Ուսումնական աշունը ուսումնական տարվա նոր սկիզբն է՝ բերելով աճի նոր հնարավորություններ: Երբ աշակերտները վերադառնում են ամառային արձակուրդից հետո, նրանք հաճախ զգում են հուզմունքի և անհանգստության խառնուրդ նոր դասերի, ուսուցիչների և առարկաների նկատմամբ:

Այս սեզոնից առավելագույն օգուտ ստանալու համար կարևոր է հստակ ուսումնական նպատակներ դնել, օրինակ՝ գնահատականների բարելավումը կամ արտադպրոցական գործունեության մեջ մասնակցելը:

Հավասարակշռությունը պահպանելը շատ կարևոր է աշնանը: Քանի որ ուսման պահանջները մեծանում են, աշակերտները պետք է կարևորեն կարգապահությունը՝ արդյունավետ կառավարելով իրենց ժամանակը:

Այսպիսով, ակադեմիական աշունը նորացման և հնարավորությունների ժամանակ է: Փոփոխություններ անցկացնելով, աշակերտները կարող են հաջողությամբ հիմք դնել արդյունավետ ուսումնական տարվա համար:

18-րդ դարի ռուս-պարսկական և ռուս-թուրքական պատերազմները դիտարկե՛ք Հայաստանի ազատագրական հետանկարի տեսակետից։ Հիմնավորե՛ք ձեր տեսակետները։

Հայերը, ովքեր հալածվում էին մահմեդականների կողմից, հույս ունեին, որ Ռուսաստանում ավելի շատ ազատություններ կունենան և, ամենակարևորը, անկախություն կստանան: Նրանք ցանկանում էին Ռուսաստանի օգնությամբ ազատագրել Հայաստանը: Ռուսաստանի տիրապետության տակ անցնելով, Արևելյան Հայաստանի ժողովուրդը պաշտպանվեց ձուլման և բնաջնջման վտանգներից, ստացավ կյանքի և գույքի անվտանգություն: Արևելյան Հայաստանը դարձավ հայերի համար ապահով կենտրոն, բայց նրանք ազատություն չստացան, չնայած մեծ զոհաբերություններին՝ Ռուսաստանի համար: Հայ ժողովուրդը և նրա պատմական հողերը Ռուսաստանը դիտում էր, որպես Օսմանյան կայսրության հետ փոխանակման կամ զիջման միջոց:

Պատասխանե՛ք հետևյալ հարցերին՝

1. Ներկայացրեք Արևելյան Հայաստանի վարչաքաղաքական իրավիճակը XIX դարի սկզբին։
   
   XIXդ. սկզբի դրությամբ Հայաստանը բաժանված էր Օսմանյան կայսրության և Իրանի (Պարսկաստան) միջև: Արևելյան Հայաստանի մեծագույն մասը ենթակա էր Իրանին և կազմված էր Երևանի, Նախիջևանի, Ղարաբաղի, Գանձակի ու Մակուի խանություններից: Արևելյան Վրաստանում էին ներառված հյուսիսային Հայաստանի մի քանի գավառներ՝ Լոռին, Փամբակը, Շամշադինը, Ղազախի հարավային մասը:
   Հայ բնակչությունը ենթարկվում էր ազգային, կրոնական ու սոցիալական հալածանքների:
   
2. Անդրկովկասի նկատմամբ ինչ նպատակներ ուներ Ռուսաստանը։ ինչպե՞ս և հայկական ի՞նչ գավառներ անցան Ռուսաստանին։ Երբ և ինչ պայմաններով կնքվեց Գյուլիստանի հաշտության պայմանգիրը։
   
   XIXդ. սկզբին Ռուսական կայսրությունը, օգտագործելով անդրկովկասի քրիստոնյա ժողովուրդների, առաջին հերթին հայերի ազատագրական ձգտումները, սկսեց իրականացնել երկրամասը գրավելու իր վաղեմի ծրագիրը: 1801թ. ռուսական արքունիքը Արևելյան Վրաստանը բռնակցեց Ռուսաստանին: Վրաց թագավորության հետ Ռուսաստանի տիրապետության տակ անցան նաև հայկական գավառներ Լոռին, Փամբակը, Շամշադինը: 1804թ. ռուսական զորքերը նաև գրավում են Գանձակը:
   
   Ռուսներն Անդրկովկասում անցնում են պարսիկների դեմ հարձակման և մի շարք հաղթանակներ տանում: 1813թ. հոկտեմբերի 12-ին Արցախի Գյուլիստան գյուղում կնքվում է հաշտության պայմանագիր: Ի թիվս այլ տարածքների՝ Ռուսաստանին է անցնում Արևելյան Հայաստանի զգալի հատվածը՝ Լոռին, Փամբակը, Շամշադինը, Գանձակը, Ղարաբաղը, Շիրակը:
   
3. Ներկայացրեք հայերի մասնակցությունը 1804-1813թթ․ ռուս-պարսկական պատերազմին։
   
   XIXդ. սկզբին Անդրկովկասի համար մղված պատերազմներում Ռուսաստանի հաջողությունների մեջ հայերն ունեցան ծանրակշիռ ներդրում: Նրանց ստեղծած աշխարհազորային ջոկատներն ինքնապաշտպանական մարտեր էին մղում իրենց բնակավայրերիհամար և մասնակցում էին ռազմական գործողություններին:
   Ռուսներին մեծ օգնություն է ցույց տալիս Ռոստամ բեկի գլխավորած հայկական հեծյալ ջոկատը:
   Պարսկաստանի դեմ հայկական որոշ գավառներում մարտնչում էր Գրիգոր վարդապետի 500-հոգանոց հեծյալ ջոկատը:
   
4. Ներկայացրեք 1826-1828թթ․ ռուս-պարսկական պատերազմի ընթացքը։ Ի՞նչ նշանակություն ունեցավ Երևանի գրավումը։
   
   Պարսկական արքունիքն ամեն կերպ ձգտում էր վերադարձնելու Գյուլիստանի պայմանագրով կորցրած տարածքները: 1826թ. Աբաս-Միրզան 60-հազարանոց բանակով ներխուժում է Արցախ և պաշարում Շուշիի բերդը: Միաժամանակ Երևանի խանի զինված ուժերը ներխուժում են Շիրակի և Փամբակի գավառներ: Այսպես սկսվում է ռուս-պարսկական նոր պատերազմ (1826-1828թթ.):
   
   Գանձակի մոտ սեպտեմբերին գեներալ Ի. Պասկևիչի գլխավորած 8-հազարանոց զորքը հարված է հասցնում Աբաս-Միրզայի զորքին և դուրս շպրտում գրավված շրջաններից:
   1827թ. գարնանը ռուսական զորքերն անցնում են հարձակման, որը ծավալվում էր Երևանի և Նախիջևանի խանությունների սահմաններում:
   1827թ. աշնանը ռուսական զորքերը գրավում են Սարդարապատը, նորից պաշարում Երևանի բերդը: Ռուսական զորքերը և հայ կամավորները մտնում են Երևանի բերդ: Երևանի գրավումը ռուսական զորքերի ամենամեծ հաղթանակն էր 1826-1828թթ. ռուս-պարսկական պատերազմում:
   
5. Ներկայացրեք Թուրքմենչայի հաշտության պայմանագիրը։
   
   1828 թվականին ստորագրվեց Թուրքմենչայի պայմանագիրը, որով Պարսկաստանը ճանաչեց Հայաստանի ու Վրաստանի Ռուսաստանին պատկանելությունը և համաձայնեց վճարել փոխհատուցում։ Այս պատերազմը ամրապնդեց Ռուսաստանի ազդեցությունը Կովկասում։
   
6. Ի՞նչ սպասելիքներ ունեին հայերը 1826-1828 թթ․ պատերազմից։ Ներկայացրե՛ք կամավորական շարժման ընթացքը։
   
   Որոշ հայեր մտածում էին, որ մոտենում էր հայ ազատագրության ժամը:
   1827թ. սկզբներին, երբ ռուսական զորքերը պատրաստվում էին գրավելու Երևանը, հայերը հայրենասիրական կոչեր արեցին: Հայրենիքի ազատության գաղափարով ոգևորված՝ բազմաթիվ երիտասարդներ ցանկություն հայտնեցին ռուսական զորքի հետ մասնակցելու հարձակմանը: Շատ վայրերում կազմակերպվում էին կամավորական գումարտակներ և այդ համընդհանուր ոգևորության հետ աճում էր հայ կամավորականների թիվը:

Իրավունքի զարգացման պատմությունը Հայաստանում։ Հին և վաղմիջնադարյան իրավունք;

Հնագույն ժամանակներում հասարակական կյանքը կարգավորում էին տոհմացեղային սովորույթները, որոնք բանավոր էին և չգրված և իրականացվում էին ներքին համոզման ուժով և հասարակական կարծիքով:
Նոր պայմաններում սոցիալական նոր կարգավորիչն իրավունքն էր: Իրավունքի ամենահին ձևը սովորութային իրավունքն է, այն սովորույթը, որ երաշխավորված էր պետական հարկադրանքով:

Հայաստանում սովորութային իրավունքը զանազան պատճառների ուժով գոյատևեց շատ երկար: Հայաստանի բնակչությունն ընդհուպ մինչև արաբական ներխուժումը գերազանցապես միաէթնիկ էր: Այդ պայմաններում չգրված սովորութային իրավունքն արդյունավետ կատարում էր իր կարգավորիչ դերը:

Քրիստոնեության ընդունմամբ հայ եկեղեցին ձեռք բերեց լայն իրավասություն եկեղեցական-կրոնական և աշխարհիկ հարաբերությունների կարգավորման ուղղությամբ: Դրան նպաստում էր պետության թուլությունը: Հայ եկեղեցին, ի տարբերություն հայկական պետության, միշտ եղել է խիստ կենտրոնացված: Այս պայմաններում Հայաստանում սկսեց ձևավորվել և զարգանալ կանոնական իրավունքը:

Եկեղեցական ժողովներում սահմանվում էին հատուկ խրատներ, կարգեր, որոնք պարտադիր էին քրիստոնեական համայնքների համար: Դրանք կոչվում էին կանոններ: Քրիստոնեության ընդունմամբ սովորութային իրավունքի դերը սկսեց նվազել:

Հայ միջնադարյան կանոնական իրավունքն ամփոփված է <<Կանոնագիրք հայոց>> ժողովածուի մեջ: Կանոնագիրքն առաջին անգամ կազմվել է VIII դարում: Հետագայում այն հարստացել է նոր կանոններով:

Navigate Upper-Intermediate Grammar slide 142 / 3.2 ex-es 1,2,3/ slide 143 / 4.1 ex-es 1,2
Navigate Reading Can companies make people more creative slide 39
Inventive ideas

1. Choose the correct alternative.

1. Don’t call me at 7 p.m. as we’ll be having dinner then. But we’ll have finished by about 8 p.m., so call sometime after that.
2. This time next week, I’ll be driving to Scotland from London. Maybe I’ll be halfway there. But I’ll have arrived by the evening as long as there are no major delays.
3. Experts agree that not too far in the future, physical media such as Blu-ray or DVDs will have become a thing of the past. Instead, we will be streaming on-demand music, film, news and games directly into our homes.
4. By 2050, the world’s population will have risen from seven billion to over nine billion. And it is forecast that, by 2030, India will have overtaken CHina as the world’s most populous country.

2. Put the verbs in brackets into the correct future continuous or future perfect form.

The new Pangaea
The Earth’s continents are all on the move, as they have been since the supercontinent Pangaea broke up about 200 million years ago. Fifty million years from now, Africa already have started to collide with southern Europe. Within 100 million years, the Mediterranean Sea will disappear completely and thousands of miles of new mountain ranges will be formed. Around the same time, Australia and Antarctica will have steadily continue on their paths northwards and the Americas will have proceeded on their westward course away from Europe and Africa, also towards Asia. 250 million years from now, all the continents will merge, resulting in the formation of a new supercontinent called Pangaea Ultima. However, this newly formed land mass will split once more and start a new 500-million-year cycle of drifting and merging.

3. Write what will be happening or what will have happened at the following times. Use the verbs in the box.

1. Come round at 6.30 p.m. We’ll be finishing eating by then.
2. I’ll be doing my biology exam this time tomorrow.
3. I imagine I have gotten married by the time I’m 30.
4. According to the weather forecast, it’ll be snowing when we arrive.
5. If we don’t hurry up, the bus will leave.

1. Complete the extracts about some great inventors and pioneers by putting the verbs in brackets into the correct passive tense.

James Dyson is a British industrial designer, inventor and businessman and is best known as the inventor of the Dyson vacuum cleaner, He initiated the James Dyson Award, which is given each year to an upcoming young design engineer.
An astronomical telescope for observing the planets first used by the astronomer, mathematician and physicist Galileo Galilei. Later in life, Galileo was criticized by the church in Italy for supporting the theory that the Earth revolved around the sun.
Pablo Picasso was considered by many to be the most influential painter of the twentieth century. A number of his paintings were recently sold for over $100 million.
Football legend Pele played 1362 professional matches and had been selected to play for his country in four World Cups. He was considered by many to be the greatest foorballer of all time and, in 1999, he was named athlete of the century by the IOC.
J.K. Rowling is a British novelist, best known as the author of the Harry Potter series. The first Harry Potter book had been published in 1997 and since then around half a billion book were sold worldwide. They had been translated into over thirty languages. It is thought that J.K. ROwling has done more to encourage children to read than any other author.

Try to find the greatest, most interesting, strangest, funniest inventions.

The Wright brothers, Orville and Wilbur, invented the airplane in 1903. After studying birds and testing gliders to learn how flight works, they built and flew the first plane, the Flyer, which could stay in the air, steer, and was powered by an engine. This historic flight took place in Kitty Hawk, North Carolina, where their plane stayed in the air for 12 seconds, covering more than 36 meters — the first controlled, powered flight.

3D printing is a way to make three-dimensional objects by stacking layers. It was invented by scientists in 1993. The process uses a computer design to create a model, which is sliced into thin layers. The printer then uses materials like plastic or metal to build the object. Originally, 3D printing made rough models, but now it can create precise and strong parts. We use 3D printers to create various products for industries like manufacturing, healthcare, and design.

Պատրաստվե՛ք դաս-քննարկման
Թեմա 6՝ Պետության կառուցակարգը։ Պետաքաղաքական վարչաձևը․
ա/ Պետության կառուցակարգը
բ/ Պետաքաղաքական վարչաձևը
Էլ․ դասագիրք՝ Հասարակագիտություն-11, էջ 165-172․

Առաջադրանք
1․ Ներկայացրե՛ք պետության կառուցակարգի սկզբունքները։

Պետության կառուցակարգը պետական մարմինների, կազմակերպությունների և հիմնարկությունների համակարգ է, որի միջոցով իրականացվում են պետական իշխանությունը, պետության խնդիրներն ու գործառույթները:
Պետության կառուցակարգը կազմավորվում և գործում է որոշակի սկզբունքների հիման վրա: Դրանք ելակետային դրույթներ են, որոնք որոշում են պետական մարմինների կազմակերպման և գործունեության հիմնական, առանցքային մոտեցումները:
Այդ սկզբունքներն են՝ մարդու իրավունքների գերակայությունը, ժողովրդաիշխանությունը, հրապարակայնություն և թափանցիկությունը, իշխանությունների բաժանումը, արհեստավարժությունը և օրինականությունը:

2․ Ի՞նչ է պետական մարմինը։ Պետական մարմինների ի՞նչ տեսակներ գիտեք։

Պետության կառուցակարգի գլխավոր բաղադրատարրը պետական մարմինն է: Այն մասնակցում է պետության գործառույթների իրականացմանը և դրա համար օժտված է իշխանական լիազորություններով:

Պետական մարմինները բազմազան են: Ըստ իրենց կողմից իրականացվող խնդիրների պետական մարմինները կարելի է բաժանել երեք խմբի՝ օրենսդիր, գործադիր, իրավապահպան (դատական): Պետական մարմինները համակարգում նաև յուրահատուկ դեր է խաղում նախագահը, քանի որ դուրս է բոլոր երեք տեսակի մարմինների շրջանակից և գործում է անկախ:

3․ Բացատրե՛ք ժողովրդավարական և հակաժողովրդավարական պետաքաղաքական վարչաձևերի էությունը:

Պետաքաղաքական վարչաձևը հանրային իշխանության իրականացման միջոցների, եղանակների և հնարքների համակցությունն է, որոնց հավաքական գործողության հետևանքը ժողովրդավարության փաստական մակարդակն է: Պետական իշխանության իրականացման եղանակները և միջոցները կարող են լինել բազմազան և անհրաժեշտ է ունենալ ընդհանուր չափորոշիչներ, որոնք կօգնեն հասկանալ, թե որ տեսակին է այն պատկանում:

Օրինակ՝ քաղաքացիների նկատմամբ իրավական կարգավորումն իր բնույթով կարող է լինել երկու տեսակի՝ թույլատվական-խթանող և արգելող-սահմանափակող: Եթե պետության մեջ իրավական կարգավորումն իր բնույթով ավելի շատ թույլտվական-խթանող է, ուրեմն պետական իշխանությունն ունի ժողովրդավարական բնույթ, և, ընդհակառակը, եթե իրավական կարգավորման եղանակը գերազանցապես արգելող-սահմանափակող է, ապա պետական իշխանությունը և նրա վարչաձևը հակաճողովրդական են: