Սելեն տարրի նշանակությունը

Տարրի շրջանառությունը; Արդյո՞ք ազդում է մարդու վրա; Ի՞նչ կլինի, եթե բացակայի կամ պակասի

Տարրի շրջանառություն

Սելենը կիսամետաղ է, որը կարող է գոյություն ունենալ երկու ձևով՝ որպես արծաթափայլ մետաղ կամ որպես կարմիր փոշի։

Սելենը հիմնականում հանդիպում է հազվագյուտ հանքանյութերում։ Դրա մեծ մասը գալիս է պղնձի մաքրման ժամանակ արտադրված անոդային ցեխից: Այս ցեխերը տաքացվում են սելենն անջատելու համար։

Սելենը հողում առաջանում է այնպիսի ապարների քայքայմամբ, որոնք պարունակում են սելեն: Օրգանական սելենը հիմնականում առաջանում է բույսերի քայքայման արդյունքում, որոնք կուտակում են սելեն:

Բույսերում սելենի կուտակումը կապված է շրջակա հողերում սելենի մակարդակի հետ:

Սելենը կա նաև ջրի մեջ։ Այն առաջանում է մթնոլորտային հանքավայրերից կամ հողի դրենաժից և ենթահողերից, որոնք հարուստ են սելենով: Շատ դեպքերում, բարձր մակարդակները պայմանավորված են գյուղատնտեսական հողատարածքներում սելեն պարունակող պարարտանյութերի օգտագործմամբ:

Կենդանիներից լինում է խոզի, տավարի, հնդկահավի, հավի մսի, ծովամթերքի և ձվի մեջ: Բույսերից լինում է ընկույզների, սերմերի, լոբու, ոլոռի, ոսպի և սոյայի մեջ:

Ազդեցությունը մարդու և կենդանիների վրա

Սելենը որոշ տեսակների, այդ թվում՝ մարդկանց համար էական տարր է։ Մեր մարմինը պարունակում է մոտ 14 միլիգրամ, իսկ մարդու մարմնի յուրաքանչյուր բջիջ պարունակում է ավելի քան մեկ միլիոն սելենի ատոմ:

Սելենը կարևոր դեր է խաղում բազմաթիվ կենսաբանական գործառույթներում, ինչպիսիք են վահանաձև գեղձի հորմոնների ձևավորումը, ԴՆԹ-ի սինթեզը, պտղաբերությունը և վերարտադրությունը: Սելենն օրգանիզմում կարող է դեր խաղալ քաղցկեղի կանխարգելման գործում: Սելենը, բացի E վիտամինից, նաև դեր ունի մկանների աշխատանքի մեջ՝ բարելավելով տոկունությունը և վերականգնումը և դանդաղեցնելով ծերացման գործընթացը:

Սելենը պաշտպանում է կենդանիներին քաղցկեղից, և այն վայրերում, որտեղ շատ սելեն կա, մարդիկ ավելի քիչ են դրանից մահանում: Շատ սելեն ունեցող վայրերում մարդիկ նաև ավելի քիչ են մահանում սրտի հիվանդություններից: Սելենը կարող է պաշտպանել երեխաներին սրտի անբավարարությունից, հատկապես այն շրջաններում, որտեղ սելենը շատ պակաս է:

Պակասի կամ բացակայության հետևանքներ

Սելենի պակասը կարող է առաջացնել մի շարք հիվանդություններ կենդանիներում, ինչպես մկանային դիստրոֆիան, էքսուդատիվ դիաթեզը և դիետիկ հեպատոզը: Որոշ կենդանիների մոտ պակասը առաջացնում է սիրտ-անոթային խնդիրներ, արյան ճնշման փոփոխություն: Այսինքն սելենի բացակայությունը կբերեր նման խնդիրներ, բայց ավելի լուրջ ազդեցությամբ: Բուսական կյանքը նույնպես կվտանգվի, քանի որ որոշ բույսեր կախված են սելենից: Դա կարող է խանգարել նաև էկոհամակարգի հավասարակշռությանը:

Աղբյուրներ՝ 1, 2, 3

Կրթական հաստատությունների ցանկապատում

  • Իրավական հիմք
  • Քաղաքաշինական նորմերի պահպանում
  • Հարցի հասարակական հնչեղություն (զրույց ընտանիքում, շրջապատում)

ՀՀՇՆ 31-03.04-2022 «ՆԱԽԱԴՊՐՈՑԱԿԱՆ ՀԱՍՏԱՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՇԵՆՔԵՐ. ՆԱԽԱԳԾՄԱՆ ՆՈՐՄԵՐ» ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՇԻՆԱՐԱՐԱԿԱՆ ՆՈՐՄԵՐԻ 7-ՐԴ ԿԵՏ, 31-ՐԴ ԵՆԹԱԿԵՏ՝
Բոլոր տեսակի նախադպրոցական ուսումնական հաստատությունների կառուցապատման տարածքներում անհրաժեշտ է նախատեսել խաղային և տնտեսական գոտիներ` համապատասխան սահմանազատումով: Բնակելի համալիրներում կարճաժամկետ խնամքի խմբերում տարածքը կարող է փոխարինվել ցանկապատված բաց դարավանդով:

ՀՀՇՆ 31-03.04-2022 «ՆԱԽԱԴՊՐՈՑԱԿԱՆ ՀԱՍՏԱՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՇԵՆՔԵՐ. ՆԱԽԱԳԾՄԱՆ ՆՈՐՄԵՐ» ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՇԻՆԱՐԱՐԱԿԱՆ ՆՈՐՄԵՐԻ 20-ՐԴ ԿԵՏ, 168-ՐԴ ԵՆԹԱԿԵՏ՝
Չնախատեսված ներթափանցումից և շփումներից պաշտպանվելու նպատակով նախադպրոցական ուսումնական հաստատությունների տարածքը պետք է ցանկապատված լինի` նախագծային լուծումներին համապատասխան:

ՀՀՇՆ31-03.01-2014 «ՀԱՆՐԱԿՐԹԱԿԱՆ ՆՇԱՆԱԿՈՒԹՅԱՆ ՇԵՆՔԵՐ» ՇԻՆԱՐԱՐԱԿԱՆ ՆՈՐՄԵՐԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ VI-ՐԴ ԿԵՏ, 41-ՐԴ ԵՆԹԱԿԵՏ՝ Հանրակրթական հաստատությունների տարածքները (հողամասերը) իրենց ողջ պարագծով պետք է ցանկապատված լինեն։ Ցանկապատի բարձրությունը ընդունել ոչ պակաս 1,5 մ։ Այն պետք է արգելի աշակերտների ազատ ելքը փողոցի բանուկ հատված։ 

ՍՆ 441-72* — Ցուցումներ ձեռնարկությունների, շենքերի և կառուցվածքների հարթակների և տեղամասերի ցանկապատերի նախագծման 9-րդ և 10-րդ կետեր՝
9. Միջնակարգ դպրոցներ և մասնագիտական դպրոցներ — Պողպատե ցանց (միկրոշրջաններում գտնվող տարածքների ցանկապատ) 1.2մ
10. Մսուր-մանկապարտեզ — Պողպատե ցանց կամ երկաթբետոնե վանդակ 1.6մ

Հարցի հասարակական հնչեղություն

Ես մի քանի մարդու այս հարցը ուղղեցի և կեսից շատը կարծում են, որ ուսումնական հաստատությունները, հատկապես մանկապարտեզները և դպրոցները պետք է ցանկապատել՝ երեխաների անվտանգության համար:

Աղբյուր՝ https://www.irtek.am/views/act.aspx?aid=118295
https://files.stroyinf.ru/Data2/1/4294854/4294854767.pdf
https://www.arlis.am/documentview.aspx?docID=90000

Assignments for 25.11.24

Navigate Upper-Intermediate Watch the video La Belle Epoque and do the ex-es 3,4 slide 45
Navigate Upper-Intermediate Review slide 46, ex-es 1, 2a,3a, 5a

3. Read the questions. Then watch the video and find the answers.

  1. What are the people in the painting at the beginning of the video doing?
    The people at the beginning of the video are outside, dancing, talking and enjoying the peace and prosperity.
  2. What two flags are flying on top of the Academie Nationale de Musique?
    There are the flags of France and the Europian Union.
  3. How many hot-air balloons can you see at the 1900 World Fair?
    There are 2 hot-air balloons,.
  4. What famous statue is there a model of inside the Musee d’Orsay?
    Its the Statue of Liberty.
  5. What Italian city is the name of the metro station with a yellow sign?
    It’s named Rome.
  6. What is the name of the department store at the end?
    The name is Galeries Lafayette.

4. Watch again. Complete the summary.

Built to commemorate the hundredth anniversary of the French Revolution, the Eiffel Tower is 324 metres tall and, for more that 40 years, it was the tallest tower in the world.
At the 1900 World Fair, people were able to see some of the latest incventions, such as films in which, for the first time, people were talking. The World Fair also popularized ‘Art Nouveau’, a popular style of design.
The Musee d’Orsay was originally a train station and it was opened in 1900. It became a museum in 1986 and now contains many famous Belle Epoque paintings.
The underground metro also opened in 1900, on 19th of July, and is still used by nearly 1.4 billion passengers every year.

1. Complete the texts with the correct passive form of the verbs in brackets. In some cases, more than one tense may be possible.

The lives of millions of babies could be saved by a new invention from British student James Roberts. His low-cost inflatable incubator was designed specifically for use in developing world and it can be manufactured and transported for just $250. Incubators are usually priced at closer to $30,000.

Suncayr, which was invented by a Canadian team of engineers last year, will show you when you need to reapply your sunscreen. You just write or draw something on your skin with special pen, then put on your sunscreen. When you are no longer protected, the drawing will change colour, letting you know that it’s time for more sunscreen to be applied.

2a. Rewrite each sentence using the structure in brackets.

1. Someone stole my bag last year.
I had my bag stolen last year.
2. If I have a problem, I can easily find someone who will help me.
If I have a problem, I can easily get someone to help me.
3. I go to the hairdresser for a haircut every six weeks.
I get my haircut done every six weeks.
4. I don’t know how to decorate, so I always hire a decorator.
I don’t know how to decorate, so I always have a decorator to do it for me.
5. In the UK, you have to get a mechanic to check your car every twelve months.
In the UK, you have to have your car checked every twelve months.
6. I’m very persuasive. I can usually make someone change their mind.
I’m very persuasive. I can usually get someone to change their mind.

3a. Underline the word which is different from the others.

1. control, fix, attach, stick
2. place, put, position, protect
3. monitor, generate, measure, check
4. reduse, enlarge, treat, increase
5. fix, generate, recharge, power

5a. Complete the sentences with the correct word from the box, in the correct form.

1. It was so quiet in the classroom that you could hear people breathing.
2. I am always losing my keys. I need to tie them to my handbag or something.
3. I couldn’t control myself any more and burst out laughing.
4. The accident wasn’t my fault, the other driver should have kept further away from me.
5. His problems at home seem to be affecting his work.

Ազատագրական պայքարի զինված փուլը․ Հայդուկային շարժում

Պատասխանե՛ք հետևյալ հարցերին՝

  • Ներկայացրե՛ք պատմական այն ժամանակաշրջանը, որում առաջացավ հայ ֆիդայական կամ հայդուկային շարժումը։ Ովքե՞ր էին հայդուկները։ Հայդուկային շարժման ծագման վերաբերյալ ի՞նչ տեսակետներ կան։

Այս ժամանակաշրջանը հայտնի է որպես հայ ժողովրդի ազատագրական պայքարի կարևոր փուլ, երբ Օսմանյան կայսրությունն հանգեցրեց զինված դիմադրության։
19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին արևմտահայ ազգային-ազատագրական պայքարի բնորոշ ձևերից մեկը հայդուկյան կամ ֆիդայական շարժումներն էին։ Հայդուկները այն մարդիկ էին, որոնք օսմանյան լծից հալածված թողնում էին տուն ու տեղ, ապրում սարերում կամ անտառներում և խմբեր կազմելով վրեժխնդիր էին լինում թշնամիներից։ Նրանք պայքարում էին հայ ժողովրդի ազատության համար։
Հայդուկյան շարժումը Արևմտյան Հայաստանում առաջ է եկել տատերայնորեն՝ կուսակցությունների ստեղծումից առաջ։

Հայդուկային շարժման ծագման վերաբերյալ տեսակետները հիմնականում կապված են Օսմանյան կայսրությունում հայ ժողովրդի սոցիալ-տնտեսական և ազգային-քաղաքական ճնշումների հետ։ Մի տեսակետով՝ այն ձևավորվեց որպես ինքնապաշտպանություն Օսմանյան կայսրությունում ճնշումների պայմաններում, մյուսով՝ դա սոցիալ-տնտեսական պայքար էր հողի և ազատության համար։ Քաղաքական տեսակետը շեշտում է կուսակցությունների աջակցությունն ու միջազգային ազատագրական շարժումների ազդեցությունը։

  • Որտե՞ղ և ե՞րբ են հանդես եկել ֆիդայական առաջին խմբերը։ Ներկայացրե՛ք հայդուկների գործունեությունը 1880- ական թթ․։

Ֆիդայական առաջին խմբերը հանդես են եկել 1880-ական թթ. կեսերին: Նրանք ժողովրդական վրիժառուներ էին, որոնք գործում էին Արևմտյան Հայաստանում:

Հայդուկները հաճախ ներկայանում էին որպես քրդեր, որպեսզի խուսափեն հայերի նկատմամբ թուրքական իշխանությունների հնարավոր հարձակումներից։ Նրանք միանում էին քրդական հակակառավարական ջոկատների կազմին, որոնք կոչվում էին «չելլոներ»։ Այսպես հայդուկները փորձում էին համագործակցել քրդերի հետ և միաժամանակ ապահով մնալ թուրքական վերահսկողությունից։ Սա նաև օգնում էր նրանց ավելի ազատորեն շարունակել իրենց պայքարը։

  • Ե՞րբ և ինչու՞ վերելք ապրեց շարժումը։ Ովքե՞ր էին նշանավոր հայդուկապետերը․ ի՞նչ գիտեք նրանց մասին։ Ուրիշ ի՞նչ հայդուկներ են հայտնի ձեզ։

Շարժումը վերելք ապրեց հատկապես 1890-ական թթ.: Դա տեղի ունեցավ, քանի որ շարժումը ընկավ քաղաքական կուսակցությունների, նաև ՀՅԴ-ի հսկողության և ազդեցության տակ: Ուժեղ խմբեր էին ստեղծվել Վանում, Սասունում, Սեբաստիայում:

Այդ ժամանակաշրջանում նշանավոր են դառնում Աղբյուր Սերոբը, Մեծն Մուրադը, Հրայր Դժոխքը, Վազգենը, Գևորգ Չավուշը,Գուրգենը և այլն:

Աղբյուր Սերոբը, ում անունն է Սերոբ Վարդանյան, դառնում է ջոկատների հրամանատար և լավ կազմակերպել շատ գյուղերի ինքնապաշտպանությունը: Մի շարք մարտերում օգնել է հաղթանակ կրել և դարձել էր հայ ժողովրդի ազատարարի խորհրդանիշ:

Գևորդ Չավուշը սկբում Արամոյիջոկատում էր, հետո ղեկավարում էր Սասունի ինքնապաշտպանական մարտերը ուրիշների հետ, ինչից հետո միանում է Սերոբի և Հրայրի ջոկատներին:

Հրայր Դժոխքը, ում անունն է Արմենակ Ղազարյան: Նա շատ է աշխատել հայ-քրադական դաշինք ստեղծելու ուղղությամբ: Նրա կարծիքով օսմանյան բռնատիրությունից ազատագրումը միայն հնարավոր էր կայսրության բոլոր ժողովուրդների համագործակցությամբ: Հրայրը եղել էր Սասունի 1894թ. և 1904 թ. ապստամբությունների ղեկավարներից:

Անդրանիկ Օզանյանը սկզբում կռվել էր ուրիշ մարդկանց խմբերում, հետո միացել Սերոբին: Բշարե Խալիլին սպանելուց հետո Անդրանիկը շատ հայտնի դարձավ և մնաց ամենասիրված ժողովրդական հերոսներից մեկը:

  • Ի՞նչ դրսևորումներով է արտահայվել հայ ազգային կուսակցությունների և ֆիդայական շարժման կապը։ Ի՞նչ արդյունք ունեցավ Ս․ Կուկունյանի արշավանքը։ Ի՞նչ նշանակություն է ունեցել հայդուկային շարժումը։

Հայդուկային շարժումը 1890–ական թվականներից սերտորեն կապվում է ազգային կուսակցությունների գործունեության հետ։ ՀՅԴ գործիչները 1890 թ. սեպտեմբերին փորձում են համոզել Պետերբուրգի համալսարանի ուսանող Սարգիս Կուկունյանին հրաժարվելու իր 78–հոգանոց զինված ջոկատով Կարսի մարզից Արևմտյան Հայաստան անցնելու արկածախնդրական մտադրությունից։ Հայդուկների գործունեության անբաժան մասն է դառնում նաև Արևելյան Հայաստանից ու Պարսկահայքից զենքի
տեղափոխումն Արևմտյան Հայաստան: Զինատար խմբերի երթուղիներից մեկն անցնում էր նշանավոր Դերիկի վանքով։ Թավրիզում 1891 թ. դաշնակցության հիմնադրած «Խարիսխ» զինագործական արհեստանոցը վերածվում է զենքի արտադրության կարևոր կենտրոնի։
1890–ականների սկզբին հայդուկների մի մասը հարում էր հնչակյաններին ու դաշնակցությանը, մասամբ արմենականներին։ 1890–ական թթ. կեսերին հայդուկապետերի մեծ մասն արդեն դաշնակցական էր, հետևաբար ջոկատները հիմնականում գործում էին ՀՅԴ հովանու ներքո։

Սարգիս Կուկունյանի սեպտեմբերի 22–ին հայդուկամավորներն անցնում են ռուս թուրքական սահմանը, մարտի բռնվում թուրքերի ու քրդերի հետ, տալիս զոհեր, կրկին նահանջում ռուսական տարածք ընկնելով ռուս սահմանապահների ձեռքը։ Արշավանքը ձախողվում է, սակայն մեծ տպավորութուն է թողնում: Հատկանշական է, որ հայդուկների մեջ հավասարապես կային և՛ արևմտահայեր, և՛ արևելահայեր։ Արևմտյան Հայաստանի ազատագրության գաղափարը միավորել էր հայ ժողովրդի երկու հատվածներին։
19դ․ վերջին հայդուկները կարևոր դեր կատարեցին հայկական կոտորածների ժամանակ ժողովրդի ինքնապաշտպանությունը կազմակերպելու գործում:
Նրանց պայքարը վերջնական արդյունքի չհանգեցրեց. անհատական պարտիզանական կռիվներով հնարավոր չէր հասնել
ազգի ազատագրությանը։ Ֆիդայիների մեջ օրեցօր հասունանում էր համաժողովրդական ընդհանուր ապստամբության գաղափարը:

Համանուն բառեր

Բազուկ ֊ Իմ բազուկը սկսեց ցավալ։

Մայրիկը պատրաստեց բազուկով ճաշ։

Անարգել ֊ Կռվի ժամանակ նա սկսեց անարգել իմ մորը։

Նա քշում էր մեքենան անարգել։

Անձուկ ֊ Ձկնորսությունից հետո նա եկավ տուն անձուկ։

Միջանցքը անձուկ էր։

Անել ֊ Նա ինչ֊որ օգտակար բան անել էր ուզում։

Թվում էր, թե տունը անել էր։

Ժամ ֊ Ամեն կիրակի նա գնում է ժամ։

Թեստին տրամադրված մեկ ժամը շուտով կսպառվի։

Ակ ֊ Ավտոյի ակը թսկեց։

Նրա ակը սկսեց վատ տեսնել։

Բութ ֊ Դանակը բութ էր։

Իր բութ մատը ջարդվել էր։

Վարել ֊ Նա դասերը շատ հետաքրքիր էր վարում։

Մեքենա վարելը հեշտ չէ։

Գունդ ֊ Զինվորները գունդը շատ ուշադիր էր։

Գունդը գլորվել աստիճաններից ցած։

Դաս ֊ Ուսուցիչը դաս էր տալիս իմ եղբորը։

Այս կենդանին պատկանում է կաթնասունների դասին։

Բուն ֊ Գրքի բուն իմաստը հասկացավ միայն մեկ սովորող։

Սկյուռիկի բունը լի էր կաղիններով։

Մեկնել ֊ Նա մեկնեց դեպի Գերմանիա։

Նա օգնություն առաջարկեց և մեկնեց իր ձեռքը։

Եղանակ ֊ Այս խնդիրը լուծելու համար կա երկու եղանակ։

Երեկ անձրևոտ եղանակ էր։

Աղոտ ֊ Միսը շատ աղոտ էր։

Սենյակում շատ աղոտ էր լույսը։

Շրջել ֊ Նա շրջեց երկրով մեկ։

Նա շրջեց համակարգիչը` ցույց տալու ընկերոջը մի բան։

Հարկ ֊ Նա վերցրեց հարկ բանկից։

Երկրորդ հարկը մարդկանցով լի էր։

Այր ֊ Նա շատ գոռոզ այր էր։

Այրում տեսանք մողեսներ։

Կետ ֊ Այս կետի տեսակը շատ հազվադեպ է հանդիպում։

Նախադասության վերջում անգլերենում դրվում է կետ։

Ակնարկ ֊ Ես առաջին անգամ կարդացի ակնարկ։

Նա ակնարկ արեց իր շորերի մասին։

Բարակ ֊ Իր բարակը շատ ագրեսիվ է։

Պատերը բարակ էին։

Տոն ֊ Նա շատ է սիրում տոներին մասնակցել։

Իր խոսքի տոնը փոխվեց տղայի հետ խոսելիս։

Դող ֊ Ցրտից լրիվ դողում էի։

Իր մեքենայի դողերը պոկվել էին։

Լալ ֊ Նա սկսեց լալ կռվից հետո։

Նա լալ էր մնում։

Դարման ֊ Նրան խորհուրդ տվեցին դարման օգտագործել։

Դարմանը առողջ էր կենդանիների համար։

Համար ֊ Նա ինձ տվեց իր համարը։

Թեստի համար նա պետք է լավ պատրաստվեր։

Զատիկ ֊ Նա Զատկին շատ էր սպասում։

Զատիկը նստեց իր ձեռքին։

Խոզուկ ֊ Նրանք պարզեցին, որ երեխան Խոզուկով էր հիվանդացել

Խոզուկը շատ քնքուշ էր։

Հանդերձ ֊ Նրա հանդերձը հետաքրքիր տեսք ուներ։

Նա եկավ իր ընկերոջ հետ հանդերձ։

Հայոց լեզվի քերականություն

Մ — Ն

Բ-Պ-Փ բաղաձայններից առաջ գրվում է մ, բացառությամբ ան- նախածանցով կազմված բառերի և անբասիր բառի:

Օրինակ՝ անպետք, անպատճառ, անբավ, անբարբառ, անբիծ, անպաճույճ, անպատկառ, անպատիվ, անպիտան, անբերրի, անբարյացակամ, անպայման, անբախտ, անփույթ:

Մնացած դեպքերում Բ-Պ-Փ բաղաձայններից առաջ գրվում է մ:

Բ-ից առաջ

ակումբ, ամբաստանել, ամբաստանյալ, ամբարտավան, բամբակ, կշտամբել, արամբի, կանամբի, բամբիռ, ամբարիշտ, զամբիկ, ըմբիշ, ըմբշամարտ, բամբիշ, շամբուտ, բամբասել, բամբասանք, համբակ, ըմբռնել, դյուրըմբռնելի, դժվարըմբռնելի, անըմբռնելի, սեպտեմբեր, թմբկաթաղանթ, գմբեթարդ, ըմբոստ, ամբոխ

Պ-ից առաջ

ամպ, ամպրոպ, ամպամած, ամպագոռգոռ, ճամպրուկ, շիմպանզե, ումպ, ըմպել, ըմպանալ, ըմպելիք, շամպայն

Փ-ից առաջ

գամփռ, գամփռահաչ, ճամփա, ճամփորդ, ճամփեզր, ամփոփել, ինքնամփոփ, լուսամփոփ, ներամփոփ, խռմփալ, խռմփոց

Լրացուցիչ՝ բամփել, բանսարկու, դամբարա, զամբյուղ, դամբուլ, թմբիր, խմբակ, սմբուկ, սմբակ:

Հապավական բարդություններ

Բարդության տեսակ է հապավումները: Հապավումը կազմվում է բարդ բառերի կրճատ գրությունից: Լինում են տառային, վանկային և խառը:

ՀՀ, ԱԺ, ԱՊՀ, ԲՈՀ, բուհ, ԳԱ, ԳԱԱ, ԳԱԹ — տառային են կոչվում բառերի կամ արմատների սկզբնատառերով կազմված հապավումները:

Տնտեսվար, մանկխոր, զինկոմ, բուժֆակ, մեխմաթ, դասղեկ, գործկոմ, երիտշարժում, զինղեկ — վանկային են կոչվում բառերի կամ արմատների առաջին վանկերով կազմված հապավումները:

Քաղբանտարկյալ, քիմմաքրում, հայխնայդրամարկղ, գիտքարտուղար, բնակվարձ, պետհամարանիշ, միրպետ, շինջոկատ, պետհամալսարան — խառն են կոչվում այն հապավումները, որոնց առաջին մասը կա՛մ տառային է, կա՛մ վանկային, իսկ վերջին մասը ամբողջական բառ է:

1. Բացատրե՛ք տվյալ հապավումները.

    Բուժսարքավորում — բժշկական սարքավորում
    Գյուղտեխնիկա — գյուղական տեխնիկա
    Զինգրքույք — զինվորական գրքույք
    Ժողգործիքներ — ժողովրդի համար գործիքներ
    Ժողկրթվաժվար — ժողովրդի կրթական բաժնի ղեկավար
    Ինտերպոլ — ինտերնացիոնալ ոստիկանություն
    Կրթօջախ — կրթական օջախ
    ԱԱԽ — Ազգային Անվտանգության Խորհուրդ
    Ֆիֆա — ֆուտբոլի միջազգային ասոցիացիաների ֆեդերացիա
    ՕԳԳ — օգտակար գործողության գործակից
    ՕՄՈՆ — Օպերատիվ Մոտոռած Ուղեկցող Նյարդեր

    Իմաստաբանություն

    Բառերն ըստ իմաստի և ձևի լինում են հոմանիշ, հականիշ, համանուն և հարանուն:

    Իմաստով իրար մոտ բառերը կոչվում են հոմանիշ բառեր:
    Օրինակ՝ գավաթ — բաժակ, գունատվել — սփրթնել, գանգատվել — դժգոհել:

    Հոմանիշ կարող են լինել ոչ միայն բառերը, այլև բառերը և դարձվածքները:
    անշնորհք — ապաշնորհ, թավշել — թավշյա

    Միմյանց հակառակ իմաստ արտահայտող բառերը կոչվում են հականիշ: Լինում են նույնարմատ և տարարմատ:

    Նույնարմատ — գոհ — դժգոհ, ուշադիր — ապուշ, բախտավոր — անբախտ, հասուն — տհաս, կամեցող — չկամ, աղի — անալի:

    Տարարմատ մանր — խոշոր, բարի — չար, պարզ — բարդ, վերին — ստորին, հարավ — հյուսիս

    Համանուններ

    Ձևով նույն, բայց իմաստով տարբեր բառերը կոչվում են համանուններ:
    Օրինակ՝ այր (քարայր) — այր (տղամարդ), հոտ (բույր) — հոտ (ոչխարի խումբ), այրի (այր սեռական հոլով) — այրի (առանց կին ամուսին), անարգել (առանց արգելքի) — անարգել (վիրավորել), բալ (մառախուղ) — բալ (հատապտուղ) — բալ (միավոր), բութ (կետադրական նշան) — բութ (ոչ սուր), գանձ (թանկարժեքություն) — գանձ (պարագի վերջում երգվող հոգևոր երգ), գոլ (ֆուտբոլից) — գոլ (ոչ տաք ոչ սառը)

    Հարանուն

    Հաճախ իմաստով երկու տարբեր բառեր իրար շատ նման են լինում:
    Օրինակ՝ ավանդույթ (սովորույթ) — ավանդություն (առասպել), քառյակ (չորս տող) — քառատող (բանաստեղծության չորս տող), փաստ (անհերքելի ապացույց) — փաստարկում (պատճառաբանություն), զեկույց (կարճ տեղեկություն ղեկավարին) — զեկուցում (երկար խոսք)

    Հակոբ Պարոնյան

    Հակոբ Պարոնյանը եղել է հայ գրող, երգիծաբան, լրագրող: Ծնվել է 1843թ. նոյեմբերի 19-ին Ադրիանապոլիս քաղաքում: Պարոնյանը մանուկ հասակում զրկվել է հորից, մեծացել և սովորել է մոր օգնությամբ։ Կրթությունն ստացել է իր ծննդավայրի Արշակունյան վարժարանում և հայոց լեզվից բացի, սովորել է նաև ֆրանսերեն, թուրքերեն, իտալերեն, անգլերեն, հունարեն և բուլղարերեն։ Դպրոցն ավարտելուց հետո՝ 1857 թվականին, ընդունվել է Ադրիանապոլսի հունաց մայր վարժարանը:

    Նա սկզբում աշխատել է որպես դաստիարակ, մասնավոր դասեր է տվել հայ հարուստ ընտանիքների անդամներին։ Այնուհետև Պարոնյանը նշանակվել է ուսուցիչ Սկյուտարի հայկական ճեմարանում, որտեղ նրա աշակերտներից էր հայ նշանավոր բանաստեղծ Պետրոս Թուրյանը։ 1872 թվականին Բարոնյանը մուտք է գործել լրագրություն՝ որպես հայերեն լեզվով երգիծական տարբեր ամսագրերի գլխավոր խմբագիր։ Նա շարունակեց իր աշխատանքը լրագրության մեջ մինչև 1888 թվականը, երբ օսմանյան իշխանությունները որոշեցին արգելել հայերեն լեզվով բազմաթիվ ամսագրեր, այդ թվում՝ Բարոնյանի։

    Հարություն Սվաճյանի հրավերով սկզբում աշխատակցել է «Մեղու» երգիծաթերթին, իսկ հետո դարձել նրա խմբագիրը: 1874-1877 թվականներին խմբագրել է «Թատրոն» թերթը: Բացի դրանից, նա հրատարակել է «Թատրոն բարեկամ մանկաց» երկշաբաթաթերթը:

    Պարոնյանի ստեղծագործությունները թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նրա ստեղծագործությունը նշանակալի դեր է խաղացել հայ գրականության մեջ քննադատական ռեալիզմի զարգացման և քաղաքական երգիծանքի ժանրի ձևավորման գործում։ Պարոնյանին են պատկանում «Մեծապատիվ մուրացկաններ» երգիծական պատմվածքը, ինչպես նաև ֆելիետոններ, երգիծական պատմվածքներ, էսսեներ և այլն, որոնք ներառված են «Պինչեր», «Զբոսանք Ստամբուլի թաղամասերով», «Ծիծաղ», «Նրբության զոհեր» ժողովածուներում։ Հայկական երգիծանքի մեջ նշանավոր տեղ է գրավում «Ազգային սյուներ» երգիծական դիմանկարների ժողովածուն:

    Երգիծանքը գրականության և արվեստի իրականությանգեղարվեստական արտացոլման յուրահատուկ տեսակ է։ Երգիծանքը ենթադրում է կյանքի այնպիսի կողմեր, որոնք իրենց թերություններով հիմք են տալիս ծիծաղի համար։ Սատիրան երգիծական ստեղծագործությունների ամբողջությունն է։ Այն ծաղր է բարոյական, քաղաքական, կենցաղային և այլ կարգի թերությունների նկատմամբ։ Հումորը երգիծական պատկերման ձևերից մեկն է, ներողամիտ ծաղր մարդկային բացասական գծերի, դրսևորումների նկատմամբ։

    1891 թվականին Պարոնյանը տուբերկուլյոզով հիվանդացավ, որի հետևանքով մահացավ նույն տարվա մայիսի 27-ին:

    Աղբյուրներ՝ 1, 2, 3

     

    Հանրահաշիվ Դաս 9

    Կոտորակ՝ m/n ; n = 0
    Կանոնավոր կոտորակ է՝ m<n
    Անկանոն կոտորակ է ՝ m > n

    Ըստ բանաձևի՝ x1 = -b + √D/2a
    x2 = -b — √D/2a

    {x2 + 4x — 5 =0 = > x1 = 1 x2  = -5
    {x — 1 = 0 = > x = 1

    x2 + 4x — 5
    D = b2 — 4ac = 16 — 4 * 1 * (-5) = 36
    x1 = -4 — 6/2 = 1
    x2 = -4 + 6/2 = -5

    Պատ․՝ x  = -5

    {x2 + 3x — 28 = 0 = > x1 = 4 x2 = -7
    {x + 7 0 = > x = -7
    D = b2 — 4ac = 9 — 4 * 1 * (-28) = 121
    x1 = -3 + 11/2 = 4
    x2 = -3 — 11/2 = -7

    Պատ․՝ x = 4

    {x2 + 6x — 7 = 0 = > x1 = 1 x2 = -7
    {x — 1 = 0 = > x = 1
    D = b2 — 4ac = 16 — 4 * 1 * (-7) = 64
    x1 = -6 + 8/2 = 1
    x2 = -6 — 8/2 = -7

    Պատ․՝ x = -7

    {x2 — 7x + 6 = 0 = > x1 = 6 x2 = 1
    {x — 1 = 0 = > x = 1
    D = b2 — 4ac = 49 — 4 * 1 * 6 = 25
    x1 = 7 + 5/2 = 6
    x2 = 7 — 5/2 = 1

    Պատ․՝ x = 6

    {x2 — 4 = 0 = > x2 = 4 = > {x1 = 2 x2 = -2 = > x = 2
    {x + 2 = 0 = > x = -2 = > {x = -2
    Պատ․՝ x = 2

    {x2 — 9 = 0 = > {x2 = 9 = > {x1 = 3 x2 = -3
    {x + 3 = 0 = > {x = -3 = > {x = -3
    Պատ․ x = 3

    {x2 — 25 = 0 = > {x2 = 25 = > {x1 = 5 x2 = -5
    {x — 5 = 0 = > {x = 5 = {x = 5
    Պատ․՝ x = -5

    x— 9/x — 3 = 6/1

    x2 — 9 = 6 (x — 3)
    x2 — 9 = 6x — 18
    x2 — 6x — 9 + 18 = 0
    x2 — 6x + 9 = 0
    D = b2 — 4ac = 36 — 4 * 1 * 9 = 0
    x = -6/2 = 3
    Պատ․՝ x = 3

    Համանուն բառեր Վարժություններ

    Վարժություններ
    Վարժություն 1։ Գտնե՛լ համանուն բառերը և մեկնաբանե՛լ նրանց իմաստները։

    1. Նա երկու օր ավել աշխատեց։ ավել — շատ
    2. Անկյունում դրված էր մի մաշված ավել։ ավել — մաքրելու գործիք
    3. Վարպետը կատարեց դետալների յուղում։ յուղում — յուղելու գործողություն
    4. Խոհարարը բանջարեղենը տապակեց յուղում։ յուղում — յուղի մեջ
    5. Զգեստ կարող դերձակը աշխատանքը կատարեց բարձր որակով: կարող — կարելու գործողություն
    6. Մեր կուրսում շատ կարող ուժեր կան։ կարող — ընդունակ
    7. Քիմիական նյութերի ազդեցությամբ սկսվեց խմորում։ խմորում — խմորվելու գործողություն
    8. Թխվածքի խմորում չամիչներ կային։ խմորում — խմորի մեջ
    9. Ֆուտբոլիստը գեղեցիկ գոլ խփեց։ գոլ — գնդակը դարպասի մեջ գցելը
    10. Բաժակի մեջ գոլ ջուր կար։ գոլ — ոչ թաք ոչ սառը ջուր

    Mock UN Session

    Migration in Qatar

    Sara

    Today, we will be presenting the topic of migration in Qatar, a key aspect of the country’s development and workforce.

    People migrate to Qatar for various reasons, including seeking better economic opportunities, escaping conflict, or improving their quality of life. Many individuals leave their home countries in pursuit of higher-paying jobs and improved living conditions. In addition, migration is often driven by conflict.

    The question of whether migration is beneficial or detrimental is complex. For sending countries, the loss of skilled workers can slow economic development. However, the receiving countries often experience economic growth, as migrant workers contribute to the labor force and help meet the demands of expanding economies.

    Gohar

    Qatar has consistently placed a high emphasis on migration as a key factor in its economic development. Each year, approximately 100,000 to 150,000 new migrants arrive in Qatar, depending on the nation’s economic needs. This number fluctuates based on large-scale construction projects and major international events, such as the FIFA World Cup.

    The three largest migrant groups in Qatar are from India (698,100), Bangladesh (263,100), and Nepal (254,300). Other significant migrant populations come from countries such as Pakistan, Indonesia, Kenya, Nigeria, the Philippines, Sri Lanka, Sudan, Uganda, and others.

    Through understanding the scale and impact of migration in Qatar, we can better appreciate its role in shaping the country’s economy and society.

    Irina

    Current Migration in Qatar

    Migrants play a key role in Qatar’s economy, making up most of the workforce in several important sectors. As Qatar continues to grow and develop, especially with projects like the FIFA World Cup 2022, the demand for migrant labor has increased. Workers from countries like India, Nepal, Bangladesh, and the Philippines are vital to keeping Qatar’s major industries running. The main sectors that employ migrant workers include construction, domestic work, hospitality and tourism, retail and services, and manufacturing.

    Construction

    The construction industry is the largest employer of migrant workers in Qatar. Major projects, such as building stadiums, roads, and hotels, require a large number of workers. Migrants, especially from South Asia, take on difficult jobs, often in hot conditions. Even though Qatar is wealthy, construction workers usually earn low wages and work long hours.

    Domestic work

    Another major sector for migrant employment is domestic work. Many women from the Philippines, Indonesia, and Ethiopia are hired as domestic workers. They live in the homes of their employers and take care of household tasks such as cleaning, cooking, and childcare. Unfortunately, many domestic workers face problems such as not being paid on time, having their passports taken away, or not getting time off.

    Hospitality and tourism

    Qatar’s growing tourism industry also employs many migrants in hotels, restaurants, and entertainment centers. Workers from countries like India and Nepal are important for running these services smoothly. While the work is less physically demanding than construction, workers in this sector often have long shifts and earn modest wages.

    Retail and services

    Migrant workers also play an important role in Qatar’s retail sector. They work as salespeople, cashiers, and cleaners in shopping malls, supermarkets, and small businesses. These jobs are less physically demanding, but workers still deal with long hours and low pay.

    Conclusion

    Overall, Qatar depends heavily on migrant workers in construction, domestic work, hospitality and retail. While migrants are essential to the country’s growth, many face poor working conditions, low wages, and limited rights. Although Qatar has introduced reforms to improve the situation, more needs to be done to ensure fair treatment and better protection for migrant workers.

    Migration in Qatar from 1950 to 2024 has changed significantly. In 1950 the local population was small, so the country needed foreign workers to help build roads, buildings, and the energy sector. Over time, Qatar became more dependent on migrant labor. By 2024, migrant workers make up the majority of the population, working in construction, services, and domestic jobs. While reforms have improved their rights, many challenges, like long hours and limited legal protection, still exist. Migrants remain crucial to Qatar’s economy today.

    Gender distribution among migrant workers

    The gender distribution among migrant workers in Qatar reveals significant differences between male and female employment patterns. Qatar’s booming economy, driven by major infrastructure projects and the service industry, heavily depends on migrant labor, which constitutes about 85-90% of the workforce. However, the sectors in which men and women work are often distinctly separated, with men dominating physically demanding fields like construction and women primarily employed in domestic work. This gender divide reflects broader patterns of labor migration in the Gulf region, where job opportunities for men and women vary significantly based on the nature of the work and the demands of the economy.

    Male migrant workers

    The majority of migrant workers in Qatar are men. They primarily work in construction, which is the largest sector employing migrants in the country. Many men migrate to Qatar for construction jobs because the wages, although low by global standards, are higher than what they could earn in their home countries.

    Female Migrant Workers

    Though domestic work is the largest sector for female migrants, women are also employed in smaller numbers in hospitality and retail. However, job opportunities for women outside of domestic work are more limited, and many female migrants face greater challenges in accessing employment in other sectors.

    Gohar

    Migration Policies in Qatar

    Qatar is highly dependent on migrant workers, especially in sectors like construction, domestic work, and services. The country’s migration policies are shaped by the Kafala system, where workers must have a local sponsor (usually their employer) to enter, work, and stay. This system has been controversial due to the control it gives employers over workers. However, in recent years, Qatar has made important reforms.

    One of the key changes is the removal of the exit visa requirement for most workers, meaning they no longer need their employer’s permission to leave the country. Additionally, workers can now change jobs without needing approval from their current employer, which was previously difficult.

    To protect workers’ wages, Qatar introduced the Wage Protection System (WPS), which ensures that workers are paid on time through bank transfers, preventing employers from delaying or withholding payments. There are also improved worker welfare standards, especially in preparation for the 2022 FIFA World Cup, with better accommodation and safety regulations.

    Despite these reforms, challenges still exist. Some workers face long working hours, delayed wages, limited access to legal support, and overcrowded housing. While progress has been made, Qatar continues to work on improving its migration policies to ensure fair treatment for all migrant workers.

    Nane

    The Director of Immigration and Passports in Qatar is responsible for managing the visa and passport processes for the country’s many migrant workers. These workers are essential to Qatar’s economy, especially in industries like construction and domestic work. Ensuring that migrants can easily apply for visas, renew them, and obtain residency permits is a crucial part of their ability to live and work in the country legally.

    However, even with recent improvements, migrants still face problems related to their visas and passports. Under the old kafala system, workers needed their employer’s permission to leave the country, often trapping them in difficult situations. Although reforms were made in 2020, some employers continue to take workers’ passports or delay renewing their visas, which puts workers in a tough spot. Without valid visas or passports, these workers face the risk of being deported or imprisoned, and they have little power to seek help or return home.

    While the system has improved, there are still serious issues that need to be addressed to ensure migrants are treated fairly and have the freedom to leave or change jobs without fear of retaliation from their employers.