Հայոց լեզու Գրականություն Տնային աշխատանք

Ընտրում ենք ժողովածուի 12 հատվածներից մեկն ու թարգմանում (աշխատանքը նախատեսված է երկու շաբաթվա համար, կարող եք ընտրած նյութը բաժանել մասերի և աշխատել ընկերների հետ):

В отчаянии чародей схватил кинжал и, чтобы никогда не подчиняться собственному сердцу, вырезал его из груди.

Чародей умер, держа в руках оба сердца.

Зайчиха Шутиха и её пень-зубоскал

Жил-был глупый король, который хотел стать волшебником. Причем король был жаден и считал, что владеть колдовством в королевстве должен только он один. И для реализации своей цели ему нужно было только две вещи: избавиться в королевстве от остальных волшебников и собственно научиться колдовать, так как король был самым обычным маглом.

Он подвергает преследованию всех волшебников и волшебниц и одновременно ищет для себя учителя по магии. Этим пользуется мошенник, выдавая себя за волшебника. Он дает королю палочку, сделанную из обычного дерева и уверяет, что это и есть самая настоящая волшебная палочка. Однако (чтобы тут же не лишится головы за свою ложь) мошенник уверяет, что палочка начнет работать только тогда, когда “Ваше Величество будет достойно этого”. И вот многие часы король тренируется, произнося абсурдный набор слов.

За ними наблюдает старая прачка и смеется. Прачку звали Шутиха. Король оскорблен и требует, чтобы завтра же он смог продемонстрировать свое волшебство подданным. Мошенник в отчаянии, не знает что ему делать, пытается отложить демонстрацию, но король неумолим. В гневе и расстройстве шарлатан идет к дому Шутихи и о чудо!!! он видит как она чистит самую настоящую волшебную палочку а рядом в бадье само стирается белье.

Мошенник понимает, что это его спасение. Он требует, чтобы Шутиха помогла ему, иначе он сдаст ее слугам короля. Шутиха сомневается, спрашивает, а что делать, если король попытается сделать то, что не подвластно волшебству. На что мошенник отвечает, что король глупец и ему не может прийти подобное в голову.

И вот на следующий день Шутиха прячется в кустах, а король демонстрирует своим подданным свое волшебное искусство. Первое волшебство — и женская шляпа исчезла. Второе волшебство — и конь поднимается высоко в воздух. Все вокруг изумлены. Король думает что бы еще такое сотворить и тут к нему подходит подданный с телом умершей собаки от ядовитого гриба и просит ее оживить. Король взмахнул волшебной палочкой — и ничего, снова — и ничего. Король не знал, что оживлять мертвых не может ни один волшебник. Подданные начинают подозревать, что их обманули и все это было лишь уловками. Желая спасти свою жизнь мошенник показывает на кусты, в которой пряталась Шутиха и уверяет, что это она волшебными заклинаниями блокирует заклинания короля. Стража бросается в погоню за Шутихой, которая вдруг исчезает.

Собаки приводят стражу к большому старому дереву. Мошенник уверяет, что Шутиха превратилась в это старое дерево и требует его срубить.

Дерево рубят, однако из пня доносится голос Шутихи, которая говорит, что ведьм и волшебников нельзя убить, разрубив пополам и чтобы доказать это она предлагает королю разрубить учителя короля (мошенника). Мошенник молит пощадить его и во всем признается королю. Его бросают в тюрьму.

Но Шутиха также сообщает, о том, что с этого момента королевство короля проклято. А сам он с этого момента если навредит еще хоть одному волшебнику, будет испытывать такую сильную боль, что будет мечтать о смерти.

Король падает на колени и обещает с этих пор защищать всех волшебников и ведьм в его королевстве и воздвигнет на пне памятник в честь Шутихи из чистого золота, который будет напоминанием королю в собственной глупости.

А в конце сказки толстенькая старая зайчиха с палочкой в зубах выбегает из дупла в пне и навсегда покидает королевство. Золотую статую установили на пне и в королевстве больше никогда не охотились на волшебников и ведьм.

Նապաստակ Շուտիխան և իր կոճղ-ծաղրիչը

Կար-չկար մի անխելք թագավոր կար, որն ուզում էր դառնալ կախարդ։ Նաև նա շատ ժլատ էր և կարծում էր, որ կախարդանք թագավորությունում պետք է ունենա միայն նա։ Եվ միտքը իրականություն դարձնելու համար իրեն պետք էր ընդամենը երկու բան՝ մաքրել թագավորությունը մյուս կախարդներից և իհարկե սովորել կախարդել, որովհետև թագավորը եղել էր ուղակի մագլ։

Նա հետևում էր բոլոր կախարդներին և վհուկներին, միաժամանակ փնտրելով իր համար կախարդանք ուսուցանող ուսուցիչ։ Դրանով օգտվեց մի խաբեբա և ձևացնում էր, որ նա կախարդ է։ Նա տալիս է թագավորին փայտիկ, սակայն այն պատրաստված էր սովորական փայտից և հավատացնում է, որ դա իսկական կախարդական փայտիկ է։ Բայց, որպիսզի չզրկվել գլխից իր խաբեության համար նա հավատացնում է, որ փայտիկը կսկսի աշխատել միայն այն ժամանակ, երբ “Ձերդ Գերազանցությունը արժանի կլինի դրան”։ Եվ ահա արդեն քանի ժամ թագավորը պարապում է, ասելով անհեթեթ բառեր։

Իրենց հետևում էր ծեր, լվացքատանը աշխատող կին և ծիծաղում էր։ Նրա անունն էր Շուտիխա։ Թագավորը վիրավորված էր և պահանջում էր, որ վաղը նա կարողանար ցույց տալ իր կախարդանքը ծառաներին։ Խաբեբան հուսահատվել է, չգիտեր ինչ աներ, փորձում էր հետաձքել ցուցահանդեսը, սակայն թագավորը չներող էր։ Զայրույթի և հիասթափության մեջ խաբեբան գնում է Շուտիխայի տուն և օ՜հ զարմանք։ Նա տեսնում է, թե ինչպես է Շուտիխան մաքրում իսկական կախարդական փայտիկ, իսկ կողքը լոգարանում ինքնիրեն մաքրվում է սպիտակեղենը։

Խաբեբան հասկանում է, որ դա իր միակ փրկությունն է։ Նա պահանջում է, որ Շուտիխան իրեն օգնի, իսկ եթե չէ, ուրեմն խաբեբան նրան կհանձնի թագավորի ծառաներին։ Շուտիխան կասկածում է, հարցնում ի՞նչ անել, եթե թագավորը փորձի անել այն, ինչ կախարդության ենթակա չէ։ Ինչին խաբեբան պատասխանում է, որ թագավորը հիմար է և իր գլուխ չի կարող այդպիսի միտք գալ։

Եվ մյուս օրը Շուտիխան թաքնվում է թփի մեջ, իսկ թագավորը ցույց է տալիս ծառաներին իր կախարդանքի արհեստը։ Առաջին կախարդանքը և կանացի գլխարկը անհետանում է։ Երկրորդ կախարդանք և ձին թռնում է բարձր դեպի երկինք։ Թագավորը մտածում է, թե էլ ինչ կարելի է անել և այդ պահին իրեն մոտենում է ծառա սատկած շան դիակով, որը սատկել էր թունավոր սնկից և ծառան խնդրում է թագավորին կենդանացնել շանը։ Թագավորը թափահարում է իր փայտիկով և ոչինչ, նորից և ոչինչ։ Նա չգիտեր, որ մահացածներին չի կարող կենդանացնել ոչ մի կախարդ։ Ծառաները սկսեցին կասկածել, որ իրենց խաբել են և այդ ամենը ընդամենը հնարքներ էին։ Ուզենալով փրկել իր կյանքը խաբեբան ցույց է տալիս թփերի վրա, որի մեջ թաքնված էր Շուտիխան և հավատացնում է, որ դա նա էր կախարդանքով արգելափակում է թագավորի կախարդանքը։ Պահակները հարցակվում և վազում են Շուտիխայի հետևից, որը հանկարծ անհետանում է։

Շները բերում են պահակներին մեծ, հին ծառի մոտ։ Խաբեբան հավատացնում է, որ Շուտիխան վերածվել է հենց այդ ծառի և պահանջում է այն կտրել։

Ծառը կտրում են և կոճղից գալիս է Շուտիխայի ձայնը, որը ասում է, որ վհուկներին և կախարդներին չի կարելի սպանել, կես-կես կտրելով և ապացուցելու համար նա առաջարկում է թագավորին կտրել թագավոր ուսուցչին՝ խաբեբային։ Խաբեբան խնդրում է ներել իրեն և ամեն ինչ կխոստովանի թագավորին։ Նրան բանտ են գցում։

Բայց Շուտիխան նաև ասում է նրա մասին, որ այդ պահից թագավորի թագավորությունը անիծված է։ Իսկ հենց նա այդ պահից, եթե գոնե մեկ կախարդի վնասի, կզգա այնպիսի ցավ, որ կերազի մահվան մասին։

Թագավորը ընկնում է ծնկների վրա և խոստանում է, որ այդ պահից նա կպաշտպանի բոլոր կախարդներին և վհուկներին իր թագավորությունում և կկանգնեցնի կոճղի վրա հուշարձան Շուտիխայի օրոք և այն կլինի մաքուր ոսկուց, որը կհիշեցնի թագավորին իր հիմարության մասին։

Իսկ հեքիաթի վերջում թմբլիկ, ծեր նապաստակը, փայտիկը ատամների մեջ դուրս է փախչում կոճղի խոռոչի միջից և ընդմիշտ թողնում է թագավորությունը։ Ոսկե արձանը տեղադրեցին կոճղի վրա և թագավորությունում էլ ոչ մի անգամ չէին որսում կախարդներին և վհուկներին։

Գրականություն Տնային աշխատանք

  1. Ռոուլինգի ստեղծած աշխարհի առանձնահատկությունները թեմայով աշխատանք ենք պատրաստում՝ գրելով՝
    • այդ աշխարհի բնակիչների, նրանց կյանքի, առօրյայի մասին,
    • դրամական միավորների, կառավարման, մշակույթի, կլիմայական պայմանների, բուսական և կենդանական աշխարհների մասին,
    • տեխնիկական զարգացման, մարդկանց կապի, հաղորդակցման միջոցների, իրերի մասին,
    • Հոգվորթսի յուրահատկությունների մասին
    • այլ

Ռոուլինգի ստեղծած աշխարհի առանձնահատկությունները

Հոգվորթսը շատ յուրահատուկ դպրոց է։ Այնտեղ սովորեցնում են ոչ թե մաթեմատիկա, մայրենի, բնագիտություն և այլ առարկաներ։ Օրինակ անցնում են՝ աստղագիտություն, հմայություններ, պաշտպանություն ընդդեմ մութ արվեստների, թուրմ եբել, մոգության պատմություն, խոտագիտություն, տարբեր առարկաների վերամարմնավորում, ավելների վրա թռչել և այլն։ Այս դպրոցում նաև կան շատ գաղտնիքներ և գաղտնի սենյակներ, որոնք Հարրին և իր ընկերները բացահայտում են։

2. Այն դարձնում ենք պատկերազարդ տեսանյութ:

Գրականություն Տնային աշխատանք

  • Ակսել Բակունցի հեղինակած, քեզ ծանոթ որևէ պատմվածքի մասին կգրես բլոգումդ՝ նյութը վերնագրելով՝ Կարծիքս ստեղծագործության մասին:

Կարծիքս ստեղծագործության մասին

Ես իմ ընկերուհիների հետ ընտրել եմ “Մթնաձոր” պատմվածքը։ Պատմվածքը շատ խորհրդավոր էր և խորիմաստ։ Այս պատմությունը մի անտառի մասին է, որը կոչվում է “Մթնաձոր”, որտեղ կային շատ գազաններ և գազանանման Պանինը։ “Մթնաձոր” մինչև գարուն մարդ արարած ոտք չի դրել։ Սակայն այս պատմության մեջ կա մի տղա՝ անունը Ավի, որը մի օր եկավ անտառ՝ փայտ և ցախ հավաքելու, կարծելով թե Պանինը հիվանդ է և չի եկել անտառը հսկելու։ Սակայն պարզվեց, որ Պանինը անտառում էր և շների միջոցով գտավ Ամիին։ Պանինը Ավիին հայտարարեց կարգազանց։ Ավիի վրա հետագայում հարձակվում է արջը, համարյա պոկում է դեմքը, այդ ժամանակ Ավին հասցնում է կրակել նրա վրա և սպանում է արջին։ Վրա է հասնում Պանինը և որպես պատիժ վերցնում է արջը իրեն։

