504 Essential Words Word Review 1 slides 24-25 , ex-es A B C D E

A. In each of the parentheses below you will find two of the new vocabulary words. Pick the one that fits better. Remember, the sentences should make good sense.

1. It was a typical day in July, hot and sticky.
2. I could tell that Matt was coming because I knew his blend of tobacco.
3. Please realize that if you try to climb the icy mountain peril awaits you.
4. The mechanic detected an oil leak in the engine.
5. How could you neglect paying the rent?
6. Felix made a sinister remark that sent chills up and down my spine.
7. Many questions had to be answered before Mrs. Soto could qualify for the job.
8. I am unaccustomed to receiving gifts from people I don’t know very well.
9. Factory-made goods are plentiful, but farm products are scarce.
10. When he got to the jail, the people in charge tried to reform him.

B. Opposites. In Column I are ten words taught in Lessons 1-6. Match them correctly with their opposite meanings, which you will find in Column II.

Column I — approach, expensive, visible, popular, vacant, keen, descend, humid, vanish, essential

Column II — unseen, filled, hated, dull, dry, be seen, leave, not needed, climb, cheap

approach — leave, expensive — cheap, visible — unseen, popular — hated, vacant — filled, keen — dull, descend — climb, humid — dry, vanish — be seen, essential — not needed

C. Which of the vocabulary choices in parentheses fits best in these newspaper headlines?

1. Sailors Abandon Sinking Ship
2. Congress Votes to Raise Minimum Wage
3. Dense Fog Covers Bay Area
4. Undif Parents Arrested for Child Neglect
5. Escaped Conflict Continues to Evade Police
6. College Campus Quiet After Demonstration
7. Mayor Takes Oath of Office on Steps of City Hall
8. Rescuers Descend into Mine to Find Lost Workers
9. New Apartment House to Rise on Vacant Land
10. Poll to Predict Outcome of Election

D. From the list of words below choose the word that means:

1. in large amounts as well as less costly — wholesale
2. an evil doer, but originally meant someone who lived on a farm — villain
3. more than half as well as the legal age at which persons can manage their affairs — majority
4. search or investigate either by means of an instrument or simply by questioning — probe
5. cheat and also deprive someone of rights or property — defraud
6. give up on a plan as well as neglect one’s post — abandon
7. gather (data) or just get together — assemble
8. reject and also expel — eliminate
9. leaving out little or nothing and is related to the word for “understanding” — comprehensive
10. skill in dealing with people as well as a fine touch or cleverness — tact

E. Letter of Complaint. The following business letter uses 10 words that appeared in Lessons 1-6. Fill in the blanks with those words, selected from the group below:

1 — annual, 2 — enormous, 3 — detected, 4 — defects, 5 — hardship, 6 — expensive, 7 — wholesale, 8 — employees, 9 — neglected, 10 — essential

Հարցեր.

1. Ի՞նչ քաղաքականություն էր վարում Հռոմը Արտաշեսյան արքայատոհմի վերացումից հետո: Ներկայացրե՛ք Հայաստանի ներքաղաքական իրադրությունը դրածո թագավորների օրոք:

Որոշ ժամանակ Արտաշեսյան արքայատոհմի անկումից հետո Մեծ Հայքը կառավարվում էր Հռոմի կողմից՝ նրանք փորձում էին Հայաստանը միացնել Ատրպատականին: Շատ դրածո թագավորներ էին եկել կառավարության Հռոմից, բայց նրանց բոլորին հայ ժողովուրդը սպանում էր և վտարում երկրից: Այդ պատճառով Հռոմի կողմից հետո որոշվեց այլևս փորձեր չանել կառավարելու Հայաստանը:

2. Ինչ՞ու հայոց ավագանին ընտրեց պարթևամետ քաղաքականություն: Արդյո՞ք ճիշտ ընտրություն էր դա:

Այդ ժամանակահատվածում Հայաստանին անընդհատ ճնշում էին հռոմեացի կառավարողները, այդ պատճառով, երբ Պարթևստանի Վաղարշ I Արշակունին առաջարկում է իր երկրից թագավոր ուղարկել և հաշտվել, հայերը համաձայնվում են: Այդպես վտարվեց ևս մեկ հռոմեացի կառավարող:

3. Ինչպե՞ս արձագանքեց Հռոմը Հայաստանում տեղի ունեցած գահակալական փոփոխությանը:

Հայաստանում տեղի ունեցող իրադարձությունները Հռոմում դիտվեցին որպես կայսրության՝ Արևելքում վարած քաղաքականության խոշոր անհաջողություն:

4. Ներկայացրե՛ք տասնամյա պատերազմի ընթացքը: Արդարացվա՞ծ էր արդյոք Արտաշատի ավերումը Հռոմեացիների կողմից:

Պարտություն կրելուց հետո Ներոն կայսրը ուղարկում է Հայաստան Կորբուլոն զորավարին: Հայաստանում արդեն դառնում է շատ վտանգավոր, հռոնմեական զորքերը ջախջախում էին հայ ժողովուրդը, ամրոցներ և քաղաքներ էին քանդում, որոնց մեջ մտնում էր Արտաշատը, իսկ Տրդատ թագավորը փախչում է Ատրպատական՝ քիչ զորք ունենալու պատճառով: Բայց հետո օգնության է գալիս Վաղարշ թագավորը, նաև զորք տալով Տրդատին: Մարտում հռոմեացիները մեծ պարտություն են կրում: Դրանից հետո Ներոն կայսրը հրավիրում է Տրդատին և Վաղարշին Հռոմ, որտեղ նրանք հաշտվում են:

Ծանոթացե՛ք այս հոդվածի հետ

Հղում

Դուրս բերե’ք այն հայտնագործություններից մեկը, որոնք կարծում եք ամենից կարևորն է եղել մարդկության պատմության մեջ

Թերթեր

Ամենօրյա պապիրուսային թերթ՝ «Ակտա Դիուրնա» (Ամենօրյա իրադարձություններ), տարածվում էր Հռոմում և Բաղնիքների շրջակայքում։ Նրա կարգախոսն էր՝ «Հրապարակել և տարածել»։ Հավանաբար դրանց պատրաստության համար օգտագործվում էին ցածր կարգի սաիթական կամ տենոտիկ պապիրուսներ, քանի որ երբևէ չեն հայտնաբերվել Acta Diurna-ի ոչ մի գրություն:

Հասարակական վայրերում ամեն օր փակցվել են օրվա լուրերով սպիտակեցված տախտակներ։ Acta Diurna-ն հռոմեացիներին ակտուալ էր պահում հետաքրքրություն ներկայացնող իրադարձությունների վերաբերյալ՝ հարսանիքներ, ծնունդներ, մահեր, հանցագործություններ, դատավարություններ, գանձարաններում գումարներ, հացահատիկի մատակարարման ծախսեր, կայսերական ընտանիքում տեղաշարժեր և իրադարձություններ: Հարուստների և հայտնիների սիրողական արկածներ, գլադիատորական իրադարձություններ, ռազմական և քաղաքական նորություններ, ինչպես նաև մարդկային հետաքրքրության որոշ պատմություններ և աստղագիտական ընթերցումներ:

Երբ Հուլիոս Կեսարը հյուպատոս էր մ.թ.ա. 59 թվականին, նա հրամայեց փակցել Acta Diurna-ն շուկաներում, տաճարների դռներին և բոլոր հասարակական վայրերում: Քանի որ օրաթերթից ոչ մի կտոր գոյություն չունի, թերթի և հռոմեացիների, քրիստոնյաների և բարբարոսների շրջանում դրա հանրաճանաչության մասին մենք գիտենք միայն հին գրողների միջոցով: Ընթերցելով Տակիտուսի միջոցով մենք իմանում ենք, որ թերթը առաքիչով տեղափոխվում էր Հռոմի հսկայական կայսրությունում և անհամբերությամբ ընթերցվում էր Հռոմից ստացվող ընթացիկ նորությունների համար:

Acta Diurna-ն շարունակում էր հրատարակվել դարեր շարունակ, ընդհուպ մինչև կայսրության նստավայրը տեղափոխվեց Կոստանդնուպոլիս: Դժվար է պատկերացնել ավելի կարևոր հայտնաբերում հռոմեական կյանքում, քան այս մեկը:

Աղբյուր՝ 1

Ընտրե՛ք Հռոմեական հանրապետության որևէ քաղաքական կամ ռազմական գործիչին և ձեր բլոգում գրե՛ք նրա մասին հետաքրքրաշարժ նյութ:

Կայսր Վեսպասիանոսի իշխանությունը տևել է մ.թ. 69-ից մինչև 79 թվականը: Մինչ իր համբարձումը նա ունեցել է ուշագրավ ռազմական կարիերա՝ ներառյալ հռոմեական զորքերի հրամանատարությունը Բրիտանիայում: 68 թվականին նա առանցքային դեր խաղաց Ներոնի մահից հետո Հռոմում կայունությունը վերականգնելու և Ֆլավյանների դինաստիայի հաստատման գործում, որը ներառում էր Տիտոսը և Դոմիցիան։

Վաղ կյանք և կարիերա

Վեսպասիանոսը, որը ծնվել է մ.թ. 9-ի նոյեմբերին Իտալիայի Ֆալակրինայում, սերում էր ոչ այնքան հայտնի ընտանիքից: Նրա հայրը Փոքր Ասիայում աշխատում էր որպես հարկահավաք և բանկիր, իսկ մայրը սերում էր հարգված տոհմից։

Վեսպասյանի մանկությունն ու վաղ կրթությունը մնում են համեմատաբար չփաստաթղթավորված: Նա ոգեշնչվել է իր ավագ եղբորից՝ Տիտոս Ֆլավիուս Սաբինուսից, ով հաստատվել էր հռոմեական քաղաքականության մեջ և ռազմական հրամանատարություն էր ստացել Դանուբի շրջանում։

39 թվականին Վեսպասիանոսն ամուսնացավ Դոմիտիլլա Ավագի հետ՝ հարուստ ընտանիքից մի կնոջ, և նրանք միասին ունեցան երկու որդի, որոնք հետագայում կայսրեր կդառնան՝ Տիտոսը և Դոմիցիան։

Հետևելով իր ավագ եղբոր օրինակին՝ Վեսպասիանոսը սկսեց իր զինվորական գործունեությունը մ.թ. 36 թվականին՝ որպես ռազմական տրիբուն Թրակիայում, Հունաստանից հյուսիս, Դրուսոս կայսեր օրոք: Նա արագորեն ձեռք բերեց հմուտ հրամանատարի համբավ: Մ.թ. 37-ին նա դարձավ քվեստոր Կրետեում և Կիրենեում, էդիլ՝ մ.թ. 39-ին և պրետոր՝ մ.թ. 40-ին: Նրա քաղաքական նվաճումները գրավեցին Կալիգուլա կայսրի ուշադրությունը:

Առաջին ռազմական հրամանները

43 թվականին Կլավդիոս կայսրը սկսեց լայնածավալ ներխուժում Բրիտանիա, որտեղ Վեսպասիանոսի գերմանական լեգեոնը վճռորոշ դեր խաղաց՝ նրան վաստակելով վստահելի առաջնորդի համբավ: Նրան ի վերջո վստահեցին հարավարևմտյան Բրիտանիայի ուժերի հրամանատարությունը: Այնուամենայնիվ, ինտենսիվ պատերազմը վիրավորեց Վեսպասիանոսին, և մ.թ. 50-ին նա վերադարձավ Հռոմ՝ քաղաքական կարիերա սկսելու։

Քաղաքական կարիերա

Մ.թ. 51-ին Վեսպասիանոսի ռազմական համբավը և ժողովրդականությունը նրան շնորհեցին հյուպատոսի պաշտոնը: Այնուամենայնիվ, երբ Ներոնը կայսր դարձավ, դա նշանակեց, որ Վեսպասիանոսը չէր կարող այլ քաղաքական դեր ունենալ ավելի քան մեկ տասնամյակ:

63 թվականին Վեսպասիանոսը նշանակվեց Աֆրիկայի պրոկոնսուլարիսի (ժամանակակից Թունիս) կառավարիչ։ Նման դերերում գտնվող հռոմեացի քաղաքական գործիչների մեծ մասը կոռուպցիայի միջոցով անձնական հարստություն էր փնտրում, սակայն Վեսպասիանոսը այլ մոտեցում ցուցաբերեց: Նա առաջնահերթություն է տվել հարկաբյուջետային պատասխանատվությանը՝ որպես արդյունավետ ադմինիստրատորի ճանաչում՝ բարեփոխելով հարկային համակարգը և բարելավելով մարզի ենթակառուցվածքները:

Չորս կայսրերի տարի

68 թվականին Ներոնը ինքնասպան եղավ, ինչը հանգեցրեց իշխանության համար պայքարի հզոր գեներալների միջև, թե ով է լինելու հաջորդ կայսրը։

«Չորս կայսրերի տարին» սկսվեց նրանով, որ Գալբան կարճ ժամանակ կառավարեց Հռոմը: Վեսպասիանոսը, հավատարմություն ցույց տալով Գալբային, իր որդուն՝ Տիտոսին, ուղարկեց Հռոմ մ.թ. 68-ի վերջին: Այնուամենայնիվ, Տիտոսը իմացավ Գալբայի սպանության և Օթոյի վերելքի մասին իր ճանապարհորդության ընթացքում: Ավելի ուշ Օթոն պաշտոնանկ արվեց Գերմանիայի նահանգապետ Վիտելիուսի կողմից։ Տիտոսը վերադարձավ Հրեաստան՝ տեղեկացնելու Վեսպասիանոսին, որն այնուհետև որոշեց արշավել դեպի Հռոմ։

Վեսպասիանոսը Տիտոսին թողեց հուդայական արշավի ղեկավարը և ետ կանչեց իր բանակի մի մասը Իտալիա՝ ժամանելով Հռոմ մ.թ. 69թ.-ին: Վեսպասիանոսի զորքերը Վիտելիուսին հանեցին կայսերական պալատից, մահապատժի ենթարկեցին և նրա մարմինը գցեցին Տիբեր գետ:

Հետևաբար, մ.թ. 69-ի դեկտեմբերին Վեսպասիանոսը դարձավ կայսր՝ հիմնելով Ֆլավյանների դինաստիան։

Կայսրություն

Որպես կայսր Վեսպասիանոսի առաջին խնդիրը կայսրության կայունացումն էր Ներոնի գահակալության և Չորս կայսրերի տարուց հետո։

Նա դա արեց՝ զորացնելով բանակը, բարեփոխելով հարկային համակարգը, բարելավելով հարաբերությունները գավառների հետ։ Նա նաև սկսեց շինարարությունը մի շարք հասարակական աշխատանքների նախագծերի վրա, ներառյալ Կոլիզեյը:

Վեսպասիանոսը, որպես կայսր, բախվեց զգալի մարտահրավերների, այդ թվում՝ դադարեցրեց հրեական ապստամբությունը, որին հասավ նրա որդի Տիտոսը՝ գրավելով Երուսաղեմը մ.թ. 70 թվականին: Չնայած իր ժողովրդականությանը իր տասնամյա կառավարման ընթացքում՝ Վեսպասիանոսը քննադատության էր ենթարկվում հին հեղինակների կողմից՝ խնայողություն ցուցաբերելու համար՝ հավանաբար որպես ապագա ֆինանսական մարտահրավերների դեմ նախազգուշական միջոց:

Մահ և ժառանգություն

Մ.թ. 79-ին Վեսպասիանոսը հիվանդացավ տենդով Ապուլիա կատարած ճանապարհորդության ժամանակ և մահացավ Aquae Cutiliae-ում ճանապարհին: Նրա վերջին խոսքերն էին. «Օ՜, սիրելիս, ես կարծում եմ, որ ես աստված եմ դառնում»: Վեսպասիանոսը մահացավ բնական մահով վաթսունինը տարեկանում և նրան հաջորդեց նրա որդին՝ Տիտոսը։

Վեսպասիանոսի իշխանությունը Ներոնի խռովությունից հետո բերեց կայունություն և բարգավաճում, ինչը նրան դարձրեց հռչակավոր կառավարիչ և շինարար, որը տևական ազդեցություն ունեցավ Հռոմի վրա: Նրա մահից հետո Սենատը նրան աստվածացրեց, և նրա հիշատակը հարգվեց հանրային արձանների, մետաղադրամների և տարբեր հասարակական նախագծերի միջոցով, ներառյալ Կոլիզեյը:

Աղբյուր՝ 1

Պատմության առաջադրանքների փաթեթ

1. Ընթերցե՛ք բոլոր հնարավոր նյութերը՝ <<Հելլենիզմ>> թեմայի վերաբերյալ։
2. Կատարե՛ք նախագծային աշխատանք՝ <<Հելլենիզմ>> թեմայի շուրջ։

Հելլենիզմ

Հելլենիզմը վերաբերում է հունական մշակույթի, լեզվի և գաղափարների տարածմանը և ազդեցությանը այլ հասարակությունների և տարածաշրջանների վրա՝ հիմնականում մ.թ.ա. 4-րդ դարում Ալեքսանդր Մակեդոնացու նվաճումների ժամանակ և դրանից հետո։ Այն ներառում է մշակութային, փիլիսոփայական և գեղարվեստական տարրերի լայն շրջանակ՝ կապված Հին Հունաստանի հետ:

Հելլենիզմը մեծ ազդեցություն ունեցավ միջերկրածովյան աշխարհի վրա և նրա սահմաններից դուրս, քանի որ հունարեն լեզուն, արվեստը, փիլիսոփայությունը և վարչական համակարգերը ընդունվեցին և հարմարեցվեցին տարբեր մշակույթների կողմից, հատկապես այն տարածքներում, որոնք անցել են Ալեքսանդրի տիրապետության տակ, իսկ ավելի ուշ՝ հելլենիստական թագավորությունները, որոնք առաջացել են նրա մահից հետո:

Հելլենիզմը իր մեջ ներառում էր՝ հունական լեզուն, արվեստը, ժարտարապետությունը, փիլիսոփայությունը, գրականությունը, գիտությունը, մաթեմատիկան, կրոնը և այլն:

• Հունարենը դարձել էր շատ տարածված լեզու հաղորդակցությունը և կրթությունը շատ տարածաշրջաններում՝ նպաստելով մշակութային փոխանակմանը և այն դարձնելով Արևելյան Միջերկրական ծովի լեզուն:

• Հելլենիստական արվեստն ու ճարտարապետությունը, որոնք բնութագրվում են ռեալիզմով և կենտրոնացած մարդու արտահայտման և հույզերի վրա, մնայուն ազդեցություն թողեցին հետագա դարաշրջանների արվեստի վրա:

• Հունական նվաճումները գիտության և մաթեմատիկայի բնագավառում ազդեցին ավելի ուշ գիտական մտքի վրա, և նշանակալի գործիչներ, ինչպիսիք են Էվկլիդեսը և Արքիմեդը, նշանակալի ներդրում ունեցան:

• Հունական գրականությունը, ներառյալ Հոմերոսի գործերը, Էսքիլեսի, Սոֆոկլեսի և Եվրիպիդեսի ողբերգությունները և Արիստոֆանեսի կատակերգությունները, շարունակեցին ուսումնասիրվել և հարգվել հելլենիստական աշխարհում։

• Հելլենիստական փիլիսոփայությունը, որը մշակվել է այնպիսի փիլիսոփաների կողմից, ինչպիսիք են ստոյիկները, էպիկուրյանները և սկեպտիկները, նշանակալի դեր խաղաց հետագա փիլիսոփայական ավանդույթների ձևավորման գործում:

• Հունական աստվածները և կրոնական սովորույթները ազդել են հելլենիստական ազդեցության տակ գտնվող շրջանների կրոնական հավատալիքների և ծեսերի վրա:

Հելլենիզմը արևմտյան քաղաքակրթության զարգացման պատմական ֆոնի էական մասն է, և նրա ժառանգությունը կարելի է տեսնել ժամանակակից մշակույթի և մտքի տարբեր ասպեկտներում:

Կենսաբանության ընտրության խմբով մենք կատարել ենք փորձ ագար֊ագարով։

Անհրաժեշտ նյութեր` ագար֊ագարի փոշի, անոթ, սպիրտայրոց, կշեռք, պետրիի թաս և այլն։

Ագար֊ագարը պետք է օգտագործել մոտ 25 մլ 100 մմ ափսեի համար: Այդ նյութը դոնդողաձև է և օգտագործվում է փորձերի համար, քանի որ այն ստեղծում է լավ միջավայր, որպեսզի բակտերիաները և սնկերը զարգանան։ Այդ պատճառով փորձը կատարելուց մի քանի օր հետո կարելի է տեսնել զարգացած և բազմացած շատ բակտերիաներ։

Փորձ

Սկզբից մենք վերցրեցինք անոթ, մեջը լցրեցինք ագար֊ագարի փոշին, իսկ վրայից ավելացրեցինք ջուր։ Դրանից հետո սպիրտայրոցը վառեցինք և վերևից տեղադրեցինք մեր խառնուրդը։ Պահում ենք կրակի վրա այնքան, մինչև ագար֊ագարը պնդանա։ Ապա վերցնում ենք պետրիի թասեր և լցնում հեղուկը դրանց մեջ։ Պնդանալուց հետո մենք ագար֊ագարի վրա թողեցինք տարբեր առարկաների նմուշները։ Մի քանի օր այդպես մնալուց հետո արդեն կարելի է տեսնել բազմացած մանրէները։

Մենք վերցրել էինք նմուշներ տարբեր առարկաներից` հեռախոսից, մետաղադրամից, թևնոցից և մատանուց, ինչպես նաև մեր մատներից, ստուգելու համար մանրէների տեսակները և քանակը։ Մատների նմուշների համար մենք սկզբից ագար֊ագարին կպցրեցինք մեր չլվացված ձեռքերը, իսկ հետո լվացված։ Տարբերությունը շատ մեծ էր։

Արդյունք

Փորձի արդյունքում մենք նկատեցինք, որ ամենաաղտոտված նմուշները մենք ստացել էինք մետաղադրամից և հեռախոսից։ Փորձից կարելի է անել հետևություն, որ իրոք օճառի սպանում է մանրէների մեծ մասին և հաճախ է պետք լվացվել։

Destination B2 slide 34, A, B
Navigate slide 144 ex-es 1,2

A. If a word or phrase in bold is correct, put a tick. If it is incorrect, rewrite it correctly on the line, including all possibilities.

1. The universe is going to continue to expand for billions of years.
   The universe will continue to expand for billions of years.
2. Look out! You will hit the car in front!
   Look out! You are going to hit the car in front!
3. I’m going to do the washing-up tonight, if you like. ✓
4. Do you think that, in the future, people will live to be hundreds of years old? ✓
5. Will I carry some of those bags for you, or can you manage?
   Shall I carry some of those bags for you, or can you manage?
6. I know! I’m going to have a barbecue on my birthday!
   I know! I’ll have a barbecue on my birthday!
7. Are you going to just hold this door open for me for a minute? Thanks a lot!
   Will you just hold this door open for me for a minute? Thanks a lot!
8. We’ve decided we will try that new restaurant after the pray tomorrow night. ✓
9. We’re going to fly to Jamaica in the summer. ✓
10. Shall we invite Tony and Tim round tonight? ✓
11. Are we going to invite Tony and Tim round tonight? ✓
12. Will you go to Jason’s party next Saturday?
    Are you going to go to Jason’s party next Saturday?

B. Circle the correct word or phrase. If both options are correct, circle both.

1. We aren’t/We’re not going to miss the train, are we?
2. I think I’m going to do/I’m doing really badly in English test tomorrow.
3. Josh is going to sing/is singing a song in the school talent contest next week.
4. I’m going to buy/buying a big yacht if I can when I’m older.
5. Sports Day is going to be/being held on the last day of term.
6. Does/will the concert on Thursday last more than two hours?
7. Are they going to broadcast/Will they broadcast the music awards live tomorrow night?
8. Do they broadcast/Are they broadcasting the music awards live tomorrow night?
9. According to the timetable, the train for Oxford leaves/is leaving at 10.15.
10. Does the restaurant open/Is the restaurant opening next Sunday?

1. Put the words in the right order to make sentences.

1. Global warming is likely to continue for several hundred years.
2. In the future, humans might be able to communicate with animals.
3. One day, humans will possibly colonize the planet Mars.
4. We will probably spend more and more time in front of computer screens.
5. We are unlikely to ever make contact with aliens.
6. In the future, humans will spend most of their time inside buildings.
7. Humans probably won’t ever live to be two hundred years old.

2. Rewrite the sentences using the words in brackets.

1. They are unlikely to arrive in time.
2. Cities in the future will probably have more green spaces.
3. That unemployment is likely to continue rising.
4. The ice caps probably won’t melt completely.
5. It may rain later.
6. It’s unlikely that I will finish my report before friday.
7. If United Nations forecasts are correct, by 2050 the global population is likely to be between nine and ten billion.

Որպես քննարկման, գրախոսման թեմաներ՝ Վանոյի մտքերից․

1․ Հիասթափվելու համար էլ, ի դեպ, արիություն է պետք: Արիություն նաև քո՛ մեջ փնտրելու կրկնվող հույսերի կրկնվող կործանման պատճառը:

2․ Հնարավոր է անգամ, որ երբ մահը մոտ լինի, ապրելու սովորույթը թույլ չի տալու կռահել այդ մասին:

3․ Ես երբեք ռոմանտիկ չեմ եղել, եւ ինձ համար ռոմանտիզմն երբեք սիրո առարկա չի եղել: Ես կարող եմ համակերպվել ռոմանտիկի հետ միայն այն դեպքում, եթե նա այլ գերորակներ ունենա:

4․ Երբ ուրանում են գլխավորը, մանր բաները շատանում են:

5․ Մարկեսը ասում է՝ «Բազմացե՛ք, կովեր, կյանքը կարճ է»։ Հետեւեք իմաստունի խորհրդին, կերեք ձեր խոտը, կշտացեք ու բազմացեք խելքից դուրս, բայց դուրս մի՛ եկեք ձեր փարախի սահմաններից։ Մի՛ մտեք հայոց լեզվի տաճարը, մի՛ շփոթեք այն ախոռի հետ։

6․ Հայրենիքի, անշուշտ, մեծն է լավը։ Ինչպես եւ վարունգի՝ կանաչը։ Աղջկա՝ կույսը։ Կրծքի՝ երկու հատը։ Ազգի՝ համաշխարհայինը։

7․ Եթե ապրել լինում է գրեթե առանց փողի, ինչու՞ պիտի չապրվեր բոլորովին անփող:

8․ Պարզապես հարկավոր է այլոց շահերի ու խաղերի բախման ոլորտում զգոն մնալ – չխեղճանալ, չմեծամտանալ, մոտիկը թողած հեռուն չվազել, խելացիորեն մեզնից բացի ոչ մեկին չհավատալ, տառացիորեն ոչ մեկի:

9․ Քեզ մի քիչ էլ թաքուն պահի: Բարձր մնա, սիրտդ խալու պես ոտների տակ չփռես:

10․ Դադարը, ժամանակավոր, թե հավերժ, չեն զգում։ Զգում են դադարից վերադառնալը։

11․ Մի կյանքի ընթացքում մարդը հասցնո՞ւմ է փոխվել, թե՞ մակընթացությունն ու տեղատվությունն են ընկալվում որպես փոփոխություն։

12․ Եւ առհասարակ սերը անցողիկ է լինում: Իսկ միակողմանի սերը լինում է ողբերգական:

13․ Լավ մերկությունն էլ այն է, որ մերկանալու էլի տեղ ունի:

14․ Պետք է վայելել այն զգացողությունը, որ այսօր նույն սուրճից ես խմում, ինչ խմել ես տասնհինգ տարի առաջ։ Չի բացառվում, որ վաղուց արդեն դա նույն սուրճը չէ, հնարավոր է, որ համն է արդեն ուրիշ, բայց համի հիշողությունը ասում է՝ նույնն է։

15․ Ճիշտն ասած, մենք էլ ենք մեր հոգու խորքում մեծ Հայրենիք ուզում, ինչպես ամենայն կով, փորի թե մայրական բնազդով, ուզում է ավելի ընդարձակ մարգագետին։ Բայց ի տարբերություն մայրական֊անասնական բնազդով ընդարձակ մարգագետին տենչացող կովի, ի տարբերություն հյութալի առվույտներում անտերությունից ու անվերահսկելիությունից կերկոխով պայթած (դաս չհանդիսացած) կովի, մենք չենք ուզում ազգովի դառնալ այն թերմաշը, որը, հենց կողքից մեկը գոչում է՝ «հրե՛ս խիարը», աղը առած վազում է՝ վրան ցանելու։ Իհարկե, գոնե մեկ անգամ կծելու հույսով։ Բայց ինչո՞ւ սկսեցինք ու վերջացրինք կանաչ խիարի պատմությամբ։ Չէ՞ որ խոսքը Հայրենիքի մասին էր լինելու։

Վանո Սիրադեղյանը ուներ շատ ռեալիստիկ մտածելակերպ: Նա համարում էր, որ ռոմանտիզմը վնասակար է և այն ստիպում է աչք փակել մեծ խնդիրների վրա, ինչի պատճառով նաև ավելանում են փոքր խնդիրները: Ինչքան էլ մարդը ենթագիտակցորեն ձգտի ամենալավին և իդեալականին (օրինակ՝ մեծ հայրենիքին), սակայն ընկնելով այդ հեռու երազանքի հետևից, մոռացվում են կարևոր խնդիրները: Ես նրանից նաև կարդացել եմ «Պարտուսի գերին» և «Սիրելու տարիք» ստեղծագործությունները: Վանո Սիրադեղյանի գրելու ձևը մի քիչ բարդ է ինձ համար, բայց միևնույնն է հետաքրքիր: Ինձ դուր եկած մտքերից են.

«Պարզապես հարկավոր է այլոց շահերի ու խաղերի բախման ոլորտում զգոն մնալ – չխեղճանալ, չմեծամտանալ, մոտիկը թողած հեռուն չվազել, խելացիորեն մեզնից բացի ոչ մեկին չհավատալ, տառացիորեն ոչ մեկի:»

«Դադարը, ժամանակավոր, թե հավերժ, չեն զգում։ Զգում են դադարից վերադառնալը։»

Առանց էլեկտրաէներգիայի ժամանակակից քաղաքակրթությունը չի կարող գոյություն ունենալ: Դա մեզ թանկ արժե. էլեկտրաէներգիա արտադրելու ուղիների մեծ մասն անուղղելի վնաս է հասցնում բնությանը: Բայց դա կարող է փոխվել, եթե օգտագործվեն այլընտրանքային ռեսուրսներ։

Էներգիայի ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա ամենալուրջ խնդիրներից է։
Հիմա սովորաբար օգտագործվող էներգիա ստանալու ձևերը շատ վնասակար նյութեր, ջերմոցային գազեր են արտանետում մթնոլորտ, ինչը, իհարկե, վնասում է մեր օզոնային շերտը, ազդում է ծովերի բաղադրության, բույսերի աճի և զարգացման վրա:

Վերականգնվող էներգիան օգտագործում է էներգիա բնական, անսահմանափակ ռեսուրսներից, ինչպիսիք են հիդրոէլեկտրականությունը, արևը, քամին, երկրաջերմային, կենսազանգվածային և միջուկային էներգիան: Ի տարբերություն հանածո վառելիքի (նավթ, բնական գազ, ածուխ, ուրան), այս աղբյուրները մնում են առատ և կայուն, ինչի շնորհիվ նրանք ստանում են «վերականգնվող» անունը:

1. Արևային էներգիա

Արեգակնային էներգիան հանդիսանում է Երկրի էներգիայի հիմնական աղբյուրը, որը տարեկան ապահովում է տպավորիչ 173 պվատտ, ինչը գերազանցում է համաշխարհային էներգիայի պահանջարկը ավելի քան 10,000 անգամ: Ֆոտովոլտային մոդուլները, որոնք նախատեսված են արևային լույսը էլեկտրական էներգիայի վերածելու համար, առաջարկում են բազմակողմանի կիրառություններ, ինչպիսիք են էլեկտրաէներգիայի արտադրությունը, ջերմային էներգիայի արտադրությունը և համակարգեր, ինչպիսիք են ջրի ջեռուցումն ու օդորակումը: Արդյունավետությունը օպտիմալացնելու համար կարևոր է զգույշ տեղադրումը, իդեալական անկյուններով, նվազագույն ստվերով և արևի ուղու կողմնորոշված մեծ արևային զանգվածներով:

2. Քամու էներգիա

Քամիների էներգիան, որպես կինետիկ ուժ, գտնում է իր օգտագործումը տարբեր կիրառություններում, ինչպիսիք են ջրի պոմպը և որպես օդի սեղմման աղբյուր՝ շնորհիվ իր էական ամպլիտուդության:

Ժամանակակից ալիքային էներգիայի փոխարկիչները վերափոխում են կինետիկ ալիքի էներգիան էլեկտրական էներգիայի՝ նախ ռոտորային մեխանիզմի միջոցով, այնուհետև էլեկտրական էներգիայի:

Ալիքային էներգիայի տեխնոլոգիան վերականգնվող էներգիայի ոլորտում ամենաարագ զարգացող տեխնոլոգիաներից մեկն է, որի համաշխարհային հզորությունը 75 անգամ աճել է՝ 1997 թվականի 7,5 ԳՎտ-ից մինչև 2018 թվականը մոտ 564 ԳՎտ, հիմնականում օվկիանոսներում և ափամերձ տարածքներում:

3. Ջրի էներգիա

Նույնիսկ Հին Եգիպտոսում և Հռոմեական կայսրությունում ջրի էներգիան օգտագործվում էր աշխատանքային մեքենաները, այդ թվում՝ ջրաղացները վարելու համար։ Միջնադարում Եվրոպայում ջրաղացներն օգտագործվում էին սղոցարաններում և ցելյուլոզայի և թղթի գործարաններում: 19-րդ դարի վերջից ջրի էներգիան ակտիվորեն օգտագործվում է էլեկտրաէներգիա արտադրելու համար։

4. Երկրաջերմային էներգիա

Երկրաջերմային էներգիան օգտագործում է Երկրի բնական ջերմությունը՝ էլեկտրաէներգիա արտադրելու համար: Երկրի ստորգետնյա ջերմությունը տաքացնում է վերին շերտերը և գոլորշիացնում ստորգետնյա ջրային ռեսուրսները: Երկրաջերմային ջրամբարները, որոնք հաճախ հանդիպում են մակերեսային տաք աղբյուրների մոտ, առաջարկում են ծախսարդյունավետ էներգիայի աղբյուր, որը մեծ ներդրումներ չի պահանջում: Սա երկրաջերմային էներգիան դարձնում է հատկապես արդյունավետ և մատչելի տարբերակ, հատկապես այն շրջաններում, որտեղ տաք աղբյուրները շատ են:

5. Մակընթացության և հոսքի էներգիա

Մեքենաներն ու մեխանիզմները էներգիան օգտագործելու այլընտրանքային ճանապարհ են ապահովում՝ գեներատորներին մղելով էլեկտրաէներգիա արտադրելու համար: Մասնավորապես, էլեկտրամեխանիկական համակարգերը օգտագործում են հիդրոէներգիա, քամու էներգիան և օվկիանոսի ջերմաստիճանի տատանումները՝ գեներատորները քշելու համար: Ընթացիկ հետազոտությունները շարունակում են ուսումնասիրել հետագա նորարարությունները, և փորձագետներն արդեն կանխատեսել են, որ միայն Եվրոպայի մակընթացային էներգիան կարող է տարեկան ապահովել ավելի քան 280 ՏՎտժ էներգիա, որը համարժեք է Գերմանիայի ընդհանուր էներգիայի սպառման գրեթե կեսին:

Նման շատ ավելի այլընտրանքային ռեսուրսներ կան:

Սպառման ներկա մակարդակում նավթի ու գազի ապացուցված պաշարները մարդկությանը կբավականացնեն 40-45 տարի։ Այս կարճ ժամանակահատվածում մենք պետք է սովորենք անել առանց ավանդական վառելիքի: Սա հատկապես վերաբերում է այն երկրներին, որոնք չունեն սեփական ածխաջրածնային պաշարներ: