Թաքնված ջուրը կարևոր, բայց հաճախ անտեսված կողմն է շատ ապրանքների, որոնք մենք օգտագործում ենք ամեն օր: Մեր հագած հագուստից մինչև այն սնունդը, որը մենք ուտում ենք և էլեկտրոնիկան, որը մենք օգտագործում ենք, ջուրն անտեսանելիորեն ներառված է դրանց արտադրության գործընթացներում: Անկախ նրանից, թե դա մշակաբույսերի մշակումն է, ապրանքների արտադրությունը, թե անասնապահությունը, ջուրը վճռորոշ դեր է խաղում: Մեր թաքնված ջրի հետքը ճանաչելն ու նվազեցնելը կարևոր է կայունությունը և պատասխանատու սպառումը խթանելու համար:

Օգտվելով շատ աղբյուրներից ես հաշվեցի, որ մեկ ամսում իմ կերած ուտելիքի վրա ծախսվում է 44,000 լիտր ջուր: Նաև հաշվել եմ, որ ամսում 16,000 լիտր ջուր եմ ծախսում անձնական հիգիենայի վրա, իսկ խմելու վրա 90 լիտր: Նոր հագուստի վրա օգտագործվում է 14,000 լիտր: Պլաստիկի վրա ծախսվում է 110 լիտր, իսկ թղթի՝ 150:

Ահա օրինակ, թե ինչպես եմ հաշվել.

Ընդհանուր ինձ մոտ ստացվում է 74350 լիտր, որից 58,6% — ը ծախսվում է սննդի վրա, 22% — ը` անձնական հիգիենայի, 0,1% — ը` խմելու, 19% — ը`հագուստի, 0,3% — ը` այլ բաների վրա։

Այսինքն մեկ օրվա ընթացքում ես ծախսում եմ մոտ 2480լ, իսկ մեկ տարում՝ 892,200:

Աղբյուրներ՝ 1, 2, 3, 4

Destination B2 Questions slide 119, /theory/ ex-es A, B, C
Navigate Reading The Festival of Errors slide71/ be ready to discuss in class

A. Choose the correct answer.

1. Oh, I’m sorry! Am I disturbing you?
2. Did Dorothy tell you about the meeting on Friday?
3. Was it hot when you were in Spain?
4. Tony, have you got time to call Mrs Roberts?
5. When your boss arrived, had you finished the report.
6. I know Jane’s pretty, but have you ever seen someone spend so much time in front of the mirror.
7. It’s raining, so will they cancel the concert?
8. Could you pass me the salt please?
9. Sir, can you repeat what the homework is, please?
10. Were the couple you met in France last year staying at the same hotel?
11. I know how to pronounce ‘controversy’, but what does it mean?
12. It’s a great idea, but do you think it will work?

B. Write the questions

1. Were you washing your hair when I rang?
2. Did Julie give you her e-mail address yesterday?
3. Do you always have lunch this late?
4. Will Jack and Tom come to the party tonight?
5. Can you give me a hand later?
6. How do you spell your name?
7. Why can’t the government can’t do something about the situation?
8. Where did you go for your honeymoon last year?
9. What will your house look like when it is finished?
10. Which flavour of ice cream is your favourite?

C. Complete using the words in the box. Use each word only once. There is one extra word you don’t need to use.

1. Whose
2. When
3. Who
4. Why
5. How
6. What
7. Which
8, Where

504 Essential Words  slide 35 , words to learn- excel,feminine, mount….
           slide 36 , Fill in the Blanks, Creativity Exercise

Fill in the Blanks
Place one of the new words in each of the blanks below.

1. The massive* tree on the corner was a menace to traffic.
2. At parties, the shy girl would dread being asked to dance.
3. My uncle has a tendency to repeat the same story over and over again.
4. The modest man used to underestimate his own strength.
5. No person can ever excel in all things he does.
6. Being flexible is far better than being stubborn.
7. We went to the beach on numerous occasions last summer.
8. Playing with dolls is traditionally* a feminine pastime.
9. Only the brightest students were invited to compete for the prize.
10. Carole was ten years old before her parents finally let her mount a horse.
11. The amateur* tennis player completed many matches without being victorious.
12. When Stuart started growing a mustache, it was obvious* he was becoming more masculine.

Creativity Exercise
Now make up your own sentences, one for each of the new words you have just been taught.

