Թեմա՝ «Հայ ազգային-քաղաքական կյանքի վերելքը 1917թ․ Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո»

• Ի՞նչ փոփոխություններ կատարվեցին Ռուսաստանում Փետրվարյան հեղափոխության արդյունքում։ Ներկայացրե՛ք իրադրությունը Անդրկովկասում և Կովկասյան ճակատում։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում՝ 1917թ. փետրվարի 27-ին, Ռուսաստանում տեղի ունեցավ հաղթական հեղափոխություն, որը վերջ դրեց միապետական կարգերին: երկրում առաջացավ երկիշխանություն: Սակայն այդ խորհրդում մեծամասնությունը պետական կառավարումը կամովին հանձնեցին առաջադեմ բուրժուազիային: Մարտի 2-ին ձևավորվեց Ռուսաստանի բարձրագույն գործադիր նոր իշխանություն՝ Ժամանակավոր կառավարությունը:

Հեղափոխական ալիքը հասավ Անդրկովկաս, տարածվեց նաև Հայաստանում: Նոր իշխանության վարչական մարմիններ հաստատվեցին նաև Անդրկովկասում:

Ապրիլի դրությամբ Կովկասյան ճակատի հայկական հատվածում կռվում էր ռուսական 5, իսկ պարսկական հատվածում՝ 2 կորպուս: Այսինքն՝ 232 հազար զինվորական:

• Ի՞նչ քայլեր ձեռնարկեց Ժամանակավոր կառավարությունը Հայկական հարցի լուծման ուղղությամբ։ Համեմատե՛ք հայերի նկատմամբ միապետական Ռուսաստանի և Ժամանակավոր կառավարության վարած քաղաքականությունը։

Ռուսաստանի նոր կառավարությունը առաջին ութ ամիսներում չբացահայտեց իր ծրագիրը Հայաստանի ապագայի հարցում: Սակայն հետո հրապարակվեց Ժամանակավոր կառավարության որոշումը Արևմտյան Հայաստանի գրավված տարածքում կառավարման նոր ձև մտցնելու մասին: Նոր իշխանությունն արմատապես փոխեց Ռուսաստանի վերաբերմունքն Արևմտյան Հայաստանի ու հայերի նկատմամբ և սկսեց հայանպաստ քաղաքականություն իրականացնել: Պաշտոնապես ճանաչվեց Օսմանյան կայսրությունից նվաճված տարածքի հայկական մասը՝ որպես վարչական առանձին միավոր՝ <<Թուրքահայաստան>> անունով:

Ժամանակավոր կառավարությունը երկրամասի իշխանություններին հրահանգում էր՝ բոլոր հայերին, ովքեր պատերազմի ժամանակ կամ էլ դրանից առաջ փախել են այդ տարածքից, ինչպես նաև նախկին թուրքահպատակ հայերին, թույլատրել վերաբնակվելու հայկական երեք մարզերում՝ Էրզրում, Վան, Խնուս, որոնք գրավված էին:

• Ներկայացրե՛ք Արևմտահայերի ազգային խորհրդի ստեղծման նշանակությունը։ Հայաստանի վերականգնման նպատակով ի՞նչ քայլեր իրագործվեցին։

Անդրկովկասում ապաստան գտած մոտ 300 հազար արևմտահայ գաղթականությունը, ոգևորվելով Ռուսաստանի նոր վերաբերմունքից, սկսեց կազմակերպել: Երևանում մայիսին կայացավ արևմտահայերի առաջին համագումարը: Ընդունվեցին որոշումներ մի շարք կարևոր հարցերի վերաբերյալ:

Վանի, Խնուսի և Էրզրումի մարզերում ձևավորվեցին և սկսեցին գործել Արևմտահայ ազգային խորհրդի տեղական կազմակերպությունները: Հայկական կազմակերպությունները մեծ գործ կատարեցին Հայրենիքի ավերված բնակավայրերը վերականգնելու և վերաբնակեցնելու ուղղությամբ: Աշնան վերջերին հայկական մարզերում մոտ 300 հազար հայ բնակչություն կար: Հայերից կազմակերպվում էին միլիցիայի ջոկատներ ու կամավորական խմբեր, որոնք հենարան դարձան Հայաստանի վերականգնման գործի համար:

• Ցո՛ւյց տվեք հայ քաղաքական կուսակցությունների դիրքորոշումը պատմական նոր իրադրությունում։

Հայ ազգային կուսակցությունները, սոցիալ-դեմոկրատական ու ազատական ուղղությունների ներկայացուցիչները օրինական գործունեության հնարավորություն ստացան:

Հայ հեղափոխական դաշնակցությունը նոր իշխանություններից պահանջում էր գործնականում ապահովել ազգերի ինքնորոշման իրավունքը և իրավահավասարությունը, ստեղծել ազգային կրթական և մշակութային կյանքի ազատ զարգացման պայմաններ: ՀՅԴ առաջնահերթ խնդիրը Հայկական հարցի լուծումն էր:

Հնչակյանների գործունեությունը ևս հիմնականում կենտրոնացած էր Հայկական հարցի շուրջ: Նրանք Արևմտյան Հայաստանի հարցի լուծումը համարում էին Թուրքիայից անջատ ինքնավար Հայաստանի ստեղծումը:

Երկրամասի հայ ազատական-ժողովրդավարական ուղղության ներկայացուցիչները համախմբվել էին <<Մշակ>> թերթի շուրջը: Մշականները մարտին ստեղծեցին Հայ ժողովրդական կուսակցությունը՝ ՀԺԿ, որը համարում էր, որ Հայկական հարցը պետք է լուծում ստանա միջազգային վեհաժողովում՝ համաձայն արևմտահայերի ձգտումների:

Հեղափոխություններից հետո երկրամասում քաղաքական լուրջ դեր ստանձնեց նաև Սոցիալիստ հեղափոխականների (էսէռներ կուսակցությունը:)

• Լուսաբանե՛ք Արևելահայ ազգային խորհրդի ստեղծման գործընթացը։ Ի՞նչ նշանակություն ունեցավ Հայոց ազգային խորհրդի ստեղծումը։

Արևելահայերի ներկայացուցչական համաժողովը՝ Հայոց ազգային համախորհրդակցությունը, տեղի ունեցավ Թիֆլիսում սեպտեմբերից հոկտեմբերը, որի ժամանակ քննարկվել են բազմազան հարցեր: Ըստ համախորհրդակցության որոշման, ձևավորվեց 35 անդամներից կազմված օրենսդիր մարմին՝ Ազգային ժողով: Վերջինս իր կազմից ընտրեց 15 հոգուց կազմված գործադիր մարմին՝ Հայոց ազգային խորհուրդ: Մեծամասնություն էին կազմում ՀՅԴ անդամները:

Հայոց ազգային խորհրդի հիման վրա հետագայում ձևավորվեցին Հայաստանի Հանրապետության պետական մարմինները

Թեմա 14՝ Աշխարհաքաղաքականության գործոնները.
ա/ Պետությունների բնական ռեսուրսներով  ապահովվածությունը որպես աշխարհաքաղաքական գործոն
բ/ Միջազգային հաղորդակցության ուղիները որպես աշխարհաքաղաքական գործոն
Դասագիրք՝ Հասարակագիտություն-11․ էջ 229-232/

Առաջադրանք
1․ Ո՞ր բնական ռեսուրսներն են համարվում աշխարհաքաղաքական գործոն։

Երկրագնդի վրա ռեսուրսները բաշխված են անհավասարաչափ, ուստի բնական ռեսուրսների քանակն ու որակը հաճախ դառնում են քաղաքական գործոն, ազդում պետությունների հարաբերությունների վրա և նույնիսկ պատերազմի պատճառ դառնում: Այդպիսի ռեսուրսների օրինակներն են՝ գազը, նավթը, ջուրը, ածուխը և այլն:

2․ Աշխարհաքաղաքական կարևոր գործոն է նաև քաղցրահամ ջուրը։ Ցույց տվե՛ք դա մեր տարածաշրջանի օրինակով։ Տարածաշրջանի ո՞ր երկրները կարող են ջրային ռեսուրսները դարձնել քաղաքական ազդեցության միջոց։

Ջուրը տարածաշրջանում չի բավարարում ոջոգման, խմելու համար: Համեմատաբար նպաստավոր պայմաններում են տարածաշրջանի այն երկրները, որոնք տիրապետում են տարածաշրջանի խոշոր գետերի ակունքներին: Այդպիսի երկրներ են Թուրքիան, Վրաստանը և Հայաստանը: Թուրքիան վերահսկում է Եփրատ և Տիգրիս գետերի վերին հոսանքները, որոնք մեծ նշանակություն ունեն Սիրիայի և Իրաքի համար: Վրաստանը վերահսկում է Կուր գետը, որից կախված են Հայաստանը և Ադրբեջանը: Իրանը վերհսկում է Արաքս գետի մի մասը, որը ջուր է մատակարարում Հայաստանին, Ադրբեջանին և Թուրքիային:

3․ Միջազգային հաղորդակցության ուղիները մշտապես պայքարի առարկա են եղել/են պետությունների միջև։ Մեր օրերում ինչպե՞ս են կարգավորվում այդ ուղիների օգտագործումը

Աշխարհի հզոր պետությունները միշտ էլ պայքարել են միջազգային հաղորդակցության ուղիների վերահսկողության համար։ Ժամանակակից աշխարհում գերակշռում է այն մոտեցումը, որ այդ ուղիները չպետք է գտնվեն որևէ մեկ երկրի մենաշնորհի տակ, այլ դրանց օգտագործումը պետք է կարգավորվի միջազգային պայմանագրերով։

First impressions can be quite important in many different settings, but they’re particularly impactful in the professional world. Whether in job interviews, client meetings, or sales, making a positive first impression can significantly influence your career. Since people often remember the beginnings of things more than what follows, a strong first impression makes you more memorable and unique among the many others they meet.

A first impression is an opinion formed within a minute or two, based largely on assumptions and physical observations. People’s assumptions often dictate or at least influence their behavior, which means a first impression can shape how someone views and treats you for a long time. If your first impression communicates positive traits, it can lead to further positive assumptions about you.

Human beings are built to size each other up quickly, relying on external factors such as facial shape, vocal inflection, attractiveness, and general emotional state. Once people form an initial impression, they tend to get attached to it and find it difficult to change their opinion, even when presented with evidence to the contrary.

Վահան Տերյան (իսկական անունը՝ Վահան Սուքիասի Տեր-Գրիգորյան)՝ նշանավոր հայ բանաստեղծ ու հասարակական գործիչ։ Նա հայ գրականության ամենանուրբ, խոր  ու եթերային բանաստեղծն է։ Ծնվել է 1885թ հունվարի 28-ին (կամ փետրվարի 8-ին) Գանձա գյուղում՝ հոգեւորականի ընտանիքում։ Ավարտում է Լազարյան ճեմարանը 1906թ, այնուհետեւ ընդունվում Մոսկվայի համալսարան, որից կարճ ժամանակ հետո ձեռբակալվում է հեղափոխական գործունեության համար ու նետվում Մոսկվայի Բուտիրկա բանտը։

Վահան Տերյանը երկու անգամ ամուսնացել է: Նրա առաջին կինը Սուսաննան էր, որը, ինչպես պարզվում է, հիվանդ էր թոքախտով և վարակում է նաև ամուսնուն: Նրա երկրորդ կինը Անահիտն էր: 18-ամյա այս աղջիկը ամուսնանում է իրենից 14 տարով մեծ ու թոքախտով հիվանդ Տերյանի հետ՝ նրան օգնելու, փրկելու հաստատակամությամբ:

Բանաստեղծը ակտիվ էր նաև քաղաքական դաշտում, համոզված էր, որ մտավորականը պետք է կողքից չնայի հանրային կարևոր իրադարձություններին, այլ դրանք կերտողը լինի:

Նա փոխնախարարի բարձր պաշտոն է զբաղեցրել 1917-19թթ․ բոլշևիկյան կառավարությունում՝ ուղիղ շփում ունենալով Ստալինի, Լենինի, Տրոցկու հետ։ Այս ընթացքում հանուն հայրենիքի նա կատարել է քայլեր, որոնց համար կարող էր կյանքով հատուցել։

Տերյանը փորձում է լուծել Արևելյան Հայաստանի խնդիրը, պնդում է, որ ռուսական զորքը Արևմտյան Հայաստանից դուրս չբերեն, բայց հերթական անգամ խաբվում է:

Նա այս մթնոլորտում գնդակահարումից փրկեց հայ մտավորականների, 6 միլիոն ռուբլի է տրամադրել Աստրախանի հայ գաղթականներին, երբ այս գումարը Հյուսիսային Կովկասում բոլշեվիզմ կառուցելու համար էր:

Տերյանը ակտիվորեն մասնակցում է բոլշևիկյան հեղափոխությանը հաջորդած քաղաքացիական պատերազմին։ Լենինի ստորագրությամբ մանդատով մասնակցում է Բրեստի խաղաղ պայմանագրի ստորագրմանը։

1919 Տերյանը՝ լինելով Համառուսական Կենտրոնական Գործկոմի անդամ, առաջադրանք է ստանում մեկնել Թուրքեստան (այժմյան միջինասիական հանրապետություններ), սակայն ծանր հիվանդության պատճառով ստիպված է լինում մնալ Օրենբուրգում, ուր եւ վախճանվում է 1920թ հունվարի 7-ին։

Աղբյուրներ՝ 1, 2, 3

Navigate Reading The Carrot or The Stick slides 72/73
Watch the Vox Pop “Rules” and answer the questions
Navigate Past Modals slide 150, ex-es 2,3

Are you expected to work or check emails or mobile phones outside working hours? How do you feel about that?

In our school we are expected to check our emails, because there can be important ones, for example about meetings, events and so on. I feel okay about it, there aren’t a lot of emails and it’s definitely not like the working peoples’ emails.

What do you find motivates you to workhard? Do you respond better to a stick or a carrot?

I think the vision of the result and the good feeling you get afterward are what motivate me. Of course higher grades motivate me too. I respond better to a carrot, because responding to a stick and being afraid of punishment is really stressful and distracting. When you respond better to a carrot you work hard for great result, and the greater the result the better the reward.

2. Complete the conversations using an appropriate modal verb of deduction and the verb in brackets.

1. A Where on earth are Olga and Bogdan? They should’ve been here half an hour ago.
   B Well, they may have gotten lost. They’ve never been here before, I don’t think.
2. A The bill is $75!
   B That can’t be right. I think they must have overcharged us.
3. A Erica hasn’t been in touch yet.
   B Well, she might not have gotten your message asking her to call you.
4. A I had a drink with Andrew Horton last night.
   B That can’t have been fun! He just seems to talk about work all the time, doesn’t he?
5. A I didn’t see you at the reception last night.
   B Oh, we migh have just missed each other. I left quite early — at about 7.30 a.m.

3. Complete the second sentence using an appropriate modal verb of deduction so the meaning is the same.

1. Maybe she missed the bus.
   She might’ve missed the bus.
2. I’m sure there was some mistake.
   There must’ve been a mistake.
3. Perhaps he didn’t understand.
   He might’ve not understood.
4. I’m sure they didn’t realize.
   They could’ve not realized.
5. It’s possible Karen went home early.
   Karen might’ve gone home early.

Դասակարգել 10 կլիմայի գլոբալ փոփոխության ազդեցությունը Հայաստանի վրա

1. Խմելու ջուր

2. Անտառների կորուստ

3. Կենսաբազմազանություն

4. Ջրավազանների կրճատում

5. Գյուղատնտեսություն

6. Հողի որակի կրճատում

7. Ջրի մակարդակ

8. Անապատացում

9. Մարդու առողջություն

10. Բնական աղետներ

Դատախազությունը դատարանից անկախ մարմին է, որը զբաղվում է հանցագործությունների քննությամբ։ Այն հետաքննում է գործեր և մեղադրանք է ներկայացնում նրանց, ովքեր այդ հանցանքը գործել են։

Դատախազի երեք հիմնական պարտականություններն են՝ վարել հետաքննություն, հարուցել քրեական գործ և դատարանում պաշտպանել իրենք մեղադրանքը։

Դատախազը ղեկավարում է հետաքննությունը և որոշում, թե ոստիկանությունը ինչ գործողություններ պետք է կատարի։ Նրա նպատակն է պարզել՝ արդյո՞ք կասկածյալն իսկապես կատարել է հանցագործությունը և կա՞ն բավարար ապացույցներ նրա դեմ։

Եթե ապացույցները բավարար են, դատախազը քրեական գործ է հարուցում և դատարանում ներկայացնում իր մեղադրանքը։

93. 16, 24, 32, 40, 48, 56, 64, 72, 80, 88, 96

D = 8
an = a1 + (n-1) * d
16 + (n-1)8 = 96
n — 118 = 96 — 16
8n — 8 = 80
8n = 88
n = 11

S_n = a1 + an/2 * n
S₁₁ = 16 + 96/2 * 11 = 616

95. 14, 21, 28….98
D = 7

an = a₁ + (n-1) * d
an = 14 + (n-1) * 7
7n — 7 + 14 = 98
7n = 91
n = 91/7 = 13
S_n = a1 + an/2 * n
S₁₃ = 14 + 18/2 * 13 = 728

97. 12, 18, 24….96
D = 6

an = a₁ + (n-1) * d
an = 12 + (n-1) * 6 = 96
6n — 6 + 12 = 96
6n = 90
n = 90/6 = 15
S_n = a1 + an/2 * n
S₁₅ = a₁₂ + 12/2 * 15 = 810

99. D = 5
10, 15, 20…95
an = 10 + (n-1) * 5 = 95
5n — 5 + 10 = 95
5n = 90
n = 90/5 = 18
S_n = a₁ + a_n/2 * n
S₁₈ = 10 + 18/2 * 18 = 945

101. 22, 18
d = a2 — a1 = -4
an > 22 + (n-1) * -4
an > 22 — 4n + 4
26 > 4n
n < 26/4 = 6

103. 27,24…
d = a2 — a1 = -3
an > 27 + (n-1) * -3
an >27 -3n + 3
27 -3n + 3 > 0
30 > 3n
n > 10