Classroom activities 12.04.23

Read the text , write down all the unknown words and in front of each question write/ true, false or not given
The Best Job in the World

Have you ever heard of the Great Barrier Reef? It is the world’s largest coral reef system along the eastern coast of Australia. In February 2009 an extraordinary position was advertised by the Australian Tourism Office. The advertisement ran that the Great Barrier Reef needed a caretaker for half a year. It was for a special person who would look after the Reef.

The job offered a large salary, free accommodation in a luxury villa, and transportation there and around the islands. All expenses would be paid: the winner wouldn’t need to spend any extra money on anything.

The job’s duties were pretty simple. You could only dream of such requirements. First, the person had to speak English and swim well. Second, on the island his responsibility included writing a weekly Internet blog. That’s right, weekly, not even daily! The job description also required the successful applicant to explore the islands of the Great Barrier Reef, swim, make friends with the locals and generally enjoy the tropical climate and lifestyle. A real dream!

Within the first 2 days of the contest, the tourism office received more than seven thousand online applications. All told, 34,000 people of all different nationalities applied. Each made and presented a 60-second video resume. They had to be creative and they were. In the end 16 people were chosen, who flew to Australia for the final selection. The candidates were interviewed and the winner was Ben Southall from the UK.

Ben greatly enjoyed the dream job he had got. He realised that people knew very little about planet earth and its treasures. Living in big cities, they forgot how important the flora and fauna of this world were. Every time Ben went outdoors, he could discover something new. “Every time I dived or went underwater, I forgot about all the troubles above water and concentrated on living in the moment. It was a good way to clean the mind and build respect for the natural world,” Ben said.

Ben’s life on the island was not just fun. It was very busy, busier than most people imagined, and certainly busier than Ben himself had imagined. He worked seven days a week and up to 19 hours a day. The Best Job included travelling to over 60 islands of the Reef almost every day. It was not just looking after the Reef, Ben had a lot of meetings, press conferences and interviews. He was getting a lot of attention all the time and he couldn’t get away from it. That was probably the hardest part of the job.

Moreover, any adventure has a certain degree of risk. Swimming and diving on the Great Barrier Reef was not different. Ben had to deal with whales, sharksand other huge sea creatures. Surprisingly, the most dangerous thing was a small jellyfish about the size of a little finger. It’s considered to be extremely poisonous and Ben was stung by it. He had to spend a couple of days in hospital but luckily recovered after a course of antibiotics.

Ben often says that the project has taught him a few valuable lessons. Working with the Internet is one of those jobs you can do 24 hours a day. Ben realized it was hard to separate life and work, but this he had to do it. He also said: “I’ve learned that we get one life on earth so we have to use it. There’ll always be other countries to visit, other people to meet and other adventures to meet. This is what I wish to do. I’m planning to go to Asia in a few years’ time”.

1. The Australian Tourism Office employs a new caretaker twice a year. True
2 There was no Internet on the islands of the Great Barrier Reef. False
3 People from different countries applied for the job. True
4 While working as a caretaker Ben Southall had lots of free time. False
5 To do his job Ben Southall had to communicate with journalists. True
6 Ben Southall was taken to hospital after a shark attack. False
7 Ben Southall was a good swimmer. True
8. Ben Southall is going to make a film about his work on the islands. Not given

Հայոց լեզու Դասարանական աշխատանք 12.04.2023

1. Վաղեմի, հեռավոր, լերկ, կորովի, զարդարուն, լեփ-լեցուն, գեղանի, նոր, մերձավոր, անզոր, տգեղ, դատարկ, ժպրիհ, անպաճուճ։

Վաղեմի — նոր
Հեռավոր — մերձավոր
Լերկ —
Կորովի — անզոր
Զարդարուն — անպաճույճ
Լեփ-լեցուն — դատարկ
Գեղանի — տգեղ
Ժպիրհ —

2. Պղտոր, բղջախոհ, մեծամիտ, փոթկոտ, սեղմ, համեստ, ականակիտ, փորձառու, համերաշխ, լուսաբաղձ, ծանրաշարժ, ծավալուն, պառակտված, անվարժ։

Պղտոր — ականակիտ
Բղջախոհ —
Մեծամիտ — համեստ
Փութկոտ —
Սեղմ — ծավալուն
Փորձառու — անվարժ
Համերաշխ — պառակտված
Լուսաբաղձ —
Ծանրաշարժ —

3. Տնանկ, հակիրճ, փափուկ, ձեռնտու, ընդարձակ, զարդարուն, անուժ, կարծր, անշահավետ, զորեղ, իրազեկ, անտեղյակ, անպաճույճ, հուսաբեկ։

Տնանկ —
Հակիրճ — ընդարձակ
Փափուկ — կարծր
Ձեռնտու — անշահավետ
Զարդարուն — անպաճույճ
Անուժ — զորեղ
Իրազեկ — անտեղյակ
Հուսաբեկ —

4. Ջլատել, պարսավել, հեկեկալ, դրվատել, վաստակել, համախմբել, զոհել, ձգտել, վստահել, հյուրընկալել, խուսափել, արտաքսել, վատնել, ծիծաղել։

Ջլատել —
Պարսավել — դրվատել
Հեկեկալ — ծիծաղել
Վաստակել — վատնել
Համախմբել —
Զոհել —
Ձգտել — խուսափել
Վստահել —
Հյուրընկալել — արտաքել

5. Ուղղագիծ, անշուք, անտեղի, բեկբեկուն, բարեսիրտ, ստորին, ջինջ, զարդարուն, պատշաճ, ծույլ, գերագույն, անհապաղ, պղտոր, ջանասեր։

Ուղղագիծ — բեկբեկուն
Անշուք — զարդարուն
Անտեղի — պատշաճ
Բարեսիրտ —
Ստորին — գերագույն
Ջինջ — պղտոր
Ծույլ — ջանասեր
Անհապաղ —

Урок 1. ПРЕ-, ПРИ-

Домашнее задание:

 Упражнение № 1

Вставьте буквы.

Приседание, превращение, приписка, приговор, преимущество, приставала, преступление, привычка, преображение, приближение, присутствие, приход; привстать, превысить, приоткрыть, пришить, приподнять; примчаться, пресмешной, прицепить.

Упражнение № 2

Вставьте буквы.

Придорожный, привязывать, приозёрный, припугнуть, привокзальный, прискакать, приморский, приклеить, пригореть, преинтересный, приподнять, прибежать, прибрежный, приплыть, прескучный, приехать, пригородный, прибыть, придворный, прикусить.

Упражнение № 3

 Вставьте буквы.

Премудрый старик, приземлиться на поле, прибрежная улица, преопасный зверь, придержать дверь, оперная премьера, привокзальное кафе, прикосновение к руке, прискакать на коне, пренеприятное событие, придвинуть поближе, приседать от боли, прибить к стенке, приплыть на корабле, прескучный рассказ, прекрасный собеседник, приблизиться незаметно, плотно прижать, прикусить щеку.

Упражнение № 4

Вставьте буквы.

Русский человек придаёт особое значение слову «семья». Предать семью означает предать самого себя. И подобное предательство не прощается ни людьми, ни Богом. Если русские гости обещают прибыть минут через пять, то иностранцы ближайшие полчаса-час пребывают в недоумении: где же их носит. Приступая к работе, не преступайте закон!

Նախագիծ՝ Ատոմային էներգիան և բնապահպանական խնդիրները

Տևողությունը՝ 10.04-28.04 2023թ

Մանակիցներ՝ 9-րդ դասարանի սովորողներ

Նպատակները՝ Բազմաթիվ հավաստի փաստերի հիման վրա վերլուծել և եզրակացություններ անել հետևյալ հարցերի շուրջ

Կա՞ արդյոք խաղաղ ատոմի վտանգ

Արդյո՞ք միջուկային էներգիան վտանգավոր է

Չեռնոբիլի աղետի հետևանքները

ԱԷԿ-ի շրջակա միջավայրի աղտոտումը

Չեռնոբիլի աղետի հետևանքները

1986 թվականի ապրիլի 26-ին Չեռնոբիլի ատոմակայանի չորրորդ էներգաբլոկում տեղի ունեցավ աշխարհի ամենամեծ միջուկային էներգետիկ վթար: Այս իրադարձությունը արմատապես փոխեց մարդկանց կյանքը և պատճառել ահռելի տնտեսական և բնապահպանական վնաս, որը բնակիչները դեռ զգում են իրենց վրա։

Դիտարկենք վթարից հետո ծագած հիմնական բնապահպանական խնդիրները:
Ռեակտորի պայթյունի և հաջորդ մի քանի օրերի արդյունքում մթնոլորտ են արտանետվել մեծ քանակությամբ ռադիոակտիվ
նյութեր, այդ թվում՝ ցեզիում-137, ստրոնցիում-90, յոդ-131 և
պլուտոնիումի ռադիոիզոտոպներ:

Քաղաքային էկոլոգիա

Այստեղ աղտոտվածությունը կենտրոնացած էր առաջին հերթին բաց տարածքի վրա՝
հողամասեր, փողոցներ, ճանապարհներ, տների պատեր և տանիքներ, հրապարակներ և այգիներ: Դրանք ցույց էին տալիս սովորականից շատ ավելի բարձր ճառագայթային ֆոն: Դա իշխանություններին դրդել է բնակչությանը տարհանել քաղաքներից ատոմակայանի շուրջ 30 կմ տարածքի վրա գտնվող բնակավայրերը, որոնք մինչ օրս մնացել են անմարդաբնակ:

Գյուղատնտեսական հողերի էկոլոգիա

Մշակաբույսեր ցանելու համար նախատեսված տարածքները, պարզվեց, որ ոչ պիտանի էին: Միգրացիայի լուրջ խնդիր կար, քանի որ ռադիոակտիվ նյութերը սննդային շղթաներով կուտակվում էին մարդու մարմնում: Սրա հետ կապված փակվել են մի քանի տասնյակ կոլտնտեսություններ և Սովխոզները, գյուղացիական տնտեսությունները լուծարվել են։ Տուժել է ագրոարդյունաբերական համալիրը և լուրջ կորուստներ են եղել: Ժամանակի ընթացքում հողում ռադիոնուկլիդների կոնցենտրացիան սկսեց նվազել, ինչը կապված է հիմնականում եղանակային պայմանների հետ, դրանց ներթափանցումը ավելի խորը երկրագնդի շերտերն ու քայքայումը, բայց հիմա էլ մեծ թվով գյուղատնտեսական նշանակության հողերը մնում են անօգտագործելի:

Ջրային էկոլոգիա

Տուժել էին ոչ միայն կայարանի մոտակայքում գտնվող ջրային մարմինները: Ի սկզբանե տեղի է ունեցել ռադիոնուկլիդների նստեցում ջրի մակերևույթների վրա, սակայն նոսրացում զգալիորեն նվազեցրել է աղտոտվածությունը: Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ ջրում կենտրոնացված էին հիմնականում ռադիոնուկլիդներ՝ կարճ քայքայման ժամանակաշրջանով: Դրանց քանալը մի քանի օր անց, բնականաբար, զգալիորեն նվազել է:
Ինչ վերաբերում է հողից երկարակյաց ռադիոնուկլիդների տարրալվացմանը, ապա դրանց մակարդակը մոտ է նորմալին և չի վնասում առողջությանն ու շրջակա միջավայրին։

Անտառային էկոլոգիա

Ռադիոակտիվ փոշու արտանետումը և դրա կլանման բարձր աստիճանը հանգեցրել են
ատոմակայանի 10 կմ գոտու փշատերև ծառերի ամբողջական ոչնչացմանը:
Մասամբ վնասվել են կարծր փայտերը։ «Այրված» անտառը կարմրել է:
Հայտնաբերվել են սունկ, հատապտուղներ և անտառային այլ ապրանքներ
ցեզիում-137-ի բարձր պարունակություն։ Այս տարրի երկար քայքայման երկար ժամանակից անտառը կմնա աղտոտված գալիք տասնամյակների ընթացքում:

Այսպիսով, Չեռնոբիլի ատոմակայանում տեղի ունեցած վթարը դարձավ ոչ միայն
ազգային ողբերգություն, բայց նաև լուրջ փորձություն թե՛ քաղաքական
և երկրի տնտեսական համակարգի համար, թե՛ դառը դաս բոլոր նրանց համար, ովքեր ունեն կապ միջուկային էներգիայի հետ:

Առաջադրանքներ Ֆիզիկա

1.Որոշեք ցրող ոսպնյակի օպտիկական ուժը, եթե նրա կեղծ կիզակետը գտնվում է ոսպնյակից 200 սմ հեռավորության վրա:  

Picture42.png

D = 1/F
D = 1/200սմ

2. Ոսպնյակի օպտիկական ուժը 2 դպտր է: Ինչպիսի՞ ոսպնյակ է այն՝ հավաքող, թե՞ ցրող: Որքա՞ն է նրա կիզակետային հեռավորությունը:

F = 1/D = 1/2 = 0,5
Այդ ոսպնյակը հավաքող է

3.Ինչպիսի՞ն է ապակե երկգոգավոր ոսպնյակը:

 ցրող

իրական

կեղծ

հավաքող

4.Ինչպե՞ս է կոչվում այն կետը, որում ոսպնյակում բեկվելուց հետո հավաքվում են հավաքող ոսպնյակի գլխավոր օպտիկական առանցքին զուգահեռ ճառագայթները:

Այն կետը, որում ոսպնյակում բեկվելուց հետո հավաքվում են հավաքող ոսպնյակի գլխավոր օպտիկական առանցքին զուգահեռ ճառագայթները կոչվում է ոսպնյակի գլխավոր կիզակետ:

5. Առարկայի բարձրությունը 70 սմ է, իսկ նրա պատկերի բարձրությունը 52 սմ:
Որքա՞ն է ոսպնյակի գծային խոշորացումը:

Г = H/h = 52/70 = 0,74սմ

6.Որքա՞ն է 0.8 մետր բարձրությամբ առարկայի պատկերի բարձրությունը, եթե ոսպնյակի գծային խոշորացումը 2.5 է: Պատասխանը գրել տասնորդականի ճշտությամբ:

3-20130814-114443.jpg

h = H/Г = 0,8/2,5 = 0,32

7.Առարկայի բարձրությունը 75 սմ է, իսկ նրա պատկերի բարձրությունը 56 սմ: Որքա՞ն է ոսպնյակի գծային խոշորացումը:

Г = H/h = 56/75 = 0,75

8. Որքա՞ն է 1,1 մետր բարձրությամբ առարկայի պատկերի բարձրությունը, եթե ոսպնյակի գծային խոշորացումը 3,5 է: Պատասխանը գրել տասնորդականի ճշտությամբ:

3-20130814-114443.jpg

h = H/Г = 1,1/3,5 = 0,31

9.Առարկայի պատկերի բարձրությունը ցրող ոսպնյակում 53 սմ է, իսկ ոսպնյակի գծային խոշորացումը 0,6: Որքա՞ն է այդ առարկայի բարձրությունը:

h = H/Г = 53/0,6 = 88,3

Ոսպնյակներ: Ոսպնյակի բնութագրերը: Օպտիկական ուժ

Լույսի անդրադարձման և բեկման երևույթները օգտագործվում են լուսային ճառագայթների տարածման ուղղությունը փոխելու նպատակով՝ տարբեր օպտիկական սարքերում, ինչպիսիք են մանրադիտակըաստղադիտակըխոշորացույցըլուսանկարչական ապարատը և այլն: 

post-34240-1212655712.jpg

 Այդ բոլոր սարքերում լուսափնջի կառավարումը իրականացվում է նրանց կառուցվածքի ամենակարևոր մասի՝ ոսպնյակի միջոցով:  

Convex and concave Lenses - Physics - Eureka.in (1)_1.gif

Ոսպնյակ է կոչվում թափանցիկ, սովորաբար ապակե մարմինը, որը երկու կողմից սահմանափակված է գնդային մակերևույթներով: 

Dnxva.jpg

Ինչպես երևում է նկարից, ոսպնյակը սահմանափակված է R1, R2 շառավիղներով և C1, C2 կենտրոններով գնդային մակերևույթներով: Ըստ իրենց ձևի՝ ոսպնյակները լինում են ուռուցիկ և գոգավոր:Ուռուցիկ են այն ոսպնյակները, որոնց միջին մասն ավելի հաստ է, քան եզրերը:Լինում են երկուռուցիկ (ա), հարթուռուցիկ (բ), գոգավոր-ուռուցիկ (գ) ոսպնյակներ: 

123456789.png

Գոգավոր են այն ոսպնյակները, որոնց միջին մասն ավերի բարակ է, քան եզրերը:Նրանք նույնպես լինում են 3 տեսակի. երկգոգավոր (ա),հարթ-գոգավոր (բ), գոգավոր-ուռուցիկ (գ): 

123456.png

 Ըստ իրենց չափերի՝ ոսպնյակները լինում են բարակ և ոչ բարակ:Բարակ են այն ոսպնյակները, որոնց միջին մասը (հաստությունը) զգալիորեն փոքր է նրանց սահմանափակող գնդային մակերևույթների շառավիղներից՝ d≪R1,R2Այստեղ d-ն ոսպնյակի հաստությունն է, R1,R2-ը՝ գնդոլորտների շառավիղները: Բարակ ոսպնյակների պայմանական նշաններն են՝ 

789.png

 Կառուցման խնդիրներում հիմնականում ոսպնյակները ներկայացվում են այս պայմանական նշաններով: Ոսպնյակի բնութագրերն են.1. Գլխավոր օպտիկական առանցքըՈսպնյակը պարփակող գնդային մակերևույթների C1,C2 կենտրոնները միացնող ուղիղը կոչվում է գլխավոր օպտիկական առանցք:Այդ առանցքով ուղղված լուսային ճառագայթները ոսպնյակով անցնելիս չեն բեկվում և իրենց ուղղությունը չեն փոխում: 2. Օպտիկական կենտրոնըԲարակ ոսպնյակի և գլխավոր օպտիկական առանցքի հատման Օ կետը կոչվում է ոսպնյակի օպտիկական կենտրոն:Ոսպնյակի օպտիկական կենտրոնով անցնող ճառագայթը իր ուղղությունը չի փոխում: 

тл-6.jpg

3. Օպտիկական առանցքըՈսպնյակի Օ օպտիկական կենտրոնով անցնող ցանկացած ուղիղ կոչվում է ոսպնյակի օպտիկական առանցք:Ոսպնյակն ունի 1 գլխավոր և բազմաթիվ երկրորդային օպտիկական առանցքներ: Եթե ուռուցիկ ոսպնյակի նյութի բեկման ցուցիչն ավելի մեծ է միջավայրի բեկման ցուցիչից, օրինակ եթե միջավայրն օդն է, իսկ ոսպնյակը ապակի, ապա ուռուցիկ ոսպնյակը հավաքող է:Ոսպնյակը հավաքող է, եթե նրա վրա ընկնող ճառագայթների փունջը ոսպնյակով անցնելուց հետո հավաքվում է մեկ կետում:

e53_1 - Copy.png

 Նույն պայմանի դեպքում գոգավոր ոսպնյակը ցրող է:Ոսպնյակը ցրող է, եթե նրա վրա ընկնող ճառագայթների փունջը ոսպնյակով անցնելուց հետո ցրվում է բոլոր ուղղություններով:

e53_1 - Copy - Copy.png

4. Գլխավոր կիզակետը  Ոսպնյակի կարևոր բնութագրերից է նրա կիզակետը:Fկետը, որում, ոսպնյակում բեկվելուց հետո, հավաքվում են գլխավոր օպտիկական առանցքին զուգահեռ ճառագայթները, եթե ոսպնյակը հավաքող է, կամ ճառագայթների մտովի շարունակությունները, եթե ոսպնյակը ցրող է, կոչվում է ոսպնյակի գլխավոր կիզակետ:

Picture42.png

 Ցանկացած ոսպնյակ ունի երկու գլխավոր կիզակետ. ամեն կողմից մեկական, ոսպնյակի գլխավոր օպտիկական առանցքի վրա: ՈւշադրությունՀավաքող ոսպնյակի կիզակետերը իրական են, իսկ ցրողներինը՝ կեղծ:

 5. Կիզակետային հեռավորությունՈսպնյակի օպտիկական կենտրոնից` Oմինչև գլխավոր կիզակետ` F ընկած հեռավորությունը կոչվում է ոսպնյակի կիզակետային հեռավորություն:Կիզակետային հեռավորությունը նշանակվում է OF կամ F, և չափվում է մետրով: 

1.png

6. Կիզակետային հարթություն

Ոսպնյակի գլխավոր կիզակետով անցնող, գլխավոր օպտիկական առանցքին ուղղահայաց հարթությունը կոչվում է կիզակետային հարթություն, իսկ ուղղահայաց ուղիղը՝ կիզակետային ուղիղ:Եթե ոսպնյակը հավաքող է, ապա ճառագայթների կամայական զուգահեռ փունջ ոսպնյակով անցնելուց հետո հավաքվում է այդ ճառագայթներին զուգահեռ օպտիկական առանցքի և կիզակետային ուղղի հատման կետում: Եթե ոսպնյակը ցրող է, ապա նրանում բեկվելուց հետո, ճառագայթներին զուգահեռ օպտիկական առանցքի և կիզակետային ուղղի հատման կետում կհավաքվեն այդ ճառագայթների շարունակությունները: 

image_lab_rays_005.gif
image_lab_rays_006-iloveimg-cropped.gif

7. Օպտիկական ուժ

Կիզակետային հեռավորության հակադարձ մեծությունը կոչվում է ոսպնյակի օպտիկական ուժ և նշանակվում է Dտառով: D=1/F Ինչքան փոքր է ոսպնյակի կիզակետային հեռավորությունը, այնքան ավելի մեծ է նրա օպտիկական ուժը, այսինքն ՝ այնքան ավելի ուժեղ է այն բեկում ճառագայթները:Հավաքող ոսպնյակի օպտիկական ուժը դրական է՝ D≻0, իսկ ցրող ոսպնյակի օպտիկական ուժը բացասական է՝D≺0:Օպտիկական ուժի չափման միավորը 1 դիօպտրիան է: 1դպտր=1մ−1

1 դպտր-ն1մ կիզակետային հեռավորությամբ ոսպնյակի օպտիկական ուժն է:Օպտիկական բազմաթիվ սարքեր կազմված են մի քանի ոսպնյակից:Իրար հպված մի քանի ոսպնյակներով համակարգի օպտիկական ուժը հավասար է այդ համակարգի ոսպնյակների օպտիկական ուժերի գումարին:

D=D1+D2, որտեղ D-ն համակարգի օպտիկական ուժն է, իսկ D1-ը և D2-ը առանձին ոսպնյակների օպտիկական ուժերն են: 

8. Խոշորացում Ոսպնյակի միջոցով ստացվող առարկայի պատկերը կարող է առարկայից ավելի մեծ կամ փոքր չափեր ունենալ: 

Ոսպնյակի խոշորացումը ցույց է տալիս, թե առարկայի պատկերի գծային չափերը առարկայի  չափերի որ մասն են կազմում:Խոշորացումը նշանակում են Гտառով:Առարկայի պատկերի և առարկայի գծային չափերի հարաբերությունը կոչվում է ոսպնյակի խոշորացում:

Γ=H/h, որտեղ H-ը առարկայի պատկերի բարձրությունն է, իսկ h-ը՝ առարկայինը:

Տնային առաջադրանք՝ Էջ 109 (1-8 հարցերին)

1. Ոսպնյակը դա մարմնիկ է (սովորաբար ապակե), որը երկու կողմից սահմանափակված է գնդային մակերևույթներով: Այն լինում է երկու տեսակի՝ գոգավոր և ուռուցիկ: Իրենք էլ իրենց հերթին ունեն տեսակներ: Ուռուցիկ ոսպնյակը լինում է երկուռուցիկ, հարթուռուցիկ և գոգավոր-ուռուցիկ: Գոգավոր ոսպնյակը լինում է երկգոգավոևր, հարթգոգավոր, գոգավոր-ուռուցիկ:
2. O1O2 ուղիղը կոչվում է ոսպնյակի գլխավոր օպտիկական առանցք։
3. Ուռուցիկ են այն ոսպնյակները, որոնց միջին մասն ավելի հաստ է, քան եզրերը: Իսկ գոգավոր ոսպնյակի դեպքում հակառակը՝ միջին մասը եզրերից ավելի բարակ է:
4. Այն ոսպնյակը, որի մեջտեղի մասի հաստությունը ավելի փոքր է, քան իրեն սահմանափակող գնդային մակերևույթների շառավիղները, կոչվում է բարակ ոսպնյակ։ Բարակ ոսպնյակի և գլխավոր օպտիկական առանցքի հատման կետը կոչվում է ոսպնյակի օպտիկական կենտրոն։ Օպտիկական կենտրոնը օժտված է ուղղությունը չփոխելու հատկությամբ։
5. Հավաքող ոսպնյակները ոսպնյակի միջով անցած ճառագայթները հավաքում են մի կետում, իսկ ցրող ոսպնյակները տարբեր ուղղություններով են ցրում։
6.
Հավաքող ոսպնյակների կիզակետ է կոչվում այն կետը, որտեղ հատվել են ճառագայթները ոսպնյակի միջով անցնելուց հետո։ Ցրող ոսպնյակների գլխավոր կիզեկտը կարող ենք գտնել ճառագայթները մտովի շարունակելով։
7.
Կիզակետային հեռավորություն է կոչվում այն հեռավորությունը, որը ընկած է օպտիկական կենտրոնի և գլխավոր կիզակետի միջև։ Ցրող և հավաքող ոսպնյակների կիզակետային հեռավորությունները տարբերվում են նրանով, որ հավաքող ոսպնյակի գլխավոր կիզակետը գտնվում ոսպնյակի դիմացը, իսկ ցրողինը՝ հետևում։
8.
Օպտիկական ուժ է կոչվում այն մեծությունը, որը որոշում է ոսպնյակի բեկվելու ունակությունը և ուժը։ Այն նշանակում են D տառով, որը անվանում են դիոպտիրիա։

Սեռի գենետիկա, սեռի հետ շղթայակցված հատկանիշների ժառանգում, ժառանգական հիվանդություններ

Սեռի գենետիկա, սեռի հետ շղթայակցված հատկանիշների ժառանգում, ժառանգական հիվանդություններ:էջ՝75-79:
Համացանցից գտնել սեռի հետ շղթայակցված հատկանիշների և հիվանդությունների օրինակներ, պատրաստել ուսումնական նյութ, տեղադրել բլոգում և սովորել ներկայացնելու համար։

Սեռական քրոմոսոմները, ինչպես ավտոսոմները, կրում են մեծ թվով գեներ, որոնց գործառույթները կապված չեն սեռական գործընթացի հետ: Այս գեներով որոշված ​​հատկությունները ժառանգվում են աուտոսոմային գեներից տարբերվող սխեմայի համաձայն։

Սեռի հետ կապված ժառանգությունը սեռական քրոմոսոմների վրա տեղակայված գենի ժառանգությունն է:

Սեռական քրոմոսոմների վրա տեղակայված գեները կոչվում են սեռի հետ կապված: X քրոմոսոմի վրա կա մի շրջան, որի համար Y քրոմոսոմի վրա հոմոլոգ չկա։ Հետևաբար, արական սեռի մոտ այս տեղանքի գեներով որոշված ​​գծերը հայտնվում են նույնիսկ եթե դրանք ռեցեսիվ են: Կապի այս առանձնահատուկ ձևը հնարավորություն է տալիս բացատրել սեռի հետ կապված հատկությունների ժառանգականությունը: Նշանների տեղայնացման դեպքում ինչպես աուտոսոմում, այնպես էլ X- և Y-քրոմոսոմում նկատվում է ամբողջական կապ սեռի հետ:

Մարդկանց մոտ X քրոմոսոմի հետ կապված մոտ 60 գեն է ժառանգվում, այդ թվում՝ հեմոֆիլիա, դալտոնիզմ, մկանային դիստրոֆիա, ատամի էմալի մգացում և այլն։ Նման հատկանիշների ժառանգականությունը շեղվում է Գ.Մենդելի հաստատած օրինաչափություններից։ X քրոմոսոմը բնականաբար անցնում է մի սեռից մյուսը, մինչդեռ դուստրը ժառանգում է հոր X քրոմոսոմը, իսկ որդին՝ մոր X քրոմոսոմը: Ժառանգությունը, որի դեպքում որդիները ժառանգում են մոր հատկանիշը, իսկ դուստրերը՝ հորը, կոչվում է խաչաձև։

Սեռի հետ շղթայակցված հիվանդություններ

Դալտոնիզմ: Տեսողական այս արատների ի հայտ գալը հիմնված է մի շարք գեների գործողության վրա։ Կարմիր-կանաչ կուրությունը սովորաբար կոչվում է գունավոր կուրություն: 18-րդ և 19-րդ դարերի վերջին գենետիկայի հայտնվելուց շատ առաջ, պարզվել է, որ դալտոնիզմը ժառանգվում է միանգամայն բնական կանոններով։ Այսպիսով, եթե դալտոնիզմով տառապող կինն ամուսնանում է նորմալ տեսողությամբ տղամարդու հետ, ապա նրանց երեխաների մոտ խաչաձև ժառանգության շատ յուրօրինակ օրինաչափություն կա։ Նման ամուսնությունից բոլոր դուստրերը կստանան հոր նշանը, այսինքն՝ ունեն նորմալ տեսողություն, իսկ բոլոր որդիները, ստանալով մոր նշանը, տառապում են դալտոնիկությամբ։

Նույն դեպքում, երբ, ընդհակառակը, հայրը դալտոնիկ է, իսկ մայրը՝ նորմալ տեսողություն, բոլոր երեխաները նորմալ են։ Որոշ ամուսնություններում, որտեղ մայրն ու հայրը նորմալ տեսողություն ունեն, որդիների կեսը կարող է տառապել դալտոնիկությամբ: Ընդհանուր առմամբ, դալտոնիզմի առկայությունը տղամարդկանց մոտ ավելի հաճախ է հանդիպում։ Է. Ուիլսոնը բացատրեց այս հատկանիշի ժառանգականությունը՝ ենթադրելով, որ այն տեղայնացված է X քրոմոսոմի վրա, և որ մարդկանց մոտ հետերոգամետիկը (XY) արական սեռն է: Միանգամայն պարզ է դառնում, որ միասեռ նորմալ կնոջ (XD XD) և դալտոնիկ տղամարդու (XDY) ամուսնության ժամանակ բոլոր երեխաները նորմալ են ծնվում։ Սակայն միևնույն ժամանակ բոլոր դուստրերը դառնում են դալտոնիզմի թաքնված կրողներ, որոնք կարող են դրսևորվել հետագա սերունդներում։

Հեմոֆիլիա: Նույն կերպ ժառանգվում է հեմոֆիլիան՝ արյունահոսության խանգարում։

Ավելի հաճախ տղամարդիկ տառապում են այդ հիվանդությամբ, մինչդեռ կանայք սովորաբար հանդես են գալիս որպես հեմոֆիլիայի կրողներ և կարող են ծնել հիվանդ որդիներ կամ փոխադրող դուստրեր:

Պատմության մեջ հեմոֆիլիայի ամենահայտնի կրողը Վիկտորյա թագուհին էր. ըստ երևույթին, այս մուտացիան տեղի է ունեցել նրա գենոտիպում, քանի որ նրա ծնողների ընտանիքներում հեմոֆիլիա չի եղել: Վիկտորիայի որդիներից մեկը (Լեոպոլդ, Ալբանիի դուքս) տառապում էր հեմոֆիլիայով, ինչպես նաև մի շարք թոռներ և ծոռներ (ծնված դուստրերից կամ թոռնուհիներից), այդ թվում՝ ռուս Ցարևիչ Ալեքսեյ Նիկոլաևիչը։ Այդ իսկ պատճառով այս հիվանդությունը ստացել է այսպիսի անվանումներ՝ «Վիկտորիանական հիվանդություն» կամ «արքայական հիվանդություն»։ Նաև երբեմն թագավորական ընտանիքներում թույլատրվում էր մերձավոր ազգականների միջև ամուսնությունները պահպանել տիտղոսը, ինչի պատճառով էլ հեմոֆիլիայի դեպքերն ավելի բարձր էին։

Դ-Տ-Թ վարժություններ

ա. աղոտ, աղոթք, անոթ, արդուկ, հարդուկ, բրդել, բրթել, խրտնել, խրթին, խրտվիլակ, խայթել, խայտալ, խորդուբորդ, խորթություն, խորտակարան, խորդենի, երդվել, երթևեկություն, կարմրախայթ, խայթ, խայտաբղետ, որդ, որթ, երթիկ, երթուղի, զվարթ, զարդ, Զվարթնոց, բիրտ, գրտնակել, անթացուպ, անդամ, բաղդատել, Բաղդատ, որդի, որթատունկ, որդան կարմիր, կորնթարդ, ակնթարթ, արթուն, արդուզարդ, Հարթագողի ճանապարհ, հարթավայր, փտել, փթել, տոթ, օդանցք, օթևան, հրանոթ, հօդս ցնդել, այդ, այտ, այդտեղ, այտուցվել, գթալ, գդալ, գդակ, վտարանդի, վթար, հարդարել, հարթաքանդակ, պայտար, վատթար, կրտսեր, վառոդ, անօթևան, անձրևաորդ, ոթել, առանջնորդ, վիթխարի, արդարև, ևեթ, Գեղարդ, թարթիչ, Դեբեդ, թեպետ, փութկոտ, երդմնազանց, լուրթ, թրթուր, անդամակցել, ժանտադեմ, որոգայթ, ցայտաղբյուր, թատերգություն

Սաադիի վերջին գարունը Վերլուծություն

Սաադիի վերջին գարունը․ կարդալ, վերլուծել

Ստեղծագործությունը սկսվում է նրանով, որ մի բանաստեղծ՝ Սաադին, նշում էր իր հարյուրերորդ տարեդարձը: Այդ օրը նա իջավ իր պարտեզը, որպեսզի հետևեր զարմանահրաշ բնությանը, ինչից հետո ծառի տակ նստեց: Չնայած նրան, որ նա արդեն շատ ծեր էր, նա միևնույնն է տեսնում էր և լսում իրեն շրջապատող հրաշքները և գնահատում դա: Նա ասում է, որ այդ հարյուր տարին ինչպես մի գիշերվա երազի նման անցնեին: Նա նայում էր իր շուրջը, երկնքին և շարունակում զարմանակ աշխարհի գեղեցկությամբ: Նա այդքան երկար էր ապրել, բայց ամեն օր նա նայում էր աշխարհին և նոր ու նոր բաներ սովորում:
Նրա վերջին բառերն էին «Ծնվում ենք ակամա, ապրում ենք զարմացած, մեռնում ենք կարոտով»։ Եվ իրոք, մենք ծնվում ենք անկախ մեր կամքից, ապրելուց միշտ նոր բաներ ենք բացահայտում, իսկ մահանում ենք կարոտելով այն ամենը, ինչ այդքան տարիներում ապրել ենք՝ զգացմունքները, մարդկանց, իրադարձությունները: