Իմ քարտեզը

ՀՀ գետային ցանցը

Դաս 10․Հոսանքի ուժ: Ամպերաչափ:

Էլեկտրական հոսանքի ազդեցությունները կարող են լինել թույլ կամ ուժեղ, ունենալ իրենց քանակական բնութագիրը:

Էլեկտրական հոսանքը քանակապես բնութագրող ֆիզիկական մեծությունը կոչվում է հոսանքի ուժ:Հոսանքի ուժը ցույց է տալիս հողորդիչի լայնական հատույթով մեկ վայրկյանի ընթացքում անցնող լիցքի քանակը:Եթե կամայական հավասար ժամանակներում հաղորդչի լայնական հատույթով անցնում են լիցքի նույն քանակը, ապա ադպիսի հոսանքն անվանում են հաստատուն հոսանք:

Հաստատուն հոսանքի ուժը նշանակում են I  տառով:Հաստատուն հոսանքի ուժը դրական սկալյար մեծություն է, որը հավասար է հաղորդչի լայնական հատույթով հոսանքի ուղղությամբ t ժամանակում անցած q լիցքի հարաբերությանը այդ ժամանակին:

I=q/t,  Միավորների միջազգային համակարգում հոսանքի ուժի միավորը կոչվում է ամպեր(Ա), ի պատիվ ֆրանսիացի ֆիզիկոս Անդրե Ամպերի (1775-1836թ.): 

Հոսանքի ուժի միջոցով, եթե այն հայտնի է, կարելի է որոշել t ժամանակում հաղորդիչով անցնող լիցքի մեծությունը. q=I⋅t։

Մեկ կուլոնն այն լիցքն է, որն անցնում է հաղորդչի լայնական հատույթով 1 վայրկյանում, երբ հոսանքի ուժը հաղորդչում  1Ա է: 

Հոսանքի ուժը չափում են հատուկ սարքի՝ ամպերաչափի  միջոցով: 

Ամպերաչափի պայմանական նշանն է`

Ամպերաչափը միացնում են հաջորդաբար էլեկտրական շղթայի այն բաղադրիչին, որի հոսանքի ուժը պետք է չափեն:

Ամպերաչափի «+» սեղմակը անհրաժեշտ է միացնել այն հաղորդալարի հետ, որը գալիս է հոսանքի աղբյուրի դրական բևեռից, իսկ «−» նշանով սեղմակը՝ այն հաղորդալարի հետ, որը գալիս է բացասական բևեռից:

Թեմատիկ հարցեր և խնդիրներ՝

1․ Որքա՞ն է նկարում պատկերված ամպերաչափի չափման սահմանը: 

100mA

2․ Հաշվեք կայծակի տևողությունը, եթե 18000Ա հոսանքի ուժի դեպքում կայծակի խողովակի ընդլայնական հատույթով անցնում է 40 Կլ լիցք:

t = 18000 : 40 = 450վ

3․ Որոշեք էլեկտրական սարքում հոսանքի ուժը, եթե 5 րոպեում նրանով անցել է 400 Կլ լիցք:

I = q/t

5ր = 300վ

I = 400/300 = 1,3Ա

4․ Որքա՞ն ժամանակում շիկացման թելիկով կտեղափոխվի 48 Կլ լիցք, եթե հոսանքի ուժը նրանում 1.5 Ա է:

t = 48 : 1,5 = 32վ

5․ Ի՞նչ սարքերից է կազմված նկարում պատկերված էլեկտրական շղթան:

Ամպերաչափ, հոսանքի աղբյուր (+, -), հաղորդալարեր, լամպ

6․ 40 վայրկյանում քանի՞ էլեկտրոն կանցնի վոլֆրամե հաղորդալարի լայնական հատույթով, եթե նրանում հոսանքի ուժը 4.8 Ա է:

q = I * t

q = 4,8 * 40 = 192 Կլ

Урок 2.  “ Пиковая дама” Пушкина ( продолжение).

1. Продолжение работы по тексту. Сравнение деталей внешности с характерными особенностями человека. Как с этим справляется писатель? Для чего нужны описания внешности ( рассуждения).
2. Чтение с комментированием 2 главы.

Домашнее задание: Прочитать и уметь рассказать на  уроке  3, 4 и 5  части произ-ведения “ Пиковая дама”. Об’ясните значение слова “ тщеславие”. Знакомо ли вам это состояние? Устно  поработать над вопросами:

Тщеславие это огромная любовь к славе.
Нет, не знакомо.

1. Проблемный вопрос: осуждаете ли вы Германа? Почему?
2. Что значит любовь для Лизы и для Германа?
3. Мучали ли угрызения совести героев произведения?
4. Можете ли вы представить себе жизнь героев, если бы они связали свою судьбу вместе?
5. Почему Герман сошел с ума?

NEF Student’s Book Reading My life without money slide 23/ read the text, write down all the unknown words and be ready to retell the text.
NEF Student’s book Vocabulary Money slide 148 ex-es 1,2,3

1. Inherited
2. Save
3. Borrowed
4. Lent
5. Waste
6. Can’t afford
7. Charged
8. Took out
9. Cost
10. Owe
11. Invested
12. Earn
13. Is worth

1. For
2. Back
3. In, by
4. On
5. To
6. From
7. For

1. Note
2. Coin
3. Salary
4. Tax
5. Loan
6. Mortgage
7. Cash machine

Տնային առաջադրանք՝ դաս 6 և 7։ Պատասխանել դասգրքի էջ 24-ի 1-5 հարցերին։ Դիտել տեսանյութը և թարգմանել Հրապարակել բլոգներում, հղումն ուղարկել ինձ։

1. Ո՞ր լիցքակիրներին են անվանում ազատ: Որո՞նք են ազատ լիցքակիրները՝ ա. մետաղներում, բ. էլեկտրոլիտներում:

Մի շարք մարմիններում լիցքավորված մասնիկները՝ էլեկտրոնները, իոնները, կարող են ազատ տեղաշարժվել մարմնի մի մասից մյուսը: Այդպիսի լիցքավորված մասնիկներին անվանում են ազատ լիցքակիրներ:

ա. Ազատ լիցքակիրները մետաղներում նրանք են, որոնք պոկվել են ատոմներից: Այդ էլեկտրոնների ամբողջությունն անվանում են էլեկտրոնային գազ:

բ. Ազատ լիցքակիրները թթուների, հիմքերի, աղերի ջրային լուծույթներում, որոնք անվանում են էլեկտրոլիտներ, դրական և բացասական իոններն են:

2. Ի՞նչ է էլեկտրական հոսանքը:

Էլեկտրական հոսանք են անվանում լիցքավորված մասնիկների ուղղորդված (կարգավորված) շարժումը:

3. Բացատրեք. թե 13-րդ նկարում պատկերված փորձում ինչպե՞ս է լիցքավորվում Բ էլեկտրացույցը: Ինչու՞ է մետաղալարում ծագող էլեկտրական հոսանքը կարճատև:

Ա էլեկտրացույցը լիցքավորված է դրական էլեկտրաններով, իսկ Բ էլեկտրացույցը էլեկտրաչեզոք է: Միացնելով երկու էլեկտրացույցերի գնդիկները մետաղալարով, Բ էլեկրացույցը լիցքավորվում է: Մետաղալարում ստեղծվում է էլեկտրական դաշտ և էլեկտրոնները տեղաշարժվում են դեպի Ա-ն, իսկ դրական լիցքերը դեպի Բ և ուժերը հավասարվում են։

Մետաղալարում ծագող էլեկտրական հոսանքը կարճատև է, քանի որ էլեկտրացույցների էլեկտրական դաշտերը իրար չեզոքացնում են։

4. Ի՞նչ լիցքակիրների ուղղորդված շարժմամբ է պայմանավորված լուսադիոդի լուսարձակումը:

Լուսադիոդի լուսարձակումը պայմանավորված է դրական լիցքակիրների ուղղորդված շարժմամբ։

5. Ինչպե՞ս է ընտրվում էլեկտրական հոսանքի ուղղությունը:

Էլեկտրական հոսանքը ստեղծում է դրական և բացասական իոնների ուղղորդված շարժմամբ, այսինքն առաջին իոնները շարժվում են հոսանքի ուղղությամբ, իսկ երկրորդ իոնները շարժվում են հոսանքի ուղղությամբ հակառակ:

Թվարկել Հայաստանում գործող նախարարությունները և ներկայիս գործող նախարարների անունները թվարկել:

Հայաստանում գործող նախարարություններ և ներկայիս գործող նախարարների անունները

Էկոնոմիկայի նախարարություն — Վահան Քերոբյան
Արտաքին գործերի նախարարություն — Արարատ Միրզոյան
Կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարություն — Վահրամ Դումանյան
Արտակարգ իրավիճակների նախարարություն — Արմեն Փամբուղչյան
Առողջապահության նախարարություն — Անահիտ Ավանեսյան
Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարություն — Նարեկ Մկրտչյան
Արդարադատության նախարարություն — Գրիգոր Մինասյան (դեռ ընտրված չէ)
Բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարություն — Ռոբերտ Խաչատրյան
Շրջակա միջավայրի նախարարություն — Հակոբ Սիմիդյան
Պաշտպանության նախարարություն — Սուրեն Պապիկյան
Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարություն — Գնել Սանոսյան
Ֆինանսների նախարարություն — Տիգրան Խաչատրյան

NEF Student’s Book What do you remember? slide 19
NEF Student’s Book Reading Jam today, tomorrow, and yesterday, Read the text and mark the sentences (T), (False), or DS (doesn’t say) slide 20

1. Did you get
2. Bought
3. Do you like
4. Hit
5. Was driving
6. Had changed
7. Am meeting
8. Finish
9. Will pick you up
10. Will love

1. Seafood (because all words are about food condition except this)
2. Fried (because all words are food except this)
3. Roast (because all words are kitchen utensils except this)
4. Pitch (because all words are persons except this)
5. Beat (because all words are about sport except this)
6. Affectionate (because all words are bad feelings except this)
7. Moody (because all words are good except this)
8. Mother-in-law (because all words are blood relatives except this)

1. Spicy
2. Salad
3. Draw
4. Injured
5. Step father
6. Selfish
7. Mean

1. For a, out
2. For
3. Up
4. On

1. Course
2. Cook
3. Ball
4. Draw
5. Golf

Impatient

1. F
2. DS
3. T
4. T
5. F
6. DS
7. DS
8. T
9. DS
10. T

Մեր աչքի առջև էին հինավուրց ճարտարապետական կոթողները, վերասլաց գմբեթներով տաճարները։ Որքան իմաստուն մտքեր են բողբոջել ու ծաղկել նրանց կամարների տակ, որքան մագաղաթներ են զարդարվել մեսրոպյան մարգարիտներով ու անկրկնելի գույնզգույն մանրանկարներով։ Այո, դա հին ու իմաստուն երկիր էր աղքատ, սակայն վեհ մի երկիր, որտեղ գեղջուկի անխոնջ տքնությամբ անջրդի հողերն առատ բերք էին պարգևում ու կյանք տալիս իմաստությանը։
Եվ այդ ամենը հիմա անուրջ է, որ հոդս է ցնդել ամպի քուլայի պես։ Այդ երկրից մենք՝ հայերս, թողել էինք ու հեռացել անզոր մղկտալով։ Սուգ ու արտասուք եղավ։ Հեցկլտոցը, աղեխարշ ճիչերը սիրտ էին կեղեքում, կոկորդ խեղդում, անակնկալ խորվակը մոլեգին իջել էր հինավուրց երկրի վրա։ Անիրեն բռնակալն իր սուրը կարկառեց դեպի խոնարհ գեղջուկի խեղճ հյուղը և միլիոնավոր անբասիր սրտեր խորխովեց։ Անթիվ երազներ իսպառ վերացան և անհամար հույսեր, նվիրական եթերային ի դերև ելան։ հատուկենտ մարդիկ փրկվեցին այդ անօրեն հաշվեհարդարից։

1. Լրացրու բաց թողած տառերը, կետադրիր՝ որքան կարող ես։

2. Գտիր տեքստում հնչյունափոխված բառերը։

վերասլաց, ծաղկել, տքնությամբ, անջրդի, հեռացել, հեցկլտոցը, բռնակալն, խորխովեց։

3. Գտիր երկուական պարզ, ածանցավոր, բարդածանցավոր և բարդ բառեր։

պարզ — աչք, հայեր։

ածանցավոր — եթերային, նվիրական։

բարդածանցավոր — ճարտարապետական, նվիրական։

բարդ — արտասուք, անօրեն։

4. Տեքստից գտիր կառույց, երփներանգ, երազ, ջանք, գյուղացի, անսպասելի բառերի հոմանիշները։

տաճար, գույնզգույն, անուրջ, անխոնջ, գեղջուկ, անակնկալ

5. Գտիր ածականները, որոշիր տեսակները։

հինավուրց — որակական

վերասլաց — որակական

6. Գտիր անդեմ բայերը, որոշիր՝ որ դերբայներն են։

Նորմայում՝ կլման ակտի պահին շնչափողի մուտքը փակվում է և սննդային մնացորդները մտնում են կերակրափող: Հակառակ դեպքում մենք կխեղդվենք: Եթե այնուամենայնիվ որևէ բան հայտնվում է շնչափողում առաջացնում ռեֆլեկտոր հազ, որն ունի պաշտպանական նշանակություն:

Հազի հրոցանման շարժումները օտար մարմինները դուրս են բերում: Եթե օտար մարմինը ամբողջությամբ փակում է շնչուղիների լուսանցքը, առաջանում է կտրուկ շնչարգելություն: Հիվանդը վեր է թռչում 2 ձեռքով բռնում կոկորդը, վախեցած հայացքով, վախից չռված աչքերով, հայացքը վախեցած արտահայտությամբ, ամեն կերպով փորձում է շունչ քաշել: Տևում է շատ կարճ մեկից երկու րոպե, օգնության բացակայության դեպքում հիվանդը կորցնում է գիտակցությունը, կարող է մահանալ:

Առաջին Օգնություն

Մոտենում ենք տուժածին հետևից, թիակների հետևից հարվածում թևի ափի հիմքով ներքևից վերև: Եթե էֆեկտը չկա, կիրառում ենք Հեյմլիկի մեթոդը՝մի ձեռքը բռունցք ենք անում, տուժածին գրկում մեջքի կողմից, բռունցքը դնում ստոծանի մասում, մյուս ձեռքով բռնում բռունցքը կատարում 3-4 անգամ հրոցանման շարժում, այդ ընթացքում մեր ուսով հարվածում թիկունքին:

Մինչև մի տարեկան երեխաների թիկունքին չի կարելի խփել, նրանց ոտքերից բռնում ենք և շրջելով` թափ տալիս:

Եթե կորցնում է գիտակցությունը պառկացնում ենք մեջքի վրա, բարձրանում վրան և ստոծանին հրում դեպի վեր բռունցքներով:

Հարցեր

Ո՞րն է կոչվում երևույթ:

Երևույթներ են կոչվում բնության մեջ տեղի ունեցող փոփոխությունները:

Ո՞րն է կոչվում ֆիզիկական երևույթ: Օրինակներ:

Ֆիզիկական են անվանում այն երևույթները, որոնց ընթացքում  նյութերը մեկը մյուսի չեն փոխարկվում, այսինքն՝ նոր նյութեր չեն առաջանում:
Օրինակ՝ ջրի գոլորշիացումը:

Ո՞րն է կոչվում քիմիական երևույթ:

Քիմիական են անվանում այն երևույթները, որոնց ընթացքում  նյութերը փոխարկվում են  մեկը մյուսի, այսինքն` նոր նյութեր են առաջանում:

Քիմիական փոխարկում, քիմիական երևույթ, քիմիական ռեակցիաների ընթացքում առաջանում են նոր նյութեր, նոր ֆիզիկական, քիմիական, ֆիզիոլոգիական հատկություններ:

Քիմիական ռեակցիայի հատկանիշները որո՞նք են:

Քիմիական ռեակցիաների հատկանիշներն են` ջերմության կլանում կամ անջատում, գույնի, համի փոփոխություն, հոտի առաջացում կամ անհետացում, նստվածքի, ջրի և այլնի առաջացում կամ անհետացում, գազի անջատում կամ անհետացում: