Դասարանում քննարկվող հարցեր.

1.Որ ալիքներն են կոչվում պարբերական

Պարբերական ալիքներ են կոչվում՝ միջավայրի մասնիկների շարժումը, երբ այդ միջավայրով ալիք է տարածվում, կրկնվում է բազմիցս։

2.Ինչպես է առաջանում և տարածվում սեղմման դեֆորմացիայի ալիքը

Օրինակ՝ դուռը կտրուկ բացելիս դռանը հարող օդի շերտը կսեղմվի: Քանի որ օդն օժտված է առաձգականությամբ, ապա սեղմված օդը կընդարձակվի և կսեղմի հարևան օդի շերտերը, որոնք կհասնեն, օրինակ՝ վարագույրին և այն կտատանվի: Այս պրոցեսը կոչվում է սեղմման դեֆորմացիայի ալիք:

3.Որ ալիքն են անվանում մենավոր:

Որևէ տեղամասով սեղմման դեֆորմացիայի ալիքն անցնելուց հետո այդ տեղամասի մասնիկների շարժումը դադարում է: Այդպիսի ալիքը կոչվում է մենավոր ալիք:

4.Ինչպես կարելի է ցուցադրել երկար պարանի երկայնքով  <<վազող>> մենավոր ալիքը

Պարանի մի ծայրն ամրացնենք մի որևէ անշարժ առարկայի, իսկ մյուս ծայրից ուժեղ ձգենք: Այնուհետև ձեռքով պարանի այդ ծայրը կտրուկ մի կողմ տանենք և հետ բերենք։ Կտեսնենք, թե ինչպես են աստիճանաբար դեպի այդ նույն կողմ սկսում տեղաշարժվել նաև պարանի մնացած մասերը։

5.Ինչ հատկանիշ է բնորոշ բոլոր մեխանիկական ալիքներին

Երբ որոշակի միջավայրով տարածվում է դեֆորմացիայի ալիք, միջավայրի «հանդարտ» վիճակը «խանգարվում» է։

6.Բացատրել թե ինչպես է գոյանում առաձգական ալիքը

Դեֆորմացիայի տեղափոխում հնարավոր է, եթե միջավայրն առաձգական է։ Այդ պատճառով էլ առաձգական միջավայրում տարածվող ալիքները կոչվում են առաձգական ալիքներ։

7Որ ալիքներն են կոչվում լայնական:Բերել լայնական ալիքների օրինակներ

Եթե միջավայրի մասնիկները տատանվում են այնպիսի ուղղություններով, որոնք ուղղահայաց են դեֆորմացիայի տարածման ուղղությանը, ապա ալիքը կոչվում է լայնական։
Օրինակ՝ պարանի երկայնքով <<վազող>> ալիքը:

8.Որ ալիքներն են կոչվում երկայնական :Բերել օրինակներ:

Եթե միջավայրի մասնիկները տատանվում են այնպիսի ուղղություններով, որոնք համընկնում են դեֆորմացիայի տարածման ուղղությանը, ապա ալիքը կոչվում է երկայնական։
Օրինակ՝ օդում կամ պողպատե ձողում տարածվող սեղմման դեֆորմացիայի ալիքները:

9.Ինչպիսի տատանումներ են կատարում միջավայրի մասնիկները,երբ այդ միջավայրով առաձգական ալիք է տարածվում:

Երբ միջավայրով առաձգական ալիք է տարածվում, մասնիկները կատարում են հարկադրական տատանումներ:

10.Որ երևույթներն են հաստատում,որ ալիքը տարածվում է վերջավոր արագությամբ:

Յուրաքանչյուր մեխանիկական ալիք տարածվում է վերջավոր արագությամբ: Դա հաստատում է պարանի երկայնքով «վազող» մենավոր ալիքով օրինակը։

11.Մաթեմատիկորեն ինչպես է սահմանվում ալիքի տարածման արագությունը

v = x₂ — x₁ / t₂ — t₁

12.Ինչ է պարբերական ալիքի երկարություն:

Ալիքի երկարություն է կոչվում մեկ պարբերության ընթացքում ալիքի տեղափոխությունը։

13.Ինչպես է ալիքի տարածման արագությունը կապված ալիքի երկարության և տատանումների պարբերության կամ հաճախության հետ:

Ալիքի տարածման արագությունը որոշվում է այն միջավայրի հատկություններով, որտեղ ալիքը տարածվում է: Ալիքի հաճախությունը սովորաբար հավասար է ալիքի աղբյուրի տատանումների հաճախությանը և ալիքի տատանման ընթացքում, անգամ մի միջավայրից մյուսն անցնելիս այն չի փոխվում: Հետևաբար՝ մի միջավայրից մյուսն անցնելից ալիքի արագության փոփոխման հետևանքով փոփոխվում է նաև ալիքի երկարությունը:

14.Ինչով է պայմանավորված ալիքի երկարությունը և տատանումների հաճախությունը

Ալիքի երկարությունը կախված է նրա վրա ազդող ուժից, իսկ տատանումների հաճախությունը՝ այդ ալիքի երկարությունից:

15.Ինչ է երկրաշարժի ուժգնությունը:Ինչ է մագնիտուտը:Որն է դրանց տարբերությունը:

Երկրաշարժի ուժգնությունը, արտահյատված բալերով, տրված վայրում արդեն տեղի ունեցած երկրաշարժի հետևանքների գնահատման չափանիշն է։
Երկրաշարժի օջախում անջատված և սեյսմիկ ալիքներով տարածվող էներգիան բնութագրում են մի չափազուրիկ մեծությամբ, որը կոչվում է մագնիտուդ։

Երկրաշարժի ուժգնությունը, դա երկրաշարժի հետևանքների գնահատման չափանիշն է, իսկ մագնիտուդը դա մեծություն է, որով բնութագրվում է սեյսմիկ ալիքներով ատարծվող էներգիան։

16Ինչ է ձայնը;Որ հաճախություններով ալիքներն են կոչվում ձայնային

Ձայնը ֆիզիկական բարդ երևույթ է, որը ներառում է ձայնի աղբյուրի տատանումները և դրանց հետևանքով առաջացած միջավայրի սեղմման դեֆորմացիայի տարածումը։

Եթե մեխանիկական ալիքների աղբյուրը տատանվում է 16 Հց-ից մինչև 20 000 Հց հաճախականությամբ, ապա միջավայրում առաջացող ալիքն անվանում են ձայնային ալիք։

17Ինչ է պարզ ձայնը կամ երաժշտական տոնը:Ինչ է ձայնի հնչերանգը

Եթե ձայնի աղբյուրը կատարում է մեկ հաճախականությամբ բնութագրվող տատանումներ, ապա նրա արձակած ձայնը կոչվում է պարզ ձայն կամ երաժշտական տոն։

18ինչ է արձագանքը,անդրաձայնը,:Որ առաձգական ալիքներն են անվանում ենթաձայն

Մարդու ականջը անդրաձայնը չի ընկալում: Սակայն որոշ կենդանիներ այն կարող են արձակել և ընկալել: Այսպես օրինակ, դելֆինները դրա շնորհիվ կողմնորոշվում են պղտոր ջրում: Երբ անդրադարձած ձայնը, հասնելով մեր ականջին, ընկավում է որպես առանձին ձայն, այդ ձայնը կոչվում է անձագանք։
16 Հց հաճախության առաձգական ալիքը կոչվում է ենթաձայն։

 Սովորել. Է.Ղազարյանի դասագրքից էջ76-ից մինչև էջ96

1. Զատկի տոնի մասին որևէ նյութից հատված տեղադրել բլոգում և որոշել նախադասություններում եղած բառերի շարահյուսական պաշտոնները:

Զատիկը քրիստոնեական տոն է, որը նշում է Հիսուս Քրիստոսի հարությունը: Շատ քրիստոնյաների համար Զատիկը մահվան նկատմամբ կյանքի հաղթանակի տոն է և տարվա շատ կարևոր ժամանակ: Շատ ոչ քրիստոնյաներ նույնպես այդ պահին արձակուրդ ունեն, ուստի այն հայտնի ժամանակ է ճանապարհորդելու կամ ընկերների և ընտանիքի հետ անցկացնելու համար:

Ենթակա — Զատիկը, ժամանակ, ոչ քրիստոնյաներ

Ստորոգյալ — տոն է, նշում է, ունեն, ճանապարհորդելու, անցկացնելու

Որոշիչ — քրիստոնեական, քրիստոնյաների, կյանքի, կարևոր, արձակուրդ, հայտնի

Հատկացուցիչ — Հիսուս Քրիստոսի, մահվան, հաղթանակի, տարվա

Բացահայտիչ — —

Ուղիղ խնդիր — հարությունը

Անուղղակի խնդիր —

Պարագա — շատ, պահին

2. Ի՞նչ ածանցներ կարող ենք ավելացնել հետևյալ բայարմատների և վերջավորությունների միջև:

իջեցել, հասնել, մոտենալ, մոտեցնել, թռչել, հիվանդացնել, հիվանդանալ, պատառոտել, խոցվել, սիրվել, հագենալ, պրկաձգել, ցատկռտել, վազվզել, փոքրանալ, կպչել, մոլորվել, շիկնել, շիկանալ, տարուբերել, զարմանալ, զարմացնել, քարանալ, քարացել, թաքցնել:

Упражнение 1.

Раскройте скобки и напишите частицы слитно или отдельно. Объясните правописание частиц НЕ и НИ.

1. Он, Пеночкин, никогда не заботился ни о ком, кроме собственной особы.
2. Спал я как невинный и снов не видал (Жук.).
3. Средь полей необозримых в небе ходят без следа облаков неуловимых волокнистые стада (Л.).
4. Ужели небу я дороже всех незамеченных тобой? (Л.).
5. Не волнуйся, не плачь и сердца не мучай (Полев.).
6. Я привык ни в чем не отступать от гражданских законов.

Упражнение 2.

Спишите предложения. Раскрыв скобки, выберите нужную частицу.

1. Кто не занимался математикой, тот имеет слабое представление о развитии мира.
2. Куй железо, пока не остыло.
3. Ни одна дорожка не была очищена от снега.
4. Ни что не пропало зря.
5. Ни веселья, ни радости не принесла мне жизнь на новом месте.
6. В лесу ни звука.
7. Куда б ни шел, ни ехал ты, а здесь остановись (Твард.).
8. Сколько ни говори, не слушается.
9. Каким бы делом он не занимался, все у него получается.
10. Компаса ни у кого не нашлось.
11. Остался ни при чем.
12. Ни к кому не обращался.
13. Ни за чем не ходил.
14. Ни за что не прощу.
15. Ни от чего не отказывайся.
16. У нее не было на свете ни одного родного человека.
17. Во время войны он ни разу не был ранен.
18. Ни одна звезда не освещала нам путь.
19. Не давши слово, крепись, а давши, держись.
20. Ни шороха, ни звука вокруг.
21. Что бы не читал Багрицкий, его нельзя было слушать без сжимающего горло волнения (Пауст.).
22. Не принесла ли ты мне чего-нибудь по есть? (Гонч.)
23. Герасим ничего не слыхал: ни быстрого визга лающей Муму, ни тяжелого всплеска воды (Тург.).