Նախագծի հղում

Նպատակ՝    Գիտելիքներ քիմիական ռեակցիաների տեսակները

Անցկացման ընթացքը՝ Սովորողների հետ ուսումնասիրել հետևյալ թեմաները՝

Թվարկե՛ք քիմիական ռեակցիաների հատկանիշները: Բերե՛ք օրինակներ:

Համի և հոտի, գույնի, ջերմաստիճանի փոփոխություն։

Կաթի թթվելը, երկաթի ժանգոտվելը, գազի այրումը և այլն։

Ի՞նչ պայմաններ են անհրաժեշտ քիմիական ռեակցիաների ընթանալու համար: Թվարկե՛ք ձեզ հայտնի օրինակները:

Բարձր ջերմաստիճան,

Նպատակ`Սովորողները ձեռք են բերում գիտելիքներ նշված թեմաներով պարզագույն փորձերի միջոցով որոշել քիմիական ռեակցիայի տեսակը:

Սևաբերդ գյուղն այսօր, ըստ մարզպետարանի տվյալների, ունի 265 բնակիչ:

Գյուղը գտնվում է Գեղամա լեռնաշղթայի արևմտյան լանջին, Աբովյան քաղաքից 20 կմ հյուսիս-արևելք:

Բնակչությունը հիմնականում 1915թ. Արևմտյան Հայաստանից բռնագաղթված հայեր են` Մշո, Էրզրումի, Ալաշկերտի գավառներից: Նախկինում գյուղում բնակվել են թաթարներ, այսօրվա բառապաշարով՝ ադրբեջանցի, և այն կոչվել է եղել Ղարաղալա, որը նշանակում է Սևաբերդ:

Գյուղում գտնվող պատմական հուշարձանները փաստում են, որ բնակավայրը գոյություն է ունեցել ոչ թե դարեր, այլ նույնիսկ հազարամյակներ առաջ։ Եկեղեցու և գերեզմանոցի մնացորդներն էլ վկայում են միջնադարում զարգացած գյուղի ծաղկուն վիճակի մասին։ Գյուղի տարածքում պահպանվել են 3 դամբարանադաշտ՝ Ք. ա. 3-1 հազարամյակների։ 1895 թ․ գյուղում հայեր չեն բնակվել։

«Ջրվեժ» անտառապարկը հիմնվել է 1977թ. եւ ունեցել է 400,43 hա տարածք:

Անտառապարկում աճում են «Կարմիր գրքում» գրանցված հազվագյուտ եւ անհետացող 21 տեսակի բույսեր` սոսի արեւելյան, գիհի բազմապտուղ, գիհի կազակական, նշենի սովորական, 100-ից ավելի ծառաթփատեսակներ եւ պարտեզային ձեւեր` եղեւնի կովկասյան, սոճի ղրիմյան, խեժափիճի սիբիրական, թույա արեւմտյան,  300 տեսակի անոթավոր բույսեր,  եւ այլն: 

Անտառապարկից դուրս մնացած տարածքը, գտնվում է Գառնի-Երեւան խճուղու վրա: Այստեղ են աճում Հայաստանի ամենագեղեցիկ սոճիները:

• Ինչ եմ ընթերցել այս օրերին
  • Կպատմես, թե ինչ ես կարդացել այս օրերին, ինչպես ես կատարել ստեղծագործության ընտրությունը:
  • Առաջարկում եմ պատմել, թե ինչն է տպավորել ամենաշատը ստեղծագործության մեջ, ինչպիսին էին կերպարները, ինչ համեմատություններ ես գտել;
  • Կներկայանես, թե որ մտքերը դարձան քեզ համար ամենասիրելին:
• Գրառումդ կզարդարես թեմատիկ նկարներով:

Արձակուրդի օրերին ես կարդացել եմ Արթուր Կոնան Դոյլի “Շերլոք Հոլմսի արկածները” գրքից “Պուտավոր Ժապավենը” ստեղծագործությունը: Ընկերուհիս էր կարդում Շերլոք Հոլմսի մասին և ես հետաքրքրվեցի, նաև մայրիկս խորհուրդ տվեց, որ կարդամ հենց այս պատմվածքը:

Տպավորվել է այն, որ մահվան պատճառը օձն էր, ինչը հաստատ չէի սպասում:
Շերլոքը, ինչպես միշտ, շատ խելացի էր: Ուոթսոնը հավատարիմ ընկեր էր, որ գնացել էր իր ընկերոջ հետ շատ մեծ վտանգի, ինչը կարող էր չանել: Բժիշկը՝ պատմության գլխավոր պատճառը, իր ցեղակիցների նման շատ չար էր և ագահ: Նա ուզում էր սպանել իր խորթ դստրերին, որպեսզի տիրանար նրանց՝ ամուսնության համար պարգևվող փողին: Դուստրը համեստ էր և խորթ հոր մասին շատ բաներ կարող էր չպատմել, բայց նա պատրաստակամ էր:
Երբ օձը բժշկին սպանել էր և Շերլոքը մտել էր այդ սենյակ, նա ասաց. “Փոս փորողը ինքն է փոսը ընկնում”:

 Լուծել Է. Ղազարյանի 8-րդ դասարանի դասագրքից. էջ176-ից խնդիրներ 10-ից մինչև 26-ը

10.

a = 4մ/վ^{2 ……………………..}|^{……………………..} v₁ = 4*1 = 4մ/վ v₂ = at = 4մ/վ² * 10վ = 40մ/վ

t = 10վ ^{……………………….}|^{……………………..}v_միջ = 40+4/2 = 22մ/վ

_________ ^{………………}|^{…………………..} S = (v₂-v₁)/2a = 40մ/վ — 4մ/վ / 2*4մ/վ² = 36/8 = 9/2 = 4,5մ

S = ?

11.

a = 4մ/վ^{2……………………..}|^{…………………….} v₁=4*1 = 4մ/վ

S = 72մ^{……………………..}|^{…………………….} S = at²/2

________^{…………………….}|^{……………..} t² = S*2/a = 72մ * 2 / 4 =144/4 = 36

t = ?^{…………………………….}|^{……………} t = \/^—— 36 = 6 վ

12.

t = 10վ ^{……………………..}|^{…………………….} S = at²/2

S = 400մ^{……………………..}|^{………………….}a = S * 2 / t² = 400 * 2 / 10*10 = 800 / 100 = 8/1 = 8մ/վ²

_________^{…………………}|^{………………..}v₂ = at = 8մ/վ² * 10վ = 80մ/վ

a = ?

v₂ = ?

13.

a = 2մ/վ^{2……………………..}|^{…………………….}t = v/a = 10/2 = 5վ

v₂ = 36կմ/ժ = 36000/3600=10մ/վ v₁ = 2*1= 2մ/վ

__________^{…………………….}|^{……………………}S = v₁*t-at²/2 = 2 * 5 — 2 *25 / 2=10 —

S = ?

14.

v = 29,4մ/վ^{…………………}|^{………………….}v = gt

__________^{………………}|^{………………….}g = 9,8

t = ?^{………………………………..}|^{……………………}t = v/g = 29,4 / 9,8 = 3

15.

v₁ = 44,1մ/վ^{……………..}|^{……………..}h = v₁²/2g = 44,1²/2*9,8 = 1944,81 / 19,6 = 99,225 մ

___________^{……………}|^{…………..}t₁ = v₁/g = 44,1 / 9,8 = 4,5 վ

t₁ = ?^{……………………………..}|^{……………..}t₂ = 2v₁/g = 2*44,1 / 9,8 = 9 վ

h = ?^{……………………………..}|^{……………..}v₂ = √2gh = √2*9,8*99,225 = √1944,81 = 44,1մ/վ

t₂ = ?

v₂ = ?

16.

S = 313,6մ^{…………………..}|^{…………………..}S=gt²/2 t2=S*2/g=313,6*2/9,8=64,4

___________^{…………….}|^{………………….}t=\/^——64,4=8

v₂=?^{…………………………….}|^{………………….} v₂=gt = 9,8 * 8 = 78,4մ/վ

t=?

17.

ա) t₁=1վ^{………………}|^{…………………}S₁ = gt²/2 = 9,8 * (1*1) / 2= 4,9մ

բ) t₂= 2վ^{………………}|^{…………………}S₂ = gt²/2 =

___________

S=?

18.

v = 49 մ/վ ^{……………..}|^{……………..} h = v² / 2g = 49² / 2*9,8 = 2401 / 19,6 = 122,5 մ

_________

h = ?

19.

v₁ = 58,8 մ/վ^{………………}|^{…………………}t = 2v₁/g = 2*58,8 / 9,8 = 12վ

_________^{………………}|^{…………………}h = v₁²/2g = 58,8² / 2*9,8 = 3457,44 / 19,6 = 176,4 մ

t = ?^{………………………….}|^{…………………}S = 176,4 * 2 = 352,8մ

S = ?^{………………………….}|^{…………………}v₂ = √2gh = √2*9,8*176,4 = √3457,44 = 58,8 մ/վ

v₂ = ?

20.

v = 70,56 կմ/ժ = 19,6 մ/վ

h = v₂/2g = 19,6² / 2*9,8 = 384,16 / 19,6 = 19,6 մ

__________

h = ?

Անհրաժեշտ պարագաներ.ապակե տարա՝ մետաղյա պտտվող փակիչով,փոքր մոմ,մետաղադրամ,թղթի փոքր կտորներ,լուցկի:

Փորձի ընթացքը.ապակե տարայի մեջ տեղավորել մետաղադրամը և թղթի փոքր կտորներ,որից հետո փակեք տարայի բերանը մետաղյա պտտվող փակիչով,և կտրուկ շուռ տվեք 180^oC-ով : ՈՒշադիր նայում եք մետաղադրամի և թղթի կտորների անկման հաջորդականությանը:

Պատասխանեք հետրյալ հարցերին.

1.Ի՞նչ տեղի ունեցավ մետաղադրամի և թղթի կտորների հետ

Տարան շրջելուց մետաղադրամը և թղթի կտորները ընկան, բայց տարբեր արագություներով:

2.Ձեր կարծիքով ինչո՞վ էր պայմանավորված այդ մարմիների նման հաջորդականությամբ անկումը

Քանի որ ավելի մեծ զանգված ունեցող մարմինը՝ մետաղադրամը ավելի արագ է հարղթահարում օդի դիմադրությունը:

3.Ի՞նչ ֆիզիկական երևույթ էր

ՄԵխանիկական ֆիզիկական երևույթ էր:

Այժմ բացիր տարան,փակիչը հակառակ դիրքով դրեք սեղանին,նրա վրա դասավորեք մետաղադրամը և թղթի կտորները,իսկ մոմը դրեք մեջտեղի մասում,և լուցկով վառեք:Ապակե տարան շրջված վիճակում հարմարեցրեք փակիչի վրա(մառվող մոմ,մետաղադրամ, թղթի կտորներ),այն պտտեք մինչև լավ փակվի:Սպասեք մինչև մոմը մարի(հանգչի) և անմիջապես տարան կտրուկ շուռ տվեք(պտտեք) 180^օC-ով:

ՈՒշադիր նայում եք մետաղադրամի և թղթի կտորների անկման հաջորդականությանը: Պատասխանեք հետևյալ հարցերին.

1.Ինչպե՞ս են անվանում մարմինների նման անկումը, Ի՞նչ շարժում է դա:

Կոչվում է ազատ անկում:
Դա հավասարաչափ արագացող շարժում էր:

2.Ի՞նչ ֆիզիկական և քիմիական երևույթներ տեղի ունեցան

Տեղի ունեցավ մեխանիկական ֆիզիկական երևույթ, երբ թուղթը և մետաղադրամը ընկան: Եվ քիմիական երևույթ՝ մոմի միջոցով թթվածնի այրումը:

3.Տարայի ներսում ի՞նչ միջավայր ստեղծվեց

Ստեղծվեց անօդ միջավայր:

4.Ինչպե՞ս են անվանում այդ <<դատարկությունը>>

Այդ <<դատարկությունը>> ավանում են վակուում:

Փորձերից ի՞նչ եզրակացության եկաք:

Հասկացա, որ անօդ տարածության մեջ բոլոր մարմինները նույն արագությամբ են ընկնում, իսկ սովորական միջավայրում ավելի մեծ զանգված ունեցող մարմինները ավելի արագ են ընկնում: