1. Գրում ենք հետևյալ բայերի հականիշները:
   • ձերբակալել — ազատել, գտնել — կորցնել, ծնվել — մահանալ, անհետանալ — հայտնվել, առնել — վաճառել, միաբանվել — բաժանվել, լռել — խոսել, քանդել — սարքել, նվաստացնել — գովել, գրավել — հանձնել, ուշաթափվել — սթափվել, հուսահատեցնել —
2. Ընդգծում ենք բայերի արմատները և դրանցով կազմում ենք գոյականներ:
   տրտմել — տրտմություն
   ցնծալ — ցնծություն
   ցնցվել — ցնցում
   անցնել — անցորդ
   նայել — նայված
   թռչել — ինքնաթիռ
   գինովնալ — գինեգործ
   արբել — արբեցում

1. Գրում ենք բառեր, որոնք վերջից ընթերցելիս ստացվեն նոր բառեր (օր.՝ դրամ֊մարդ)։
   
   լեզու — ուզել, մուկ — կում, ղեկ — կեղ, շուն — նուշ, պատ — տապ, տղա — աղտ
   
2. Գրում ենք հինգ հավաքական գոյական։
   
   Հոտ, դասարան, երամ, ոհմակ, ժողովուրդ
   
3. Կազմել նախադասություններ գործածելով տեղի տալ, տեղիք տալ արտահայտությունները, վերաբերել, վերաբերվել, հրապարակել, հրատարակել, ցուցում, ցուցմունք բառերը։
   
   տեղի տալ — Ձմեռը վերջապես տեղի տվեց գարնանը:
   տեղիք տալ — Աշակերտները տեղիք տվեցին ջղայնությանը:
   վերաբերել — Դա նրան չի վերաբերում:
   վերաբերվել — Նա վերաբերվում էր նրան ինչպես տիկնիկի:
   հրապարակել — Թերթը հրապարակված էր այսօր:
   հրատարակել — Ես գնեցի նոր հրատարակված գիրքը:
   ցուցում — Ես ուղղորդվեցի նրա ցուցումով:
   ցուցմունք — Ոստիկանները լսեցին նրա ցուցմունքը:
   
4. Գրել բայեր, որոնք կազմված են.

ա) ածականներից,

Դեղնել, ուրախանալ, չորանալ, լուսավորել, գեղեցկանալ

բ) գոյականներից։

ցատկել, խոսել, ողբալ, գրել, քնել

• Բացատրել հետևյալ բառերի իմաստները՝ ապաքինվել, կարկամել, ընդվզել, դրվատել, աստանդական, գանահարություն, դալուկ, լլկել, մելամաղձոտ, հեղձուցիչ:

Ապաքինվել — առողջանալ, բուժվել
Կարկամել — կորացնել, ծռել, ծռմռել
Ընդվզել — ապստամբել
Դրվատել — գովել, գովաբանել
Աստանդական — թափառական, թափառաշրջիկ
Գանահարություն — ծեծ, գանակոծություն
Դալուկ — դժգույն, գունատ, դեղնադեմ
Լլկել — չարչարել, տանջել
Մելամաղձոտ — մենամոլ
Հեղձուցիչ — խեղդիչ, շնչահեղձ, ճնշող

• Ճիշտ գրել հետևյալ բաղադրյալ հատուկ անունները՝ փոքրատառերը ըստ անհրաժեշտության փոխարինելով մեծատառերով՝ հայրենական մեծ պատերազմ, աղբյուր սերոբ, տիգրան երկրորդ, արևելյան եփրատ, միջին ասիա, հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոս, հող և ազատություն կուսակցություն, միավորված ազգերի կազմակերպություն, միջին արևելք:

Հայրենական մեծ պատերազմ, Աղբյուր Սերոբ, Տիգրան Երկրորդ, Արևելյան Եփրատ, Միջին Ասիա, Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոս, Հող և Ազատություն կուսակցություն, Միավորված ազգերի կազմակերպություն, Միջին Արևելք:

• Աղայանի գրածներից ընտրում ենք որևէ հատված, ընթերցում:
• Մգեցնում ենք հանդիպած տեղի, ժամանակի, ձևի պարագաները:

Եղեգնուհին

Ձուկը որ կերավ աղջիկը՝ փշերը տվավ նաժիշտներին և հրամայեց, որ ուտեն։ Նաժիշտները, գեղեցկանալու հույսով, կերան ձկան փշերը, բայց մեկ փուշ ազատվեց նրանց բերանից և, աղբի հետ պարտեզ ընկնելով, մի ծառ դառավ, մի զարմանալի և հրաշալի ծառ, մշտադալար և մշտաբեր։ Նրա ծաղիկների հոտից մարդ չէր կշտանում, իսկ պտուղն էր փունջ մարգարիտ։ Թագավորի որդին հիմա էլ այդ ծառի վրա սիրահարվեց, նրա հովանու տակ հաստատեց իր բնակությունը և գիշեր-ցերեկ այնտեղից չէր հեռանում։ Բոշան գլխի ընկավ, որ այդ ծառը ձկան մնացորդից է առաջ եկել, շատ տխրեց և, ամենայն հնարք գործ դնելով՝ խաբեց թագավորին, թե մինչև ծառը չկտրե, որդին իրան չի սիրիլ, և քանի որ նա չի սիրիլ, ինքը միշտ տգեղ կմնա։ Հավատաց թագավորը և կտրել տվավ ծառը։ Բոշան այրեց ծառի բոլոր մասերը և ինքն իր մեջ
հանգստացավ։ Բայց ծառը կտրելիս մի կոկ տաշեղ թռավ և մի խեղճ պառավի տան հերթովն ընկավ ներս։ Այս բանը չնկատեց բոշան, չնայած որ ամեն զգուշություն գործ էր դրել, որ մի շյուղ անգամ չազատվի ձեռքիցը։

1. Տրված բառերով և ածանցներով կազմել նոր բառեր:

տրտում, որս, դև, բույս, մարդ, պոչ, ձև, զեկույց, գիր, խոսք:

-ատ, -որդ, -ան, -տ, -ի, -ություն, -ում, -ավոր, -ական, -ային:

Անտրտում, որսորդ, բուսական, մարդկային, պոչատ, տձև, զեկուցում, գրություն

2. Տրված բաղադրյալ բառերի միջև դնել գծիկ, որտեղ անհրաժեշտ է:

մանր-մունր, հասարակական-քաղաքական, գոռում-գոչյուն, ուս-ուսի, երեսուն-երեսունհինգ, երեսունից երեսունհինգ, վերից վար, աղմուկ-աղաղակ, ալ կարմիր, քաղաքից քաղաք:

3. Աստիճան և մոլախոտ բառերը նախադասություններում գործածել ուղիղ և փոխաբերական իմաստներով:

Գիտական աստիճան ստացա:
Աստիճաններով արագ իջա:

Այդ մոլախոտը բոլորին խանգարում է:
Այգում մոլախոտ էր աճել:

• Տեսակավորման փոքրիկ խաղով վերհիշենք բացահայտչի տեսակները:

Քո սիրելի առարկաներից որևէ մեկի դասից կգտնես և կտեղադրես քո բլոգում տեղի և ժամանակի պարագաներով նախադասություններ, կմգեցնես նշված անդամները:

Տեղի պարագա
Ժամանակի պարագա

Պատմություն

Մոնղոլական ցեղերը X–XI դարերում քոչվորական կյանք են վարել ներկայիս Մոնղոլիայի տարածքում և Արևելյան Սիբիրի հարավային շրջաններում: 

1236 թ-ին մոնղոլական 150-հզ-անոց բանակը, Չինգիս խանի թոռ Բաթու խանի գլխավորությամբ, ներխուժել է Կամա-Վոլգայի Բուլղարիա, նվաճել այն:

1241 թ-ին Բաթու խանի հիմնական ուժերը ներխուժել են Հունգարիա, պարտության մատնել հունգարական 60-հզ-անոց զորքին:

1242 թ-ին, ծովափնյա ամրոցների անհաջող պաշարումից հետո, Բաթու խանը Բոսնիայի, Սերբիայի և Բուլղարիայի տարածքներով նահանջել է Կենտրոնական Եվրոպայից:

XIV դարի 2-րդ կեսին վերացվել է մոնղոլական տիրապետությունը Իրանում, Այսրկովկասում, Հայաստանում, Միջին Ասիայում: 

• Կշարադրես մտքերդ, առաջարկներդ հետևյալ թեմայով:
  • Ինչ եմ ակնկալում ստանալ իններորդ դասարանում
  • Գալիք ուսումնական տարին և իմ առաջարկները
  • Ես և մասնագիտական կողմնորոշման շրջանը
  • այլ

Ինչ եմ ակնկալում ստանալ իններորդ դասարանում

Իններորդ դասարանից շատ մեծ ակնկալիքներ ունեմ: Իմ կարծիքով դա շատ կարևոր տարի է, երբ ես պետք է կողմնորոշվեմ իմ ապագա մասնագիտության մեջ: Ես դեռ չեմ որոշել, ինչ եմ դառնալու և հուսով եմ իններորդ դասարանում կկարողանամ որոշել: Դրանում ինձ կօգնի մեր դպրոցում նախագիծը, որի ընթացքում տարբեր մասնագետները այցելելու են մեր դպրոցը և պատմելու են իրենց աշխատանքների լավ և վատ կողմերը: Դա մեզ կօգնի ավելի ճիշտ ընտրություն կատարել: Նաև ակնկալում եմ ստանալ գիտելիքներ, որոնք ինձ պետք կգան ապագայում:

• Տրված նախադասություններին ավելացրո՛ւ տարբեր լրացումներ:
  1. Ճամփորդը նվիրեց:
     Մեր հոգնած ճամփորդը՝ հայտնի հնէաբան, նվիրեց կուժ ընկերներին փոստատարի միջոցով:
  2. Եթե լսեր…
     Եթե դասարանի շատախոս Աշոտը՝ ուսուցչի որդին, լսեր դասը ընկերոջ հետ համակարգչով, երկու չէր ստանա:
  3. Դու չես մոռանա:
     Դու՝ սուտասանդ, ընկերներիդ հետ չես մոռանա ձեր դաժան անցյալը:
  4. Գոնե վերադարձնի:
     Իմ գեղեցիկ մայրիկը՝ որպես բժշկուհի, գոնե վերադարձնի կենսաբանության գիրքս:
  5. Չի հեռացել:
• Տրված նախադասություններին ավելացրո՛ւ պարագաներ, այսինքն` այնպիսի լրացումներ, որոնք ցույց են տալիս գործողության հետ կապ ունեցող հանգամանքներ (տեղ, ժամանակ, ձև, չափ, նպատակ, պատճառ և այլն):
  1. Ի՞նչ է տեղի ունենում:
  2. Սարսափելի տեսարան է լինում:
  3. Կոկորդիլոսներն ու օձերը վխտում են:
  4. Տեղումներով առատ վայրեր շատ կան:
  5. Սրընթաց ցեխագետեր էին հոսում:

Կետադրում ենք տեքստը:

Մի մարդ, որ քարավանատեր էր, ուներ ուղտեր: Օրերից մի օր զայրանալով նրանցից մեկի դանդաղկոտությունից՝ տերը հարվածեց: Շատ բարկացավ ուղտը և անարտահայտիչ հայացքով նայելով տիրոջը` ասաց.

— Ահա քանի տարի է՝ հավատարմորեն ծառայում եմ քեզ, և դու, ո՛վ ապերախտ մարդ, չհասկացար բնավորությունս: Չես տեսնում՝ անտրամադիր եմ, ուրեմն՝ վտանգավոր: Նախազգուշացնում եմ՝ մի՛ ծեծիր ինձ, հատկապես երբ տրտում եմ, ապա թե ոչ՝ կմեռնես իմ ձեռքով:

— Իսկ ո՞րն է քո տրտմության նշանը, — հարցրեց տերը, — ասա իմանամ, որ չծեծեմ քեզ:

— Երբ կտեսնես ստորին շուրթս կախ է ընկած և ոտքս քայլելիս ձայն չի հանում, իմացիր, տրտում եմ և աշխատիր զգույշ լինել հետս:

— Մեղա քեզ տեր, — բացականչեց քարավանատերը, — բայց չէ՞, որ դու շարունակ այդպիսին ես՝ ստորին շրթունքդ կախ, ոտնաձայնդ խուլ:

Ըստ Մխիթար Գոշի