխատանքը (A) համեմատական է տեղափոխված լիցքի քանակին՝ q-ին, հետևաբար նրա հարաբերությունը այդ լիցք քանակին հաստատուն մեծություն: Այդ ֆիզիկական մեծությունը կոչվում է լարում և նշանակվում է U տառով: 

Լարումը  ցույց է տալիս տվյալ տեղամասով 1Կլ լիցք անցնելիս էլեկտրական դաշտի կատարած աշխատանքը:

Լարումը (U)սկալյար ֆիզիկական մեծություն է, որը հավասար է դաշտի կատարած աշխատանքի (A) հարաբերությանը հաղորդչով տեղափոխված լիցքի քանակին (q): 

U=A/q 

U- հոսանքի լարում; A — հոսանքի աշխատանք; q — լիցքի քանակ

Էլեկտրական լարման միավորը կոչվում է վոլտ (Վ):

1Վ այն լարումն է, որի դեպքում շղթայի տեղամասով 1Կլ լիցք տեղափոխելիս էլեկտրական դաշտը կատարում է 1Ջ աշխատանք:

Էլեկտրական հոսանքի նկատմամբ հաղորդչի հակազդեցությունը բնութագրող ֆիզիկական մեծությունը կոչվում է հաղորդչի էլեկտրական դիմադրություն և նշանակվում  R տառով:

Գլանաձև հաղորդչի դիմադրությունը տվյալ ջերմաստիճանում կախված է նրա L երկարությանից, S լայնական հատույթի մակերեսից և նյութի տեսակից: Ընդ որում, հաղորդչի դիմադրությունը նրա L երկարությունից կախված է ուղիղ համեմատականորեն, իսկ S լայնական հատույթի մակերեսից՝ հակադարձ համեմատականորեն:

R=ρԼ/S

R — էլեկտրական դիմադրություն; ρ — հաղորդիչի նյութի տեսակարար դիմադրությու ն; Լ — հաղորդիչի երկարություն; S — լայնական հաստութի մակերես

Էլկտրական շղթայով հոսանքի անցումը բնութագրում են երեք մեծություններ. I՝ հոսանքի ուժը,U՝ լարումը,R՝ դիմադրությունը:

I=U/R

I — հոսանքի ուժը, U — լարումը, R — դիմադրությունը

Օմի օրենքը. Անփոփոխ դիմադրության դեպքում տեղամասով անցնող հոսանքի ուժն ուղիղ համեմատական է լարմանը:

Այսինքն, որքան մեծ է U լարումը շղթայի տեղամասի ծայրերում, այնքան մեծ է նրանով անցնող I հոսանքի ուժը:

Անփոփոխ լարման դեպքում հոսանքի ուժը հակադարձ համեմատական է դիմադրությանը:

Հոսանքի ուժը շղթայի տեղամասում հավասար է այդ տեղամասի լարման և նրա դիմադրության հարաբերությանը:

Թեմատիկ հարցեր և խնդիրներ՝

1․Ի՞նչ աշխատանք է կատարվում, երբ 220 Վ լարման ցանցին միացված  էլեկտրական լամպի պարույրով անցնում է 4 Կլ լիցք:

A = Uq

A = 220 * 4 = 880 Ջ

2․Ինչի՞ է հավասար լարումը էլեկտրական ջերմատաքացուցիչի վրա, եթե դրանով 40 Կլ լիցք անցնելիս կատարվում է 1600 Ջ աշխատանք:

U=A/q 

U = 1600 : 40 = 40 Վ

3․ Փորձարարը պետք է չափի էլեկտրական լարումը ջերմատաքաչուցիչի ծայրերին: Ո՞ր դեպքում է նա ճիշտ միացրել վոլտաչափը շղթային:

գ

4․Որոշեք Երևանից Գորիս  ձգվող 12 մմ2 լայնական հատույթի մակերես ունեցող երկաթե հաղորդալարի դիմադրությունը, եթե այդ քաղաքների միջև հեռավորությունը 240 կմ է: Երկաթի տեսակարար դիմադրությունը 0.1 Օմ·մմ2/մ է:

R=ρԼ/S

R = 0,1 * 240 / 12 = 2 Օմ

5․Ինչի՞ է հավասար 620 Օմ դիմադրություն ունեցող պարույրով անցնող հոսանքի ուժը, եթե նրա ծայրերում կիրառված լարումը 12 Վ է:

I=U/R

I = 12 : 620 = 0,02 Ա

Նախագիծ «Գրիպի տարածումը ֆիզիկայի տեսանկյունից»

Գրիպը սուր շնչառական վարակ է, որը պարբերաբար տարածվում է համաճարակների տեսքով, վիրուսի փոխանցման հիմնական եղանակը օդակաթիլային ճանապարհն է։ Գրիպի վիրուսն արդեն լավ ուսումնասիրված է և վաղուց ծանոթ է մեզ, բայց քանի որ այն արագ մուտացիայի է ենթարկվում, գրեթե ամեն տարի մենք կրկին հանդիպում ենք այս վարակի։

Թոքերի ծավալը օդի քանակն է, որն անցնում է շնչառական համակարգով մեկ շնչառական ցիկլի ընթացքում: Սա կարևոր պարամետր է, քանի որ դրանից է կախված ներքին օրգանների և հյուսվածքների հագեցվածությունը թթվածնով: Միջին հաշվով, չափահաս մարդը 16-ից 20 շունչ է վերցնում, մինչդեռ հասուն տղամարդու թոքերի միջին ծավալը հասնում է 6 լիտրի (միջինը 4-5 լիտր), կնոջ մոտ՝ 4 լիտրի։

Տղաների թոքերի ծավալն ավելի մեծ է, քանի որ տղաների քաշն ու հասակը ավելի մեծ է, քան աղջիկներինը, ինչը նշանակում է, որ թոքեր ներշնչվող օդի քանակն ավելի մեծ է, և թոքեր ներշնչվող օդի քանակն ավելի մեծ է, և դա հանգեցնում է մոլեկուլների էլ ավելի հաճախակի բռնման, որոնք ինհալացիայի ժամանակ եղել են այլ մարդկանց թոքերում:Սա նշանակում է, որ տղաները ավելի խոցելի են վիրուսային հիվանդությունների նկատմամբ։

Ենթադրենք, որ 1 սմ3 օդը հատակից 0,5 մ բարձրության վրա պարունակում է 88 միկրոբ։ 1 լիտր ներշնչված օդը պարունակում է 88 միլիոն մանրէ։ Ենթադրելով, որ միկրոբները հավասարաչափ բաշխված են ամբողջ սենյակում, ապա սենյակում գտնվող յուրաքանչյուր մարդ կստանա ավելի քան 3 միլիոն մանրէ: Իսկ դա նշանակում է, որ սենյակում կլինի գրիպով հիվանդ թեկուզ մեկ մարդ, սա կստեղծի այլ մարդկանց վարակվելու մեծ հավանականություն։
Գրիպի վիրուսի տարածման հավանականությունը նույն սենյակում գտնվող մարդկանց միջև կարելի է որոշել՝ ուսանողների կողմից արտաշնչված և ներշնչված օդում մոլեկուլների կոնցենտրացիան հաշվարկելով:

Նախագիծ «Ոչ ավանդական էներգիայի աղբյուրների զարգացումը որպես ավանդականի այլընտրանք»

Առանց էլեկտրաէներգիայի ժամանակակից քաղաքակրթությունը չի կարող գոյություն ունենալ: Դա մեզ թանկ արժե. էլեկտրաէներգիա արտադրելու ուղիների մեծ մասն անուղղելի վնաս է հասցնում բնությանը: Բայց դա կարող է փոխվել, եթե օգտագործվեն այլընտրանքային ռեսուրսներ։

Էներգիայի ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա, թերեւս, ամենալուրջ խնդիրն է։ Ավանդական էներգետիկ օբյեկտների կողմից մթնոլորտ արտանետվող ջերմոցային գազերը ոչ միայն աղտոտում են մթնոլորտը և վնասում օզոնային շերտը: Նրանք փոխում են ծովի ջրի բաղադրությունն ու թթվայնությունը, դանդաղեցնում բույսերի աճը։