1. Sarah excelled in exams because she revised.
2. Our new classmate is very feminine.
3. To present his work Mark had to mount a platform.
4. All 5 players are competing for the prize.
5. My friend was too dreaded to go inside the cave.
6. Mary does not like too masculine men.
7. Police think that he is a menace for the society.
8. He has the tendency to talk about himself all the time.
9. They underestimated her hard working.
10. She felt victorious after winning the game.
11. There were numerous coincidences in this case.
12. She is very flexible because she goes to gymnastics.

Navigate Grammar slide 149 ex 2, slide 150 ex-es 1,2,3

2. Complete the text using would orused to and the verbs in brackets. Use would where possible; only used to if would is not possible.

1. would spend
2. would be
3. used to tell
4. used to have
5. used to speak
6. used to smell
7. used to open
8. used to start
9. would go
10. used to tell

1. Read the text and then write the questions. There are both object and subject questions.

1. When was James Sidis born? In 1898.
2. Who told about James’s intelligence? His sister.
3. How much was James’s IQ? Between 250 and 300.
4. In which university did he get accepted? Harvard University.
5. What happened in 1919? He was arrested.
6. How much time did he spend in jail? Eighteen months.
7. When did James die? In 1944.

2. Urban free-climber Claudette Dubois has climbed up the outside of some of the tallest structures in the world, including the Eiffel Tower, Sydney Opera House and the Petronas Twin Towers. Rewrite the direct questions in this interview with Claudette as indirect questions. Begin with the words given.

1. How do you feel before you do a big climb?
Could you tell me how you feel before you do a big climb?
2. When were you last truly scared?
Would you tell me when you were last truly scared?
3. What did you want to be when you were growing up?
I’d like to know what you wanted to be when you were growing up?
4. Is there anyone famous you’d like to meet?
Could you tell me if there is anyone famous you’d like to meet?
5. How would you like to be remembered?
I’d like to know how you would like to be remembered?

3. Match the questions in exercise 2 to answers a-e.

a. Just before my last climb. I always get scared. — 2
b. I feel very nervous, but quite calm at the same time. — 1
c. As a funny and disciplined person who liked tochallenge herself. — 5
d. Yes, Philippe Petit. I’ve always admired him. — 4
e. A Hollywood stuntwoman. — 3

1․ Պատ․՝ 12

11. Պատ․՝ 11

20. Պատ․՝ 3

21․ Պատ․՝ 24

31․ Պատ․՝ 4

40․ Պատ․՝ 6

41. Պատ․՝ 40

53. x/9 = 7,5
x = 68

Պատ․՝ 68

63. Պատ,՝ 4

71. Պատ․՝ 0

73. Պատ․՝ -16

Reading Teenage Social Media Millionaires Read the text , write down all the unknown words and be ready to discuss in class.
Find other examples of high achievers or successful people and write on your blog, be ready to present.

Fraser Doherty: the 14-year-old ‘businessteen’

Unlike many young entrepreneurs who find success through popular websites, Fraser Doherty took a more traditional route to build his empire. His journey began at the age of 14 when he started making jams using his grandmother’s recipes in his parents’ kitchen in Scotland. By the time he was 16, he made the bold decision to leave school and dedicate himself fully to his jam business, SuperJam.

SuperJam has seen remarkable success, selling approximately 500,000 jars annually and capturing around 10 percent of the UK jam market. Doherty’s entrepreneurial venture has proved to be lucrative, with his stake in the business now valued at $1 to 2 million.

Fraser Doherty’s story is a testament to the power of traditional craftsmanship and determination in the business world. Despite the unconventional path he took, his commitment to quality and innovation has propelled him to great heights in the jam industry.

Source

Հայոց լեզվի պատմությունը

Հայերենը աշխարհի հնագույն լեզուներից է։ Նրա ձևավորումը համընկնում է հայ ժողովրդի կազմավորմանը և գալիս է վաղնջական ժամանակներից: Խեթական և ասուրաբաբելական արձանագրությունները վկայում են, որ հայերը Հայկական բարձրավանդակում երևացել են Ք.ա. 3֊րդ հազարամյակում, բայց իբրև էթնիկ ամբողջականություն նրանք հայտնի են դառնում Ք.ա. 8–7-րդ դարերից։ Այդ շրջանում ստեղծված նպաստավոր պայմանների շնորհիվ նախահայկական պարզ ցեղային միությունները և առանձին ցեղերը միավորվելով ստեղծում են իրենց պետականությունը և կազմավորում հայ ժողովրդին։ Հայերին ժամանակի մի շարք ժողովուրդներ անվանել են արմեններ, իսկ երկիրը՝ Արմենիա, ինչը մինչև հիմա օգտագործվում է: Իսկ մեր ժողովրդի հայ ինքնանվանումը ավանդությունը կապում է Հայկ Նահապետի անվան հետ: Անցնելով պատմական զարգացման երկարատև ընթացք՝ հայերենը միշտ էլ եղել է աշխարհի առաջավոր լեզուների շարքում և համընթաց է քայլել ժամանակին։

Լեզուների ցեղակցությունը

Տարբեր լեզուներով խոսող մարդիկ հաճախ պայքարում են միմյանց հասկանալու համար, նույնիսկ եթե նրանց լեզուները հարազատ են: 19-րդ դարի սկզբին ի հայտ եկած պատմական համեմատական լեզվաբանությունը նպատակ ուներ բացահայտելու ծագումնաբանական կապերը և ուսումնասիրել լեզուների պատմական զարգացումը։ Այս մեթոդը լեզուները խմբավորում է ընտանիքների՝ ելնելով ծագումից, օրինակ՝ հնդեվրոպական, ֆիննա-ուգրերեն, թյուրքական և չին-տիբեթերեն։ Հնդեվրոպականը ամենամեծ ընտանիքն է, որը ձգվում է Հնդկաստանից մինչև հյուսիս-արևմտյան Եվրոպա:

Լեզվական ընտանիքները ներառում են ավելի սերտ ազգակցական կապեր ունեցող խմբեր։ Օրինակ, հնդեվրոպական ընտանիքը ներառում է սլավոնական, ռոմանական, գերմանական, հնդկական և իրանական խմբեր: Պատմականորեն քննարկված հայերենը սկզբում համարվում էր, որ պատկանում է հնդկա-արիական խմբին՝ պարսկերենի հետ բառապաշարային նմանության պատճառով։ Այնուամենայնիվ, 19-րդ դարում լեզվական առաջընթացը, հատկապես հնչյունական օրենքների վերաբերյալ, բացահայտեց հայերենը որպես անկախ ճյուղ հնդեվրոպականի ներսում՝ պարսկական փոխառություններով։

Հայերենը, հունարենի և ալբաներենի նման, հանդես է գալիս որպես առանձին ճյուղ հնդեվրոպական ընտանիքում:

Հայերենի զարգացման փուլերը

Հայերենն անցել է զարգացման երկարատև ուղի, սակայն մեր բուն գիտելիքները նրա մասին սկսվում են 5-րդ դարից, երբ հայերենը դարձավ գրային լեզու, և այն հնարավոր դարձավ ամրագրել գրավոր հուշարձաններում ու այդպես ավանդել հետագա սերունդներին: Մինչև դա հայերենը գոյություն ուներ, սակայն այդ ժամանակաշրջանից փաստական-նյութական գիտելիք շատ չկա:

Գրերի գյուտից (405թ.) մինչև մեր օրերն ընկած ժամանակաշրջանի մեջ ընդունված է առանձնացնել հայոց լեզվի զարգացման երեք շրջան
ա) հին հայերեն,
բ) միջին հայերեն,
գ) աշխարհաբար կամ նոր հայերեն:

Գրաբարը հայերենի հին շրջանի գրական մշակված տարբերակի անվանումն է, թեև հաճախ գործածվում է ընդհանրապես հին հայերեն իմաստով։ Հին հայերենը հայ ժողովրդի համընդհանուր հաղորդակցման միջոցն է եղել 5–11-րդ դարերում:
Միջին հայերենը հաջորդել է գրաբարին և գործել է մինչև 16-րդ դարը։ Այն կոչվել է նաև կիլիկյան հայերեն, քանի որ այնտեղ է տարածված եղել:
Աշխարհաբարը կամ նոր հայերենը, սկիզբ առնելով 17-րդ դարում, զարգացել ու վերջնականապես ձևավորվել է 19-րդ դարի առաջին կեսում և այսօր էլ հայ ժողովրդի հաղորդակցման միջոցն է: Աշխարհաբարը այսօր աշխարհին ներկայանում է երկու ճյուղով՝ արևելահայերեն և արևմտահայերեն:

504 Essential Words slides 32-33 words to learn, slide 34 Fill in the Blanks , Synonym Search
Navigate Reading slide 67, Young Europeans flock to Argentina for job opportunities

Fill in the Blanks
Place one of the new words in each of the blanks below.

1. Ernesto would constantly ignore his father’s questions.
2. Historical documents are kept in a special section of the library.
3. Great scientific progress has been made in this century.
4. The massive* wrestler accepted the challenge of the newcomer.
5. Not wearing warm clothing was the source of his illness.
6. “When do you expect to conclude your investigation of the case?”
7. It is undeniable that this restaurant’s food is delicious.
8. Lena showed a lack of good judgment.
9. Everyone who lived in the vicinity of the bomb test was in peril.*
10. Anita’s habit of interrupting him sent her husband into a rage.
11. My nephew was given a set of miniature soldiers for Christmas.
12. When you are tired it is hard to resist staying in bed all day.

Synonym Search
Circle the word that most nearly expresses the meaning of the word printed in blue type.

1. century
   (a) countless years (b) three score years (c) one hundred years (d) generation
2. document
   (a) official paper (b) critical review (c) decree (d) composition
3. undeniable
   (a) essential* (b) unforeseen* (c) comprehensive (d) unquestionable
4. vicinity
   (a) region near a place (b) division of a city or town (c) residential district
   (d) metropolitan area
5. challenge
   (a) banish permanently (b) verify easily (c) call to a fight (d) join together
6. lack
   (a) take responsibility (b) correct (c) be without (d) give freely
7. miniature
   (a) balanced (b) tiny (c) eager (d) forbidden
8. rage
   (a) extreme anger (b) foolish explanation (c) rapid movement (d) bad habit
9. conclude
   (a) show (b) reorganize (c) examine (d) decide
10. source
    (a) origin (b) task (c) onlooker (d) chart
11. resist
    (a) discuss honestly (b) change completely (c) strive against (d) pay attention
12. ignore
    (a) disregard (b) complete (c) exaggerate* (d) offer

Պատասխանե՛ք հետևյալ հարցերին

• Ինչի՞ մասին է հասարակագիտություն առարկան։ Ինչպիսի՞ հասարակական ոլորտներ է ընդգրկվում նրա մեջ։ Ի՞նչ ոլորտներ կավելացնեիք դուք

Հասարակագիտություն առարկան մեզ սովորեցնում է մարդկանց, իրենց մտածելակերպի և ապրելակերպի, կրոնի, անհավասարության և շատ այլնի մասին։ Այն իր մեջ ներառում է փիլիսոփայություն, սոցիոլոգիա, էկոնոմիկա, հոգեբանություն։

• Ի՞նչ է գեղագիտությունը։ Ինչքանո՞վ է կարևոր գեղագիտությունը մեր կյանքում

Գեղագիտությունը փիլիսոփայության գիծ է, այն պատմում է գեղեցկության, արվեստի մասին և’ բնության, և’ մեր կյանքում։ Մենք անցնում ենք ճաշակի, ազգային շորերի, գեղեցկության ստանդարտների և այլնի մասին։ Այս առարկան մեզ սովորեցնում է տեսնել գեղեցիկը տարբեր բաների մեջ։

Գեղեցկություն արդեն երկար ժամանակ շատ կարևորվում է մեր հասարակության մեջ։ Ստեղծվել են շատ ստանդարտներ մարդու մարմնի, դեմքի համար, որոնք փոխվում են: Մենք ուսումնասիրում ենք տարբեր ժամանակաշրջանների գեղեցկության ստանդարտները, համեմատում մեր օրերի հետ:

• Ի՞նչ է բարոյագիտությունը։ Ինչպե՞ս եք կարողանում բարոյագիտությունից ստացած գիտելիքները կիրառել կյանքում

Բարոյագիտությունը կամ էթիկան կարևոր նշանակություն ունի մեր կյանքում, քանի որ նրանով մենք կերտում ենք մեր հասարակությունը: Էթիկան կարգավորում է մարդկանց վարքը հասարակական բոլոր բնագավառներում: Այն սովորեցում է տարբերել ճիշտն ու սխալը, բարին և չարը, հասկանալ, թե որն է կյանքի իմաստը, ինչ է արդարությունը և այլն:

