Գործնական  աշխատանք  2.  <<Քիմիական  տարրերի  պարբերական  համակարգի ֆիզիկական իմաստը>>

Բնութագրեք  հետևյալ  տարրերը՝ ածխածին, ջրածին, թթվածին, ազոտ, ֆոսֆոր, ծծումբ, նատրիում, կալիում, կալցիում, մագնեզիում,  ալյումին, երկաթ, ֆտոր, քլոր, բրոմ, յոդ, սիլիցիում, մանգան, պղինձ, ցինկ   ըստ  հետևյալ սխեմայի՝

Ատոմի միջուկում նեյտրոնների թիվը որոշում ենք հետևյալ բանաձևով.
N = A — Z

Ֆոսֆոր

  • քիմիական  տարրի  նշանը P
  • կարգաթիվը 15
  • միջուկի  լիցքը +15
  • հարաբերական ատոմային զանգվածը՝ Ar
    Ar(P) = m0(P) / զ.ա.մ.
    Ar(P) = 31
  • ատոմի բաղադրությունը
    +1531P (15p; 16n) 15e
  • մեկ ատոմի զանգվածը m0,(գ)
    m0(P) = զ.ա.մ. = 1,66 * 10-24գ/103 = 1,66 * 10-27կգ
    m0(P) = 31 * 1,66 * 10-24գ = 51,46 * 10-24գ
  • ո՞ր  պարբերության տարր  է
    3 պարբերության
  • ո՞ր  խմբի  և  ենթախմբի  տարր  է
    5 խումբ, գլխավոր ենթախումբ
  • ատոմի  էլեկտրոնային   թաղանթի  կառուցվածքը՝էլեկտրոնների  բաշխումն   ըստ էներգետիկ  մակարդակների,էլեկտրոնային բանաձևը, նաև  քվանտային  բջիջներով
    P )2e, )8e, )5e
    1s2, 2s22p6, 3s23p3
  • մետաղ է,`թե  ոչմետաղ
    Ոչ մետաղ

Ածխածին

  • քիմիական  տարրի  նշանը C
  • կարգաթիվը 6
  • միջուկի  լիցքը +6
  • հարաբերական ատոմային զանգվածը՝ Ar
    Ar(C) = m0(C) / զ.ա.մ.
    Ar(C) = 12
  • ատոմի բաղադրությունը
    +612C (6p; 6n) 6e
  • մեկ ատոմի զանգվածը m0,(գ)
    m0(C) = զ.ա.մ. = 1,66 * 10-24գ/103 = 1,66 * 10-27կգ
    m0(C) = 12 * 1,66 * 10-24գ = 19,92 * 10-24գ
  • ո՞ր  պարբերության տարր  է
    2 պարբերության
  • ո՞ր  խմբի  և  ենթախմբի  տարր  է
    4 խումբ, գլխավոր ենթախումբ
  • ատոմի  էլեկտրոնային   թաղանթի  կառուցվածքը՝էլեկտրոնների  բաշխումն   ըստ էներգետիկ  մակարդակների,էլեկտրոնային բանաձևը, նաև  քվանտային  բջիջներով
    C )2e, )4e
  • մետաղ է,`թե  ոչմետաղ
    Ոչ մետաղ

Ջրածին

  • քիմիական  տարրի  նշանը H
  • կարգաթիվը 1
  • միջուկի  լիցքը +1
  • հարաբերական ատոմային զանգվածը՝ Ar
    Ar(H) = m0(H) / զ.ա.մ.
    Ar(H) = 1
  • ատոմի բաղադրությունը
    +11H (1p; 1n) 1e
  • մեկ ատոմի զանգվածը m0,(գ)
    m0(H) = զ.ա.մ. = 1,66 * 10-24գ/103 = 1,66 * 10-27կգ
    m0(H) = 1 * 1,66 * 10-24գ = 1,66 * 10-24գ
  • ո՞ր  պարբերության տարր  է
    1 պարբերության
  • ո՞ր  խմբի  և  ենթախմբի  տարր  է
    7 խումբ, գլխավոր ենթախումբ
  • ատոմի  էլեկտրոնային   թաղանթի  կառուցվածքը՝էլեկտրոնների  բաշխումն   ըստ էներգետիկ  մակարդակների,էլեկտրոնային բանաձևը, նաև  քվանտային  բջիջներով
    H )1e
  • մետաղ է,`թե  ոչմետաղ
    Ոչ մետաղ

Թթվածին

  • քիմիական  տարրի  նշանը O
  • կարգաթիվը 8
  • միջուկի  լիցքը +8
  • հարաբերական ատոմային զանգվածը՝ Ar
    Ar(O) = m0(H) / զ.ա.մ.
    Ar(O) = 16
  • ատոմի բաղադրությունը
    +816O (16p; 8n) 16e
  • մեկ ատոմի զանգվածը m0,(գ)
    m0(O) = զ.ա.մ. = 1,66 * 10-24գ/103 = 1,66 * 10-27կգ
    m0(O) = 16 * 1,66 * 10-24գ = 26,56 * 10-24գ
  • ո՞ր  պարբերության տարր  է
    2 պարբերության
  • ո՞ր  խմբի  և  ենթախմբի  տարր  է
    6 խումբ, գլխավոր ենթախումբ
  • ատոմի  էլեկտրոնային   թաղանթի  կառուցվածքը՝էլեկտրոնների  բաշխումն   ըստ էներգետիկ  մակարդակների,էլեկտրոնային բանաձևը, նաև  քվանտային  բջիջներով
    O )2e, )6e
  • մետաղ է,`թե  ոչմետաղ
    Ոչ մետաղ

Ինչպիսի՞  պարզ  և   բարդ նյութերի օրինակներ  գիտեք, որոնց  բաղադրության  մեջ առկա  են այդ  տարրի  ատոմներ` բերեք  տարբեր  տարրերի  հետ  առաջացրած միացությունների  բանաձևերը և անվանեք:

