My mother

My mothers name is Zaruhi Tavadyan. She’s 39 years old. My mother works in hospital with my father. She is very kind, beautiful and always helps me when needed. I love her very much and she, too.

510 ա), գ), ե), 511,  514,515, 524, 527

510. Համեմատե՛ք թվերը.

ա) – 8 և 7,

-8 < 7

գ) 3 և –13,

3 > -13

ե) – 7 և –17,

-7 > -17

511. Թվերը դասավորե՛ք նրանց բացարձակ արժեքների աճման կարգով.

– 18, 0, 29, 3, – 4, – 17, – 5, 39։

18, 0, 29, 3, 4, 17, 5, 39

0, 3, 4, 5, 17, 18, 29, 39

514. Թվերը դասավորե՛ք նվազման կարգով.

50, – 37, 88, 29, – 67, – 33, – 18։

88, 50, 29, -18, -33, -37, -67

515. Հետևյալ թվերից գտե՛ք ամենամեծ բացարձակ արժեքն ունեցող թիվը.

11, 15, – 3, – 18, – 21, 17։

-21 = 21

524. Երկու ուղիղների հատումից առաջացած անկյուններից մեկը 35_o է։ Գտե՛ք մյուս անկյունները։

I = 180_o – 35_o = 145_o

II = 180_o — 145_o = 35_o

527. Երեք գրքի համար վճարել են 4000 դրամ։ Առաջին գրքի գինը բոլոր գրքերի արժեքի 20 %-ն է։ Մյուս երկու գրքերի գների հարաբերությունը հավասար է 9 և 7 թվերի հարաբերությանը։ Ի՞նչ արժե գրքերից յուրաքանչյուրը։

4000 – 100%

X – 20%

4000 * 20% : 100% = 800 (I)

4000 – 800 = 3200 (I + II)

9 + 7 = 16

3200 : 16 = 200

200 * 9 = 1800 (II)

200 * 7 = 1400 (III)

Բացում ենք դասագիրքն (էջ 117) ու գտնում նշված բառերի ճիշտ ուղղագրությունը, ուղղում արված սխալները:

• ապխաս (ազգություն է), զարթ, ալեզարթ, ալրաթաթաղ, ալեվոր,
• աղորժակ, ականջող, ակացյա, ակորդյոն, ահրելի, ախպ, ախպյուր:

Ապխաս — ափխաս

Զարթ — զարդ

Ալեզարթ — ալեզարդ

Ալրաթաթաղ — ալրաթաթախ

Ալեվոր — ալևոր

Աղորժակ — ախորժակ

Ականջող — ականջօղ

Ակացյա — ակացիա

Ակորդյոն — ակորդեոն

Ահրելի — ահռելի

Ախպ — աղբ

Ախպյուր — աղբյուր

  Բացատրում եմ հեքիաթը

“Գեղեցկուհի Վասիլիսա” հեքիաթը կարդալուց հետո կգրես «Բացատրում եմ հեքիաթը» թեմայով աշխատանք, որտեղ կմեկնաբանես կարդացածդ հեքիաթը, կգրես հերոսների մասին, հեքիաթը կհամեմատես քո իմացած այլ ստեղծագործությունների հետ:

Մեկնաբանություն։ Հեքիաթը չարի ու բարու մասին է, որտեղ ինչպես միշտ հաղթում է բարին։

Հերոսներ։ “Գեղեցկուհի Վասիլիսա” հեքիաթի հերոսները շատ էին։ Վասիլիսան՝ բարեսիրտ աղջիկ և գլխավոր հերոսուհի, Վաճառականը՝ Վասիլիսայի հայրը, Մայրը՝ Վասիլիսայի բարի և հոգատար մայրը, Խորթ մայրը՝ չար և նախանձ, Խորթ քույրեր՝ նախանձ և չար, Կախարդը՝ չար և մարդակեր, Սպիտակ ձիավոր՝ այն ձիավորը, որը առավոտ է բերում, Կարմիր ձիավոր՝ այն ձիավորը, որը ցերեկ է բերում, Սև ձիավոր՝ այն ձիավորը, որը գիշեր է բերում, Պառավը՝ շատ բարի և հոգատար անորդի պառավ է, Տիկնիկ՝ շատ լավ տիկնիկ, որը միշտ Վասիլիսային օգնում էր, Թագավորը՝ բարի, սիրող և հարգող։

Համեմատություն։ Ես “Գեղեցկուհի Վասիլիսա” հեքիաթը համեմատում եմ “Մոխրոտիկ” հեքիաթի հետ, որտեղ ևս բարին հաղթում է չարին։

Read the text

                                          FAMOUS THINGS

                                                  WINE

WINE IS AN ALCOHOLIC DRINK THAT IS MOST OFTEN MADE FROM THE JUICE OF GRAPES.
WINE GRAPES ARE PLACED IN LARGE CONTAINERS, THEN CRUSHED OR PRESSED TO REMOVE THEIR JUICE. IF WHITE WINE
IS BEING MADE, THE GRAPE SKINS ARE TAKEN OUT OF THE JUICE. FOR RED WINE, THE SKINS ARE LEFT IN. THE JUICE
IS THEN FERMENTED. FERMENTATION TAKES PLACE WHEN YEAST TURNS THE NATURAL SUGARS FOUND IN GRAPES INTO
ALCOHOL. THE SKINS OF GRAPES HAVE YEAST ON THEM, SO YEAST DOES NOT HAVE TO BE ADDED TO MAKE RED WINE
BUT IS ADDED TO MAKE WHITE WINE. FERMENTATION TAKES FROM 10 TO 30 DAYS.
AFTER THE GRAPE JUICE HAS FERMENTED, ANY MATERIAL THAT HAS SETTLED TO THE BOTTOM OF THE CONTAINER,
INCLUDING MOST OF THE YEAST, IS FILTERED OUT, OR REMOVED. THEN THE WINE IS PUT INTO LARGE WOODEN
CONTAINERS AND LEFT TO AGE. WHITE WINES DO NOT NEED TO BE LEFT VERY LONG, WHILE RED WINES ARE USUALLY LEFT
FOR TWO TO THREE YEARS BEFORE THEY ARE BOTTLED. ONCE THEY ARE BOTTLED, SOME RED WINES ARE AGED UP TO 20
YEARS BEFORE THEY ARE DRUNK.
WILD GRAPES WERE DISCOVERED ABOUT 6,000 YEARS AGO BY PEOPLE LIVING IN WHAT IS NOW IRAN AND IRAQ.
THEY PICKED THESE GRAPES AND LEARNED HOW TO MAKE THEM INTO WINE. THEIR KNOWLEDGE AND THE SEEDS OF
THESE WILD GRAPES WERE PASSED DOWN OVER THE CENTURIES, LIKELY BY TRADERS, TO OTHER PEOPLE, INCLUDING THE
ANCIENT EGYPTIANS, GREEKS, AND ROMANS. THEY GREW THESE GRAPES WHERE THEY LIVED AND MADE WINE FROM
THEM. THE CLIMATE AND SOIL OF DIFFERENT REGIONS PRODUCES DIFFERENT KINDS OF WINES.
WINE GRAPES GROW BEST IN A TEMPERATE CLIMATE, WHICH IS FOUND IN REGIONS WHERE TEMPERATURES NEVER GET
VERY HOT OR VERY COLD. IN 2002, THE COUNTRIES THAT PRODUCED THE MOST WINE WERE FRANCE, ITALY, SPAIN, THE
UNITED STATES, AND AUSTRALIA

The Process of Making White Wine – Put the following statements in the correct order.
_____ The grapes are placed in large containers.
_____ Yeast is added to the juice.
_____ The grape skins are taken out of the juice.
_____ The wine is left to age.
_____ The grapes are crushed to remove the juice.
_____ The wine is put into large wooden containers.
_____ The juice is fermented.
_____ The material that has settled to the bottom is removed.

1. _____ The grapes are placed in large containers.
2. _____ The grapes are crushed to remove the juice.
3. _____ The grape skins are taken out of the juice.
4. _____ Yeast is added to the juice.
5. _____ The juice is fermented.
6. _____ The material that has settled to the bottom is removed.
7. _____ The wine is put into large wooden containers.
8. _____ The wine is left to age.

Ես ունեմ երկու թութակ, որոնցից մեկի մասին հիմա կպատմեմ։ Նա աղջիկ է և իր անունը Լուլու է։ Լուլուն իմ ունեցած ամենասիրելի կենդանին է։ Նա հայտնվել է մեր տանը աշնանը՝ չորս տարի առաջ։ Լուլուն բաց դեղին գույնի է և իր փետուրների կեսը մոխրագույն է, նաև նրա թուշիկները մանուշակագույն են, սակայն նրա աչքերը կարմիր են, քանի որ նա համարյա ալբինոս է։ Լուլուն վատ է թռչում, քանի որ իր պոչի փետուրները պոկրտել է, բայց հիմա վերջապես սկսել է նոր փետուր աճել։ Նա շատ է սիրում քնել, բայց նաև շատ հետաքրքրասեր է՝ սիրում է տան անկյունները ուսումնասիրել, ամեն տեղ քայլել և մեկմեկել կահույքը սկսում է կրծոտել։ Լուլուն մի քիչ բկլիկ է։ Նա շատ է սիրում գազար և երբ ուտում է այն բերանի շուրջը փետուրները ներկվում են նարնջագույնով։ Հիմա նա նստած է իմ հետ և ինձ օգնում է գրեմ այս շարադրությունը՝ ոգեշնչելով ինձ։

1. Հեքիաթաշփոթիցդ ընտրում ենք տասը բարդ կամ ածանցավոր բառ՝ արտահայտելով բառակապակցություններով, օրինակ՝ կարմրավուն-մի քիչ կարմիր, լուսատու-լույս տվող:

Դռնակ – փոքրիկ դուռ,

ամենամոտ – ամենից մոտիկ,

Սպիտակաձյունիկ – ձյան պես սպիտակ,

փայլուն – փայլ տվող,

բյուրեղյա – բյուրեղից պատրաստված,

տեղաշոր – քնելու տեղի շոր,

վերադառնալ – ետ դառնալ,

ուրախանալ – ուրախ դառնալ,

նվիրել – նվեր տալ,

մտածել – միտք անել։

2. Մի կամ մի քանի նախադասությամբ մեկնաբանում ենք հեքիաթաշփոթ աշխատանքի վերնագրի ընտրությունը:

«Նազարն ու Սպիտակաձյունիկը» վերնագիրը ես ընտրել եմ, որովհետև նրանք իմ հեքիաթում միասին էին և գլխավոր հերոսներն էին։

479, 482, 489,490, 491, 502, 504

479. Ճի՞շտ է արդյոք, որ այն ամբողջ թիվը, որը հավասար չէ զրոյի՝

ա) չի կարող հավասար լինել իրեն հակադիր թվին. այո

բ) կարող է ունենալ նույն նշանը, ինչ որ նրան հակադիր թիվը. ոչ

գ) բացասական է, եթե նրան հակադիր թիվը դրական է։ այո

482. Կոորդինատային ուղղի վրա գտե՛ք հակադիր կետերի բոլոր զույգերը։

-8 — +8

-7 — +7

-6 — +6

-5 — +5

-4 — +4

-3 — +3

-2 — +2

-1 — +1

489. Լաստը գետի հոսանքով 8 ժամում լողում է 24 կմ։ Քանի՞ ժամում նույն հեռավորությունը գետի հոսանքին հակառակ ուղղությամբ կանցնի նավակը, որի արագությունը չհոսող ջրում 7 կմ/ժ է։

24 : 8 = 3 կմ/ժ

7 – 3 = 4 կմ/ժ

24 : 4 = 6 կմ

490. Նվազման կարգով դասավորե՛ք հետևյալ թվերը. –1, +2, 0, –14, –7, +18, –3, +11։

+18, +11, +2, 0, –1, –3, –7, –14:

491. Ուղղանկյան մակերեսը 2475 սմ₂ է։ Որքա՞ն է այն ուղղանկյան մակերեսը, որի երկարությունը՝ 3 անգամ, իսկ լայնությունը 5 անգամ փոքր է, քան տրվածինը։

2475 : 3 = 825

825 : 5 = 165

502. Եթե բացասական ամբողջ թվի բացարձակ արժեքը հավասար է 20-ի, ինչի՞ է հավասար նրա հակադիր թվի բացարձակ արժեքը։

+20

504. Հաշվե՛ք.

դ) |– 50| + |– 4| = 54,

ե) |31| + |27| = 58,

զ) |15| · |– 12| = 180,

է) |– 18| · |– 21| = 378,

ը) |44| : |– 4| = 11,

թ) |– 210| : |– 15| = 14։

Վանի թագավորություն

Վանի թագավորությունը կամ ՈՒրարտուն մի պետություն էր Հայկական լեռնաշխարհում մ. թ. ա. 9 – 7 դդ։ Այն նաև անվանում էին Բիայնիլի և Նաիրի: 

Այն առաջացել է մ. թ. ա. 13–11 դարերում՝ Վանա լճի ափին բնակվող Ուրուատրի ցեղերի միացումից: ՈՒրարտուն հիմնադրվել է Սարդուրի I-ի կողմից է, որը մ. թ. ա. 9-րդ դարում կառուցել է Տուշպա մայրաքաղաքը: Նա իրեն անվանել է «Նաիրի երկրի արքա» և «արքաների արքա»։ Սարդուրի I-ը մեծացրել է Վանի թագավորությունը Վանա լճի ավազաններից դուրս։

Սարդուրի I-ից հետո թագավորել է Իշպուինին, իսկ հետո՝ 9-8—րդ դարում իր որդի Մենուան : Այդ ժամանակ ստեղծվել է սեպագիրը և դիցարանը՝ աստվածների պանթեոնը, որոնք արձանագրվել են «Մհերի դռան» վրա, նաև ստեղծվել է մշտական բանակ: Մենուայի թագավորության ժամանակ Վանի թագավորությունը հասել է  մեծ հզորության, իրականացվել են շինարարական աշխատանքներ, ստեղծել է ոռոգման համակարգ, որի մի մասը գործում է նույնիսկ հիմա (Մենուայի ջրանցքը): Մենուան բազմաթիվ ամրոցներ է կառուցել և միավորել է պետությունը։ Նա հաղթել է իր ամենամեծ թշնամուն՝ Ասորեստանին։

Մենուայի հաջորդ թագավորի՝ Արգիշտի I-ի ժամանակ (մ. թ. ա. 8 դ.) Վանի թագավորությունը ավելի է ուժեղանում: Նրա որդու՝ Սարդուրի II-ի օրոք մանր թագավորությունները միանում են և ստեղծվում է մեկ հզոր պետություն: Նրա ժամանակ ՈՒրարտուն ունեցել է առավելագույն տարածք, հասնելով Սև ծով  և Միջերկրական ծով: Սակայն մ. թ. ա. 8-րդ դարի կեսերին Ասորեստանը վերականգնում է իր հզորությունը և նորից դառնում է ՈՒրարտուի ամենամեծ թշնամին:  Սարդուրի II-ի որդի Ռուսա I-ը կատարել է պետական և բանակային բարեփոխումներ: Ուրարտուի վերջին հզոր թագավորը Ռուսա II-ն է (մ. թ. ա. 7-րդ դար): Նա շարունակել է բարեփոխումները և շատ քաղաքներ է կառուցել։ Նրան հաջորդել են ևս մի քանի թագավորներ, որոնց ժամանակ ՈՒրարտուն աստիճանաբար թուլացել է։ Վերջին հիշատակվող արքան եղել է Սարդուրի III-ը։

Վանի թագավորությունը  քանդվել է մ․թ․ա․ 7-րդ դարում։ Դրանից հետո Հայկական լեռնաշխարհում ձևավորվել է հայկական նոր պետություն, որը գլխավորում էր Հայկազունների տոհմը:

Վանի թագավորության մշակույթը

Վանի թագավորության դիցարանը ուներ 70 աստվածություն՝ 35 իգական և 35 արական: Դիցարանը գլխավորել են Խալդին՝ աստվածների հայրը, Թեյշեբան՝ պատերազմի աստվածը ու Շիվինի՝ արևի աստված:

ՈՒրարտուն ուներ գրային համակարգ, որը կազմված էր մեհենանշանից, որոնք գրվել են աջից ձախ և վերից ներքև: Կիրառվել է նաև սեպագիր:

Վանի թագավորները շատ քաղաքներ և ամրոցներ են կառուցել, օրինակ՝ Տուշպան, Մենուախինիլին, Էրեբունին, Թեյշեբաինին քաղաքը, Թոփրակկալեն։ Նաև շատ տաճարներ են կառուցվել, որոնց պատերը զարդարվախ էին պատերազմի, աստվածների և բնության նկարներով: Պեղումների ժամանակ հայտնաբերվել են սաղավարտներ, նետեր, վահաններ և այլ իրեր։

Переведите часть текста на Армянский язык.

Я выехал в Россию верхом на коне. Дело было зимою. Шел снег.
Конь устал и начал спотыкаться. Мне сильно хотелось спать. Я чуть не падал с седла от усталости. Но напрасно искал я ночлега: на пути не попалось мне ни одной деревушки. Что было делать? Пришлось ночевать в открытом поле.
Кругом ни куста, ни дерева. Только маленький столбик торчал из-под снега.
К этому столбику я кое-как привязал своего озябшего коня, а сам улегся тут же, на снегу, и заснул.

Ես ճամփա ընկա դեպի Ռուսաստան ձիու վրա նստած։ Սա եղել է ձմռանը։ Ձյուն էր գալիս։ Ձին հոգնել էր և սկսեց սայթաքել։ Ես շատ էի ուզում քնել։ Ես քիչ էր մնում ընկնեի ձիու վրայից, որովհետև հոգնած էի։ Իզուր էի ուզում գտնել ինչ որ մի տեղ քնելու համար։ Ճանապարհին ոչ մի գյուղ չգտա։ Ի՞նչ անեի։ Պետք եկավ քնել բաց դաշտում։ Շուրջը ոչ թուփ, ոչ ծառ։ Միայն փոքրիկ սյունակ էր ձյան տակից երևում։ Այդ սյունակին ես մի ձև կապեցի իմ սառած ձիուն։ Պառկեցի հենց այդտեղ, ձյան վրա և քնեցի։