• Ի՞նչ է հոգեբանությունը և ի՞նչ է ուսումնասիրում այն։ Կյանքի որ ոլորտներին է հատկապես վերաբերում այս գիտությունը։ Հոգեբանությունը ձեզ առավել շատ հետաքրքրում է որպես գիտություն, թե՞ հմտությունը․ հիմնավորե՛ք ձեր պատասխանը

Հոգեբանությունը մտքի և վարքի գիտական ուսումնասիրություն է: Այն բաղկացած է բազմաթիվ ճյուղերից: Հոգեբաններն ուսումնասիրում և հասկանում են մտավոր գործընթացները, ուղեղի գործառույթները և վարքը: Հոգեբանության ոլորտը ուսումնասիրում է այնպիսի հարցեր, ինչպիսինն են՝ ի՞նչ է ստեղծագործությունը, ինչո՞ւ են որոշ մարդիկ դառնում անտուն, ի՞նչ են նախապաշարմունքները և խտրականությունը, ի՞նչ է գիտակցությունը և այլն:
Հոգեբանությունը մեզ սովորեցնում է մեզ շրջապատող մարդկանց մտածելակերպը, նաև որոշ բաներ է սովորեցնում հենց մեր մասին:

• Ի՞նչ է տնտեսագիտությունը։ Ի՞նչ գիտեք փողի, շուկայի և շուկայական հարաբերությունների մասին։

Տնտեսագիտությունն այն մասին է, թե ինչպես են մարդիկ ազդում գաղափարների վրա և օգտագործում ռեսուրսները: Նրա մեջ կարևոր են փողը, շուկաները և հարաբերությունները, որոնք օգնում են մեզ հասկանալ, թե ինչպես են աշխատում տնտեսությունները և որոշում կայացնել քաղաքականության վերաբերյալ: Տնտեսագիտությունն օգնում է մեզ հասկանալ մարդկանց և հասարակությանը, ինչը կարևոր է այսօրվա մեր աշխարհում ռեսուրսների կառավարման համար:

• Որպես հինգերորդ բաժին, ի՞նչ կավելացնեիք դուք 10-րդ դասարանի համար։

Եղիշե Սողոմոնյանը, որը հետագայում հայտնի է որպես Չարենց, ծնվել է Կարսում 1897 թվականի մարտի 13-ին։ Նա վաղ է սկսել իր գրական ճանապարհը՝ 1912 թվականին տպագրելով իր առաջին բանաստեղծությունը, իսկ 1914 թվականին՝ «Երեք երգ տխուր աղջկան» գիրքը՝ Չարենց կեղծանունով։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին զինվորագրվելով հայ կամավորական կորպուսին՝ Չարենցը անմիջականորեն զգաց պատերազմի սարսափները՝ ձևավորելով իր վաղ շրջանի բանաստեղծական ստեղծագործությունները, ինչպես «Դանթեական լեգենդը»: Չնայած Կարսի թագավորական դպրոցում կիսատ ուսմանը, նա խորասուզվեց գրականության մեջ՝ հատկապես ազդվելով Հայաստանի առաջին Հանրապետության կրթության նախարար Նիկոլ Աղբալյանից։

Սակայն 1926 թվականին Չարենցը հանցագործ միջադեպի մեջ մտավ՝ կրակելով և վիրավորելով մի երիտասարդ աղջկա, ում սիրահարվել էր, և որը նրան մերժել էր։ Նա դատապարտվել է ազատազրկման՝ հանգեցնելով կնոջ՝ Արփենիկի մահի, ինչից հետո նա սկսեց մորֆին օգտագործել։ Այդ տարեթիվը և Արփենիկի սկզբնատառերը Չարենցը դաջեց իր կրծքին, իսկ հետագայում ուրիշ կնոջից՝ Իզաբելլայից ունեցած աղջկան անվանեց նրա անունով, որպես հիշատակ:

Չնայած նրան, որ ազատ է արձակվել մարդասիրական նկատառումներով, քաղաքական ճնշումները մեծացել են, որոնք ավարտվել են նրա բանտարկմամբ և վերջնական մահով 1937 թվականին ստալինյան զտումների ֆոնին:

Չարենցի կյանքը, որը նշանավորվել է ինչպես գրական փայլով, այնպես էլ անձնական ցնցումներով, շարունակում է մնալ տաղանդի, ողբերգության և տոկունության գրավիչ հեքիաթ: