Արցախի պատմություն, Հայկական լեռնաշխարհի հյուսիս-արևելքում գտնվող Արցախ նահանգի պատմություն։ Ժամանակագրական առումով նրա երեքհազարամյա ընթացքն ընդունված է բաժանել չորս դարաշրջանի՝

• Հին շրջան — Երվանդունիների թագավորության կազմավորումից մինչև քրիստոնեության հռչակումը պետական կրոն
• Միջնադար — քրիստոնեությունը պետական կրոն հռչակելուց մինչև հայ ազգային-ազատագրական շարժման վերելքը (վաղ, զարգացած և ուշ միջնադար)
• Նոր շրջան — սկսվում է հայ ազատագրական շարժումներով և հասնում մինչև Հայաստանի առաջին Հանրապետության հռչակումը։
• Նորագույն շրջան — ընդգրկում է Հայաստանի առաջին, երկրորդ և երրորդ Հանրապետությունների, ինչպես նաև ԼՂՀ պատմությունը

Ըստ 5-7-րդ դարերի «Աշխարհացույց»-ի, Արցախը եղել է Մեծ Հայքի 10-րդ նահանգը կամ աշխարհը (վերջինիս արևելյան մասում)։ Զբաղեցրել է 15 500 կմ² տարածք, որը բաժանվել է 12 գավառի՝ Մյուս Հաբանդ, Վայկունիք (Վակունիք), Բերձոր (Բերդաձոր), Մեծիրանք (Մեծառանք), Մեծ Կուանք (Մեծ Կվենք), Հարճլանք (Հարջլանք), Մուխանք, Պիանք, Պարզկանք (Պարծկանք), Քուստի, Փառնես, Կողթ: Մինչև 4-րդ դարը ներառել է նաև Սևանա լճի ավազանի արևելյան հատվածը (Ծավդեք կամ Սոդք)։ Հյուսիսում և արևելքում սահմանակից էր Ուտիք նահանգին, հարավում՝ Փայտակարանին, արևմուտքում՝ Սյունիքին: Սկզբնաղբյուրներում երկրամասը կոչվել է նաև Արձախ, Ծավդեից աշխարհ, Փոքր Սյունիք, Վանի թագավորության (Ուրարտու, մ. թ. ա. 9-6-րդ դարեր) սեպագիր արձանագրություններում՝ «Արդախ», «Ուրդեխե», «Ատախունի» անուններով։

Արցախը հաճախ եղել է հայկական տարբեր պետական կազմավորումների տարածքում, երբեմն եղել է ինքնիշխան։ 1991 թվականի սեպտեմբերի 2-ին հռչակվել է Արցախի Հանրապետության անկախությունը։ Դրանով Արցախի պատմությունը թևակոխել է զարգացման նոր փուլ։

Կենդանի օրգանիզմների  ընդհանուր բնութագիրը և ծագումը

Երկիր մոլորակը գոյություն ունի չորս ու հիսունչորս միլիարդ տարի։ Դրանցից երեք միլիարդի ընթացքում ամենամեծ տեսակները եղել են միաբջիջ օրգանիզմները։ Առաջին կենդանիները սկսել են առաջանալ վեց միլիոն տարի առաջ։ Առաջին բջիջները կիրառել են քիմիական էներգիա, բայց երեք ու կես միլիարդ տարի առաջ ջրիմուռները սկսել են օգտագործել արևային էներգիա։ Նրանք օգտագործել են այն սնունդ ստանալու համար և ջրից ու ածխածնի երկօկսիդից արձակելով թթվածին։ Ենթադրվում է, որ առաջին կենդանի բջիջները ի հայտ են եկել օվկիանոսի խորքում։ Հետո առաջացել են անողնաշար կենդանիները, որոնք բնակեցրել են ցամաքը։ Նաև ի հայտ են եկել բարդ բույսերը։ Կյանքի տեսակները գնալով բարդացել են և ավելի բազմազան են դարձել։

ՄԵՂՎԱԲՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆ

Сладости со всего мира

Сопапийяс (США)

Название этого десерта, скорее всего, происходит от испанского слова «sopaipa», что можно перевести как «сладкое жареное тесто». Он является ярким представителем целого семейства десертов — жареных плюшек, обмакивающихся в масло — которое очень распространено в целом ряде стран Латинской Америки. Впервые сопапийяс появились в Нью Мехико целых 200 лет назад. Их можно есть как отдельно от всего, так и обмакивая в мед, что совсем по-новому раскрывает их вкус. Кроме того, для придания особого аромата можно посыпать сопадийяс корицей.

Чуррос (Испания)

Изобретением чуррос мы обязаны Испании. В наши дни их можно встретить практически во всех уголках мира, включая корейские кинотеатры и американские бейсбольные игры. Чуррос представляют собой палочки из мягкого теста, на срезе очень похожие по форме на звезду и приготовленные из пшеничной муки и других особых ингредиентов. Лучше всего наслаждаться ими холодными зимними вечерами, когда коричный привкус этих теплых плюшек особенно приятен.

Я готовлю сладость

Прочитайте текст по ролям

1. Ответьте на вопросы

• Когда Марио поедет на Байкал?

В середине июля.

• Какая семья у дяди Марио, который живет в Риме?

Его жена Констанца, старший ребенок Ромео, Джулия, Сильвио, самая маленькая это Маргарита.

• Где живут другие двоюродные братья и сестры Марио?

В Неаполе и Милане.

• Почему Наташа так любит свою сестру?

Потому что ее сестра понимает ее и она может рассказать ей любые секреты.

2. Дополните предложения словом который в нужной форме

1. Вы видели новый фильм, который уже идет в нашем кино?

Вы видели новый фильм, о котором все говорят?

Вы видели новый фильм, в котором играет Брэд Питт?

2. Катя не может найти сумку, в которой были все ее учебники.

Катя не может найти сумку, которую она купила три дня назад.

Катя не может найти сумку, с которой она всегда ходит в школу.

3. Здесь можно купить сувениры, которые стоят не дорого.

Здесь можно купить сувениры, о которых нам говорил экскурсовод.

3. Составьте предложения
Отец, любить спорить, друзья, политика.

Отец любит спорить с друзьями про политику.
Студент, разговаривать, кондуктор, автобус.

Студент разговаривает с кондуктором автобуса.
Алина Сергеевна, работать, школа, дети, учитель.

Алина Сергеевна работает в школе учителем для детей.
Сестра, мечтать познакомиться, певица Вера Брежнева.

Сестра мечтает познакомится с певицей Верой Брежневой.
Он, сын, интересоваться, музыка.

Мой сын интересуется музыкой.
Я, ездить, Новосибирск, мама, папа.

Я ездил в Новосибирск с мамой и папой.

Грамматический материал

4. Используя нужные предлоги, раскройте скобки
1. Надо мыть руки … (обед) 2. У нас есть крыша… (голова) 3. Все люди ищут место… (солнце) 4. Мы живём … (Москва) и (Петербург) 5. Я вижу … (стол) большую собаку. 6. Я чувствую, что кто-то стоит … (дверь) 7. Самолёт летит … (город) 8. Наш гараж находится …. (дом) 9. Где ты познакомился… (Наташа)? 10. Вчера я встретилась… (подруги).

1. Надо мыть руки перед обедом 2. У нас есть крыша над головой 3. Все люди ищут место под солнцем 4. Мы живём между Москвой и Петербургом 5. Я вижу под столом большую собаку. 6. Я чувствую, что кто-то стоит за дверью 7. Самолёт летит над городом 8. Наш гараж находится за домом 9. Где ты познакомился с Наташой? 10. Вчера я встретилась с подругами.

Լրացուցիչ հարցեր և վարժություններ 

1. Թվարկե՛ք նյութեր (5-ից ոչ պակաս), որոնք դուք կարող եք գտնել ձեր տանը, և նշե՛ք, թե ինչի համար են նրանք օգտագործվում: 

Պլաստմաս-խաղալիք, բաժակ, գդալ

Փայտ-թուղթ, անձեռոցիկ, կահույք

Երկաթ-դանակ, թերմոս, բռնակ

Ապակի-բաժակ, պատուհան, ափսե

Բուրդ-վերմակ, հագուստ, փափուկ խաղալիք

2. Անվանե՛ք որևէ իր, որը կարելի է պատրաստել տարբեր նյութերից: 

Գդալ — փայտ, մետաղ, պլաստմաս

3. Անվանե՛ք մի քանի առարկա, որոնք կարելի է պատրաստել մեկ նյութից:

Պահարան, աթոռ, սեղան — փայտ

4. Ապակուց պատրաստված բաժակը նյո՞ւթ է, թե՞ մարմին:

Մարմին

5. Հետևյալ շարքից առանձնացրե՛ք մարմինների և նյութերի անունները՝ ջերմաչափ, ջուր, պարաֆին, մոմ, պղինձ, մատանի, պոլիէթիլեն, ապարանջան, արծաթ, սեղան, փայտ, դանակ, երկաթ, ալյումին: 

Մարմիններ – ջերմաչափ, մոմ, մատանի, ապարանջան, սեղան, դանակ

Նյութեր – ջուր, պարաֆին, պղինձ, պոլիէթիլեն, արծաթ, փայտ, երկաթ, ալյումին

6. Լրացրե՛ք բաց թողած նյութերի անունները.

ա) պղնձե լար     բ) մետաղե պատառաքաղ  գ) ռեզինե գնդակ      դ) ապակե բաժակ           ե) պլաստմասե քանոն      զ) փայտե սեղան

7.Հետևյալ նյութերից որոնք են անօրգանական և որոնք օրգանական`արծաթ,բուրդ,ավազ,ցեմենտ,փայտ,պողպատ,սառույց,ճարպ,շաքար,ցինկ:

Օրգանական-բուրդ, ավազ, փայտ, սառույց, ճարպ, շաքար

Անօրգանական-արծաթ, ցեմենտ, պողպատ, ցինկ

4

Ներսում M,A, D, B

Դրսում C, N

l, h