My mood for the start of the new academic year is nervous but also motivated because this is like a new chapter that I’m starting. I’ve made a promise to myself to study harder this year, as I know it’s important for my future. I want to improve and make changes to some of my habits, especially procrastination, so I can achieve as much as I can. Even though I know it will be tougher than before, I’m ready to face the challenges ahead. There will be a lot of work to do, including research projects, while also attending different lessons and preparing for exams next year. It definitely won’t be easy, but I see it as a chance to learn how to discipline myself better and manage my time more efficiently. I hope to work more effectively this year, staying on top of things instead of letting them pile up and falling behind. Even though I’m a bit nervous about how much effort this will all take, I’m still motivated by the idea of making progress and improving. I know it won’t always go smoothly, but I’ll deal with things as they come and adjust along the way.

Այսօր Երկրի վրա ապրում է մոտ 8 միլիարդ մարդ, բայց մեր մոլորակը միշտ չէ, որ այդքան մարդաշատ է եղել:

Մոտ 300,000 տարի առաջ, երբ Հոմո սափիենսը առաջին անգամ հայտնվեց, մեր ընդհանուր բնակչությունը փոքր էր՝ 100-ից 10,000 մարդ: Սկզբում այնքան քիչ մարդ կար, որ մոտ 35000 տարի պահանջվեց, որպեսզի մարդկային բնակչությունը կրկնապատկվի։

Բայց ինչքա՞ն մարդն է ամենաշատը։ Մեզանից քանիսին կարող է իրատեսորեն աջակցել Երկիրը:

Շատ գիտնականներ կարծում են, որ Երկիրն ունի 9-ից 10 միլիարդ մարդ առավելագույն կրողունակություն: Գիտնականներն իրենց գնահատականները հիմնում են Երկրի հասանելի ռեսուրսների հաշվարկների վրա:

Զապել Եսայանը ծնվել է 1878 թվականի փետրվարի 4-ին Կ․ Պոլսի Սկյուտար թաղամասում։

Լինելով առաջադեմ հայացքների կրող՝  նա  ոչ միայն  կարողանում է կրթություն ստանալ, այլև հասնում է արտերկիր և ուսումը շարունակում Փարիզի Սորբոնի համալսարանում, որտեղ և հանդիպում ու ամուսնանում է Տիգրան Եսայանի հետ։  Սակայն ընտանիքին վիճակված էր երկար տարիներ ապրել միմյանցից առանձին՝ ամուսինը և դուստրը՝ Սոֆին, Ֆրանսիայիում, իսկ Զապելը և նրանց որդին՝ Հրանտը, վերադառնում են Կոստանդնուպոլիս՝ 1908թ.-ի Երիտթուրքական հեղափոխությունից անմիջապես հետո։

Զաբել Եսայանը կանանց իրավունքների համար պայքարող առաջամարտիկ էր, որը մարտահրավեր էր նետում հասարակական նորմերին իր գրվածքների և գործողությունների միջոցով: Իր գրական ստեղծագործություններում նա պատկերել է ուժեղ կին կերպարների, որոնք հակասում են ավանդական դերերին՝ ոգեշնչելով կանանց ինքնահաստատվել: Նա նաև մասնակցել է ֆեմինիստական շարժումներին՝ պաշտպանելով կանանց կրթությունը և աջակցելով նրանց սոցիալական կարգավիճակը բարելավելու ջանքերին:

1909-ին Կիլիկիայում հայերի կոտորածից հետո Զաբել Եսայանն ականատես է լինում հարազատների ողբերգությանը և իր տպավորությունները փաստում «Ավերակներու մեջ» գրքում։

Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա օգնություն է կազմակերպել Մերձավոր Արևելքում խնդրողների և որբերի համար՝ իր բողոքն արտահայտելով «Վերջին գավաթը» և «Հոգիս ասորյալ» վեպերում։

Եսայանը տարբեր լեզուներով հրատարակել է ցեղասպանության մասին բազմաթիվ հոդվածներ և աշխատություններ և ակտիվորեն մասնակցել Փարիզի օգնության և լրագրության աշխատանքներին։

Հետաքրքիր դեպք

Զապել Եսայանին հաջողվել է խույս տալ Հայոց ցեղասպանությունից։ 1915 թվականի ապրիլի 24-ին, հյուրանոցից դուրս գալով, նա անսպասելիորեն հանդիպում է երկու զինված թուրքի, որոնք հարցնում են․

-Զապել Եսայանը դո՞ւ ես։

-Չէ, Զապելը ներսում է,-հանգիստ ասում է կինը և անշտապ հեռանում։

Թաքնվում է հիվանդանոցում՝ ներկայանալով որպես թրքուհի, այնուհետև, անձնագիր հայթայթելով, հույն ժանեկագործուհու անվան տակ հասնում է Ադրիանապոլիս, անցնում Բուլղարիայի, Ռումինիայի սահմանը և հասնում Թիֆլիս։ Այստեղ հանդիպում է Հովհաննես Թումանյանի հետ, որը ջերմորեն ընդունում է նրան և տեղավորում իր տանը։

Նրան հաջողվում է խույս տալ, քանի որ Զապելը շատ լավ էր հասկանում, թե ինչ է կատարվում այդ օրերին Թուրքիայում։ Դեռ 1909 թ․ նա մեկնել էր Ադանա, ականատես եղել բազմաթիվ ոճրագործությունների և դրանք վավերագրել իր «Ավերակներու մեջ» գրքում։

Միտք.

“Կինը աշխարհ չէ եկած մինակ հաճելի ըլլալու համար։ Կինը եկած է իր խելքը, մտային, բարոյական եւ ֆիզիքական յատկութիւնները զարգացնելու համար։ Ինքզինքնին յարգող բոլոր կիներուն իտէալը միայն հաճելի ըլլալը պէտք չէ ըլլայ, այլ երկրիս վրայ գործօն բարերար տարր մը դառնալը։“

2019 թ
Գիտնականները բացահայտել են սև խոռոչի առաջին պատկերը, որն արվել է «Event Horizon» աստղադիտակի կողմից:

1970 թ
«Ապոլոն 13»-ը 1970 թվականին բախվեց ճգնաժամի, երբ պայթեց թթվածնի բաքը՝ վտանգելով անձնակազմի անվտանգությունը: Նրանք կարողացան ապահով վերադառնալ Երկիր։

1961 թ
1961-ին տեղի ունեցավ Ադոլֆ Էյխմանի դատավարությունը։ Նախկին նացիստը եղել է Հոլոքոստի գլխավոր կազմակերպիչներից մեկը։ Ռազմական հանցագործությունների համար կախաղան է բարձրացվել 1962թ.։

1814 թ
Նապոլեոնը ստորագրում է գահից հրաժարվելը Ֆոնտենբլոյում, 1814 թվականին:

Բնակչության աճը շատ մեծ ազդեցություն կարող է թողնել էկոլոգիական խնդիրների վրա:
Մենք դասարանում հերթականությամբ առանձնացրեցինք 10 խնդիրներ, որոնք կսրանան բնակչության աճից, դրանք են՝

1. Խմելու ջուր
2. Սնունդ
3. Օդի աղտոտում
4. Ռեսուրս
5. Կլիմա
6. Հողի որակ
7. Աղտոտում
8. Անտառներ
9. Կենսաբազմազանություն
10. Աղետներ

Սակայն ես կարծում եմ, որ ճիշտ հերթականությունը այսպես է՝

1. Խմելու ջուր
2. Սնունդ
3. Ռեսուրս
4. Օդի աղտոտում
5. Անտառներ
6. Կլիմա
7. Աղտոտում
8. Հողի որակ
9. Կենսաբազմազանություն
10. Աղետներ

Խմելու ջուր

Քանի որ ավելի շատ մարդիկ են բնակվում տարածքներում, ջրի ընդհանուր պահանջարկը մեծանում է: Սա ներառում է ոչ միայն խմելու ջուր, այլև սանիտարական, հիգիենայի և կենցաղային ամենօրյա կարիքների համար նախատեսված ջուր: Արդյունքում ջրամատակարարումը կարող է լարված լինել, հատկապես քաղցրահամ ջրի սահմանափակ ռեսուրսներով շրջաններում:

Սնունդ

Աճող մարդկային պոպուլյացիան պահանջում է սննդի արտադրության ավելացում: Ֆերմերները փորձում են բավարարել այդ պահանջարկը ինտենսիվ հողագործությամբ՝ օգտագործելով պարարտանյութեր և թունաքիմիկատներ, որոնք ազդում են շրջակա միջավայրի վրա:

Ռեսուրս

Մարդկային բնակչության աճը մեծացնում է շրջակա միջավայրից ռեսուրսների արդյունահանումը: Այս ռեսուրսները ներառում են հանածո վառելիքներ (նավթ, գազ և ածուխ), հանքանյութեր, ծառեր, ջուր և վայրի բնություն, հատկապես օվկիանոսներում:

Օդի աղտոտում

Բնակչության մակարդակի աճը հանգեցնում է ռեսուրսների սպառման ավելացմանը, ինչը հանգեցնում է ջերմոցային գազերի ավելի մեծ արտանետումների: Սա նպաստում է կլիմայի փոփոխությանը և կարող է կործանարար ազդեցություն ունենալ շրջակա միջավայրի վրա:

Անտառներ

Բնակչության աճը հանգեցնում է անտառահատումների և շրջակա միջավայրի դեգրադացիայի աճին, քանի որ ավելի շատ հող և ռեսուրսներ են սպառվում գյուղատնտեսության, քաղաքաշինության և արդյունաբերության կարիքների համար:

Կլիմա

Աշխարհի բնակչության աճի հետ մեկտեղ ավելանում է նաև սննդի պահանջարկը: Այս պահանջարկը բավարարելու համար գյուղատնտեսության զարգացումը լայնածավալ անտառահատումների պատճառ է դարձել: Փոքրացող անտառները չեն կարողանում հակազդել ածխածնի արտանետումների աճի հետևանքներին, ինչը հանգեցնում է ջերմաստիճանի բարձրացման:

Աղտոտում

Քանի որ ավելի շատ մարդիկ սպառում են ռեսուրսները, նրանք ստեղծում են թափոններ և աղտոտվածություն, որը կարող է քայքայել շրջակա միջավայրը:

Հողի որակ

Բնակչության ընդլայնման հետևանքներից է պարենային պահանջարկի աճը, որը ճնշում է հողի, ջրի և էներգիայի վրա: Դա հանգեցնում է ավելի շատ քիմիական պարարտանյութերի և թունաքիմիկատների օգտագործման, ինչը, ի վերջո, հանգեցնում է հողի քայքայման:

Կենսաբազմազանություն

Կենսաբազմազանությունը կամ մեր մոլորակի բոլոր կենդանի արարածների բազմազանությունը վերջին տարիներին տագնապալի տեմպերով նվազում է, հիմնականում մարդկային գործունեության պատճառով, ինչպիսիք են հողօգտագործման փոփոխությունները, աղտոտումը և կլիմայի փոփոխությունը:

Աղետներ

Բնակչության աճը կարող է անուղղակիորեն աղետներ առաջացնել՝ նպաստելով շրջակա միջավայրի դեգրադացմանը, ինչպիսիք են անտառահատումները, հողի էրոզիան և կլիմայի փոփոխությունը, ինչը կարող է հանգեցնել բնական աղետների, ինչպիսիք են ջրհեղեղները, սողանքները և ավելի ծանր եղանակային իրադարձությունները:

Գետի հոսանքի ուղղությամբ շոգենավն անցավ 80կմ և անմիջապես վերադարձավ՝ անմողջ ուղեվորության վրա ծախսելով 9 ժամ: Նավակի սեփական արագությունը 18կմ/ժ է:

Գետի հոսանքի արագությունը — x

(18+x)5 = (18-x)4

90+5x = 72+4x

5x+4x = 90-72

9x = 18

x = 2

Խաչքարերը բարդ քարե սյուներ են, որոնք հայտնաբերված են Հայաստանում և աշխարհի հայ համայնքներում, ծառայում են որպես պաշտամունքի և հիշատակի կենտրոններ՝ երկրային և աստվածային տիրույթների միջև: Մինչև 1,5 մետր բարձրությամբ յուրաքանչյուր խաչքար իր կենտրոնում ունենում է մանրակրկիտ մշակված խաչ, որի կողքին կարելի է նկատել հավերժության արև կամ անիվ՝ ուղեկցվող վեգետատիվ-երկրաչափական մոտիվներով, սրբերի և կենդանիների փորագրություններով։

Այն պխատրաստված է տեղական ծագման քարից և ավանդական գործիքների միջոցով, ինչպիսիք են սայրը, ձողը և մուրճը: Խաչքարերը ենթարկվում են փորագրման, հարթեցման և ներկման տքնաջան գործընթացի: Այս մանրակրկիտ վարպետությունը թաթախված է ավանդույթներով և ավարտվում է հանդիսավոր կրոնական արարողությամբ, որտեղ խաչքարը օծվում և օրհնվում է, որը, ենթադրվում է, իր մեջ ներծծում է աստվածային զորություններ:

Պաշտպանության, հաղթանակի և հարատևության օրհնություններով օժտված յուրաքանչյուր խաչքար յուրահատուկ հոգևոր նշանակություն ունի։ Ավելի քան 50,000 տարատեսակներով, որոնցից յուրաքանչյուրը կրում է անհատական նախշեր և ընտանեկան ավանդույթներ, խաչքարերը թանկարժեք ժառանգներ են, որոնք փոխանցվել են սերնդեսերունդ կամ ուսուցանվել վարպետից աշակերտ: Այս ավանդույթը նշում է և՛ ժառանգությունը, և՛ նորարարությունը՝ պահպանելով հնագույն տեխնիկան՝ միաժամանակ ընդգրկելով տարածաշրջանային բազմազանությունն ու գեղարվեստական արտահայտությունը:

Աղբյուր

Հայկական ոսկերչությունն իր հնագույն արմատներով և զարգացող արհեստագործությամբ վկայում է ազգի հարուստ ժառանգության և ավանդույթներին անսասան նվիրվածության մասին: Հին ժամանակներից ի վեր և՛ տղամարդիկ, և՛ կանայք իրենց զարդարում էին նրբագեղ զարդերով, ոչ միայն որպես աքսեսուարներ, այլ որպես մշակութային ինքնության և հոգևոր նշանակության հզոր խորհրդանիշներ: Յուրաքանչյուր զարդ, որը պատրաստված է մետաղներից և զարդարված թանկարժեք քարերով, իր հետ կրում է ավանդույթների և սիմվոլիզմի ժառանգություն, որը փոխանցվել է սերնդեսերունդ որպես նվիրական ժառանգություն:

Հետաքրքիր է, որ այս զարդանախշերը հայ հասարակության մեջ ծառայում էին բազմաբնույթ դերեր՝ արտացոլելով սոցիալական կարգավիճակը, գենդերային դերերը և ծիսական նշանակությունը: Օրինակ՝ տղամարդկանց մոտ արծաթե և ոսկե գոտիները նշանակում էին համապատասխանաբար առնականություն և բարգավաճում: Զմրուխտներով, փիրուզով, մարգարիտներով և խորհրդանշական նռան քարերով զարդերը հայկական ավանդական հագուստի անբաժանելի մասն էին, որը հայտնի է որպես «Տարազ», որը հաճախ փոխանակվում էր որպես հարսանեկան նվեր՝ խորհրդանշելով ընտանեկան կապերն ու բարգավաճումը:

Հայկական ոսկերչության մեջ ներկառուցված սիմվոլիկան նույնքան գրավիչ է, որի յուրաքանչյուր մոտիվն ու զարդը խորը մշակութային իմաստներ են կրում: Օրինակ, նուռը, որը հայ դիցաբանության մեջ ամենուրեք պտղաբերության և առատության խորհրդանիշն է, զարդարում է ժամանակակից բազմաթիվ նմուշներ՝ նշելով անհատականությունն ու ժառանգությունը: Նմանապես, հավերժական մոտիվը, որը համատարած է հնագույն խաչքարերում և ժամանակակից զարդերում, մարմնավորում է հայ ժողովրդի հավերժական ոգին` խորհրդանշելով նրա մնայուն ինքնությունն ու ժառանգությունը:

Ըստ էության, հայկական զարդերը զուտ զարդարանքից ավելի են՝ ծառայելով որպես անցյալի հետ շոշափելի կապ և մշակութային հպարտության վառ արտահայտություն: Իր բարդ ձևավորումների և հավերժական սիմվոլիզմի միջոցով այն շարունակում է գերել սրտերն ու մտքերը՝ պահպանելով հայկական ժառանգության էությունը գալիք սերունդների համար:

Աղբյուր