Քննարկվող հարցեր.

1.Բերել շփման առկայությունը հաստատող օրինակներ:

Օրինակներ՝ քայլք, լող, թռիչք, շիշ բռնելը և այլն:

2.Ինչով է պայմանավորված շփումը

Հպվող մարմինների մակերևույթների միջև առաջացող և իրար նկատմամբ նրանց շարժումը խոչընդոտող ուժը կոչվում է շփման ուժ:

3.Թվարկել շփման տեսակները և բերել օրինակներ:

Սահքի շփման ուժ, դադարի շփման ուժ, գլորման շփման ուժ:

4.Օրինակներով ցույց տալ, որ միևնույն պայմաններում գլորման շփման ուժը փոքր է սահքի շփման ուժից:

Սեղանի վրա՝ թեք շշի գլորում և ափսեի սահում:

5.Բերել շփման դրսևորման օգտակար օրինակներ

Քշող մեքենան արգելակել և խուսափել վթարից, բռնել ձեռքերում իրեր, քսուքը շփել

6.Բերել շփման դրսևորման վնասակար օրինակներ

Կոշիկի մաշվելը, մեքենայի ակերի մաշվելը

7.Ինչպես կարելի է մեծացնել շփումը

Ողորկության աստիճանից և նյութից:

8.Ինչպես կարելի է փոքրացնել շփումը

Մարմնին քսել յուղ, քսուք:

9.Բերեք օրինակներ,երբ մարմնի վրա միաժամանակ ազդում է մի քանի ուժ;

Ինքնաթիռ՝ ձգողական ուժ և շփման ուժ:

 Սովորել Է.Ղազարյանի դասագրքից էջ 75-ից մինչև էջ 79-ը։

Թեման.Մարմնի կշիռ։Ծանոթանալ թեմային

       Քննարկվող հարցեր.

1.Ինչն են անվանում մարմնի կշիռ:

Այն ոժը, որով մարմինը Երկրի զգողության հետևանքով ազդում է անշարժ հորիզոնական հենարանի կամ ուղղաձիգ կախոցի վրա, կոչվում է մարմնի կշիռ:

2.Ինչ բնույթի ուժ է մարմնի կշիռը:

Մարմնի կշիռը իր բնույթով առաձգականության ուժ է:

3.Ինչպես է ուղղված մարմնի կշիռը,և որտեղ է այն կիրառված

Ուղղված է ուղղաձիգ դեպի ներքև և կիրառված է հենարանի կամ կախոցի վրա։

4.Ինչ բանաձևով է որոշվում մարմնի կշիռը:

P=mg

5.Պարզաբանել մարմնի կշռի և ծանրության ուժի տարբերությունները:

Մարմնի կշիռն այն ուժն է, որով մարմինը Երկրի զգողության հետևանքով ազդում է անշարժ հորիզոնական հենարանի կամ ուղղաձիգ կախոցի վրա:

Ծանրության ուժ կոչվում է մարմինների վրա Երկրի կողմից ազդող ձգողության ուժը:

6.Քննարկել մարմնի զանգվածի և կշռի տարբերությունները

Մարդիկ հաճախ մարմնի կշիռը շփոթում են զանգվածի հետ: Դա նրանից է, որ երկուսն էլ կշեռքով են չափում: Օրինակ՝ եթե իր ենք ուզում կշռել, մենք կչափենք նրա զանգվածը: Մարմնի կշիռն ու զանգվածը տարբերվում են նրանով, որ մարմնի կշիռը չափվում է նյուտոնով, իսկ զանգվածը կգ, գ, տ և այլ չափման միավորներով:

Է.Ղազարյանի դասագրքից էջ72 -ից մինչև էջ 73

Լրացուցիչ առաջադրանք․

Գ.Մխիթարյանի <<Գիտելիքների ստուգման առաջադրանքներ մաս I>>-ից.էջ39-ից  մինչև 44-ը տարբերակները

Ուժ
Ձգողության երևույթը
Ծանրության ուժ
Առաձգականության ուժ
Մարմնի կշիռ

Տարբերակ 1
I. (2) Մարմնի կշիռ կոչվում է այն ուժը, որով.
II. (2) Ծանրության ուժ կոչվում է այն ուժը, որով.
III. (2) Առաձգականության ուժ կոչվում է այն ուժը, որով.

1. Երկիրը ձգում է մարմնին
2. Դեֆորմացված մարմինը ազդում է իրեն դեֆորմացնող մարմնի վրա
3. Մարմինը (Երկրի ձգողականության հետևանքով) ազդում է հենարանի կամ կախոցի վրա

IV. Ո՞ր ուժն է տիեզերանավին պահում ուղեծրի վրա:

1. ծանրության ուժը 2. մարմնի կշիռը 3. առաձգականության ուժը

V. Եթե շարժվող մարմնի վրա մեկ այլ մարմին չի ազդում, նրա արագությունը.

1. փոքրանում է 2. մեծանում է 3. չի փոխվում

Տարբերակ 2

Նկար 15-ում պատկերված են ուժեր, որոնք ազդում են տախտակի և նրա վրա դրված կշռաքարի վրա.
I. (2) ինչպե՞ս է կոչվում F₁ 1. մարմնի կշիռ
II. (2) ինչպե՞ս է կոչվում F₂ 2. առաձգականության ուժ
III. (2) ինչպե՞ս է կոչվում F₃ 3. ծանրության ուժ

IV. Սեղանի վրա դրված կշռաքարի վրա ազդում են ծանրության և առաձգականության ուժերը: Այդ ուժերը մոդուլով հավասար են և ունեն հակառակ ուղղություն.

Պատ.՝ 3:

V. Ի՞նչ ուժ է մարմին պահում Երկրի մակերևույթի վրա.

Ծանրության ուժ

Պատ.՝ 3:

Տարբերակ 3

I. Քարը ընկնում է Երկրի վրա այն պատճառով, որ նրա վրա ազդում է.

II. Սեղանի վրա դրված գրքի վրա, սեղանի կողմից ազդում է.

III. Սեղանի վրա դրված գիրքը սեղանի վրա ազդում է.

1. մարմնի կշիռը

2. առաձգականության ուժը

3. ծանրության ուժը

IV. Զսպանակը նրանից կախված կշռաքարի ազդեցության հետևանքով ձգվել է: Ի՞նչ ուժի ազդեցությամբ է ձգվել զսպանակը.

Մարմնի կշիռ

Պատ.՝ 2:

V. Կարո՞ղ է մարմինը գտնվել շարժման մեջ, եթե նրա վրա այլ մարմիններ չեն ազդում.

Չի կարող

Պատ.՝ 2:

Տարբերակ 4

I. Երկու հենարաններին դրված քանոնի վրա դրեցին կշռաքար, որի հետևանքով քանոնը ճկվեց: Ինչպե՞ս է կոչվում այն ուժը, որով կշռաքարը ազդում է քանոնի վրա.

Մարմնի կշիռ

Պատ.՝ 3:

II. Ձեռքից պոկված մարմինն ընկնում է գետնին: Ի՞նչ ուժի պատճառով է մարմինը ընկնում.

Ծանրության ուժի

Պատ.՝ 1:

III. Ուժը մարմնի շարժման արագության փոփոխության պատճառն է.

Պատ.՝ 2:

IV. Ծանրության ուժը կախվա՞ծ է արդյոք այդ մարմնի զանգվածից.

Ծանրության ուժը համեմատական է մարմնի զանգվածին

Պատ.՝ 1:

V. Ձգողության ուժը ազդում է հենց մարմնի վրա, իսկ այդ մարմնի կշիռը ազդում է.

Պատ.՝ 2:

Թեման.Առաձգականության ուժ:Հուկի օրենք:Ուժաչափ:

Դասարանում  քննարկվող հարցեր.

1.Որ երևույթն է կոչվում դեֆորմացիա

Արտաքին ազդեցության հետևանքով մարմնի ձևի և չափերի փոխազդեցությունը կոչվում է դեֆորմացիա:

2.Դեֆորմացիայի օրինակների քննարկում

Եթե թելի վրո կախել բեռ՝ այն կձգվի և եթե թելի առաձգական ուժը հավասար կլինի ծանրության ուժին, այն էլ չի ձգվի:

3.Որ դեֆորմացիան է կոչվում առաձգական ,որը՝պլաստիկ:Բերել օրինակներ

Եթե արտաքին ազդեցությունը վերացնելուց հետո մարմինը լրիվ վերականգնում է իր նախկին ձևն ու չափերը, դեֆորմացիան կոչվում է առաձգական, հակառակ դեպքում՝ պլաստիկ: Առաձգականի օրինակ են՝ զսպանակ զգելը, գնդակը սեղմելը, բարձը սեղմելը և այլն: Պլաստիկի օրինակ են՝ մոմի հալվելը, ծամոն ծամելը, թուղթը ճմրթելը և այլն:

4.Որ ուժն են անվանում ծանրության ուժ

Ծանրության ուժը Երկիր մոլորակի գրավիտացիոն ձգողության և կենտրոնախույս ուժերի գումարն է:

5.Ինչպես է կախված ծանրության ուժը  մարմնի զանգվածից

Որքան մեծ է մարմինների զանգվածը, այդքան մեծ է նրա վրա ազդող ծանրության ուժը։

6.Որ ուժն են անվանում առաձգական ուժ,և ինչպես է այն ուղղված:

Մարմնի վրա ազդելու ժամանակ առաջանում է ուժ, որը մոդուլով հավասար է այն ուժին, որով ազդում ենք նրա վրա և ուղղված է այդ ուժին հակառակ: Այդ ուժը կոչվում է առաձգականության ուժ:

7.Հուկի օրենքի ձևակերպում

Առաձգական դեֆորմացիայի ժամանակ մարմնում առաջացած առաձգականության ուժն ուղիղ համեմատական է դեֆորմացիայի չափին:

8.Հուկի օրենքն արտահայտող բանաձևը

F_առ=kx

9.Ինչ կառուցվածք ունի ուժաչափը

Ուժաչափի հիմնական մասը զսպանակն է, որի մի ծայրը ամրացված է զսպանակի իրանին, իսկ մյուս ծայրը ազատ է և ունի կեռիկ, որի վրա կարելի է ուժ գոևրծադրել: Ուժ գործադրելուց զսպանակը երկարում է և նրան ամրացված ցուցիչի սլաքը ցույց է տալիս ուժի արժեքը:

10.Որ օրենքի վրա է հիմնված ուժաչափի աշխատանքը

Ուժաչափի աշխատանքը հիմնված է Հուկի օրենքի վրա:

Լրացուցիչ առաջադրանք

Է.Ղազարյանի դասագրքից էջ64 -ից մինչև էջ 70

ԿատարելԳ.Մխիթարյանի <<Գիտելիքների ստուգման առաջադրանքներ մաս I>>-ից.էջ42-ից  մինչև 44-ը եղած տարբերակները 

Ուժ թեման անցնելիս ինձ շատ հետաքրքրեց ֆիզիկոս Իսահակ Նյուտոնի կյանքից հետաքրքիր փաստերը:

1. Իսահակ Նյուտոնը անգլիացի տաղանդավոր ֆիզիկոս, մաթեմատիկոս և աստղագետ է:

2. Նյուտոնը համարվում է հանճար մեխանիկայի ոլորտում:

3. Իսահակ Նյուտոնը պետք է դառնար Լոնդոնի Թագավորական ընկերության նախագահ:

4. Ապագա գիտնականը վաղաժամ երեխա ունեցավ:

5. Նյուտոնի հայրը մահացավ որդու լույս աշխարհ գալուց շուտ, բայց դրանից մի քանի ամիս անց:

6. Երեք տարեկան հասակում հայտնի մաթեմատիկոսը խորթ հայր ուներ, քանի որ նրա մայրը կրկին ամուսնացավ:

7 Երբ մեծահասակ էր, Իսահակ Նյուտոնը ավելի ու ավելի էր նվիրվում իրեն աշխատանքին:

8. Նյուտոնը երկար ժամանակ թաքցնում էր իր մի քանի գիտական ​​հայտնագործությունները:

9. 12 տարեկանում Նյուտոնն ընդունվեց Գրենհեմի դպրոց:

10. 1665 թվականին Քեմբրիջի համալսարանը, որտեղ սովորում էր Նյուտոնը, փակվեց, և այդ պատճառով նա ստիպված էր վերադառնալ տուն:

Թեման.Ուժ:Տիեզերական ձգողության ուժ:Ծանրության ուժ

Կարդալ և ծանոթանալ

Դասարանում  քննարկվող հարցեր.

 1.Ինչ է բնութագրում ուժը:

Ուժը մարմինների փոխազդեցության քանակական չափն է:

2.Որ ուժն է կոչվում 1նյուտոն(1Ն):

1 նյուտոնն այն ուժն է, որի ազդեցությամբ 1 կգ զանգվածով մարմինը 1 վայրկյանում իր արագությունը փոխում է 1մ/վ-ով:

3.Ինչպիսի մեծություն է ուժը:

Ուժը ֆիզիկական մեծություն է:

4.Որ ֆիզիկական մեծություններն են վեկտորական,և որոնք՝սկալյար

Ուժը և արագությունը իմպուլսը և այլն վեկտորական մեծություններ են: Սկալյար մեծություններ են զանգվածը, հոսանքի ուժը, ճնշման ուժը, լարումը, խտությունը, մակերեսը, ժամանակը, ծավալը, ջերմաստիճանը, ջերմաքանակը:

5.Ուժի ազդեցության արդյունքը ինչ մեծություններից է կախված

Ուժի ազդեցությունը կախված է զանգվածից և արագացումից:

6.Որ մարմիններն են փոխազդում տիեզերական փոխազդեցության ուժերով

Տիեզերական փոխազդեցության ուժերով ազդվում են մոլորակները, աստղերը և այլն:

7.Ինչից է կախված տիեզերական  ձգողության ուժը

Տիեզերական ձգողության ուժը կախված է մարմինների զանգվածից:

8.Ինչ բանաձևով է որոշվում ծանրության ուժը

F=mg

Սովորե լԷ.Ղազարյանի դասագրքից էջ55 -ից մինչև էջ 62

Լուծել հետևյալ խնդիրնեը

1.Որքան է 2տ զանգվածով փղի վրա ազդող ծանրության ուժը:

m=2տ=2000կգ

g=9,8Ն/կգ

F=mg=2000*9,8=19,6Ն

2. Հաշվել ջրի զանգվածը, եթե նրա վրա ազդող ծանրության ուժը 90Ն է:

m=F/g=90/9,8=9կգ

Լուծել Վ. Ի. Լուկաշիկի խնդրագրքից Էջ 28 խնդիր 216-ից մինչև էջ 30-ի խնդիր 244

216.

1կգ-1000գ

m=59գ-0,059կգ

V=1մ³-1000000սմ³

1000000:50=0,00005մ³

p=m/V

0,059:0,00005=1180կգ/մ³

217.

V=125սմ³-0,000125մ³

m=800գ-0,8կգ

p=m/V=0,8:0,000125=6400կգ/մ³

Երկաթի p-7,87գ/սմ³

Թուջե գնդինը-6400կգ/մ³ կամ 6,4գ/սմ³

Խոռոչ ունի

218.

p=461,5:65=7,1գ/սմ³

Քրոմ (7,19)

219.

p=920:1լ=0,92կգ:0,001մ³=920կգ/մ³

220.

375-240=135գ

p=135:75=1,8գ/սմ3

Ծծմբական թթու (1,83գ/սմ³)

221.

3900:500=7,8գ/սմ³

Երկաթ (7,87գ/սմ³)

222.

V=15*5*2=150սմ³

p=300:150=2գ/սմ³

223.

ա) p=m/V

V=m/p

p=0,82գ/սմ³

V=32000գ:0,82գ/սմ³=39024սմ³

39024:1000=39լ (40լ)

բ) Ջուր-m=p*V=1*V

p=1գ/սմ³

Կերոսին-m=p*V=0,82*V

p=0,82գ/սմ³

Այո

224.

m=p*V=0,52գ/սմ³

50*20=1000դմ³

1000*1000=1000000սմ³

0,52*1000000=520000գ=520կգ

225.

ա) 19մ³=19000000սմ³

p=2,6 գ/սմ³

m=p*V

2,6*19000000=49400000գ=49,4տ

19+49,4=70,4տ

բ) V=250*120*60մմ=25*12*6սմ=1800սմ³

m₂=3տ

p=1,8գ/սմ³

1,8*1800=3240գ

3000000:3240=925(աղ.)

226.

ա) 7*20=140գ

բ) 7,3*10=73գ

գ) 8,9*500=4450գ

դ) 2,6*2000000=5200000գ=5,2տ

ե) 0,9*500000=450000գ=450կգ

զ) 2,2*10000000=22000000գ=22տ

է) 1,1*15=16,5գ

227.

200լ=200000սմ³

p=0,74գ/սմ³

m=p*V

0,74*200000=148000գ

148000գ=148կգ

228.

V=1,0*0,8*0,1=0,08մ³=80000սմ³

p=2,7գ/սմ³

m=2,7*80000=216000գ=216կգ

229.

V₁=178:8900=0,02մ³

V₂=355:7100=0,05մ³

V=V₁+V₂=0,02+0,05=0,07մ³

m=m₁+m₂=178+355=533կգ

p=m:V=533:0,07=7614կգ/մ³

230.

15*600=9000սմ³

60*9000=540000սմ³

231.

V=30*20*25=15000սմ³

p=1գ/սմ³

m=p*V=1*15000=15կգ

232.

V=300*250*0,6=45000սմ³

p=2,6գ/սմ³

m=p*V=2,6*45000=117000գ=117կգ

233.

p=2900կգ/մ³

m=2900*5000=14500000կգ=14500տ

14500:65=223 վագ.

234.

10*70*200=14000մմ³=140սմ³

p=2,7գ/սմ³

m=p*V=2,7*140=378գ

5*70*200=70սմ³

m=p*V=2,7*70=189գ

378-189=189գ-ով

235.

m=780գ

p=7,8գ/սմ³

V=?

p=m/V

V=m/p=780:7,8=100սմ³

236.

p=700կգ/մ³

V=m/p=35:700=0,05մ³

0,05*1000=50դմ³

237.

բ) p=700կգ/մ³

V=m/p=2:700=0,002մ³

1մ³-1000դմ³

0,002*1000=2դմ³=2լ

238.

p=0,74գ/սմ³

1լ-1դմ³-1000սմ³

V=60լ=60*1000սմ³=60000սմ³

m=p*V=0,74*60000=44400գ=44,4կգ

100կմ-10կգ

44,4:10=4,4

4,4*100=440կմ

239.

V=200սմ²*X

p=7,3գ/սմ³

m=0,45գ

V=m/p=0,45:7,3=0,06սմ³

0,06=200*X

X=0,06:200=0,0003սմ

241.

V=m/p=684գ:11,4գ/մ³=60սմ³

242.

p₁=8900կգ/մ³

m₁=17,8կգ

V₁=m₁/p₁=17,8:8900=0,002մ³

0,002մ³=V₁=V₂=2000սմ³

p₂=0,82գ/սմ³

m₂=p₂*V₂=0,82*2000=1640գ=1,64կգ

243.

m=1000տ-1000 000 000գ

p=1,05գ/սմ³

V=m/p=1000 000 000:1,05=952,380,952սմ³=952,38մ³

952,38:50=19 (գլանատակառ)

244.

2700:900=3

0,6մ/վ:3=0,2

Կանոնավոր և անկանոն ձև ունեցող պինդ մարմինների խտության որոշումը։

Աշխատանքի նպատակը՝ կարողանալ որոշել պինդ մարմնի խտությունը։

Անհրաժեշտ սարքեր և նյութեր․ չափագլան, լծանավոր կշեռք, կշռաքարեր, ուղղանկյունանիստ և կամայական ձևի ոչ մեծ մարմինների (որոնց խտությունը պետք է որոշել), թել, միլիմետրային բաժանմունքների քանոն։

ՓՈՐՁ ԱՌԱՋԻՆ․ Աշխատանքի ընթացքը՝

Վերցրեցի քանոնը և նրանով չափեցի ուղղանկյունանիստի ձև ունեցող մարմնի a b c կողերի երկարությունները։ Հաշվեցի նրա ծավալը՝ a^_xb^_xc։

Կշեռքով չափեցի մարմնի m զանգվածը, որից հետո խտությունը հաշվեցի p=m/V բանաձևով։ Ստացված մոտավոր թիվը փնտրեցի խտությունների աղյուսակում և պարզեցի, թե ինչ նյութից է պատրաստված ուղղանկյունանիստը։

Գրանցված արդյունքներս

Ծավալ

a=3սմ

b=2սմ

c=3սմ

V=a^_xb^_xc

3^x2^x3=18սմ²

Զանգվածը մարմնի ինետրության քանակական չափն է։
Զանգվածի հիմնական միավորը ընտրվել է պլատինի և իրիդումի համաձլուվածքից պատրաստված գլանաձև չափանմուշի զանգվածը։ Այն պահվում է Փարիզի մերձակա Սևր քաղաքում չափերի և կշիռների միջազգային բյուրոյում։

Զանգվածը սկալյար մեծություն է, այսինքն բնորոշվում է միայն թվային արժեքով և չափման միավորով

Չափման գործիքներն են՝ կշեռքները և կշռաքարերի հավաքածուները։

Լուծել .Գ.Մխիթարյանի <<Գիտելիքների ստուգման առաջադրանքներ մաս I>>-ից

էջ 33-39 առաջադրանքները

էջ 33

Մարմինների խտությունը
Տարբերակ 1
I. (1) Բետոնի խտությունը 2200կգ/մ3։ է, նշանակում է, որ.

1. 1մ3 ծավալով բետոնը 2200կգ է

2. 2200մ3 ծավալով բետոնը 2200կգ է

3. 2200մ3 ծավալով բետոնը 1կգ է

m/v=2200կգ/մ3

ուրեմն 1մ3 բետոնը 2200կգ է

Պատ․՝ 1:

II. (2) 20մ3 տարողությամբ բաքը լցված է կերոսինով, որի զանգվածը 16000կգ է: Հաշվեք կերոսինի խտությունը. 1. 320000կգ/մ3 2. 800կգ/մ3 3. 0,05կգ/մ3 4. 1,3կգ/մ3 5. 320կգ/մ3

p=m/V=16000/20=800կգ/մ3

Պատ․՝ 2:

III. (3) Կաղնու փայտից պատրստված 0,002մ3 ծավալով չորսուի զանգվածը 1,6կգ է: Հաշվեք կաղնու խտությունը. 1.0,032կգ/մ3 2. 0,8կգ/մ3 3. 125կգ/մ3 4. 800կգ/մ3 5. 1,25կգ/մ3

p=m/V=1,6/0,002=800կգ/մ3

Պատ․՝4:

IV. (3) Մարմարի խտությունը 2700 կգ/մ3 է: Այն արտահայտեք գ/սմ3-ով. 1. 2,7գ/սմ3 2. 0 27գ/սմ3 3. 27զ/սմ3 4. 270գ/սմ3

p=2700*1000/1000000=2,7գ/սմ3

Պատ․՝1:

V. (4) 0,5դմ3 ծավալով մոմի կտորը կշռում է 450գ: Հաշվեք մոմի խտությունը. 1. 9 գ/սմ3 2. 0, 9 գ/սմ3 3. 405 գ/սմ3 4. 225գ/սմ3 5. 2,25 գ/սմ3

Պատ․՝2:

Տարբերակ 2
I. (1) Բանաձևերը գրելիս խտությունը նշանակում են … տառով, զանգվածը … տառով և ծավալը … տառով. 1.m, p,v 2. p, v, m 3. p.m .v 4. v, m, p

Պատ․՝3:

II. (1) Սառույցի խտությունը 900կգ/մ3 է: Դա նշանակում է, որ.

1. 1մ3 ծավալով սառույցի զանգվածը 900կգ է
2. 1կգ զանգվածով սառույցը զբաղեցնում է 900մ3 ծավալ
3. 900կգ զանգվածով սառույցը զբաղեցնում է 900մ3 ծավալ

Պատ․՝1:

III. (4) 0,5մ3 տարողությամբ ապակե բալոնի մեջ տեղավորվում է 400կգ սպիրտ: Որքա՞ն է սպիրտի խտությունը. 1. 200Կգ/մ3 2. 1250կգ/մ3 3. 0,8 կգ/մ3 4. 800կգ/մ3 5. 20կգ/մ3

Պատ․՝ 4:

Էջ 34

V. (3) Բենզինի խտությունը 710կգ/մ3 է: Այն արտահայտեք գ/սմ3-ով.

1. 7,1 գ/սմ3 2. 71գ/սմ3 3. 0,71գ/սմ3 4. 0.071գ/սմ3

1կգ-1000գ

1մ-100սմ

710*1000=710000գ

100*100*100=1000000

710000։1000000=0,71գ/սմ3

Պատ․՝ 3:

VI. (1) Մետաղյա դետալը, որը պատրաստված է 1,5դմ3 ծավալով համաձուլվածքից, կշռում է 6կգ: Հաշվեք համաձուլվածքի խտությունը.

1.9 գ/սմ3 2. 0,25 գ/սմ3 3. 4 գ/սմ3 4. 400գ/սմ3 5. 900գ/սմ3

1դմ3-1000սմ3

1,5*1000=1500սմ3

1կգ-1000գ

6*1000=6000գ

6000:1500=4գ/սմ3

Պատ․՝ 3:

Տարբերակ 3
I. Որպեսզի գտնենք մարմնի խտությունը, հարկավոր է.

1. նրա զանգվածը բաժանել ծավալին

2. նրա ծավալը բաժանել զանգվածին

3. նրա զանգվածը բազմապատկել ծավալով

Պատ․՝ 1:

II. Կերոսինի խտությունը 800կգ/մ3է: Դա նշանակում է, որ.

1. 1 կգ զանգվածով կերոսինը զբաղեցնում է 800մ3 ծավալ

2. 800կգ զանգվածով կերոսինը զբաղեցնում է 1մ3 ծավալ

3. 800կգ զանգվածով կերոսինը զբաղեցնում է 800մ3 ծավալ

Պատ․՝ 2:

III. 0,2մ3 տարողությամբ տակառը պարունակում է 160կգ զանգվածով նավթ: Որքա՞ն է նավթի խտությունը.

1. 32կգ/մ3 2. 0,125կգ/մ3 3. 320կգ/մ3 4 .800կգ/մ3 5.200կգ/մ3

160:0,2=800կգ/մ3

Պատ․՝ 4:

IV. Արծաթի խտությունը 10500կգ/մ3 է: Այն արտահայտեք գ/սմ3-ով.

1. 1,05գ/սմ3 2.10,5գ/սմ3 3. 105գ/սմ3 4.1050գ/սմ3

1կգ-1000գ

1մ3-1000000սմ3

10500*1000=10500000գ

10500000:1000000=10,5գ/սմ3

Պատ․՝ 2:

V. Ապակե ձուլվածքը զբաղեցնում է 0,6դմ3 ծավալ և ունի 1,5կգ զանգված: Որոշեք ապակու խտությունը.

1. 0,9 գ/սմ3 2. 0,4 գ/սմ3 3. 250 գ/սմ3 4. 2,5 գ/սմ3 5. 9 գ/սմ3

1դմ3=1000սմ3

0,6*1000=600սմ3

1կգ-1000գ

1,5*1000=1500գ

600:1500=0,4գ/սմ3

Պատ․՝ 2:

Տարբերակ 4
I. (1) Նյութի խտություն անվանում են այդ նյութի.

1. 1կգ-ի ծավալը 2. 1մ3-ի զանգվածը 3. միավոր ծավալի զանգվածը

Էջ 35

II. (1) Օդի խտությունը 1,290կգ/մ3 է: Դա նշանակում է, որ.

1. 1 մ3 ծավալով օդի զանգվածը 1,290կգ է

2. 1,290մ3 ծավալով օդը ունի 1 կգ զանգված

3. 1,290մ3 ծավալով օդը ունի 1,290կգ զանգված

Պատ․՝ 1:

III. (3) 50մ3 տարողությամբ բաքը լցված է կերոսինով, որի զանգվածը 4000կգ է: Ինչքա՞ն է կերոսինի խտությունը.

1. 200կգ/մ3 2. 25 կգ/մ3 3 .1250կգ/մ3 4. 80կգ/մ3 5. 2000կգ/մ3

4000:50=80կգ/մ3

Պատ․՝ 4:

IV. (3) Կապարի խտությունը 11 300 կգ/մ3 է: Այն արտահայտեք գ/սմ3- ով.

1,1,13 գ/սմ3 2. 11,3 գ/սմ3 3.113 գ/սմ3 4. 0,113 գ/սմ3

1կգ-1000գ

1մ3-1000000սմ3

11300*1000=11300000գ

11300000:1000000=11,3գ/սմ3

Պատ․՝ 2:

V. (4) 10լ տարողությամբ դույլի մեջ լցված է 9կգ զանգվածով մեքենայի յուղ: Հաշվեք մեքենայի յուղի խտությունը.

1.90 գ/սմ3 2. 0,9 գ/սմ3 3. 1,1 գ/սմ3 4. 900 գ/սմ3 5. 2,5 գ/սմ3

1լ-1000սմ

1000*10=10000սմ

1կգ-1000գ

1000*9=9000գ

9000:10000=0,9գ/սմ3

Պատ․՝ 2:

Տարբերակ 1
Նկար 11-ում պատկերված է չափագլան, որի մեջ ջուր է լցված մինչև ԱԲ մակարդակը: Մարմինը ջրի մեջ ընկղմելուց հետո ջուրը բարձրացավ մինչև Ա₁ Բ₁ մակարդակը:

I. Որքա՞ն է չափանոթի ամենափոքր բաժանման արժեքը.

1.200սմ3 2. 10սմ3 3. 20սմ3 4. 25սմ3 5. 150սմ3

100-50=50սմ3

50:5=10սմ3

Պատ․՝ 2:

II. Որքա՞ն էր փորձանոթի մեջ լցված ջրի ծավալը:

1.140սմ3 2. 125 սմ3 3. 175 սմ3 4. 180սմ3 5. 80 սմ3

10*8=80սմ3

Պատ․՝ 5:

III. Որքա՞ն է չափանոթի մեջ սուզված մարմնի ծավալը.

1. 10սմ3 2. 37,5սմ3 3. 50 սմ3 4. 20 սմ3 5. 225 սմ3

90-80=10սմ3

Պատ․՝ 1:

IV. Հաշվեք մարմնի խտությունը: Մարմնի զանգվածը ցույց է տրված նկարում.

1. 8,5 գ/սմ3 2. 7,0 գ/սմ3 3. 8,9 գ/սմ3 4. 2,7 գ/սմ3 5. 1,2գ/սմ3

70:10=7,0գ/սմ3

Պատ․՝ 2:

Էջ 36

Տարբերակ 2
Նկար 12-ում պատկերված է չափագլան, որի մեջ ջուր է լցված մինչև ԱԲ մակարդակը: Մարմինը ջրի մեջ ընկղմելուց հետո ջուրը բարձրացավ մինչև Ա₁, Բ₁ մակարդակը:

I. Որքա ն է չափանոթի ամենափոքր բաժանման արժեքը.

1. 100սմ3 2. 10 սմ3 3. 25սմ3 4. 20սմ3 5. 200 սմ3

200-100=100սմ3

100:5=20սմ3

Պատ․՝ 2:

II. Որքա՞ն էր չափանոթում եղած ջրի ծավալը.
1.140սմ3 2. 125սմ3 3. 175սմ3 4. 180 սմ3 5. 80սմ3

100+(20+20)=140սմ3

Պատ․՝ 1:

III. Որքա՞ն է չափանոթում սուզված մարմնի ծավալը.
1.10սմ3 2. 37,5 սմ3 3. 50 սմ3 4. 20 սմ3 5. 225 սմ3

140+20=160սմ3

160-140=20սմ3

Պատ․՝ 4:

IV. Հաշվեք մարմնի խտությունը, մարմնի զանգվածը ցույց է տված նկարում.

1.8,5 գ/սմ3 2. 7,0 գ7սմ3 3. 8,9 գ/սմ3 4. 2,7 գ/սմ3 5. 1,2գ/սմ3

170:20=8,5գ/սմ3

Պատ․՝ 1:

Տարբերակ 3
Նկար 13-ում պատկերված է չափագլան, որի մեջ ջուր է լցված մինչև ԱԲ մակարդակը: Մարմինը ջրի մեջ ընկղմելուց հետո ջուրը բարձրացավ մինչև Ա,Բ, մակարդակը.

I. Որքա՞ն է չափանոթի ամանափոքր բաժանման արժեքը.
1.200սմ3 2. 10 սմ3 3. 25սմ3 4. 20սմ3 5. 150 սմ3

100-50=50սմ3

50:2=25սմ3

Պատ․՝ 3:

II. Որքա՞ն էր չափանոթի մեջ լցված ջրի ծավալը.
1.140սմ3 2.125 սմ3 3 .175սմ3 4. 160 սմ3 5. 80սմ3

100+25=125սմ3

Պատ․՝ 2:

III. Որքա՞ն է չափանոթում սուզված պինդ մարմնի ծավալը.
1.10սմ3 2. 37,5 սմ3 3. 50սմ3 4. 20 սմ3 5. 225 սմ3

125+(25+25)=175սմ3

175-125=50սմ3

Պատ․՝ 3:

Էջ 37

Տարբերակ 4

Նկար 14-ում պատկերված է չափագլան, որի մեջ ջուր է լցված մինչև ԱԲ մակարդակը: Մարմինը ջրի մեջ ընկղմելուց հետո ջուրը բարձրացավ մինչև Ա₁ Բ₁ մակարդակը:

I. Որքա՞ն է չափանոթի ամենափոքր բաժանման արժեքը.

1.200սմ3 2. 10սմ3 3 .25սմ3 4 .20սմ3 5. 100սմ3

100-50=50սմ3

50:2=25սմ3

Պատ․՝ 3:

II. Որքա՞ն էր չափանոթի մեջ լցված ջրի ծավալը.

1 .140սմ3 2. 125սմ3 3 .150սմ3 4. 100սմ3 5 .80սմ3

25*6=150սմ3

Պատ․՝ 3:

III. Որքա՞ն է չափանոթի մեջ սուզված պինդ մարմնի ծավալը.

1 .10սմ3 2. 62.5,5սմ3 3. 50սմ3 4. 20սմ3 5. 225սմ3

150+(25+25)=200սմ3

200-150=50սմ3

Պատ․՝ 3:

IV. Հաշվեք մարմնի խտությունը, մարմնի զանգվածը ցույց է տված նկարում.

1. 8,5գ/սմ3 2. 7,0գ/սմ3 3. 8,9գ/սմ3 4. 2,7գ/սմ3 5. 1,2գ/սմ3

445:50=8,9գ/սմ3

Պատ․՝ 3:

12. Մարմնի զանգվածի և ծավալի որոշումը խտության միջոցով
Տարբերակ 1
I. (2) Չուգունե, ճենապակե և արույրե կշռաքարերը ունեն նույն զանգվածը: Նրանցից որ՞ն ունի ավելի մեծ ծավալ.

1. չուգունե 2. ճենապակե 3. արույրե

Պատ․՝ 2:

II. (2) Որոշեք 40մ երկարությամբ, 15մ լայնությամբ և 3մ հաստությամբ սառցադաշտի սառույցի զանգվածը.

1.2000տ 2 .1800տ 3 .5400տ 4.1200տ 5.1620տ

40*15*3=1800մ3

1800*900=1620000կգ

1620000կգ=1620տ

Պատ․՝ 5:

III. (3) Որոշեք պարաֆինի կտորի ծավալը, եթե նրա զանգվածը 0,18կգ է.

1. 162մ3 2. 0,002մ3 3. 0,0002մ3 4. 5000մ3 5. 5մ3

0,18:900=0,0002մ3

Պատ․՝ 3:

IV. (4) Մարմնամարզիկների մոտ թոքերի ծավալը երկու անգամ մեծ է, քան այն մարդկանց մոտ, ովքեր չեն զբաղվում սպորտով: Որոշեք մարզիկի ներշնչած օդի զանգվածը մեկ ներշնչման ժամանակ, եթե նրա թոքերի ծավալը 6000սմ3 է.

1. 4,6գ 2. 0,77գ 3. 17,2գ 4. 7,74գ 5. 0,29գ

100*100*100=1000000սմ3

6000:1000000=0,006մ3

1,29*0,006=0,00774կգ*1000=7,74գ

Պատ․՝ 4:

Էջ 38

Տարբերակ 2
I (2) Պողպատե, արույրե և թուջե գնդերը ունեն նույն ծավալները: Նրանցից որ՞ն ունի ավելի մեծ զանգված.

1. պողպատե 2. արույրե 3. թուջե

Պատ․՝ 2:

II. (3) Մարդու մարմնի խտությունը 1070 կգ/մ3 է: Որոշեք 53,5 կգ զանգված ունեցող մարդու ծավալը.
1. 20մ3 2. 0,05մ3 3. 2մ3 4.0 ,5մ3 5.0,57մ3

53,5:1070=0,05մ3

Պատ․՝ 2:

III. (3) 10լ տարողությամբ դույլը լցված է բենզինով: Որոշեք բենզինի զանգվածը.
1.7,1 կգ 2. 71 կգ 3. 8կգ 4. 10կգ 5. 12կգ

700*0,01=7կգ

IV. (4) Հանգստի վիճակում գտնվող մարդը 1ր- ում ներշնչում է մինչև 200սմ3 ծավալով թթվածին: Որոշեք թթվածնի զանգվածը, որը անհրաժեշտ է մարդուն 1 ժամվա ընթացքում.

1. 20,6գ 2. 0,93 գ 3. 17,2 գ 4. 12,4 գ 5. 0,29 գ

200*60=12000սմ3

12000:1000000=0,012մ3

1,43*0,012=0,01716կգ

0,01716*1000=17,16=17,2գ

Պատ․՝ 3:

Տարբերակ 3
I. (2) Պողպատից, արույրից և թուջից պատրաստված երեք գնդիկներ ունեն նույն զանգվածները: Դրանցից որի՞ ծավալն է ամենափոքրը.
1- թուջե 2. արույրե 3. պողպատե

II. (3) 5տ տարողությամբ ինքնաթափը քանի՞ ուղերթ պետք է կատարի, որպեսզի 100մ3 գրանիտ տեղափոխի: (Գրանիտի խտությունը 2600կգ/մ3 է).
1.500 2.20 3.4 4.52 5.30

2600*100=260000կգ=260տ

260:5=52

Պատ․՝ 4:

III. (3) Ինչպիսի՞ տարողությամբ տարա պետք է ունենալ, որպեսզի նրա մեջ հնարավոր լինի պահել 100կգ զանգվածով նավթ.

1. 100լ 2. 800լ 3. 12,5 լ 4. 125 լ 5. 80 լ

100:820=0,1մ³=100 լ

Պատ․՝ 1:

IV. (4) Մարդու նորմալ կենսագործունեության համար մեկ օրում անհրաժեշտ է 0,65մ3 թթվածին: Հաշվեք այդ թթվածնի զանգվածը.

1. ≈  20,6կգ 2. ≈  0,93 կգ 3. ≈ 2,2կգ 4.≈  7,74 կգ 5. ≈  0,29 կգ

1,43*0,65=0,9295կգ≈0,93կգ

Պատ․՝ 2:

Էջ 39

Տարբերակ 4

I. (2) Պողպատից, արույրից և թուջից պատրաստված երեք գնդիկներ ունեն նույն ծավալները: Դրանցից որի՞ զանգվածն է ամենափոքրը.

1. պողպատե 2. թուջե 3. արույրե

Պատ․՝ 2:

II. (3) էքսկավատորի շերեփը միանգամից 1,5մ3 հող է վերցնում: Որքա՞ն է վերցված հողի զանգվածը, եթե նրա խտությունը 2600կգ/մ3 է.
1.1,7տ 2 .2,7տ 3.3,9տ 4. 1733տ 5 .2,8տ

V=1,5մ³
p=2600 կգ/մ³
m=pV
m=2600×1,5
m=3900 կգ= 3,9 տ

III. (3) Ցինկի և կապարի համաձուլվածքի խտությունը 8100կգ/մ3 է: Որքա՞ն է այդ համաձուլվածքից պատրաստված 16,2կգ զանգվածով չորսուի ծավալը.

1.1,3մ3 2. 0,002մ3 3. 0,0002մ3 4. 500մ3 5. 5մ3

p=8100 կգ/մ³
m=16,2 կգ
V=m/p
V=0,002 մ³

IV. (4) Օրվա ընթացքում մարդը ներշնչում է 16մ3ծավալով օդ: Յաշվեք այդ օդի զանգվածը.

1. ≈ 20,6կգ 2. ≈12,4կգ 3. ≈ 0,08կգ 4. ≈1,2կգ 5. ≈ 2կգ

V=16 մ³
p=1,29 կգ/մ³
m=pV
m=16×1,29
m≈20,6 կգ