Գործնական քերականություն | Հայոց լեզու 12.10.2022

Առաջադրանքների շտեմարան սկսնակների համար

1. Այս տարվա ամենահետաքրքիր դեպքը գրավոր պատմիր ու պատմությունդ վերնագրի՛ր (եթե չգիտես հետաքրքիր մի դեպք, ամառվա մի օ՛րը նկարագրիր):

2. Մի բառով գրի՛ր:

ա) Ո՞վ է այն մարդը, որը կենդանիներին հետապնդելով և որսալով է զբաղվում:
Որսորդ
բ) Ի՞նչն է այն առարկան, որ ստանում են մեծ՝ երկար ու լայն կտորից: Վերից վար կախվելով՝ ծածկում, փակում է որևէ բան: Դա նաև բեմն է բաժանում հանդիսասրահից:
Վարագույր
գ) Ի՞նչն է այն փոքրիկ միջատը, որ երկու թև ունի բարալիկ կնճիթ, որով սնվում է: Իսկ սնվում է արյունով:
Մոծակ
դ) Ո՞վ է այն արհեստավորը, որն զբաղվում է երեսը սափրելու, մազերը խուզելու, կտրելու, հարդարելու գործով:

Վարսավիր
ե) Ի՞նչն է այն պղնձյա առարկան, որի մեջ մետաղյա լեզվակ է կախված: Բարակ կամ հաստ պարանով լեզվակը պատերին են խփում՝ հնչեցնելու համար:
Զանգակ

3. Տրված բառերն այբբենական կարգով դասավորի՛ր:

Եղինջ, շյուղ, պատշգամբ, դարպաս, թակարդ, կաթսա, սրճեփ:
Դարպաս, եղինջ, թակարդ, կաթսա, շյուղ, պատշգամբ, սրճեփ

4. Բառերի իմաստների տարբերությունը բացատրի՛ր:

պար — պարել
երգ — երգել
կանչ — կանչել
հարց — հարցնել

Առաջին բառերը գոյականներ են, իսկ երկրորդը բայեր:

5. Տրված բառերը գործածելով՝ պատմությո՛ւն հորինիր:

Թանկ, թմբուկ, հերթ, հիշել, բերդ, գիրք, թիթեռ, թմրած, ընծա, կեռաս:

Մի օր Աշոտը

6. Ընդգծված բառերն ի՞նչ հարցի են պատասխանում և ի՞նչ են ցույց տալիս:

Ծանր առարկա, կանաչ արտ, բարձր տանիք, գունավոր նկար, բարակ ժապավեն, նեղ ճանապարհ, պղտոր գետ:

7. Նախադասությունների ճիշտ հաջորդականությունը գրիր և տեքտը վերականգնի՛ր:

Նա ցանկացավ դունչը հասցնել խաղողին, բայց չկարողացավ: Հեռանալիս ինքն իրեն ասաց. «Ոչի՜նչ, դեռ խակ է»: Ուժ ու կարողություն չունենալու պատճառով հաջողության չեն հասնում, մեղքը գցում են պայմանների վրա: Քաղցած աղվեսը կախ ընկած ողկույզներով խաղողի վազ տեսավ: Որոշ մարդիկ էլ այդպիսին են:

Քաղցած աղվեսը կախ ընկած ողկույզներով խաղողի վազ տեսավ: Նա ցանկացավ դունչը հասցնել խաղողին, բայց չկարողացավ: Հեռանալիս ինքն իրեն ասաց. «Ոչի՜նչ, դեռ խակ է»: Որոշ մարդիկ էլ այդպիսին են: Ուժ ու կարողություն չունենալու պատճառով հաջողության չեն հասնում, մեղքը գցում են պայմանների վրա:

8. Տրված բառերից յուրաքանչյուրին ի՞նչպիսի հարցին պատասխանող մի քանի բառ ավելացրու (աշխատիր չկրկնել):

Օրինակ՝ քարե, րարձր, երկհարկանի, բնակելի, գեղեցիկ տուն:

Քույր, եղբայր, մայր, հայր, տատիկ, պապիկ:

Քույր — մաքրասեր, զվարճալի, գեղեցիկ
Եղբայր — խիզախ, ցածրահասակ, քաջ
Մայր — բարի, խորդ, սևաչյա
Հայր — աշխատասեր, հոգատար, խելացի
Տատիկ — ալեհեր, ծեր, շատախոս
Պապիկ — խաղասեր, անտիկ, բարեսիրտ

9. Գրավոր պատմիր՝ տրված բառն ի՞նչ է նշանա­կում:

Գիրք, դիմակ, դերասան, ընկույզ, ժպիտ, երեխա:

Գիրք — թերթիկներ դասավորված իրար վրա, որոնց վրա տպված է տեքստ, և այդ ամենը հաստ պատյանի մեջ, որը կարելի է բացել և կարդալ թերթիների գրվածը:

Դիմակ — կտորից դեմքը փակող պատյան, որը պաշտպանում է վիրուսներից, կամ ուղղակի փակում է դեմքը:

Դերասան — մարդ, ով դեր է կատարում և նկարվում է ֆիլմերում, կա թատրոններում:

Ընկույզ — ընդեղենի տեսակ, որը աճում է ծառի վրա և ունի հաստ պատյան, որի մեջ ուղեղի նման ընդեղեն է:

Ժպիտ — դեմքի միմիկա, որը ցույց է տալիս ուրախություն:

Երեխա — նման է մարդու փոքրիկ տեսակին:

10. Հարցում արտահայտող բառերի փոխարեն համապատասխան բառեր կամ բառակապակցություններ գրելով նախադասություննե՛ր ստացիր:

Ո՞վ ի՞նչ արեց:
Ի՞նչը ի՞նչ եղավ:
Ովքե՞ր ի՞նչ են անում:
Ինչե՞րը ի՞նչ են լինում:

Անին կարդաց:
Ապակին կոտրվեց:
Ընկերները ուտում են:
Կենդանիները մահանում են:

11. Ա և Բ խմբի բառերի տարբերությունը գտի՛ր (ի՞նչ են ցույց տալիս, ի՞նչ հարցհրի են պատասխա­նում) ու գրիր:

Ա. Տղա, թանաք, խրճիթ, արգելք, աղջիկ, բաժակ, բանալի, տատիկ, ուսուցիչ, թռչուն, հեղեղ, մարդիկ, կանայք, դերձակ:
Բ. Հնձում են, խաղում էինք, լուսավորում ես, կտցահարեց, վազում էիք, թակում եմ, հեղեղ է, խռնվում են, շփոթեցի, բացել եք:

Ա խմբում գոյականներ են, իսկ Բ դիմավոր խմբում բայեր:

12. Ինչպիսի՛ հարցին պատասխանող ընդգծված բառերը տեքստից հանի՛ր: Համեմատիր, տրվա՞ծ, թե՞ ստացված տեքստում է վերաբերմունք արտահայտված:

Ասում են, Թե դաժան կոկորդիլոսն իր խեղճ զոհին ուտելուց հետո իսկական արցունքներ է թափում: Ի՞նչ է, վայ­րենի կոկորդիլոսը թշվառ զոհին խղճո՞ւմ է: Գիտակ մարդիկ ասում են, որ կերածը մարսելու ժամանակ նրա օրգանիզմում ուրիշ գեղձեր էլ են գրգռվում, որից և աչքերից թափվող արցունքանման հեղուկ է աոաջանում: Այդ սուտ, կեղծավոր լացը նկատի ունեն, երբ մեկի մասին ասում են, թե՝ «կոկորդիլոսի արցունք է թափում»:

13. Շարունակի՛ր (հարցերին պատասխանելով՛ գրավոր պատմի՛ր):

Մի օր ճամփա ընկանք ու գնացինք աշխարհ տեսնելու: Գնացինք, գնացինք, շատ թե քիչ, մեր իմացած ու չիմացած երկրներն անցանք, սարերն անցանք, ծովերն անցանք, անապատն անցանք, մեկ էլ դեմներս մի գունավոր քաղաք փռվեց: Որ մտանք, զարմանքից բերաններս բաց մնաց: Քաղա՛ք, դու քաղա՛ք, ոչ մի բան միագույն չէր:

Տներն ինչի՞ց էին կառուցված: Ծառերը, թփերն ու ծաղիկներն ինչպիսին էին: Կենդանիներն ինչպիսի՞ն էին: Ինչպիսի՞ քաղաք էր: Ինչի՞ց էր քաղաքն այդպիսին դարձել: Մարդիկ ի՞նչ տեսք ունեին, Ինչպիսի՞ն էին, Ինչո՞վ էին զբաղվում: Ձեզ ինչպե՚՞ս ընդունեցին: Ի՞նչ արեցիք այդտեղ:

Տները կառուցված էին քաղցրավենիքից: Ծառերը, թփերն ու ծաղիկները գույնզգույն էին, բայց և քաղր, համեղ: Կենդանիները սովորական էին, բայց ունեին իրենց վրա շատ զարդարանքներ՝ նույնպես քաղցրություններից: Քաղաքը փոքրիկ էր և շատ հետաքրքիր էր այն ուսումնասիրելը: Քաղաքը այնդպիսի գույնզգույն էր դարձել, քանի որ ամեն տեղ քաղցրավենիքներ էին, համարյա թե ամեն ինչ դրանից էր պատրաստված: Մարդիկ սովորական էին, բայց նրանց շորերը, նրանց զարդերը և նույնիսկ դիմահարդարումը քաղցրավենիքից էր և գույնզգույն: Այդ քաղաքում կար մի մեծ քաղցրավենիքի գործարան, որտեղ և բնակիչների մեծ մասը աշխատում էր: Նաև կային սովորական աշխատանքներ, ինչպիսինն են օրինակ՝ կոշկակարը, դերասանը և այլն: Սկզբից բնակիչները ինձ չէին ուզում ներս թողնել, քանի որ ես նրանց նման չէի, իսկ նրանք, ինչպես հասկացա, ընդհանրապես ուրիշ մարդկանց չեն տեսել: Բայց ես նրանց համոզեցի, նրանց հետ մեղմ էի խոսում և վերջապես բնակիչները ինձ թողեցին ներս: Այս քաղաքը ինձ շատ էր հետաքրքրել, այնպես որ ես ուզեցա այն ավելի ուսումնասիրել: Ես շատ մարդկանց հետ ծանոթացա, փորձեցի աշխատել այնտեղ և այլն: Ինձ այս քաղաքում շատ դուր եկավ, բայց մենք շարունակեցինք մեր ժանապարհը և այլևս չտեսանք այս քաղաքը:

14. Նախադասություններում գործողություն կատարողի անունը չկա, գտի՛ր՝ մե՞կն է, թե՞ մեկից ավելի (եզակի՞ է, թե՞ հոգնակի):

Զարմացա — եզակի: Տեսանք — հոգնակի: Փնտրում ես — եզակի: Վազում եք — հոգնակի: Կտա — եզակի: Կհասնեն — հոգնակի:

15. Տրված բառերը երեք խմբի բաժանի՛ր և այդ խմբերի տարբերությունը բացատրի՛ր:

Ծաղիկ, ջինջ, վազել, բուրավետ, մեծ, ժամացույց, թրթռալ, թիավարել, ջուր, ջրոտ, ուրախ, ջրել, սար, մարդ, գնալ, ծաղ­կավետ, հրաշալի, երեխա, լողալ, վազվզել, մաքուր, նավաստի, օձ, ճկուն, սողալ, իջնել, բացվել, չխկչխկալ, սև, ինքնաթիռ, առվակ, պայծառ, գոռգոռալ, գարուն, բարձրանալ, սպիտակ, թիթեռ, պահակ, նավակ, գաղտնի, պահել, հատիկ, ոսկեզօծ, ոսկեզօծել, երկաթյա:

Ա
Ծաղիկ, ժամացույց, ջուր, սար, մարդ, երեխա, նավաստի, օձ, ինքնաթիռ, առվակ, գարուն, թիթեռ, պահակ, նավակ, հատիկ

Բ
Ջինջ, բուրավետ, մեծ, ջրոտ, ուրախ, ծաղկավետ, հրաշալի, մաքուր, ճկուն, սև, պայծառ, սպիտակ, գաղտնի, ոսկեզօծ, երկաթյա

Գ
Վազել, թրթռալ, թիավարել, ջրել, գնալ, լողալ, վազվզել, սողալ, իջնել, բացվել, չխկչխկալ, գոռգոռալ, բարձրանալ, պահել, ոսկեզօծել

Ա խմբում գոյականներ են, Բ խմբում ածականներ, իսկ Գ խմբում բայեր:

16. Հականիշները (հակառակ իմաստ ունեցող բառերը) գտի՛ր և զույգ-զույգ գրի՛ր:

Միշտ, անարատ, ոչնչացնել, արատավոր, բացահայտ, թույլ, վերջին, համաձայնել, հանգստանալ, գտնել, երբեք, հավաքել, աջ, արթուն, քնած, հրաժարվել, առաջին, գաղտնի, ամուր, աշխատել, կորցնել, ստեղծել, վատնել, մերժել, ձախ:

Միշտ — երբեք
անարատ — արատավոր
ոչնչացնել — ստեղծել
բացահայտ — գաղտնի
թույլ — ամուր
վերջին — առաջին
համաձայնել — մերժել
հանգստանալ — աշխատել
գտնել — կորցնել
հավաքել — վատնել
աջ — ձախ
արթուն — քնած

17. Բառերի իմաստների տարբերությունը բացատրիր:

գոռոզ – գոռոզանալ
ուղիղ – ուղղել
խոնարհ – խոնարհել
կանաչ – կանաչել

Առաջին բառերը ածականներ են, իսկ երկրորդ շարքում բայեր:

18. Գրի՛ր՝ յուրաքանչյուր նախադասության մեջ գործողություն կատարողն ո՞վ է, (ովքե՞ր են) և ընդգծի՛ր այն բառը, որը հուշեց:

Օրինակ՝ Վերջերս այնտեղ հյուր հաճախ եք գնում: – Դուք:

Երկու հարյուր կիլոմետր կտրել, եկել եմ, որ մի բան հարցնեմ: — Ես
Ծաղկած ճյուղը քո այգու եղրևանուց ես կտրել: — Դու
Շան վզին փոքրիկ ռադիոընդունիչ էր ամրացրել: — Նա
Անձավում ճանճի մեծության թռչուններ տեսանք: — Մենք
Հետաքրքիր բան եք մտածել: — Դուք
Մեզ ամեն տարի այցելում են: — Նրանք

19. Բառակապակցությունների իմաստները մեկական բառով արտահայտի՛ր:

Օրինակ՝ բարձր հասակ ունեցող – բարձրահասակ

Բարի սիրտ ունեցող — բարեսիրտ, խիղճ չունեցող — խղճող, բարձր ձայնով — բարձրաձայն, միշտ ժպտուն — ժպտերես, դանձը պահելու տեղ — դանձարան, կապույտ աչքերով — կապուտաչյա, արքայի որդի — արքայազն, հույների երկիր — Հունաստան, փոքր էշ — քուռակ, ծաղիկներով զարդարված — ծաղկազարդ:

20. Հարցում արտահայտող բառը տրված բառերով կամ նրանցով կազմված բառակապակցություններո՛վ փոխարինիր:

Գիրքը որտե՞ղ է:
Պայուսակ, գրադարակ, պահարան, սեղան, ձեռք:
Ի՞նչ հարցին պատասխանող բառերը ո՞ր մասնիկների (վերջավորությունների) և բառերի օգնությամբ դարձրիր որտե՞ղ հարցին պատասխանող:

Գիրքը պայուսակում է: (ում)
Գիրքը գրադարակում է: (ում)
Գիրքը պահարանում է: (ում)
Գիրքը սեղանին է: (ին)
Գիրքը ձեռքում է: (ում)

50. Հարցերին պատասխանի՝ր (կարող ես նաև հումորով գրել).

ա) Ձեր բնակարանում քանի՞ սենյակ կա:

Մեր բնակարանում կա երկու սենյակ:

բ) Բնակարանն ինչպե՞ս է կահավորված:

Բնակարանը շատ ժամանակակից է կահավորված:

գ) Այնտեղ ովքե՞ր են ապրում:

Այնտեղ տատիկս է ապրում:

դ) Ինչպե՞ս են ապրում:

Ապրում է շատ ճոխ:

ե) Ի՞նչ վերաբերմունք ունեն բնակարանի նկատմամբ:

Նա շատ զգույշ է վերադերվում իր բնակարանին:

51. Տրված գոյականներից ի՞նչ անել կամ ի՞նչ լինել հարցին պատասխանող բառեր (բայեր) կազմիր և բայ կազմող մասնիկներն ընդգծիր:

Ամպ, ծաղիկ, վար, կար, սուգ, երգ, ժողով, օճառ, գող, վախ, քար, մահ, մանուկ, էջ (իջ), մայր:

Ամպ — ամպամածել
Ծաղիկ — ծաղկել
Վար — վարել
Կար — կարել
Սուգ — սգել
Երգ — երգել
Ժողով — ժողովել
Օճառ — օճառել
Գող — գողանալ
Վախ — վախենալ
Քար — քարանալ
Մահ — մահանալ
Մանուկ — մանկանալ
Էջ — իջնել
Մայր — մայրանալ

52. Փակագծերում տրված բայերը պահանջված ձևով գրի՝ր:

Հայտնի է, որ ամենից շատ Արևմտյան Հնդկաստանի Չհրեպունջա շրջանում է անձրև գալիս: Սակայն պարզվում է, որ երկրագնդի վրա մի տեղ կա, որտեղ անհիշելի ժամանակներից անընդհատ անձրևել է: Դա Հարավային Ամերիկայում է: Անձրևի հեղինակը ջրվեժն է: Ուժեղ քամին, որը միշտ փչել է լեռներից, ջրափոշին հարթավայր է տանում: Այդտեղ ջրափոշին խոշոր կաթիլներ է դառնում ու որպես անձրև է տեղում:

53 Նախադասությունները լրացրո՝ւ: Գրածդ բայերն ընդգծի՝ր:

Աշխարհը շատ ուրախ կլինի, եթե մարդիկ աղբը հավաքեն և գլոբալ տաքացումին վերջ տան:
Մարդիկ շատ բարի կլինեն, եթե …չստեն:
Ապրելը շատ անհետաքրքիր կլինի, եթե …մարդիկ իրար նման լինեն:
Ոչ մի մարդ չի մնա այս մոլորակում, եթե …գլոբալ տաքացումը վատանա:

54. Ուշադրությո՝ւն դարձրու Ա, Բ, Գ նախորդ նախադասությունների կետադրությանը, կետադրական տարբերություններ գտի՝ր և օրինաչափությունը փորձի՝ր բացատրել:

Ա. Ընկերս ասաց. – Պապս սիրում է նկարներ հավաքել ու մի մեծ պատկե­րասրահ ունի:
Բ. – Պապս սիրում է նկարներ հավաքել ու մի մեծ պատկերասրահ ունի, – ասաց ընկերս:
Գ. – Պապս սիրում է նկարներ հավաքել, – ասաց ընկերս, – ու մի մեծ պատկերասրահ ունի:

Ա. Քեռիս ասաց.
– Գիտե՞ս, որ մրջյուններն իրար տեղեկություն են հաղորդում ու անգամ հեռվից հեռու խոսում են իրար հետ:
Բ. – Գիտե՞ս, որ մրջյուններն իրար տեղեկություն են հաղորդում ու անգամ հեռվից հեռու խոսում են իրար հետ, – ասաց քեռիս:
Գ. – Գիտե՞ս, որ մրջյուններն իրար տեղեկություն են հաղորդում, – ասաց քեռիս, – ու անգամ հեռվից հեռու խոսում են իրար հետ:

Ա-ում հեղինակի խոսքը սկզբում է:
Բ-ում հեղինակի խոսքը վերջում է:
Գ-ում հեղինակի խոսքը մեջտեղում է:

55. Տրված ածականներից ի՞նչ անել կամ ի՞նչ լինել հարցին պատասխանող բայեր կազմի՝ր և դրանց մեջ բայ կազմող մասնիկներն ընդգծի՝ր:

Գեղեցիկ, հպարտ, տգեղ, մեծ, փոքր, չար, չոր, թարմ, խոնավ, սև, բարձր, մանր, ճերմակ, դալուկ, ծանր:

գեղեցիկ — գեղեցկանալ
հպարտ — հպարտանալ
տգեղ — տգեղանալ
մեծ — մեծանալ
փոքր — փոքրանալ
չար — չարանալ
չոր — չորանալ
թարմ — թարմանալ
խոնավ — խոնավանալ
սև — սևանալ
բարձր — բարձրանալ
մանր — մանրանալ
ճերմակ — ճերմականալ
ծանր — ծանրանալ

56. Տրված ձայնարկություններից գոյականներ և բայեր (առարկա և գործողություն ցույց տվող բառեր) կազմի՝ր: Արմատների գրությունն ինչպե՞ս փոխվեց:

Օրինակ՝ թը՜շշ – թշշոց – թշշալ:

Բը՜զզ — բզզոց — բզզալ, դը՜ռռ — դռռոց — դռռալ, չրը՜խկ — չրխկոց — չրխկալ, ծի՜վ-ծի՜վ — ծվծվոց — ծվծվալ, բա՜, տը՜զզ — տզզոց — տզզալ, կը՜ռռ — կռռոց — կռռալ, թը՜խկ — թխկոց — թխկալ, մը՜ռռ — մռռոց — մռռալ, թի՜ռ — թռռոց — թռռալ:

57. Թիվ և գործողության հատկանիշ ցույց տվող տրված բառերից (թվականներից և մակբայներից) բայեր կազմի՝ր և դրանց մեջ բայ կազմող մասնիկներն ընդգծի՝ր:

Երկրորդ — երկրորդել, երրորդ — երրորդել, չորրորդել, ուշ — ուշանալ, շտապ — շտապել, մոտ — մոտենալ, մերձ — մերձանալ, հհռու — հեռվանալ, դանդաղ — դանդաղել, հաճախ — հաճախել, տասներորդ — տասներորդանալ, կրկին — կրկնել:

58. Գրավոր պատմի՝ր, թե մեծերն ի՝նչ հհտաքրքիր դեպք են հիշում քո մանկությունից:

59. Տրված տրմատներով ի՞նչ անել կամ ի՞նչ լինել հարցին պատասխանող բայեր կազմի՝ր և դրանց մեջ բայ կազմող մասնիկներն ընդգծի՝ր:

Նստ, սահ, վազ, կարդ, խաղ, տես, հագ, փախ, սառ, թռ, կպ:

60. Նախադասությունների ճիշտ հաջորդականությունը գտի՝ր և տեքստը վերականգնի՝ր:

Այնտեղ այս ահավոր ծույլը փուշ, ճյուղ, կաթնախոտ ու տատասկ էր ուտում: Ձին գնաց ու պատմեց մարդուն: Ուղտը շատ ծույլ էր, մարդու մոտ աշխատել չէր ուզում ու աշխատանքից խուսափելու համար ապրում էր Ոռնացող անապատում: Հետո շունն ու եզը հերթով եկան: Ուղտը պատաս­խանեց.
– Ո՜ւզ, ո՜ւզ:
Ուղտը նրանց էլ միայն «ուզ» ասաց: Մի երկուշաբթի առավոտ ձին՝ թամբը մեջքին, սանձը բերանին, եկավ մոտն ու ասաց.
– Ո՝ւղտ, ա՝յ ուղտ, դո՝ւրս արի ու մեզ նման աշխատի՝ր:
Հենց այդ «ուզն» էլ նրան պատիժ դարձավ. դրանից մեջքին կուզ աճեց:

Ուղտը շատ ծույլ էր, մարդու մոտ աշխատել չէր ուզում ու աշխատանքից խուսափելու համար ապրում էր Ոռնացող անապատում: Այնտեղ այս ահավոր ծույլը փուշ, ճյուղ, կաթնախոտ ու տատասկ էր ուտում: Մի երկուշաբթի առավոտ ձին՝ թամբը մեջքին, սանձը բերանին, եկավ մոտն ու ասաց.
– Ո՝ւղտ, ա՝յ ուղտ, դո՝ւրս արի ու մեզ նման աշխատի՝ր:
Ուղտը պատաս­խանեց.
– Ո՜ւզ, ո՜ւզ:
Ձին գնաց ու պատմեց մարդուն: Հետո շունն ու եզը հերթով եկան: Ուղտը նրանց էլ միայն «ուզ» ասաց:
Հենց այդ «ուզն» էլ նրան պատիժ դարձավ. դրանից մեջքին կուզ աճեց:

61. Նախադասությունները լրացրո՝ւ (ուղղակի խոսքեր գրի՝ր):

Փոքրիկը խնդրեց.
– …………
– ………….., – անհանգիստ ասաց իշխանը, – …….:
– …………………, – բողոքեց տղան:
– ………………… , – անհանգստացավ պապիկը:
– …….. , – շարունակ ասում էր մարդ-մեքենան, – ………:

62. Ընդգծված բազմիմաստ բառը նախադասության մեջ ի՞նչ իմաստով է գործածված (բացատրելու համար տրված բառերից մեկո՝վ փոխարինիր):

Արջը գլուխը բարձրացրեց:
Սարի գլխին ինչ-որ բան է փայլում:
Այս մարդը գլուխ չունի:
Գրքի առաջին գլուխը շատ հետաքրքիր էր:
– Իսկ ո՞վ էր ձեր գլուխը, – որոտաց զորավարը՝ դիմելով գլխիկոր զինվորներին:
Ինչ-որ մեկը թերթ է մոռացել պահարանի գլխին:
Գերանի գլխի՝ց բռնիր:

Խելք, մարմնի մաս, ղեկավար, կատար, ծայր, մաս, վրա:

Արջը մարմնի մասը բարձրացրեց:
Սարի կատարին ինչ-որ բան է փայլում:
Այս մարդը խելք չունի:
Գրքի առաջին մասը շատ հետաքրքիր էր:
– Իսկ ո՞վ էր ձեր ղեկավարը, – որոտաց զորավարը՝ դիմելով գլխիկոր զինվորներին:
Ինչ-որ մեկը թերթ է մոռացել պահարանի վրա:
Գերանի ծայրի՝ց բռնիր:

Քո կարծիքով, բառի հիմանական իմաստը ո՞րն է: Պատասխանդ փորձի՝ր պատճառաբանել:

63. Նախադասության ընդգծված բառերից յուրաքանչյուրն ի՞նչ հարցի է պատասխանում: Նախադասությունների կետադրությանն ուշադրություն դարձրո՝ւ և փորձի՝ր բացատրել:

Սուրդ կամ վահանդ նվիրի՝ր տղային:
Ամեն առավոտ անձամբ կերակրում էր իր թռչուններին և շներին:
Քամին ու ալիքը ընկերներ են:
Հենց ցանկապատի մոտ կանգնած էր մի վիթխարի վրան, որտեղից լսվում էր անպատմելի աղմուկ՝ վնգստոց, կազկանձ, ծղրտոց, փնթփնթոց, խռխռոց ու ճիչեր:
Մայրս, քույրս, Սոֆին, Ջեկին ու ես գնում ենք մի վանդակից մյուսը, տանում հաց, կաթ, միրգ ու մսի կտորներ:

64. Տրված բառերի իմաստները արտահայտի՝ր բառակապակցություններով:

Օրինակ՝ դարավերջ – դարի վերջը,
աշխատասենյակ – աշխատելու համար նախատեսված սենյակ:

Գառնարած, բարեսիրտ, չարամիտ, լեռնագագաթ, արա­գահոս, հարթավայր, աստղագիտություն:

Հանրահաշիվ Դասարանական և Տնային աշխատանքներ 11․10․2022

188.

ա)

{ (x — 3)2 > 0………=> { (-1 — 3)2 > 0
{ (x — 2)(x — 5) < 0……{ (-1 — 2)(-1 — 5) < 0

-1 — ը համակարգի լուծում չէ

բ)

{ (x + 4)(x — 4) > 0 => { (-1 + 4)(-1 — 4) > 0
{ (x + 5)2 > 0…………..{ (-1 + 5)2 > 0

-1 — ը համակարգի լուծում չէ

գ)

{ x2 — 3x + 5 > 0 => { 1 + 3 + 5 > 0
{ 1 / x — 4 < 2……….{ 1 / -1 — 4 < 2

-1 — ը համակարգի լուծում է

դ)

{ x + 4 / x > 5….=> { -1 +4 / -1 > 5
{ x2 — 6x — 8 < 0……{ 1 + 6 — 8 < 0

-1 — ը համակարգի լուծում չէ

189.

ա)

[ x2 + 1 < 0.. => [ 1 + 1 < 0
[ 2x2 — x > 0…… [ 2 + 1 > 0

-1 — ը համակարգի լուծում չէ

բ)

[ 4 — x / 2 — x2 > 1 => [ 4 + 1 / 2 + 1 > 1
[ 5x (x — 2) < 0……….[ -5 (-1 — 2) < 0

-1 — ը համակարգի լուծում է

գ)

[ 6/x < 0………….. [ 6/-1 < 0
[ 7 — 2x2 > 2x.. => [ 7 — 2 > -2
[ 4x < x2……………[ -4 < 1

-1 — ը համակարգի լուծում է

դ)

[ 3x2 > 1……….. [ 3 > 1
[ (x — 3)2 < 0 => [ (-1 — 3)2 < 0
[ 4/x2 < -1………[ 4/1 < -1

-1 — ը համակարգի լուծում է

ե)

[ 6x > 4/x — 1 => [ -6 > 4/-1 — 1
[ 2 < -x2 — 3……..[ 2 < 1 — 3

-1 — ը համակարգի լուծում չէ

Урок  8. Чтение  стихов М. Цветаевой

Урок  1.  Чтение  стихов М. Цветаевой

Красною кистью рябина зажглась

Так

Вот опять окно

Мне нравится, что вы больны не мной

Имя твое, птица в руке

Вчера еще в глаза глядел

Расстояние

Имя твое, птица в руке

Имя твое – птица в руке,
Имя твое – льдинка на языке.
Одно-единственное движенье губ.
Имя твое – пять букв.
Мячик, пойманный на лету,
Серебряный бубенец во рту.

Камень, кинутый в тихий пруд,
Всхлипнет так, как тебя зовут.
В легком щелканье ночных копыт
Громкое имя твое гремит.
И назовет его нам в висок
Звонко щелкающий курок.

Имя твое – ах, нельзя! –
Имя твое – поцелуй в глаза,
В нежную стужу недвижных век.
Имя твое – поцелуй в снег.
Ключевой, ледяной, голубой глоток?
С именем твоим – сон глубок.

Գրականություն Դասարանական և Տնային աշխատանք 11.10.2022

1. Կարդա՛լ պատմվածքը

2. Իմ մտորումները պատերազմի մասին

Պատերազմը ինձ համար շատ անիմաստ բան է: Բանակը կարելի է ասել կազմված է անմեղ մարդկանցից, որոնց ուղարկում են կռվելու և նույնիսկ իրենց մահին: Այս դեպքում դա շատ սխալ է, կարծում եմ կան ավելի հանգիստ տարբերակներ կոնֆլիկտները լուծելու՝ առանց զոհերի:
Սրանք ֆիզիկական սպանություններ էին: Եվ կան հոգեբանական սպանություններ: Հիմա նույնպես այդպիսի բաները շատ են լինում: Մարդիկ կարող են տխրությունից և կարոտից՝ կորցրած հարազատի հանդեպ հոգեբանորեն սպանվեն: Դրա պատճառով մարդիկ իրենք իրենց են նույնիսկ սպանում:

Այս բոլոր օրինակները բերելով ես ուզում եմ ասել, որ սպանությունները՝ դրանց մեծ մասը, ճիշտ չեն: Չի կարելի անմեղ մարդուն իր կյանքից զրկել, չթողնել նորմալ և երկար կյանք ապրել:

3. Պատերազմ հասկացությունը իմ ձևակերպմամբ, համացանցային ձևակերպումներ։

Համացանցային ձևակերպում
Զինված ընդհարում՝ կռիվ երկու կամ ավելի պետությունների միջև:

Իմ ձևակերպում
Խաղաղության համար կռիվ:

4. Բառեր, որոնք օգտագործվում են պատերազմական այս փուլում՝ բառարանային էքսկուրս․ զենքերի անուններ, այլ․․․

Զենք, հրազեն, սառը զենք, ազդանշանային զենք, օդաճնշիչ զենք, փամփուշտ, ռազմամթերք, նետողական զենք և այլն

5. Վերլուծում եմ պատմվածքը՝ իմ տպապվորությունը, ինչ փոխանցեց․․․

Այս պատմվածքը սկսվում է վարսավիրանոցում: Այնտեղ սափրիչը սափրում էր հաճախորդին՝ Սարոյանին, երբ հանկարծ ներս մտավ մի տղա, որը ասաց, որ պատերզմ ք հայտարարվել: Սարոյանը հարցրեց նրա անունը, քանի տարեկան է և այլն: Այդ պահին սափրիչը իրոք ջղայնացավ, և ասաց, որ նրանք երկուսն էլ հիմար են և, որ նրանք դուրս գան իր վարսավիրանոցից: Սարոյանը հասկացավ, որ սափրիչը կարիք ունի արտահայտելու իր կարծիքը, բայց չգիտի ում: Եվ նա որոշեց լսել սափրիչին: Նա ասաց, որ միայն հիմարները կարող են հայտարարել պատերազմի մասին և բոլորին վախեցնել, և միայն հիմարներն են կարող վախենալ և հավատալ դրան: Եթե մարդիկ չհավատան, պատերազմ չէր լինի և մարդիկ չէին ունենա այդ վախը: Սարոյանը հասկացավ, որ սափրիչը մեծ գաղափարներ ունի:

Իմ կարծիքով տղան այստեղ խորհրդանշում է ամբողջ ժողովուրդը, որը տարածում է լուրեր և վախենում է պատերազմից: Սարոյանը այստեղ խորհրդանշում է գրողներին, մարդկանց, որոնք լսում են ուրիշներին և այլն: Սարոյանը շատ բարի էր, հասկացող:

Այս պատմվածքը խորը իմաստ ունի: Այն ցույց է տալիս մարդկանց վախը պատերազմի հանդեպ:

Հայոց լեզու Տնային աշխատանք 11.10.2022

Հանդիպում շրջանավարտի հետ

Տանը՝ Մտորում հանդիպումից հետո՝ Մերօրյա իրականությունը

Այս հանդիպումը հետարքիր էր ինձ համար: Զինվորը մեզ պատմում էր, թե ինչեր են կատարվում բանակում, ինչ-որ պատմություններ էր պատմում այնտեղից:

Ինձ թվում է ինչքան էլ նա փորձում էր թաքցնել, զգացվում էր, որ նրա համար դժվար է խոսել այս թեմայից։ Նա շատ հպարտ էր պատմում իր ծառայելու մասին, և այդպես ավելի էր հետքրքրացնում իր պատմությունները։ Զինվորը ասում էր, որ շատ է տխրում, որ մենք զենք չունենք և օգտվում ենք շատ հին զենքերից, և ցավոք, դա ճիշտ է։

Ես կուզեի, որ այդ հանդիպումը ավելի երկար տևեր, քանի որ ինձ շատ հետաքրքիր էր լսել նրան։ Հուսով եմ էլի կունենանք այսպիսի հանդիպումներ։

Հոսանքի ուժ: Ամպերաչափ:

Դաս 10․Հոսանքի ուժ: Ամպերաչափ:

Էլեկտրական հոսանքի ազդեցությունները կարող են լինել թույլ կամ ուժեղ, ունենալ իրենց քանակական բնութագիրը:

Էլեկտրական հոսանքը քանակապես բնութագրող ֆիզիկական մեծությունը կոչվում է հոսանքի ուժ:Հոսանքի ուժը ցույց է տալիս հողորդիչի լայնական հատույթով մեկ վայրկյանի ընթացքում անցնող լիցքի քանակը:Եթե կամայական հավասար ժամանակներում հաղորդչի լայնական հատույթով անցնում են լիցքի նույն քանակը, ապա ադպիսի հոսանքն անվանում են հաստատուն հոսանք:

Հաստատուն հոսանքի ուժը նշանակում են I  տառով:Հաստատուն հոսանքի ուժը դրական սկալյար մեծություն է, որը հավասար է հաղորդչի լայնական հատույթով հոսանքի ուղղությամբ t ժամանակում անցած q լիցքի հարաբերությանը այդ ժամանակին:

I=q/t,  Միավորների միջազգային համակարգում հոսանքի ուժի միավորը կոչվում է ամպեր(Ա), ի պատիվ ֆրանսիացի ֆիզիկոս Անդրե Ամպերի (1775-1836թ.): 

Հոսանքի ուժի միջոցով, եթե այն հայտնի է, կարելի է որոշել t ժամանակում հաղորդիչով անցնող լիցքի մեծությունը. q=I⋅t։

Մեկ կուլոնն այն լիցքն է, որն անցնում է հաղորդչի լայնական հատույթով 1 վայրկյանում, երբ հոսանքի ուժը հաղորդչում  1Ա է: 

DOC000697281

Հոսանքի ուժը չափում են հատուկ սարքի՝ ամպերաչափի  միջոցով: 

Ամպերաչափի պայմանական նշանն է`

Ամպերաչափը միացնում են հաջորդաբար էլեկտրական շղթայի այն բաղադրիչին, որի հոսանքի ուժը պետք է չափեն:

Ամպերաչափի «+» սեղմակը անհրաժեշտ է միացնել այն հաղորդալարի հետ, որը գալիս է հոսանքի աղբյուրի դրական բևեռից, իսկ «» նշանով սեղմակը՝ այն հաղորդալարի հետ, որը գալիս է բացասական բևեռից:

Թեմատիկ հարցեր և խնդիրներ՝

1․ Որքա՞ն է նկարում պատկերված ամպերաչափի չափման սահմանը: 

100mA

2․ Հաշվեք կայծակի տևողությունը, եթե 18000Ա հոսանքի ուժի դեպքում կայծակի խողովակի ընդլայնական հատույթով անցնում է 40 Կլ լիցք:

t = 18000 : 40 = 450վ

3․ Որոշեք էլեկտրական սարքում հոսանքի ուժը, եթե 5 րոպեում նրանով անցել է 400 Կլ լիցք:

I = q/t

5ր = 300վ

I = 400/300 = 1,3Ա

4․ Որքա՞ն ժամանակում շիկացման թելիկով կտեղափոխվի 48 Կլ լիցք, եթե հոսանքի ուժը նրանում 1.5 Ա է:

t = 48 : 1,5 = 32վ

5․ Ի՞նչ սարքերից է կազմված նկարում պատկերված էլեկտրական շղթան:

Ամպերաչափ, հոսանքի աղբյուր (+, -), հաղորդալարեր, լամպ

6․ 40 վայրկյանում քանի՞ էլեկտրոն կանցնի վոլֆրամե հաղորդալարի լայնական հատույթով, եթե նրանում հոսանքի ուժը 4.8 Ա է:

q = I * t

q = 4,8 * 40 = 192 Կլ

Урок 7.  “ Пиковая дама” Пушкина ( продолжение).

Урок 2.  “ Пиковая дама” Пушкина ( продолжение).

  1. Продолжение работы по тексту. Сравнение деталей внешности с характерными особенностями человека. Как с этим справляется писатель? Для чего нужны описания внешности ( рассуждения).
  2. Чтение с комментированием 2 главы.

Домашнее задание: Прочитать и уметь рассказать на  уроке  3, 4 и 5  части произ-ведения “ Пиковая дама”. Об’ясните значение слова “ тщеславие”. Знакомо ли вам это состояние? Устно  поработать над вопросами:

Тщеславие это огромная любовь к славе.
Нет, не знакомо.

  1. Проблемный вопрос: осуждаете ли вы Германа? Почему?
  2. Что значит любовь для Лизы и для Германа?
  3. Мучали ли угрызения совести героев произведения?
  4. Можете ли вы представить себе жизнь героев, если бы они связали свою судьбу вместе?
  5. Почему Герман сошел с ума?

Hometask for 10.10.2022

NEF Student’s Book Reading My life without money slide 23/ read the text, write down all the unknown words and be ready to retell the text.
NEF Student’s book Vocabulary Money slide 148 ex-es 1,2,3

1. Inherited
2. Save
3. Borrowed
4. Lent
5. Waste
6. Can’t afford
7. Charged
8. Took out
9. Cost
10. Owe
11. Invested
12. Earn
13. Is worth

1. For
2. Back
3. In, by
4. On
5. To
6. From
7. For

1. Note
2. Coin
3. Salary
4. Tax
5. Loan
6. Mortgage
7. Cash machine