Էներգիայի այլընտրանքային աղբյուրները վերականգնվող էներգիայի ռեսուրսներն են, որոնք ստացվում են հիդրոէներգիայի, քամու, արևային էներգիայի, երկրաջերմային էներգիայի, կենսազանգվածի և մակընթացային էներգիայի օգտագործմամբ: Ի տարբերություն հանածո վառելիքի, ինչպիսիք են նավթը, բնական գազը, ածուխը և ուրանի հանքաքարը, էներգիայի այս աղբյուրները չեն սպառվում, ինչի պատճառով էլ դրանք կոչվում են վերականգնվող:

1. Արևային էներգիա

Արևը Երկրի վրա էներգիայի հիմնական աղբյուրն է, քանի որ ամեն տարի մեր մոլորակին հարվածում է մոտ 173 PW (կամ 173 միլիոն ԳՎտ) արևային էներգիա, ինչը ավելի քան 10 հազար անգամ գերազանցում է համաշխարհային էներգիայի կարիքները: Տանիքում կամ բաց տարածքներում ֆոտոգալվանային մոդուլները արևի լույսը վերածում են էլեկտրական էներգիայի՝ օգտագործելով կիսահաղորդիչներ՝ հիմնականում սիլիցիում: Արևային կոլեկտորները ջերմություն են արտադրում ջեռուցման և տաք ջրի արտադրության, ինչպես նաև օդորակման համար:

Արևային մարտկոցները կարող են էներգիա առաջացնել ամպամած եղանակին և նույնիսկ ձյան տեղումներին: Առավելագույն արդյունավետության համար դրանք պետք է տեղադրվեն որոշակի անկյան տակ՝ որքան հեռու է հասարակածից, այնքան մեծ կլինի վահանակների տեղադրման անկյունը:

2. Քամու էներգիա

Քամին որպես շարժիչ ուժ օգտագործելը երկար ավանդույթ է: Հողմաղացներն օգտագործվում էին ալյուր աղալու, սղոցելու համար և որպես պոմպակայան կամ ջրամբար։ Ժամանակակից հողմատուրբինները էլեկտրաէներգիա են արտադրում քամու էներգիայից: Նախ՝ նրանք քամու կինետիկ էներգիան վերածում են ռոտորի մեխանիկական էներգիայի, իսկ հետո՝ էլեկտրական էներգիայի։

Քամու էներգիան վերականգնվող էներգիայի ամենաարագ զարգացող տեխնոլոգիաներից մեկն է: Վերջին երկու տասնամյակների ընթացքում ցամաքային և ծովային հողմային էներգիայի արտադրության համաշխարհային հզորությունը աճել է գրեթե 75 անգամ՝ 1997 թվականի 7,5 ԳՎտ-ից մինչև 2018 թվականը մոտ 564 ԳՎտ:

3. Ջրի էներգիա

Նույնիսկ Հին Եգիպտոսում և Հռոմեական կայսրությունում ջրի էներգիան օգտագործվում էր աշխատանքային մեքենաները, այդ թվում՝ ջրաղացները վարելու համար։ Միջնադարում Եվրոպայում ջրաղացներն օգտագործվում էին սղոցարաններում և ցելյուլոզայի և թղթի գործարաններում: 19-րդ դարի վերջից ջրի էներգիան ակտիվորեն օգտագործվում է էլեկտրաէներգիա արտադրելու համար։

4. Երկրաջերմային էներգիա

Երկրաջերմային էներգիան օգտագործում է երկրի ջերմությունը՝ էլեկտրաէներգիա արտադրելու համար։ Ընդերքի ջերմաստիճանը թույլ է տալիս տաքացնել Երկրի վերին շերտերը և ստորգետնյա ջրամբարները։ Նրանք արդյունահանում են հողի երկրաջերմային էներգիան փոքր հորերի օգնությամբ, դա մեծ ներդրումներ չի պահանջում։ Այն հատկապես արդյունավետ է այն շրջաններում, որտեղ տաք աղբյուրները գտնվում են երկրի ընդերքի մակերեսին մոտ:

5. Մակընթացության և հոսքի էներգիա

Մակընթացությունները և ալիքները էներգիա ստանալու ևս մեկ միջոց են: Նրանք ստիպում են պտտել գեներատորը, որը պատասխանատու է էլեկտրաէներգիա արտադրելու համար։ Այսպիսով, էլեկտրաէներգիա արտադրելու համար ալիքային էլեկտրակայանները օգտագործում են հիդրոդինամիկական էներգիա, այսինքն՝ էներգիա, ճնշման անկում և ծովային ալիքների ջերմաստիճանի տարբերություն։ Այս ոլորտում հետազոտությունները դեռ շարունակվում են, սակայն փորձագետներն արդեն հաշվարկել են, որ միայն Եվրոպայի ափերը կարող են տարեկան արտադրել ավելի քան 280 ՏՎտժ էներգիա, ինչը Գերմանիայի էներգիայի սպառման կեսն է։
Նման շատ ավելի այլընտրանքային ռեսուրսներ կան:

Ինչպե՞ս կարող եք աստիճանաբար անցնել այլընտրանքի

Սպառման ներկա մակարդակում նավթի ու գազի ապացուցված պաշարները մարդկությանը կբավականացնեն 40-45 տարի։ Այս կարճ ժամանակահատվածում մենք պետք է սովորենք անել առանց ավանդական վառելիքի: Սա հատկապես վերաբերում է այն երկրներին, որոնք չունեն սեփական ածխաջրածնային պաշարներ:

Հոսանքի ուժ: Ամպերաչափ:

Դաս 10․Հոսանքի ուժ: Ամպերաչափ:

Էլեկտրական հոսանքի ազդեցությունները կարող են լինել թույլ կամ ուժեղ, ունենալ իրենց քանակական բնութագիրը:

Էլեկտրական հոսանքը քանակապես բնութագրող ֆիզիկական մեծությունը կոչվում է հոսանքի ուժ:Հոսանքի ուժը ցույց է տալիս հողորդիչի լայնական հատույթով մեկ վայրկյանի ընթացքում անցնող լիցքի քանակը:Եթե կամայական հավասար ժամանակներում հաղորդչի լայնական հատույթով անցնում են լիցքի նույն քանակը, ապա ադպիսի հոսանքն անվանում են հաստատուն հոսանք:

Հաստատուն հոսանքի ուժը նշանակում են I  տառով:Հաստատուն հոսանքի ուժը դրական սկալյար մեծություն է, որը հավասար է հաղորդչի լայնական հատույթով հոսանքի ուղղությամբ t ժամանակում անցած q լիցքի հարաբերությանը այդ ժամանակին:

I=q/t,  Միավորների միջազգային համակարգում հոսանքի ուժի միավորը կոչվում է ամպեր(Ա), ի պատիվ ֆրանսիացի ֆիզիկոս Անդրե Ամպերի (1775-1836թ.): 

Հոսանքի ուժի միջոցով, եթե այն հայտնի է, կարելի է որոշել t ժամանակում հաղորդիչով անցնող լիցքի մեծությունը. q=I⋅t։

Մեկ կուլոնն այն լիցքն է, որն անցնում է հաղորդչի լայնական հատույթով 1 վայրկյանում, երբ հոսանքի ուժը հաղորդչում  1Ա է: 

DOC000697281

Հոսանքի ուժը չափում են հատուկ սարքի՝ ամպերաչափի  միջոցով: 

Ամպերաչափի պայմանական նշանն է`

Ամպերաչափը միացնում են հաջորդաբար էլեկտրական շղթայի այն բաղադրիչին, որի հոսանքի ուժը պետք է չափեն:

Ամպերաչափի «+» սեղմակը անհրաժեշտ է միացնել այն հաղորդալարի հետ, որը գալիս է հոսանքի աղբյուրի դրական բևեռից, իսկ «» նշանով սեղմակը՝ այն հաղորդալարի հետ, որը գալիս է բացասական բևեռից:

Թեմատիկ հարցեր և խնդիրներ՝

1․ Որքա՞ն է նկարում պատկերված ամպերաչափի չափման սահմանը: 

100mA

2․ Հաշվեք կայծակի տևողությունը, եթե 18000Ա հոսանքի ուժի դեպքում կայծակի խողովակի ընդլայնական հատույթով անցնում է 40 Կլ լիցք:

t = 18000 : 40 = 450վ

3․ Որոշեք էլեկտրական սարքում հոսանքի ուժը, եթե 5 րոպեում նրանով անցել է 400 Կլ լիցք:

I = q/t

5ր = 300վ

I = 400/300 = 1,3Ա

4․ Որքա՞ն ժամանակում շիկացման թելիկով կտեղափոխվի 48 Կլ լիցք, եթե հոսանքի ուժը նրանում 1.5 Ա է:

t = 48 : 1,5 = 32վ

5․ Ի՞նչ սարքերից է կազմված նկարում պատկերված էլեկտրական շղթան:

Ամպերաչափ, հոսանքի աղբյուր (+, -), հաղորդալարեր, լամպ

6․ 40 վայրկյանում քանի՞ էլեկտրոն կանցնի վոլֆրամե հաղորդալարի լայնական հատույթով, եթե նրանում հոսանքի ուժը 4.8 Ա է:

q = I * t

q = 4,8 * 40 = 192 Կլ

Էլեկտրական հոսանք։ Հոսանքի ազդեցությունները

Տնային առաջադրանք՝ դաս 6 և 7։ Պատասխանել դասգրքի էջ 24-ի 1-5 հարցերին։ Դիտել տեսանյութը և թարգմանել Հրապարակել բլոգներում, հղումն ուղարկել ինձ։

1. Ո՞ր լիցքակիրներին են անվանում ազատ: Որո՞նք են ազատ լիցքակիրները՝ ա. մետաղներում, բ. էլեկտրոլիտներում:

Մի շարք մարմիններում լիցքավորված մասնիկները՝ էլեկտրոնները, իոնները, կարող են ազատ տեղաշարժվել մարմնի մի մասից մյուսը: Այդպիսի լիցքավորված մասնիկներին անվանում են ազատ լիցքակիրներ:

ա. Ազատ լիցքակիրները մետաղներում նրանք են, որոնք պոկվել են ատոմներից: Այդ էլեկտրոնների ամբողջությունն անվանում են էլեկտրոնային գազ:

բ. Ազատ լիցքակիրները թթուների, հիմքերի, աղերի ջրային լուծույթներում, որոնք անվանում են էլեկտրոլիտներ, դրական և բացասական իոններն են:

2. Ի՞նչ է էլեկտրական հոսանքը:

Էլեկտրական հոսանք են անվանում լիցքավորված մասնիկների ուղղորդված (կարգավորված) շարժումը:

3. Բացատրեք. թե 13-րդ նկարում պատկերված փորձում ինչպե՞ս է լիցքավորվում Բ էլեկտրացույցը: Ինչու՞ է մետաղալարում ծագող էլեկտրական հոսանքը կարճատև:

Ա էլեկտրացույցը լիցքավորված է դրական էլեկտրաններով, իսկ Բ էլեկտրացույցը էլեկտրաչեզոք է: Միացնելով երկու էլեկտրացույցերի գնդիկները մետաղալարով, Բ էլեկրացույցը լիցքավորվում է: Մետաղալարում ստեղծվում է էլեկտրական դաշտ և էլեկտրոնները տեղաշարժվում են դեպի Ա-ն, իսկ դրական լիցքերը դեպի Բ և ուժերը հավասարվում են։

Մետաղալարում ծագող էլեկտրական հոսանքը կարճատև է, քանի որ էլեկտրացույցների էլեկտրական դաշտերը իրար չեզոքացնում են։

4. Ի՞նչ լիցքակիրների ուղղորդված շարժմամբ է պայմանավորված լուսադիոդի լուսարձակումը:

Լուսադիոդի լուսարձակումը պայմանավորված է դրական լիցքակիրների ուղղորդված շարժմամբ։

5. Ինչպե՞ս է ընտրվում էլեկտրական հոսանքի ուղղությունը:

Էլեկտրական հոսանքը ստեղծում է դրական և բացասական իոնների ուղղորդված շարժմամբ, այսինքն առաջին իոնները շարժվում են հոսանքի ուղղությամբ, իսկ երկրորդ իոնները շարժվում են հոսանքի ուղղությամբ հակառակ: