Քիմիական տարրերի նշաններ
Անվանումներ Նշաններ
| Թթվածին | O |
| Ջրածին | H |
| Ազոտ | N |
| Ածխածին | C |
| Ֆոսֆոր | P |
| Ֆտոր | F |
| Յոդ | J |
| Կալիում | K |
| Բրոմ | Br |
| Սիլիցիում | Si |
| Նատրիում | Na |
| Կալցիում | Ca |
| Բարիում | Ba |
| Ալյումին | Al |
| Երկաթ | Fe |
| Ծծումբ | S |
| Պղինձ | Cu |
| Ոսկի | Au |
| Քլոր | Cl |
| Մագնեզիում | Mg |
| Արծաթ | Ag |
| Մանգան | Mn |
| Ցինկ | Zn |
| Կապար | Pb |
| Սնդիկ | Hg |
Դերանվան տեսակներն են՝
Անձնական
Ցուցական
Փոխադարձ
Հարցական
Հարաբերական
Որոշյալ
Անորոշ
Ժխտական
1. Գրել դերանվան յուրաքանչյուր տեսակից մի քանի օրինակ:
Անձնական-ես, նա, ինքը
Ցուցական-սա, այդպիսի, այսքան
Փոխադարձ-միմյանց, իրար, մեկմեկու
Հարցական-ու՞մ, ինչքա՞ն, ո՞րտեղ
Հարաբերական-որ, ինչպես, ում
Որոշյալ-բոլորը, ամեն մեկը, ամբողջը
Անորոշ-մի-քանի, ինչ-որ, որևէ
Ժխտական-ոչ ոք, ոչ մի, ոչ մեկը
2. Առանձնացնել դերանունները: Որոշել դրանց տեսակը:
Ինչ-որ ձայներ են հասնում ականջիս,
Ու ես տարբերել չեմ կարողանում…
Այսքա՜ն շատ թիթեռ չեմ տեսել ես դեռ…
Խարույկի մոտ ոչ ոք չկար:
Ո՞վ կարող է նրա հետ վիճել:
Իմ սիրտը տիեզերք է:
Դու ինձ չես լսում ձմռան փոթորկում…
Մենք միշտ ենք հպարտանում քեզնով:
Գետի այն կողմից ձայն էր գալիս. դա թշնամու բանակն էր:
Այստեղ է անցել իմ մանկությունը:
Սա քեզ կօգնի ճիշտ կողմնորոշվել:
Նրանք թշնամաբար էին նայում միմյանց:
Կարոտավառ երազում ենք միշտ իրար:
Թվում է՝ կյանքում ամե՜նքն են խելոք,
Ամե՜նքն են իրոք ամե՜ն ինչ զգում…
Մի քանի աշակերտ կմասնակցեն ճամփորդությանը:
Խոստանում եմ ոմանց նման իզուր տեղը չխոստանալ…
Ես չգիտեի, թե ինչ է սերը,
Ի՞նչն էր այդքան շուտ ինձ տնից հանում,
Ինչո՞ւ էր երկար տևում գիշերը,
Եվ ինչի՞ց էր, որ քունս չէր տանում…
Այն աղբյուրը, որի մոտ նստել էր հովիվը, ուղեցույց է բոլորի համար:
Խոսքերը, որոնցով կգերես մարդկանց, պետք է լինեն անկեղծ:
Ինչ-որ-անորոշ
Ես-անձնական
Այսքան-ցուցական
Ոչ ոք-ժխտական
Ո՞վ-Հարցական
Նրա-անձնական
Իմ-անձնական
Դու-անձնական
Ինձ-անձնական
Մենք-անձնական
Քեզնով-անձնական
Այն-ցուցական
Դա-ցուցական
Այստեղ-ցուցական
Սա-ցուցական
Նրանք-անձնական
Միմյանց-փոխադարձ
Իրար-փոխադարձ
Ամենքն-որոշյալ
Ամեն-անորոշ
Մի քանի-անորոշ
Ոմանց-անորոշ
Ինչ-հարաբերական
Ի՞նչն-հարցական
Այդքան-ցուցական
Ինչու՞-հարցական
Ինչի՞ց-հարցական
Այն-ցուցական
Որի-հարաբերական
Բոլորի-անորոշ
Որոնցով-հարաբերական
3. Հոլովել ես, նրանք, սա, իրար, ոմանք դերանունները:
Ուղղական-ես, նրանք, սա, իրար, ոմանք
Սեռական-իմ, նրանց, սրա, իրար, ոմանց
Տրական-ինձ, նրանց, սրան, իրար, ոմանց
Հայցական-ինձ, նրանց, սրան, իրար, ոմանց
Բացառական-ինձնից, նրանցից, սրանից, իրարից, ոմանցից
Ներգոյական- —
Գործիական-ինձնով, նրանցով, սրանով, իրարով, ոմանցով
1. «Խելոքն ու հիմարը» /հեքիաթ/
Հարցեր՝
1. Ի՞նչ սովորեցի հեքիաթից:
Հասկացա, որ մի բան անելուց առաջ օպետք է մի լավ մտածել։
2. Ի՞նչ խորհուրդ կտայի «խելոք» եղբորը:
Խորհուրդ կտայի փողերը, որոնք իրեն պետք չեն տալ աղքատներին, այդ թվում նաև հիմար եղբորը։
3. Ի՞նչ խորհուրդ կտայի «հիմար» եղբորը:
Խորհուրդ կտայի լավ մտածել մինչև ինչ-որ բան անելը
4. Մտածի՛ր նոր վերնագիր ստեղծագործության համար:
“Մոզի ծախիր, աղքատացիր”
Սովորում ենք ճիշտ լվացվել
Քանի որ մեր ձեռքերը մեր մարմնի ամենաօգտագործվող մասն են, դրանք հարկավոր է հաճախակի լվանալ:
Լվացվելու համար օգտագործում ենք ջուր և օճառ: Օճառը լինում է պինդ և հեղուկ : Ցանկալի է օգտագործել հեղուկ օճառ, քանի որ այն գտնվում է փակ ամանում և ձեռքից ձեռք չի անցնում:
Լվացվելը պարտադիր է ուտելուց , սնունդ պատրաստելուց առաջ, պետքարանից հետո, դրսից տուն գալուց, կենդանիների հետ շփվելուց, հողի հետ խաղալուց հետո և այլն:
Լվացվելիս պետք է ուշադրություն դարձնել եղունգների տակին, մատների միջև տարածություններին:
Ձեռքերը պետք է լավ չորացնել անձնական սրբիչով, կամ թղթե անձեռոցիկով:
Սովորում ենք լվացվել
1. Առանձնացնել ածականները և խմբավորել ըստ տեսակների:
Ձյունապատ լեռներ ու կապույտ լճեր:
Երկինքներ, որպես երազներ հոգու:
Երկինքներ, որպես մանկական աչեր:
Մենակ էի ես: Ինձ հետ էիր դու…
Ես իմ անուշ Հայաստանի արևահամ բառն եմ սիրում,
Մեր հին սազի ողբանվագ, լացակումած լարն եմ սիրում,
Արնանման ծաղիկների ու վարդերի բույրը վառման,
Ու նաիրյան աղջիկների հեզաճկուն պա՛րն եմ սիրում։
Սիրում եմ մեր երկինքը մուգ, ջրերը ջինջ, լիճը լուսե,
Արևն ամռան ու ձմեռվա վիշապաձայն բուքը վսեմ,
Մթում կորած խրճիթների անհյուրընկալ պատերը սև,
Ու հնամյա քաղաքների հազարամյա քա՛րն եմ սիրում…
Որակական-անուշ, հին, մուգ, ջինջ, սև, վսեմ, կապույտ
Հարաբերական-ձյունապատ, լուսե, մանկական, արևահամ, ողբանվագ, լացակումած, արնանման, նաիրյան, հեզաճկուն, վիշապաձայն, անհյուընկալ, հնամյա, հազարամյա
2. Գրել 5 որակական և 5 հարաբերական ածականներ:
Որակական-մեծ, տգեղ, գեղեցիկ, խելացի, ուժեղ
Հարաբերական-կապուտաչյա, վարդագույն, հնամյա, հյուրընկալ, երևանյան
3. Հետևյալ բառախմբից ընդգծել գերադրական աստիճանի ածականները:
Լավագույն, խստագույն, թեթևագույն, երկնագույն, արծաթագույն, չքնաղագույն, մարմնագույն, ծայրագույն, դարչնագույն, ազնվագույն, բազմագույն, լրջագույն, կաթնագույն:
4. Նշված բառերից ընդգծել միայն ածականները:
Խմորեղեն, լուսեղեն, գրավիչ, արարիչ, թշնամական, գնահատական, մասրենի, հայրենի, գառնուկ, սևուկ:
5. Տրված թվականները խմբավորել ըստ տեսակների:
Ութ, չորսական, առաջին, մեկ երկրորդ, տասը-տասնհինգ, քսանչորս, երեք չորրորդ, երկու-երկու, երեսուն, երեքական, տասներեք, մի տասը, հարյուրական, հինգ-վեց, տասնութերորդ, երկու վեցերորդ:
Բացարձակ թվականներ՝ Ութ, քսանչորս, երեսուն, տասներեք,
Կոտորակային թվականներ՝ մեկ երկրորդ, երեք չորրորդ, երկու վեցերորդ, տասնութերորդ
Բաշխական թվականներ՝ չորսական, երկու-երկու, երեքական, հարյուրական
Դասական թվականներ՝ առաջին
Մոտավորական թվականներ՝ տասը-տասնհինգ, մի տասը, հինգ-վեց
6. Ընդգծել միայն թվականները:
Քսանական, հնգանոց, հազարավոր, իններորդ, բազմաթիվ, երեսունչորս, այնքան, հնգյակ, քառասունչորս, նույնչափ, շատ, երկու վեցերորդ, միլիոնավոր, երկուական:
7. Տրված թվականները գրել տառերով:
105, 47, 1106, 155, 2500, 829, 2/5, 6.3:
105-հարյուր հինգ
47-քառասունյոթ
1106-հազար հարյուր վեց
155-հարյուր հիսունհինգ
2500-երկու հազար հինգ հարյուր
829-ութ հարյուր թսանինը
2/5-երկու հինգերորդ
6.3-վեց ամբողջ երեք
8. Կազմել տրված թվականների բաշխական և դասական ձևերը:
7, 12, 3, 158, 92:
7-յոթերորդ, յոթական
12-տասերկուերորդ, տասերկու – տասերկու
3-երրորդ, երեքական
158-հարյութ հիսունյոթերորդ, հարյուր հիսունութական
92-ինսուներկու, իննսուներկուական
զ) a9+27b3=(a3+3b)(a6-3a3b+9b2)
է) 8m6+n9=(2m2+n3)(4m4-2m2n3+n6)
ը) 64p9+q12=(4p3+q4)(16p6-4p3q4+q8)
թ) 1/8+x6y9=(1/2+x2y3)(1/4-x2y3/2+x4y6)
զ) m6+n15=(m2+n5)(m4-m2n5+n10)
է) 27a3+b3=(3a+b)(9a2-3ab+b2)
ը) x3+64y3=(x+4y)(x2-4xy+16y2)
թ) c6+125d3=(c2+5d)(c4-5c2d+25d2)
ժ) 8p6+q12=(2p2+q4)(4p4-2p2q4+q8)
բ) p3-27q3=(p-3q)(p2+3pq+9q2)
դ) 64a3+1000b3=(4a+10b)(16a2-40ab+100b2)
զ) m12-64=(m4-4)(m8+4m4+16)
ը) c6d3-k3=(c2d-k)(c4d2+c2dk+k2)
բ) 27a3-8c6=(3a-2c2)(9a2+6ac2+4c4)
դ) 64m9+8a9=(4m3+2a)(16m6-8am3+4a8)
ա) x3+8=(x+2)(x2-2x+4)
բ) 27+a3=(3+a)(9-3a+a2)
գ) 1+m6=(1+m2)(1-m2+m4)
դ) p9+64=(p3+4)(p6-4p3+16)
ե) x6+8y3=(x2+2y)(x4-2x2y+4y2)
ա) m3+n3=(m+n)(m2-mn+n)
բ) a3+1=(a+1)(a2-a+1)
գ) b3+8=(b+2)(b2-2b+2)
դ) x3+y6=(x+y2)(x2-xy2+y4)
ե) p6+q6=(p2+q2)(p4-p2q2+q4)
ա) m3-1=(m-1)(m2+m+1)
գ) 125x3-8y3=(5x-2y)(25x2+10xy+4y2)
ե) x6-y6=(x2-y2)(x4+x2y2+y4)
է) x9-x6=(x3-x2)(x6+x3x2+x4)
ա) x3+4=(x+2)(x2-4x+16)
գ) a3-125m9=(a-5m3)(a2+5am3+25m6)
5. Հոլովել այգի, տուն, գիրք, բժիշկ, կայսր, աղջիկ, ուրախություն, շարժում, գառն բառերը:
Ուղղական-այգի, տուն, գիրք, բժիշկ, կայսր, աղջիկ, ուրախություն, շարժում, գառն
Սեռական-այգու, տան, գրքի, բժշկի, կայսրի, աղջկա, ուրախության, շարժման, գառան
Տրական-այգին, տան, գրքին, բժշկին, կայսրին, աղջկան, ուրախության, շարժման, գառան
Հայցական-այգի, տուն, գիրք, բժիշկ, կայսր, աղջիկ, ուրախություն, շարժում, գառն
Բացառական-այգուց, տնից, գրքից, բժշկից, կայսրից, աղջկանից, ուրախությունից, շարժումից, գառանից
Գործիական-այգով, տնով, գրքով, բժշկով, կայսրով, աղջկանով, ուրախությունով, շարժումով, գառանով
Ներգոյական-այգում, տան մեջ, գրքում, բժշկում, կայսրում, աղջկանում, ուրախությունում, շարժման մեջ, գառան մեջ
6. Ընդգծել բոլոր գոյականները, դրանցից տասը ենթարկել ձևաբանական վերլուծության:
Այդ օրերին Հրահատը կարոտում էր ոչ միայն Նազենուն, այլև սպարապետին և զենքի. ընկերներին՝ սպարապետի թիկնապահներին:
Լուսաբացին դռան ճեղքից լույսի մի գունատ շող երևաց, և մի ձայն խուժեց մարագ: Ամեն առավոտ գյուղի հարսներն ու աղջիկները գնում էին ջրի և յոթերորդ աղբյուրի քարերին շաղ տված ծաղիկներ էին տեսնում:
Կոմիտասը Թումանյանին պատմում էր, որ Բեռլինում սովորելիս երգել է օպերայի երգչախմբում:
Արվեստի գեղեցկությունը չփնտրեք հարստության, ոսկու, կյանքի անցողիկ փայլի մեջ: Գեղեցկությունը ճշմարտությունն է վրձնի հավատամքն է, ազնվությունը…
Մելիքին ու նրա որդիներին տարան մի ընդարձակ, քարակոփ սենյակ: Գոհարը վճռեց քանդել պարիսպը և պարանով իջնել ձորը:
Օրերին-հասարակ, անշունչ, վերացական, իրանիշ, -ի արտաքին հոլովման, որոշյալ, տրական հոլով, հոգնակի
Ձորը-հասարակ, անշունչ, իրանիշ, նյութական, հայցական հոլով, -ի արտաքին հոլովման, որոշյալ, եզակի
Ոսկի-հասարակ, անշունչ, իրանիշ, նյութական, ուղղական հոլով, -ու արտաքին հոլովման, անորոշ, եզակի
Ջրի-հասարակ, անշունչ, իրանիշ, նյութական, սեռական հոլով, -ի արտաքին հոլովման, անորոշ, եզակի
Մելիքին-հատուկ, շնչավոր, անձնանիշ, նյութական, տրական հոլով, -ի արտաքին հոլովման, որոշյալ, եզակի
Շող-հասարակ, եզակի, անշունչ, իրանիշ, նյութական, ուղղական հոլով, -ի արտաքին հոլովման, անորոշ առում
Ձայն-հասարակ, եզակի, անշունչ, իրանիշ, վերացական, ուղղական հոլով, -ի արտաքին հոլովման, անորոշ
Պարանով-հասարակ, եզակի, անշունչ, իրանիշ, նյութական, գործիական հոլով, -ի արտաիքն հոլովման, անորոշ
Գյուղի-հասարակ, եզակի, անշունչ, իրանիշ, նյութական, սեռական հոլով, -ի արտաքին հոլովման, որոշյալ
Դռան-հասարակ, եզակի, անշունչ, իրանիշ, նյութական, սեռական հոլով, -ան արտաքին հոլովման, անորոշ
AB=BC
<BAC=<CAD
BC=CD
<A=<D
BC || AD
<BAC=70o
<DAE=70o-35o=35o
DA=EC
DE || AC
Նանե Խաչատրյան 