  • Ընկերներիդ հետ կընտրես Բակունցի որևէ ստեղծագործություն և կձայնագրես (խմբային աշխատանք):

Ընթերցում ենք Բակունց

Սեբաստացու օրեր․ կրթահամալիրի տոն

Երկրագործի ընթերցարան

Ընթերցում ենք Բակունց

Ժամկետը՝ hոկտեմբերի 18-25

Մասնակիցներ՝ տարատարիք սովորողներ, դասավանդողներ, ծնողներ, այլ ցանկացողներ

Նպատակը՝ ծանոթություն Բակունցի կյանքին, գործունեությանը, ընթերցել, քննարկել և տարածել ստեղծագործությունները

Իրականացման ընթացքը.

  • Նախագծի քննարկում սովորողների հետ, առաջարկությունների գրանցում
  • Ժամկետների, աշխատանքների ճշգրտում, մշակում, աշխատանքի բաժանում
  • Բակունցի ստեղծագործությունների ընտրություն, նաև հոդվածներ, նամակներ, այլ նյութեր
  • Ստեղծագործությունների ընթերցում, վերլուծություններ, մեդիաընթերցումներ
  • Ընտանեկան, խմբային, անհատական ընթերցումներ, տեսագրություններ, ձայնագրություններ
  • Պատրաստի նյութերի տարածում համացանցում, նախագծի հանրայնացում՝ համացանցային ֆլեշմոբների միջոցով
  • Նախագծի լուսաբանում, ներկայացում կայքում, սովորողների և ուսուցչի բլոգներում

Ընթերցանության նյութեր՝

Արդյունքներ՝

  • Տեսանյութեր
  • Ռադիոնյութեր
  • Վերլուծություններ
  • Հետազոտական աշխատանքներ, ուսումնասիրություններ

Սեբաստացու օրեր․ կրթահամալիրի տոն

Ժամկետը՝ Նոյեմբերի 9-30

Մասնակիցներ՝ սովորողներ, այլ ցանկացողներ

Նպատակը՝ Կրթահամալիրի մասին գիտելիքների յուրացում, տարածում

  • Պատումների թեմաներ
    • Իմ տարբերվող դպրոցը
    • Սեբաստացի գալուց առաջ և հետո
    • Սեբաստացիների առօրյան

Սեբաստացիների առօրյան

Օրը իմ դպրոցում շատ հետաքրքիր է անցնում։ Սկզբից ես առավոտը գալիս եմ կանգառ և սպասում եմ իմ տրանսպորտը, որպեսզի ինձ տանեն դպրոց։ Հենց հասնում եմ դպրոց ես գնում եմ դասարան և սպասում իմ ընկերուհիներին, բայց մեկ-մեկ լինում է, որ ունենում ենք ընդհանուր պարապմունքներ։ Ընդհանուր պարապմունքների ժամանակ մենք իջնում ենք մարմարյա սրահ, երգ են միացնում և մենք պարում ենք տարբեր պարեր։ Երբ դասը սկսվում է ես և իմ ընկերուհիները միասին ամեն ինչ անում ենք և ուշադիր լսում դասը։ Այդպես անցնում է չորս դաս և մենք գնում ենք հաց ուտելու և հետո գնում ենք մեր վերջին երկու դասի։ Դասերից հետո ես և իմ ընկերուհիները գնում ենք երկարօրյայի։ Այնտեղ մեզ հանձնարարված տնային աշխատանքներն ենք անում և խաղում։ Նաև երկարօրյայի ընթացքում մենք գնում ենք հաց ուտելու։ Երկարօրյայից հետո գնում ենք մեր դպրոցի բակ և խաղում։ Ամենավերջում գնում ենք մեր տրանսպորտ և հետ տուն գնում։

  • Որքանով լավ գիտես դպրոցը ինտելեկտուալ խաղի պատրաստում ու կազմակերպում դպրոց-պարտեզներում

Քանի՞ դպրոց ունի “Մխիթար Սեբաստացի” կրթահամալիրը։ Թվարկեք դրանք։

Այժմ ի՞նչ են պատրաստում ուսուցիչները և սովորողները զինվորների համար։

Ի՞նչ կայք են օգտագործում սովորողները տետրերի փոխարեն։

Ե՞րբ է հիմնվել “Մխիթար Սեբաստացի” կրթահամալիրը։

Ո՞ր կայքով են սովորողները և ուսուցիչները նամակ ստանում և ուղարկում։

Ի՞նչ տարբերակներ կան սովորելու “Մխիթար Սեբաստացի” դպրոցում։

1. Ամեն մի “Մխիթար Սեբբաստացի” դպրոցի կրթահամալիրը ունի մեծ, կանաչապատ տարածք, որը խնամում են սովորողները և ուսուցիչները։

2. Այս դպրոցը 31 տարեկան է, այսինքն հիմնվել է 1889 թվականին։

3. Դասարանները դպրոցներում պատերի տեղը ապակյա են և ամեն մեկը կարող է տեսնել թե ինչ է կատարվում դասարանում և ոչինչ թաքուն չի մնում։

4. Այս դպրոցում տետրերի և գրքերի տեղը համակարգիչ է։ Այդպես սովորելը շատ հարմար է, հեշտ և պայուսակը ծանր չի լինում, քանի որ բոլոր գրքերը և տետրերը կարելի է քաշել համակարգչի մեջ։

5. “Մխիթար Սեբաստացի” կրթահամալիրում կան “ընտրություն” և “ֆիզկուլտուրա” դասերը։ Այս դասերը կարելի է ընտրել։ Օրինակ ընտրության ժամանակ՝ նկարչություն, ֆրանսերեն, պարսկերեն, իսպաներեն և այլն։ Իսկ ֆիզկուլտուրայի օրինակներն են՝ հրածգություն, ֆուտբոլ, բասկետբոլ, նետաձգություն և այլն։

Արդյունքներ՝ պատումներ, տեսանյութեր:

Գրականություն Դասարանական աշխատանք

Մթնաձոր տանող միակ արահետն առաջին ձյունի հետ փակվում է, մինչև գարուն ոչ մի մարդ ոտք չի դնում անտառներում։ Սակայն Մթնաձորում այժմ էլ թավուտ անտառներ կան, ուր ոչ ոք չի եղել։ Ծառերն ընկնում են, փտում, ընկած ծառերի տեղ նորն է ծլում, արջերը պար են խաղում, սուլում են չոբանի պես, ոռնում են գայլերը, դունչը լուսնյակին մեկնած, վարազները ժանիքով փորում են սև հողը, աշունքվա փտած կաղիններ ժողովում։

Մի ուրույն աշխարհ է Մթնաձորը, քիչ է ասել կուսական ու վայրի։ Թվում է, թե այդ մոռացված մի անկյուն է այն օրերից, երբ դեռ մարդը չկար, և բրածո դինոզավրը նույնքան ազատ էր զգում իրեն, ինչպես արջը մեր օրերում։ Գուցե այդպես է եղել աշխարհն այն ժամանակ, երբ քարածուխի հսկա շերտերն են գոյացել և շերտերի վրա պահել վաղուց անհետացած բույսերի ու սողունների հետքեր։

Հիմա էլ Մթնաձորում մուգ-կանաչ մաշկով խլեզներ կան, մարդու երես չտեսած, մարդուց երկյուղ չունեցող։ Պառկում են քարերի վրա, արևի տակ, ժամերով կարող եք նայել, թե ինչպես է զարկում փորի մաշկը, թույլ երակի պես, կարող եք բռնել նրանց։ Խլեզները Մթնաձորում մարդուց չեն փախչում։

Բարձր են Մթնաձորի սարերը, դրանից է, որ ամռան երկար օրերին էլ արևը մի քանի ժամ է լույս տալիս Մթնաձորի անտառներին։ Եվ երբ հեռավոր հարթավայրում արևը նոր է թեքվում դեպի արևմուտք, Մթնաձորում ստվերները թանձրանում են, սաղարթի տակ անթափանց խավար է լինում, արջերը որսի են դուրս գալիս, վարազներն իջնում են ջուր խմելու, իր որջի առաջ զիլ ոռնում է գայլը, ոռնոցը հազարբերան արձագանքով զրնգում է Մթնաձորում։

Գիշեր է դառնում, և գիշերվա հետ որսի են ելնում Մթնաձորի բնիկները։ Արջը տանձ է ուտում, իրար թաթով են տալիս, թավալգլոր են լինում չոր տերևների վրա, դարան մտնում, հենց որ զգում են վայրի խոզերի մոտենալը։ Արջը գիտե վարազի ժանիքի թափը, նախահարձակ չի լինում։ Եթե տկար մի խոզ ետ մնա մյուսներից, արջը թաթի մի հարվածով ճեղքում է փափուկ վիզը, մի երկու պատառ լափում, լեշը ծածկում չոր ցախով ու տերևներով, քար դնում վրան, փնթփնթալով հեռանում, մինչև լեշը հոտի։

Եթե հանկարծ վարազները լսեն ետ մնացած խոզի ճիչը… Սրածայր թրերի պես շողշողում են ժանիքները, անշնորհք շարժումներով արջին մնում է բարձրանալ կաղնու վրա։ Կատաղի ձիերի պես վարազները վրնջում են, ժանիքներով ակոսում կաղնու տակ, զարկում ծառի բնին։ Մթնաձորի ծերունի անտառապահը մի գարունքի տեսել է վարազի կմախքը, ժանիքը մինչև արմատը խրված ծառի բնում, ծառի ճյուղի արանքում արջի սատկած քոթոթին։

Վայրի վարազի պես էր անտառապահ Պանինը։ Մի հրեշ էր նա անտառապետի տարազով, կոկարդով[1] գլխարկը գլխին։ Անտառում հանկարծ կերևար, փայտահատի կողքին կկանգներ, կնայեր, թե ինչպես նա արագ կացնահար է անում ծառը։ Մեկ էլ, թաքստոցից դուրս կգար, կմռնչար այնպես, որ արջերն էլ էին քնից զարթնում և որջերում մռռում։ Լեղապատառ փայտահատին մնում էր կամ փախչել, կամ օձի պես ծռմռատել Պանինի մտրակի հարվածների տակ։

Պանինը որսորդ Էր։ Վեց շուն ուներ, մեկը մյուսից կատաղի։ Շների հետ որսի էր գնում Մթնաձորի խորքերը։ Ձմռան լուսնյակ գիշերներին, երբ վախից ոչ ոք չէր մոտենում Մթնաձորին, Պանինի շներն անտառի բացատում արջի հետ էին կոխ կենում, կամ հալածում էին խրտնած պախրային։

Պանինը վազում էր շների հետևից, հրճվանքից ճչում։ Գիշերվա որսը նրա համար հարազատ տարերք էր։

Առավոտը բացվում էր, ձյունի վրա արյան շիթեր էին երևում, այստեղ-այնտեղ խառնիխուռն հետքեր, խեղդված գայլի դիակ, կոտրատած ճղներ։ Մի փչակի մոտ նստում էր Պանինը, մինչև շները որսի միսն ուտեն։

Նա սպանած և ոչ մի կենդանու ձեռք չէր տալիս և շներին կշտացնելուց հետո վերադառնում էր տուն։ Եթե ճանապարհին տեսներ մեկին գողացած փայտը շալակին, Պանինի շները պիտի հարձակվեին նրա վրա, հալածեին, մինչև քափ-քրտինքի մեջ կորած, արյունլվա մարդը կարողանար մի տեղ պատսպարան գտնել։

Այսպես էր Պանինը։ Նրա սարսափը հեռուներում էր տարածված։ Նրա մասին բերնեբերան պատմություններ էին անում։ Ոչ ոք չգիտեր ոչ նրա ազգությունը, ոչ հավատն ու ծագումը։ Ասում էին, որ նախկին սպա է, մարդ էր սպանել, նստել էր բանտում, հետո անտառ գնացել։ Հյուսիսի անտառներից մեկում նա իր կնոջն էր սպանել որսի մի գիշեր, ավելի ճիշտ՝ շներին հրամայել էր գզգզել կնոջը։

Այդպես էին պատմում անտառապահ Պանինի մասին։* * *

Գյուղում Ավին լավ որսորդի համբավ ուներ։ Տան ապրուստի մի մասը նա Մթնաձորի խորքերից էր հոգում։ Բացուտներում միրհավ[2] էր որսում, արտերի մոտ կաքավ ու լոր, թակարդ էր լարում աղվեսի համար, երբեմն էլ Մթնաձորի խորքերն էր գնում, ժամերով նստում քարի քամակին, մինչև վարազները ջրի գային։

Ավին նշանը ճիշտ էր բռնում, բերդանի[3] գնդակը վարազի ճարպոտ կողքին մեծ վերք էր բացում։ Վարազը թավալգլոր էր լինում, ցավից ժանիքներով հողը փորում, արմատներ պոկում, հետո խռռոցով գետին ընկնում։

Եվ եթե Պանինից երկյուղ չէր անում, կամ տեղյակ էր լինում, որ անտառապահը Մթնաձորում չի, չոր ցախերից էլ մի շալակ էր անում, ծածուկ մի տեղ պահում գիշերով տուն տանելու համար։

Այդ օրն էլ նա որսի էր գնացել։ Թարմ հետքեր կային ձյունի վրա։ Ավին մի հետքով գնաց և հենց որ բլրակի գլուխը բարձրացավ, տեսավ երկու աղվես։ Մինչև կրակելն աղվեսները փախան։ Այդ Ավու համար վատ նշան էր, որսը հաջող չպիտի լիներ։ Մի քիչ էլ ման եկավ, պախրայի հետք տեսավ, փնտրեց ու չգտավ։ Եվ որովհետև այդ օրը Պանինը անտառ չպիտի գար (նա լսել էր, որ անտառապահը հիվանդ է), Ավին գերադաս համարեց մի շալակ ցախ տանել տուն։

Իրիկնադեմ էր արդեն, երբ Ավին շալակի ցախը դրեց քարին, նստեց մի կոճղի՝ մի քիչ շունչ առնելու։

Որսի մի շուն երևաց, հոտոտեց Ավուն, անցավ։ Ավու շունչը վարն ընկավ։ Երևաց երկրորդ շունը, երրորդը, շների հետևից էլ Պանինը։ Ասես գետնի տակից բուսավ։

Մեկի դեմքը քաթան էր, մյուսինը կարմիր ճակնդեղ։ Պանինը թքոտեց, որպես Մթնաձորի արջ։ Եվ երբ բարձրացրեց կնուտը[4], Ավին էլ մեջքը ծռեց, գլուխը ձեռների մեջ առավ։ Ավուն թվաց, թե Պանինի ձեռքը քարացավ, կնուտը սառեց ձմռան իրիկնապահի ցուրտ օդում. Պանինը կնուտը ետ քաշեց, և երբ Ավին գլուխը բարձրացրեց, նրան թվաց, թե Մթնաձորում մի սատանա է քրքջում։

Երկընտրանքը տարօրինակ թվաց Ավուն։ Կամ քսան ռուբլի տուգանք անտառից փայտ գողանալու համար, կամ էլ Մթնաձորի մի արջ սպանել։ Եվ երբ Պանինը մի անգամ էլ կրկնեց իր առաջարկը, շրթունքները ետ տարավ ու խուլ ծիծաղեց։ Ավին տեղից վեր թռավ, ցախը թողեց և եկած ճամփով ետ գնաց դեպի Մթնաձոր։ Անտառի և ոչ մի արջ Պանինի տուգանքի գինը չուներ։

Ավին նայեց բերդանի պատրոններին, չուխայի փեշերը հավաքեց գոտու տակ, փափախը պինդ կոխեց գլխին։ Նա ձյունի վրայով նույնքան թեթև էր քայլում, ինչքան արջը չոր տերևների վրա։

Մի անգամ ետ նայեց Ավին անցած ճամփին, ոչ Պանինը երևաց, ոչ էլ շները։ Լուսնյակը մեծ ձյունագնդի չափ լույս էր տալիս, արտացոլում էր լուսնի լույսը ձյունի բյուրեղների մեջ։ Ավին պարզ տեսնում էր ծառի բները, եկած ճամփան, ընկած հաստաբուն գերանները։

Իջավ ձորը, լսեց, թե ինչպես սառույցի տակ խոխոջում է ջուրը։ Ջրի ձայնը նրան հիշեցրեց եռման կաթսան, տանը, վառած օջախը։ Տանը երևի սպասում են արդեն։

Հետևից ճյուղի կոտրվելու ձայն լսեց։ Թվաց, թե ձյունի ծանրոցից մի ճյուղ ջարդվեց։ Վեր բարձրանալիս Ավին զգաց, որ մեկը հետևում է իրեն։ Ետ նայեց, մի մարդաբոյ արջ էր կանգնել մի քիչ հեռու, ճյուղն ուսին, չոբանի մահակի պես։

Ավին բերդանը մեկնեց, և երբ արջը թքոտելով դեն գցեց ուսի փայտը, չորքոտանի դարձավ, բերդանը որոտաց, կրակոցի ձայնին ձորերն արձագանք տվին, ծառի ճյուղերից ձյուն թափվեց։ Արջը ոռնաց։ Բերդանի ծխի միջից Ավին տեսավ, թե ինչպես արջը մի ոստյուն արեց, թաթերը բերդանի փողին մեկնեց։

Մթնաձորում սկսվեց անհավասար մի կռիվ մարդու և գազանի մեջ։ Արջը թաթովն էր տալիս, աշխատում գետնով տալ մարդուն։ Ավին մի ձեռքով պաշտպանվում էր նրա հարվածներից, մյուսով փորձում բերդանի փողը արջի երախի մեջ կոխել, կրակել մի անգամ էլ։

Ծառս էր լինում արջը հետևի ոտների վրա, ձյուն շաղ տալիս, ընկնում, բարձրանում։ Հանկարծ արջը բերդանի փողը բերանն առավ, սկսեց կրծոտել։ Ավու ձեռքը սահեց բերդանի վրայով, մատը բնազդաբար սեղմեց կեռ երկաթին, բերդանը մի անգամ էլ որոտաց։ Արջը ոռնաց առաջվանից էլ պինդ, մեջքի վրա ընկավ, գլորվեց, որպես կտրած գերան։ Սառույցին որ հասավ, կանգնեց ոտքի, փորձեց վեր բարձրանալ։

Ավին երրորդ անգամ կրակեց, բերդանի գնդակը խրվեց ձյունի մեջ, վզզաց, ինչպես շիկացած խոփը դարբնոցի ջրաքարում։ Երրորդ կրակոցը նրա բերդանի վերջին ճիչն Էր։ Ավին մինչև վերջ էլ չիմացավ, թե ինչու չորրորդ փամփուշտը բերդանը ներս չառավ։

Արջը ոռնոցով մի ոստյուն էլ արեց։ Ավին շատ մոտ զգաց վիրավոր գազանի տաք շունչը, ծռվեց, և երբ արջը թաղվեց ձյանի մեջ, Ավին ետ վազեց, ձյունի մեջ ընկնելով, վեր բարձրանալով։ Արջը հետևում էր նրան։ Ավին վազում Էր, թռչում գերանների վրայով, ծառի ճղները ճանգռում էին դեմքը սուր մագիլների պես, սայթաքում էր, նորից բարձրանում։ Նրան այնպես էր թվում, թե Մթնաձորի բոլոր գազաններն են վազում իր հետևից։

Ծառի մի ճյուղը փշերը խրեց փափախի մորթուն, փափախն ընկավ։ Հենց այդ վայրկյանին նա մի ծանր հարված զգաց մեջքին, բրդոտ մի թաթ ճանկերը խրեց ծոծրակի մորթու մեջ։ Լսվեց մի կրակոց, բայց Ավին ոչինչ չզգաց։

Պանինը սատանայի պես քրքջում էր, ոտքն արջի դիակի վրա։

Ավին հիմա էլ ողջ է։

Զարհուրանքով կարելի է նայել նրան, երբ փողոցի անցուդարձ անողներից պահված, մի անկյունում քաշված, սրա–նրա համար տրեխ է գործում։

Ավու հագին չուխա է, տրեխներ, սովորական մարմին, առողջ ձեռքեր, որոնք շատ վարժ կաշին են ծակոտում, կաշվի թելերից հանգույցներ անում։ Եվ սովորական մարմնի վրա գլխի տեղ մարդկային գանգ, ամբողջովին կլպված, առանց մազի, առանց մորթու։

Արջը թաթի մի հարվածով ծոծրակի փափուկ մսի մեջ է խրել սուր ճանկերը և վիրավոր արջի ամբողջ զայրույթով իրան քաշել գանգի մորթին, մորթու հետ էլ գլխի մազերը, ունքերը, աչքերն ու քիթը։

Ավին շրթունքներ չունի։ Ոսկորների բաց ճեղքից երևում են ատամները, բաց է քթի խոռոչը, և երբ Ավին համրի պես խոսում է, շունչը քթի խոռոչովն էլ է դուրս գալիս։ Աչքերի խոռոչներում չորացած մսի կտորներ կան, ծառի վրա կիսաչոր, մաշկը ծալ-ծալ եղած ծիրանի պես։

Նրա գանգի վրա ողջ են մնացել միայն ականջները։ Նայում ես և չես կարողանում որոշել՝ ծեր է Ավին, թե դեռ երիտասարդ, որտեղից է գալիս նրա ձայնը, գուցե մարդ չէ, այլ խրտվիլակ, գուցե չուխայի տակ կմախք է և ոչ միս ու մարմին։

Սակայն նրա ձեռքերին միս կա և մաշկ, մատները վարժ շարժումներ են անում, և երբ Մթնաձորի անուն են տալիս, երևում է, որ ատամներն ավելի է դուրս գցում, կոկորդից ընդհատ ձայներ է հանում։

Ու չգիտես՝ զայրանում է, թե ժպտում հին որսորդը…

Տպավորություններ

Այս ստեղծագործությունը մռայլ է։

Երկրագործի ընթերցարան

  • Ընթերցում ենք:
  • Ընտրում ենք մեկ-երկու ստեղծագործություն:
  • Ձայնագրում ենք:
  • Տեղադրում ենք բլոգում:

ԳՈՒԹԱՆ

Լուսը լուսացավ,
Բարին շատացավ.
Վաղ լուսաբացին
Գութան լըծեցին.
Հորովել հո՜…

Գութանը լարած,
Հոտաղը շարած,
Մաճկալը մաճին,
Ձեռը ականջին.
Հորովել հո՜…

Գութան ջան, վարի՛,
Ակոսը շարի՛.
Թափ տուր, թև արա,
Շուռ տուր, սև արա.
Հորովել հո՜…

Ցանենք, արտ անենք,
Հնձենք, տուն տանենք,
Ունենանք շատ հաց.
Օրհնյալ է աստված.
Հորովել հո՜…


ՃԱԽԱՐԱԿ

Մանի՛, մանի՛, ճախարակ,
Նըստենք բանի, ճախարակ,
Անտերին տեր, ճախարակ,
Որբերին հեր, ճախարակ։
Լուսնյակը դուրս է եկել,
Աչքերիս լուս է եկել։
Լուսնի լուսով մանեմ ես,
Սիպտակ ոստեր անեմ ես,
Աղքատ օրով ու լացով
Որբեր պահեմ մանածով։

Մանի՛, մանի՛, ճախարակ,
Նըստենք բանի, ճախարակ,
Անտերին տեր, ճախարակ,
Որբերին հեր, ճախարակ։

Գրականություն Դասարանական աշխատանք

Պատումների թեմաներ: Ընտրում ենք և ստեղծում պատում՝ զարդարելով դպրոցում արված, դպրոցի լուսանկարներով:

  • Սա իմ դպրոցն է…
  • Օրը դպրոցում
  • Սեբաստացիների առօրյան

Օրը դպրոցում

Օրը իմ դպրոցում շատ հետաքրքիր է անցնում։ Սկզբից ես առավոտը գալիս եմ կանգառ և սպասում եմ իմ տրանսպորտը, որպեսզի ինձ տանեն դպրոց։ Հենց հասնում եմ դպրոց ես գնում եմ դասարան և սպասում իմ ընկերուհիներին, բայց մեկ-մեկ լինում է, որ ունենում ենք ընդհանուր պարապմունքներ։ Ընդհանուր պարապմունքների ժամանակ մենք իջնում ենք մարմարյա սրահ, երգ են միացնում և մենք պարում ենք տարբեր պարեր։ Երբ դասը սկսվում է ես և իմ ընկերուհիները միասին ամեն ինչ անում ենք և ուշադիր լսում դասը։ Այդպես անցնում է չորս դաս և մենք գնում ենք հաց ուտելու և հետո գնում ենք մեր վերջին երկու դասի։ Դասերից հետո ես և իմ ընկերուհիները գնում ենք երկարօրյայի։ Այնտեղ մեզ հանձնարարված տնային աշխատանքներն ենք անում և խաղում։ Նաև երկարօրյայի ընթացքում մենք գնում ենք հաց ուտելու։ Երկարօրյայից հետո գնում ենք մեր դպրոցի բակ և խաղում։ Ամենավերջում գնում ենք մեր տրանսպորտ և հետ տուն գնում։

Գրականություն Տնային աշխատանք

  • Կհավաքես և բլոգում կհրապարակես տեղեկություններ Ակսել Բակունցի մասին:
  1. Ակսել Բակունցն ապրեց ստեղծագործական կարճատև կյանք` 1923-1937թթ., որի ընթացքում հասցրեց գրել ու հրապարակել պատմվածքների չորս ժողովածու` «Մթնաձոր», «Սև ցելերի սերմնացանը», «Սպիտակ ձին», «Եղբայրության ընկուզենիները», ինչպես նաև առանձին մասեր «Կարմրաքար» և «Խաչատուր Աբովյան» անավարտ վեպերից:
  2. Նրա պատմվածքներում և ակնարկներում պատկերված են իր հայրենի եզերքն ու նրա մարդիկ: Բակունցի արձակի լեզուն գեղեցիկ է, բանաստեղծական ու գունեղ` ինչպես հայկական գորգերի նուրբ զարդանախշերն ու հայ ճարտարապետության քանդակազարդ խոյակները:
  3. Ակսել Բակունցը (Ալեքսանդր Ստեփանի Թևոսյան) ծնվել է 1899թ. հունիսի 13-ին Գորիսում` տոհմիկ գյուղացու ընտանիքում: Ծննդավայրի ծխական դպրոցն ավարտելուց հետո, «որպես հույժ գովելի աշակերտ», համագյուղացիների միջնորդությամբ ընդունվել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարան, որտեղ և կատարել է գրական առաջին փորձերը:
  4. Ճեմարանը ժամանակավոր փակվելու պատճառով 1915-16թթ. Բակունցը հայրենի Զանգեզուրի հեռավոր գյուղերից մեկում` Լորում, մեկ տարի աշխատում է որպես ուսուցիչ: Հետագայում գրված «Խոնարհ աղջիկը» պատմվածքը ծնվել է այդ օրերի տպավորություններից:  1917թ., ճեմարանի դասարանական բաժինն ավարտելուց հետո, հայ ժողովրդի գլխին կուտակված սև ամպերը տասնութամյա պատանուն ստիպեցին թողնել խաղաղ աշխատանքն ու դառնալ հայկական կամավորական բանակի զինվոր` Էրզրումի ճակատում:
  5. Երիտասարդ Ե. Չարենցի նման Ա. Բակունցն էլ ապրեց ծանր ողբերգություն` բզկտված կապուտաչյա հայրենիքի, նրա մեծ կորուստների համար: 1920թ. մայիսի 26-ին Սարդարապատում հայ ժողովուրդը վճռական ճակատամարտի ելավ թուրքական բանակի դեմ, որը և որոշեց նրա հետագա գոյության և անկախ պետականության ճակատագիրը:  Այդ նորօրյա Ավարայրի մասնակիցն ու քաջարի զինվորն էր նաև ապագա մեծ գրողը` Ակսել Բակունցը:
  6. 1927թ., երբ Բակունցն ավարտել էր Խարկովի գյուղատնտեսական ինստիտուտն ու իբրև գյուղատնտես աշխատում էր հայրենի լեռնաշխարհում, լույս տեսավ նրա «Մթնաձոր» ժողովածուն: Այդ ժողովածուում Բակունցը պատկերեց հայ գյուղաշխարհի իրական կյանքը, գյուղաշխարհ, որի զավակն էր և որտեղ ապրում էր ինքը` գրողը: Մթնաձորում մի կողմից նա տեսնում է կուսական բնության անկրկնելի գեղեցկություն, մարդկային հոգու անբիծ մաքրություն, մյուս կողմից` դառնություն ու ցավ, խավար ու տգիտություն:
  7. Մթնաձորը մեծ աշխարհից կտրված «մի ուրույն աշխարհ» է: Մթնաձորի մարդիկ այնքան հեռու են մեծ աշխարհից, որ լույսի ոչ մի շող չեն ստանում նրանից: Բիրտ ուժն ու կամայականությունն են թագավորում այնտեղ, օրենք կոչվածը զենք է տիրողների ձեռքում:  Բակունցն ապրում է իր հերոսների ճակատագրով, որոնց մեջ, այնուամենայնիվ, ինչ-որ լուսավոր շող կա. այդ դաժան միջավայրում նրանք ստեղծում են իրենց կախարդական հեքիաթն ու ապրում են այդ հեքիաթի գույներով:
  8. Բակունցը սիրում և հասկանում էր բնության լեզուն: Նրա գրեթե բոլոր ստեղծագործություններում կան գունեղ ու կենդանի բնապատկերներ, որոնք ունեն քնարական շունչ ու հուզականություն:  Իր հայրենի երկրին, նրա մարդկանց, բնությանը, հող ու ջրին անսահմանորեն նվիրված մարդն ու քաղաքացին, մեծ գրողն ու արվեստագետը դարձավ ստալինյան բռնապետության զոհը: Նա գնդակահարվեց Ծիծեռնակաբերդի բարձունքում 1937թ. ամառային մի օր` վաղ արշալույսին…
  • Որքանով լավ գիտես դպրոցը ինտելեկտուալ խաղի հարցերի պատրաստում:

Քանի՞ դպրոց ունի “Մխիթար Սեբաստացի” կրթահամալիրը։ Թվարկեք դրանք։

Այժմ ի՞նչ են պատրաստում ուսուցիչները և սովորողները զինվորների համար։

Ի՞նչ կայք են օգտագործում սովորողները տետրերի փոխարեն։

Ե՞րբ է հիմնվել “Մխիթար Սեբաստացի” կրթահամալիրը։

Ո՞ր կայքով են սովորողները և ուսուցիչները նամակ ստանում և ուղարկում։

Ի՞նչ տարբերակներ կան սովորելու “Մխիթար Սեբաստացի” դպրոցում։

Գրականություն Տնային աշխատանք

Էքզյուպերիի նամակն անծանոթուհուն

էկզյուպերի


Հիմա՝ երեկոյան ժամը հինգից մինչ այն ժամը, երբ ես քուն կմտնեմ, ես միայնակ եմ, որովհետև բոլոր ընկերներիս ասացի, որ հոգնած եմ և, որ ոչ ոքի տեսնել չեմ ցանկանում։ Այն փոքրիկ աղջնակը, որի համար ես խնամքով պահպանել էի իմ այս ազատ ժամանակը, իրեն անգամ նեղություն չպատճառեց զանգ տալ ու զգուշացնել, որ չէր գալու։
Ես թախծով բացահայտում եմ, որ իմ եսասիրությունը այդքան էլ մեծ չէ, որովհետև ես մեկ այլ մարդու եմ տվել ինձ ցավ պատճառելու իշխանությունը։ Փոքրիկ աղջնա՛կ, այնքա՜ն անուշ է տալ այս իշխանությունը և այնքա՜ն տխուր է տեսնել, թե ինչպես են այն բանեցնում։
Հեքիաթներն այսպիսին են։ Մի առավոտ արթնանում ես ու ասում․«Դա ընդամենը հեքիաթ էր․․․»։ Ծիծաղում ես ինքդ քեզ վրա։ Բայց հոգու խորքում դու ամենևին չես ծիծաղում։ Քաջ գիտակցում ենք, որ հեքիաթները կյանքի միակ ճշմարտություն են։
Սպասումը։ Թեթև քայլերը։ Այնուհետև ժամերը՝ թարմ ինչպես սպիտակ խճաքարերի վրա բուսնած խոտերի միջով հոսող առվակը ։ Ժպիտները, անկարևոր բառերը, որոնք այդքան կարևոր են ։ Լսվում է սրտի մեղեդին․ գեղեցիկ է, շա՜տ գեղեցիկ այնլսել իմացողների համար․․․ Անշու՛շտ շատ բան ենք տենչում։ Ուզում ենք քաղել բոլոր պտուղները և բոլոր ծաղիկները։ Շնչել բոլոր մարգագետինների բույրը։ Խաղում ենք։ Խա՞ղ է սա արդյոք։ Երբեք չգիտես՝ որտեղ է սկսվում խաղը և որտեղ ավարտվում, միայն գիտենք, որ քնքուշ ենք։ Եվ երջանիկ ենք։
Ինձ դուր չի գալիս այս ներքին եղանակը, որը փոխարինել է իմ գարնանը․ հիասթափության, չորության և դառնության խառնուրդ է։ Ես լողում եմ այս սին ժամանակի մեջ, ուր այլևս երազել չգիտեմ։ Ամենից տխուրն հարցն է, որ տալիս ես ինքդ քեզ ․ «Արժե՞ր զգալ այս վիշտը։ Արժեր արդյո՞ք այսքան վշտացած լինել մի մարդու համար, ով չբարեհաճեց անգամ նախազգուշացնել»։ Իհարկե՛ չարժեր։ Ուստի հիմա վիշտն էլ չկա և այսպես շատ ավելի տխուր է։
Փոքրիկ Իշխանն այլևս չկա , ո՛չ այսօր և ոչ էլ երբեք։ Փոքրիկ Իշխանը մահացավ։ Կամ շատ կասկածամիտ դարձավ։ Կասկածամիտ Փոքրիկ Իշխանից էլ ի՞նչ Փոքրիկ Իշխան։ Ես բարկացած եմ Ձեզ վրա, որ նրան ոչնչացրիք։
Այլևս ո’չ մի նամակ, ո’չ էլ հեռախոսազանգ, ո’չ մի տառ անգամ։ Ես բավականաչափ զգոն չէի և  ցավի սպառնալիքը չէի տեսնում:  Իսկ հիմա, ահա, ես ձեռքս վնասեցի վարդը քաղելիս։
Վարդենին ինձ կհարցնի․«Որքա՞ն կարևոր էի ես Ձեզ համար»։ Իսկ ես, ծծելով արնահոսող մատս, կպատասխանեմ․«Բնավ կարևոր չէիր, վարդենի՛, բնա՛վ։ Կյանքում ոչինչ կարևոր չէ։ (Կյանքն ինքնին կարևոր չէ)։ Մնաս բարով, վարդենի՛»։

Ֆրանսերենրից թարգմանությունը` Լուսիեն Բլբուլյան-Շուքուրյանի

Աղբյուրը՝ Գրանիշ

1. Ի՞նչ կասես Էքզյուպերիի նամակի մասին: Արի հիշենք Փոքրիկ իշխանին ու սիրուն, գոռոզ վարդին:

Այս նամակը գրողը շատ ճիշտ է, որովհետև վարդերը ստեղծագործությունների մեջ շատ անգամներ եղել է, որ խանգարում են գլխավոր հերոսին: Խաբում են, ծակում և ցավեցնում:

2. Ի՞նչ կարևոր թեմայի մասին է խոսում նամակում գրողը:

Նա խոսում է վարդի բնավորության մասին՝ էգոիստական, ցավացնել սիրո, անսիրտ մի առարկա:

3. Համաձա՞յն ես նամակում գրված բոլոր մտքերի հետ: Հիմնավորիր կարծիքդ

Ինձ թվում է այո, որովհետև եթե դուք կարդացել եք “Փոքրիկ Իշխանը” ստեղծագործությունը, ապա կհասկանաք, որ վարդը միայն խնդիրներ է հասցնում գլխավոր հերոսին:

Յոհան Վոլֆգանգ ֆոն Գյոթե

Թարգմանությունը՝ Հովհաննես Թումանյանի