Հայերենը պատկանում է հնդեվրոպական լեզվաընտանիքին: Նրա տասներկու ճյուղերից մեկն է: Հայերենը հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի ինքնուրույն ճյուղ է: Այդ մասին իրարից անկախ արձանագրել են Խաչատուր Աբովյանը և Հենրիխ Պետերմանը, իսկ Հայնրիխ Հյուբշմանն ապացուցեց, որ հայերենը ինքնուրույն լեզվաընտանիք է: Հայերենը ցեղակից է հնդկերենին, պասկերենին, քրդերենին, ռուսերենին, եվրոպական գրեթե բոլոր լեզուներին՝ բացի հունգարերենից, ֆիններենից և էստոներենից: Ցեղակից չէ նաև վրացերենին, արաբերենին, եբրաերեմին, թուրքերենին:

Հայոց լեզվի զարգացման փուլերը

Մինչև հինգերորդ դարը հայերենի վերաբերյալ գրավոր աղբյուրները խիստ սակավ էին: Հայերենի պատմության այդ շրջանը կոչվում է նախագրային շրջան: Հայերենը անցել է զարգացման երեք շրջան՝

1. Հին հայերեն (գրաբար) — 5-11 դար
2. Միջին հայերեն (կիլիկիան հայերեն) — 12-16
3. Նոր հայերեն (աշխարհաբար) — 17-մեր օրերը
   Վերջինս ունի երկու՝ արևելյան և արևմտյան ճյուղերը: Որևէ գրավոր լեզվի տառերի որոշակի կարգով դասավորված ամբողջությունը կոչվում է այբուբեն: Հայերենի այբուբենը ստեղծել է Մեսրոպ Մաշտոցը Եդեսիա քաղաքում: Նրա հորինած այբուբենն ուներ եռեսունվեց տառ: Տասներկուերորդ դարում ավելացել են և, օ, ֆ տառերը: Գրաբարում մենք ունեցել ենք վյուն հնչյունը, որը հետագայում փոխարինվել է ու երկտառով: ժամանակակից այբուբենի ամեն տառը ունի իր մեծատառը և փոքրատառը բացի և-ից:

Տառերի թվային արժեքը

Մաշտոցը իր հորինած այբուբենը դասավորեց հունական այբուբենի հերթականությամբ, տվեց անվանումներ և թվային արժեք:

Ա — 1 Ժ — 10 Ճ — 100 Ռ — 1000
Բ — 2 Ի — 11 Մ — 200 Ս — 2000
Գ — 3 Լ — 12 Յ — 300 Վ — 3000
Դ — 4 Խ — 13 Ն — 400 Տ — 4000
Ե — 5 Ծ — 14 Շ — 500 Ր — 5000
Զ — 6 Կ — 15 Ո — 600 Ց — 6000
Է — 7 Հ — 16 Չ — 700 ՈՒ — 7000
Ը — 8 Ձ — 17 Պ — 800 Փ — 8000
Թ — 9 Ղ — 18 Ջ — 900 Ք — 9000

Առաջադրանք

Գրել տրված տառի կամ տառակապակցության տվային արժեքը:

ԺԷ — 17
ԻԵ — 25
ԽԱ — 41
ՍԲ — 2002
ՌՃԺ — 1110
ՌՋՂԸ — 1998

Գտիր սխալը.

ԼԱ — 31
Է — 7
Ղ — 100 սխալ (90)
ԽԱ — 41

Թ — 9
ԺԲ — 12
ԾԴ — 64 սխալ (54)
Մ — 200

ԾԸ — 58
ՇԷ — 507
ՉՀԷ — 777
ՂԸ — 88 սխալ (98)

Գտեք այն տառակապակցությունների համարները, որոնց թվային արժեքը սխալ է նշված:

1. ՆԾ — 460 սխալ
2. ՌՋՆ — 1980 սխալ
3. ՑՈԿ — 6660
4. ՎՅԳ — 3330 սխալ

Բառերի այբբենական դասավորությունը

Բառարաններում կամ բառացանկերում բառերը, անունները հեշտությամբ գտնելու նպատակով դասավորում ենք այբբենական կարգով: Նախ դասավորում ենք առաջին տառի հերթականությամբ ապա նույն տառով սկսվող բառերը՝ հաջորդ տառի հերթականությամբ:

Օրինակ՝
Աբգարյան, Աբովյան, Հակոբյան, Ասատրյան, Անտոնյան, Նահապետյան, Հովհաննիսյան, Աբրահամյան
Աբգարյան, Աբովյան, Աբրահամյան, Անտոնյան, Ասատրյան, Հակոբյան, Հովհաննիսյան, Նահապետյան

Ավագյան, Ասլանյան, Հովհաննիսյան, Ամալյան, Ղազարյան, Այվազյան, Հայրիկյան, Նալբանդյան, Հակոբյան
Ամալյան, Այվազյան, Ասլանյան, Ավագյան, Հակոբյան, Ղազարյան, Հայրիկյան, Հովհաննիսյան, Նալբանդյան

Պատ.՝ 4

մարագ — հորդանոց
բազրիք — ճաղաշարք
տաքդեղ — պղպեղ

Պատ.՝ 3

կորնթարդ — գմբեթաձև
անհողդողդ — հաստատ
ստահոդ — ստից բաղկացած
վարսանդ — կնիք
բաղդատել — համեմատել

Պատ.՝ 2

ճտքավոր — բարձր կոշիկ
փտախտ — մեղվի թրթուրների վարակիչ հիվանդություն
քողտիկ — փոքրիկ տուն

Պատ.՝ 3

անութ — թևի տակ
ակութ — փոքր թոնիր
անթացուպ- հենակ

Պատ.՝ 2

ատաղձագործ — կահույք պատրաստող արհեստանոց
անձկություն — նեղվածք
երկնաբերձ — շատ բարձր
պախուրց — սանձ
վերամբարձ — երկնային

Պատ.՝ 1

Պատ.՝ 4

Պատ.՝ 4