422 մնաց., 424, 425-մնաց., 426, 427 մնաց., 437

422. Գրե՛ք որևէ յոթ ամբողջ թվեր, որոնք մեծ են՝

բ) –6-ից,

-5, -4, -3, -2, -1, 0, 1

դ) 0-ից,

1, 2, 3, 4, 5, 6, 7

ե) 2-ից,

3, 4, 5, 6, 7, 8, 9

է) –5-ից,

-4, -3, -2, -1, 0, 1, 2

ը) 5-ից,

6, 7, 8, 9, 10, 11, 12

424. Գրի՛ առեք հետևյալ պնդումները՝ օգտագործելով անհավասարությունների նշանները.

ա) 11-ը մեծ է 0-ից,

11 > 0

բ) –7-ը փոքր է 0-ից,

-7 < 0

գ) –10-ը բացասական թիվ է,

-10 = —

դ) 2-ը դրական թիվ է։

2 = +

425. Գտե՛ք այն բոլոր ամբողջ արժեքները, որոնք աստղանիշի փոխարեն գրելու դեպքում կստացվի ճիշտ անհավասարություն.

ե) –14 < * < –5,

–14 < -9 < –5

զ) –28 < * < –22

–28 < -25 < –22

426. Գրե՛ք ամենափոքր միանիշ, երկնիշ և եռանիշ ամբողջ թվերը։

-9, -99, -999

427. Ո՞ր թվանշանները կարելի է գրել աստղանիշի փոխարեն, որպեսզի ստացվի ճիշտ անհավասարություն.

բ) –8*72 < –8672

* = -8072, -8172, -8272, -8372, -8472, -8572

դ) –*86* > –9868

* = -1860, -2861, -3862, -4863, -5864, -6865, -7866, -8867

437. Պահանջվում է պատրաստել սպիրտի և ջրի խառնուրդ, որում ջուրը և սպիրտը ունեն 1 ։ 4 հարաբերությունը։ Քանի՞ լիտր ջուր և քանի՞ լիտր սպիրտ պետք է վերցնել 10 լ այդպիսի խառնուրդ ստանալու համար։

1 + 4 = 5

10 : 5 = 2(ջ.)

4 * 2 = 8(սպ.)

Դասարանական 2

1Հետեւյալ երեւույթներից որո՞նք են ֆիզիկական, որո՞նք՝ քիմիական.

ֆիզիկական — բ) եղյամի առաջացումը, դ) ջրի եռալը,

քիմիական — ա) բենզինի այրվելը, գ) կաթի թթվելը, ե) հայելու փշրվելը:

2Ո՞րն է ֆիզիկական երեւույթ.
ա) մեթանի այրումը, բ) բենզինի թորումը բնական նավթից, գ) պող-
պատի ժանգոտումը խոնավ օդում:

3Ո՞րն է քիմիական երեւույթ.
1) շոգիացման հետեւանքով աղի բյուրեղների անջատվելը լուծույթից, 2) «չոր սառույցի» առաջացումն ածխաթթու գազից, 3) բենզինի թորումը բնական նավթից, 4) պողպատի ժանգոտվելը խոնավ օդում:

4Պինդ վառելանյութերից են փայտը, քարածուխը և տորֆը:

5Ինչո՞վ են պայմանավորված «թթվային անձրեւները»:

Թթվային անձրևները առաջանում են գործարանների և ավտոմեքենաների պատճառով։ Երբ այդ գազերը բարձրանում են վերև և խառնվում ջրի կաթիլների հետ առաջանում է թթվային անձրև։ Դրանք փչացնում են հին շենքերը և հուշարձանները։ Եթե թթվային անձրևը կպնի մարդու մաշկին կքայքայի այն։ Թթվային անձրևները թթվեցնում են ջրային ավազանները և հողերը, որի հետևանքով ոչնչանում են ջրային օրգանիզմները, վնասվում կամ չորանում են բույսերն ու ծառատեսակները:

6.Ի՞նչ բանաձեւով է որոշվում մարմնի շարժման արագությունը:

V = S/T

7.Այն բարդ նյութերը, որոնք կազմված են մետաղի ատոմներից և հիդրօքսիլ խմբից, անվանում հիմքեր:

1. Ստեղծում ենք «Մեր օրերի Քաջ Նազարը» թեմայով շարադրանք: Պետք է ստանանք հեքիաթի վերջին մասերի նոր` ժամանակակից տարբերակը: Կարող ենք գտնել նոր ավարտ:

Մինչև նրանք ուրախանում էին մի արջ է գալիս իրենց քաղաք և բոլորին վախեցնում։ Բոլորը հույսը դնում են միայն Մազարի վրա։ Նա հենց լսեց, որ իրենց քաղաքում արջ կա շատ վախեցավ և որոշեց իր փոքրիկ քաղաքը հետ գնա։ Նա շատ արագ վազելով փախավ։ Բոլորը մտածեցին, որ նա գնում է արջին սպանելու և կանգնեցրեցին ասելով, որ առանց հրացանի կռվել չի կարող։ Նա վերցրեց հրացանը, և ուզում էր նստել ավտոն, բայց հենց այդ պահին մյուս կողմից արջը ջարդեց այն։ Մազարը այնքան վախեցավ, որ մի կերպ բարձրացավ իր ավտոի վրա։ Արջը փորձեց նրան կծել, բայց Մազարը արագ վազեց և թաքնվեց հյուրանոցի ետևում։ Արջը մի պահ կորցրեց նրան, բայց տեսավ Մազարին և Մազարը խողովակներով բարձրացավ վեր։ Արջը սկսեց շարժել խողովակները և Մազարը չկարողացավ իրեն պահել և ընկավ ուղիղ նրա գլխին։ Արջ անընդհատ թափահարում էր գլուխը և վազվզում դես ու դեն։ Ժողովուրդը դա տեսնելով որոշեց օգնել Մազարին և հրացաններով վազեցին արջի ետևից։ Նրանք արջին սպանեցին և Մազարը ուշքի եկավ։ Ժողովուրդը ուրախացավ և քեֆ արեց։ Հետո Մազարը և եղբայրների գեղեցկուհի քույրը ամուսնացան։ Պարզվում է, որ հարևան քաղաքի գլխավորն էր սիրահարվել եղբայրների գեղեցկուհի քրոջը։ Նա պատերազմ հայտարարեց և բոլորը վախեցան նրանք նորից հույսը դրել են Մազարի վրա։ Նրա կինը խնդրեց, որ նրան մենակ չթողեն։ Մազարին տարան նստեցրին իր ավտոն և բոլոր քաջերով գնացին պատերազմի։ Մազարը դեմից էր, իսկ մյուսները նրա ետևից էին գալիս։ Հանկարծ այդ փչացած ավտոն ավելի գժվեց և շա՜տ – շա՜տ արագ քշեց դեպի առաջ։ Մազարը ոչինչ չհասկանալով փորձեց բռնվել ինչ որ բանից և դուրս պրծնել։ Նրան հաջողվեց ինչ որ մեկի ձեռքը բռնել, բայց նրա ձեռքերը այնքան էին քրտնել, որ նրանք սղացին և չհաջողվեց դուրս պրծնել։ Հետո նա մի ճյուղից բռնվեց, բայց այն չոր էր և դրա պատճառով կոտրվեց։ Թշնամին դա տեսնելով մտածեց, որ պետք չեր նրա հետ գործ ունենալ և ինքնել, իր զորքնել փախան։ Մազարը մի ձև ավտոի ղեկը պտտեց և հետ վերադարձավ հյուրանոց։ Ճանապարհի կեսին ավտոն ամբողջությամբ ջարդվեց և Մազարը պետք է ոտքով ետ գար։ Նա հասավ տեղ։ Նրան նշանակեցին այդտեղի ամենագլխավորը։

Ասում են՝ մինչև էսօր էլ դեռ ապրում ու գլխավորում է մեր հերոս Մազարը։ Ու երբ քաջությունից, խելքից, հանճարից մոտը խոսում են, ծիծաղում է ևասում է․

— Ի՜նչ քաջություն, ի՜նչ խելք, ի՜նչ հանճար․ ճիշտ բաներ չեն բոլորը։ Ես ուղակի բախտ ունեմ։ Բախտ ունե՞ս՝ քեֆ արա․․․

Եվ ասում են՝ մինչև էսօր էլ քեֆ է անում Քաջ Նազարը ու ծիծաղում է ամբողջ աշխարհի վրա։

2. Պատրաստում ենք տեսանյութեր, որոնցում մեր կարծիքն ենք հայտնում Հովհաննես Թումանյանի «Քաջ Նազարը» հեքիաթի վերաբերյալ:

Տնային 2

1.Հետեւյալ նյութերից առանձնացրե՛ք հիդրօքսիդները։

СaO,NaOH,Na2O, NaCl,  FeO, KOH, H2SO4, ZnO,  SnO, Ca(OH)2, HCl, NaNO3, BeO, H3PO4, KNO3,Mg(OH)2:

2.Որքա՞ն ճանապարհ կանցնի շնաձուկը 3 ժամում, եթե ընթանա 600կմ/ժ արագությամբ:

S = 600կմ/ժ

T = 3ժ

600/3 = 200

1. Ստեղծում ենք «Մեր օրերի Քաջ Նազարը» թեմայով շարադրանք: Պետք է ստանանք հեքիաթի երրորդ և չորրորդ մասերի նոր` ժամանակակից տարբերակը:

Մազարը շարունակում էր իր ճանապարհը և հանկարծ հեռվում տեսավ մի փոքրիկ քաղաք։ Նա մտավ այդ քաղաքը և տեսավ մի մեծ հյուրանոց։ Նա իր ավտոն կանգնեցրեց մի լավ տեղ և մտավ հյուրանոց։ Այնտեղ նրան սիրալիր դիմավորեցին։ Հյուրանոցի տերը տեսավ, որ Մազարի շապիկի վրա գրված էր․

Բարի հերոս, ուժեղ Մազար,

Բոլորին հայտնի հերոս Մազար։

Նա դա ասեց իր կողքինին, նա մյուսին, մյուսը մյուսին և այդպես շարունակ մինչև բոլորը չիմացան։ Մազարին մի լավ կերակրեցին և անընդհատ գովում էին։

Մազարը լավ կերավ, նստեց իր ավտոն և շարունակեց իր ճանապարհը։ Քշում է քշում և հասնում մի կանանչ դաշտ։ Էս կանաչ դաշտի կողքին մի ավտոլցակայան կար։ Այնտեղ է տանում ավտոն և պատվիրում, որ բենզին լցնեն, ինքնել պառկում ավտոլցակայանի ստվերին և քնում։ Ավտոլցակայանի ութ եղբայր աշխատողները դա նկատում են և մատածում, թե ինչու՞ է այդ անծանոթ մարդը իրենց տարածքում պառկել և քնել։ Սրանք իրենց զենքերը բերեցին։ Նրանք ուզեցան արթնացնել նրան, բայց հենց տեսնում են իր շապիկի վրայի գրածը միանգամից անշարժ կանգնում են։ Նրանցել էր հասել լուրերը Մազարի մասին։ Մազարը հանկարծակի արթնացավ և տեսնելով ութ հսկա մարդ զենքերով աղջկա պես ղժաց և թաքնվեց ավտոլցակայանի հետևը։ Եղբայրները տեսնելով դա շատ վախեցան։ Մտածեցին, որ հեսա իր հրացանով կսպանի։ Նրանցից մեկը ընկավ գետնին և սկսեց աղաչել և ասել․

Բարի հերոս, ուժեղ Մազար,

Բոլորին հայտնի հերոս Մազար։

Եղբայրները ասացին, որ շատ ուրախ են, որ Մազարը իրենց հետ է։ Նրանք համոզեցին Մազարին իրենց առանձնատուն մտնել, մի լավ ուտել և իրենց քրոջ հետ ծանոթանալ։ Մազարին դա դուր է գալիս և նա նստում է իր ավտոն, եղբայրները իր հետևից գալիս էին։ Նրանք հասնում են առանձնատուն։ Ութ եղբայրներ շատ լավ էին պահում Մազարին և այնքան լավ բաներ պատմեցին Մազարի մասին, որ քույրը սիրահարվեց նրան, նրանք ամուսնացան և ապրեցին երջանիկ։

2. Շարադրանքից ընտրել հինգ բառ և
   • գրել, թե քանի տառ ու հնչյուն ունի,
   • քանի վանկանի է ու ինչ վանկերի է բաժանվում,
   • ինչ հոմանիշներ ունի,
   • բառակազմական ինչ բանաձև ունի:

Օրինակ` տգեղ.

1. 4 տառ, 5 հնչյուն,
2. երկվանկ է` տը—գեղ,
3. հոմանիշներ` անհրապույր, անճոռնի, անգեղյա,
4. տգեղ =տ+գեղ=ածանց+արմատ:

Ավտոլցակայան

1. 12 տառ, 13 հնչյուն
2. Վեց վանկ է՝ ավ – տո – լը – ցա – կա – յան
3. Հոմանիշներ՝ բենզինակետ, ավտոլցակետ
4. ավտոլցակայան = ավտո + լից + ա + կայան = արմատ + արմատ + հոդակապ + արմատ

Հյուրանոց

1. 8 տառ, 8 հնչյուն
2. Երեք վանկ է՝ հյու – րա – նոց
3. Հոմանիշներ՝ հյուրատուն, օթևան
4. Հյուրանոց = հյուր + անոց = արմատ + ածանց

Պատվիրել

1. 8 տառ, 8 հնչյուն
2. Երեք վանկ է՝ պատ – վի – րել
3. Հոմանիշներ՝ հրամայել, հրահանգել, պատվեր դնել, պատվեր տալ
4. Պատվիրել = պատվեր + ել = արմատ + ածանց

Առանձնատուն

1. 10 տառ, 10 հնչյուն
2. Չորս վանկ է՝ ա – ռանձ – նա – տուն
3. Հոմանիշ՝ մենատուն
4. Առանձնատուն = առանձին + ա + տուն = արմատ + հոդակապ + արմատ

Ծանոթանալ

1. 9 տառ, 9 հնչյուն
2. Չորս վանկ է՝ ծա – նո – թա – նալ
3. Հոմանիշներ՝ ճանաչել, տեղեկանալ, իմանալ, գիտենալ
4. Ծանոթանալ = ծանոթ + անալ = արմատ + ածանց

Դասարանական 1
Խնդիր 1. Որքա՞ն ճանապարհ կանցնի շնաձուկը 2 ժամում, եթե ընթանա 50 կմ/ժ արագությամբ:

S = 50կմ/ժ

T = 2ժ

50/2 = 25

2.Ո՞րն է ածխածին պարունակող վառելանյութերի վտանգը բնության
համար:

Ածխածին պարունակող վառելանյութը վառվելուց առաջացնում է ածխաթթու գազ, որը վնաս է հասցնում բնությանը։

3.Ինչպե՞ս կարելի է որոշել` շարժվո՞ւմ է մարմինը, թե՞ ոչ:

Համեմատել մարմինը կողքի մարմնի նկատմամբ։

4. Լրացրե՛ք բաց թողնված թվերը.
1 մ/վ = 1 կմ/ժ,
72 կմ/ժ = 7200000 սմ/վ

Նախամաշտոցյան գրային համակարգեր

Մեր մեհենագրությունը սկսվում է ժայռապատկերներից, հնագույն գաղափարանշաններից:

Վաղ բրոնզե դարից` մ․թ․ա․ XXXV-XXIV դարերից, ունենք 1000-ից ավելի հնագիտական նյութեր, որոնց վրա այս նշանները պահպանվել են: Բայց դրանք վերծանված չեն, ուստի չենք կարող ասել` դրանք արդեն հնչյունային գի՞ր են, թե՞ դեռևս զուտ գաղափարանշանային համակարգ:

Մ․թ․ա․ XXIV-IX դարերը գծային գրերի փուլն են: Այս շրջանից ունենք 300-ից ավելի արձանագրություն, որոնք ևս վերծանված չեն:

Այնուհետև, ունենք Վանի թագավորության մեհենագրությունը, որը բաղկացած է մոտ 300 նշանից, գրվել է աջից ձախ և վերից վար ուղղություններով: Այս շրջանից մեզ հասած հնագիտական իրերի թիվը մոտ 1800 է: Վանի թագավորությունից հետո բավականին քիչ նյութ է մեզ հասել: Խնդիրն այն է, որ մեհենագրերը գրվել են շատ փափուկ գրանյութի վրա, որը չի պահպանվել: Արտաշատի պեղումների ժամանակ, օրինակ, ավելի քան 8000 կնքադրոշմ է գտնվել, և ոչ մի փաթեթ:

Այսպիսով, մինչև 301 թ. գիր ունեցել ենք, որն արգելվելուց հետո վերածվել է մոգական նշանների` հմայագրերի: Մատենադարանում մեծ թվով հմայական բնագրեր են պահպանվում: Ունենք չվերծանված մի սեպագիր համակարգ ևս՝ հայտնի երեք արձանագրություններով, ինչպիսիք աշխարհի որևէ այլ տեղից հայտնի չեն: Մեհենագրերի գաղտնի գործածության օրինակ են նաև «Նշանագիրք իմաստնոց» ցանկերը: Երբ հեթանոսության վերադարձի վտանգը չկար, XII-XIII դարերից դրանք սկսեցին օգտագործվել որպես համառոտագրության նշաններ:

Մեհենագրերը, գծային գրերը, բրոնզեդարյան նշանագրերը և դեռևս չվերծանված սեպագիր համակարգը միայն Հայկական լեռնաշխարհում են օգտագործվել:

301-ին այդ գիրն արգելվեց որպես նախորդ կրոնի բաղկացուցիչ: Ագաթանգեղոսն այդ մասին վկայում է. Վաղարշապատում որոշում կայացվեց գնալ և առաջինը կործանել Անահիտ դիցուհու մեծ մեհյանը Արտաշատում, ճանապարհին, սակայն, մտան և կործանեցին Տիր աստծո տաճարը:

Դրան զուգահեռ մ․թ․ա․XV դարից մինչև Մեսրոպ Մաշտոցը ևս 7 գրային համակարգ ենք ներմուծել և օգտագործել: Դրանցից երեքը եղել են բառավանկային համակարգեր` խեթա-լուվիական հիերոգլիֆիկ համակարգը, ասուրաբաբելական սեպագիրը, Վանի թագավորության սեպագիրը, որը կարելի է համարել կես ներմուծված, կես տեղական, քանի որ ասորեստանյան սեպագիրը ներմուծեցին և էական բարեփոխման ենթարկեցին. մոտ 600 նշանից 180-ը վերցրեցին և կատարելագործեցին: Մյուս չորսը այբուբեններ են եղել՝ հունականը, արամեականը, ասորականը և միջին պարսկական կամ պահլավականը:

a Read Jenny’s webpage her family. Write names under the pictures.

Hi, I’m Jenny Groves. I’m 15 and I live in Bristol. I love it – it’s a fantastic city!

This is my sister Annie – she’s 13. We go shopping together at the weekends. My brother Andy’s 18. He works in a shop in town. He’s OK, but we have fights sometimes.

This is my father – his name’s Mark. He’s 44, and he’s a teacher. My mother’s name is Susan – she’s 44, too, and she works in a bank.

My grandparent’s names are Arthur and Lynne. They’re great! They live in Reading, near London.

Jenny, Arthur and Lynne, Father, Andy, Mother, Annie

b Write a paragraph about your family. Use Jenny’s webpage to help you.

Hi! My name is Nane. I’m eleven. I have brother, but we have fights sometimes. His name is Areg. He is eight. I have mother. Her name is Zara. She is 39. She works in the hospital. I love my mother very much. I have father. His name is Samson. He is 39. He works in the hospital, too. I love him very much. I have two grandmothers. One of them is 70 years old, and another grandmother is 92 years old. I love them very much.

b Read the text again and listen. Complete the missing information in the table.

1.Հետևյալ նյութերից առանձնացրե՛ք օքսիդները։

СaO,NaOH,Na2O, NaCl,  FeO, NaOH, H2SO4, ZnO,  SnO, Ca(OH)2, HCl, BeO, H3PO4։

2.Լուծել խնդիրներ

1. Գտնել ավտոմեքենայի արագությունը, եթե հայտնի է, որ 500 մ երկարությամբ ճանապարհը նա անցավ 20 րոպեում:

500մ = 20ր

Xմ = 60ր

500 * 60 : 20 = 1500

2. Որքան ճանապարհ կանցնի գնացքը 2 ժամում, եթե գնացքը  արագությունը 40կմ/ժ է:

40 * 2 = 80 կմ/ժ

1. Ստեղծում ենք «Մեր օրերի Քաջ Նազարը» թեմայով շարադրանք: Պետք է ստանանք հեքիաթի առաջին ու երկրորդ մասերի նոր` ժամանակակից տարբերակը:

Լինում է, չի լինում՝ մի մարդ է լինում։ Նա շատ ամաչկոտ է լինում և ոչմեկի հետ ընկերություն չեր կարողանում անել։ Նրա անունը՝ Մազար է։ Նա ուներ մի հարևան, որի անունը՛ Վարդան է։ Մի օր վարդանը նոր սեղան էր բերելուց լինում, Մազարը դա տեսնելով որոշեց օգնել Վարդանին։ Նա օգնեց Վարդանին և մտածեց, որ նա հերոսություն է արել և շատ ուժեղ է։ Նա գնաց տպարան և իր շապիկի վրա պատվիրեց, որ գրեն՝

Բարի հերոս, ուժեղ Մազար,

Բոլորին հայտնի հերոս Մազար։

Նա մտածեց, որ իր փոքր գյուղում շատ հայտնի չի դառնա և որոշեց գնալ քաղաք։ Նա նստեց իր հին ավտոմեքենան և քշեց դեպի մոտակա մեծ քաղաքը։ Նա ճանապարհին այնքան բարձր է ազդանշանը միացնում, որ մի լավ ավտո գողացած ավազակներ իմանում են, որ դա ոստիկանություն է և փախան ավտոից։ Մազարը դա տեսնելով մտածում է, որ լավ կլիներ իր ավտոմեքենան փոխել նորով։ Նա նստում է այդ ավտոն և գնում իր ճանապարհով։

2. Շարադրանքից ընտրում ենք տասը բառ ու ներկայացնում դրանց բանաձևերը:

Տղամարդ – տղա + մարդ – արմատ + արմատ

Անպիտան – ան + պիտան – ածանց + արմատ

Քաջագործություն – քաջ + ա + գործ + ություն – արմատ + հոդակապ + արմատ + ածանց

Անբախտ – ան + բախտ – ածանց + արմատ

Անշնորհք – ան + շնորհք – ածանց + արմատ

Անզգամ – ան + զգալ – ածանց + արմատ

Մեջտեղ – մեջ + տեղ – արմատ + արմատ

Միամիտ – մի + ա + միտք – արմատ + հոդակապ + արմատ

Ժամանակ – ժամ + անակ – արմատ + ածանց

Գյուղացի – գյուղ + ացի – արմատ + ածանց