Դասարանական 1
Խնդիր 1. Որքա՞ն ճանապարհ կանցնի շնաձուկը 2 ժամում, եթե ընթանա 50 կմ/ժ արագությամբ:
S = 50կմ/ժ
T = 2ժ
50/2 = 25
2.Ո՞րն է ածխածին պարունակող վառելանյութերի վտանգը բնության
համար:
Ածխածին պարունակող վառելանյութը վառվելուց առաջացնում է ածխաթթու գազ, որը վնաս է հասցնում բնությանը։
3.Ինչպե՞ս կարելի է որոշել` շարժվո՞ւմ է մարմինը, թե՞ ոչ:
Համեմատել մարմինը կողքի մարմնի նկատմամբ։
4. Լրացրե՛ք բաց թողնված թվերը.
1 մ/վ = 1 կմ/ժ,
72 կմ/ժ = 7200000 սմ/վ
Նախամաշտոցյան գրային համակարգեր
Մեր մեհենագրությունը սկսվում է ժայռապատկերներից, հնագույն գաղափարանշաններից:
Վաղ բրոնզե դարից` մ․թ․ա․ XXXV-XXIV դարերից, ունենք 1000-ից ավելի հնագիտական նյութեր, որոնց վրա այս նշանները պահպանվել են: Բայց դրանք վերծանված չեն, ուստի չենք կարող ասել` դրանք արդեն հնչյունային գի՞ր են, թե՞ դեռևս զուտ գաղափարանշանային համակարգ:
Մ․թ․ա․ XXIV-IX դարերը գծային գրերի փուլն են: Այս շրջանից ունենք 300-ից ավելի արձանագրություն, որոնք ևս վերծանված չեն:
Այնուհետև, ունենք Վանի թագավորության մեհենագրությունը, որը բաղկացած է մոտ 300 նշանից, գրվել է աջից ձախ և վերից վար ուղղություններով: Այս շրջանից մեզ հասած հնագիտական իրերի թիվը մոտ 1800 է: Վանի թագավորությունից հետո բավականին քիչ նյութ է մեզ հասել: Խնդիրն այն է, որ մեհենագրերը գրվել են շատ փափուկ գրանյութի վրա, որը չի պահպանվել: Արտաշատի պեղումների ժամանակ, օրինակ, ավելի քան 8000 կնքադրոշմ է գտնվել, և ոչ մի փաթեթ:
Այսպիսով, մինչև 301 թ. գիր ունեցել ենք, որն արգելվելուց հետո վերածվել է մոգական նշանների` հմայագրերի: Մատենադարանում մեծ թվով հմայական բնագրեր են պահպանվում: Ունենք չվերծանված մի սեպագիր համակարգ ևս՝ հայտնի երեք արձանագրություններով, ինչպիսիք աշխարհի որևէ այլ տեղից հայտնի չեն: Մեհենագրերի գաղտնի գործածության օրինակ են նաև «Նշանագիրք իմաստնոց» ցանկերը: Երբ հեթանոսության վերադարձի վտանգը չկար, XII-XIII դարերից դրանք սկսեցին օգտագործվել որպես համառոտագրության նշաններ:
Մեհենագրերը, գծային գրերը, բրոնզեդարյան նշանագրերը և դեռևս չվերծանված սեպագիր համակարգը միայն Հայկական լեռնաշխարհում են օգտագործվել:
301-ին այդ գիրն արգելվեց որպես նախորդ կրոնի բաղկացուցիչ: Ագաթանգեղոսն այդ մասին վկայում է. Վաղարշապատում որոշում կայացվեց գնալ և առաջինը կործանել Անահիտ դիցուհու մեծ մեհյանը Արտաշատում, ճանապարհին, սակայն, մտան և կործանեցին Տիր աստծո տաճարը:
Դրան զուգահեռ մ․թ․ա․XV դարից մինչև Մեսրոպ Մաշտոցը ևս 7 գրային համակարգ ենք ներմուծել և օգտագործել: Դրանցից երեքը եղել են բառավանկային համակարգեր` խեթա-լուվիական հիերոգլիֆիկ համակարգը, ասուրաբաբելական սեպագիրը, Վանի թագավորության սեպագիրը, որը կարելի է համարել կես ներմուծված, կես տեղական, քանի որ ասորեստանյան սեպագիրը ներմուծեցին և էական բարեփոխման ենթարկեցին. մոտ 600 նշանից 180-ը վերցրեցին և կատարելագործեցին: Մյուս չորսը այբուբեններ են եղել՝ հունականը, արամեականը, ասորականը և միջին պարսկական կամ պահլավականը:
a Read Jenny’s webpage her family. Write names under the pictures.
Hi, I’m Jenny Groves. I’m 15 and I live in Bristol. I love it – it’s a fantastic city!
This is my sister Annie – she’s 13. We go shopping together at the weekends. My brother Andy’s 18. He works in a shop in town. He’s OK, but we have fights sometimes.
This is my father – his name’s Mark. He’s 44, and he’s a teacher. My mother’s name is Susan – she’s 44, too, and she works in a bank.
My grandparent’s names are Arthur and Lynne. They’re great! They live in Reading, near London.
Jenny, Arthur and Lynne, Father, Andy, Mother, Annie
b Write a paragraph about your family. Use Jenny’s webpage to help you.
Hi! My name is Nane. I’m eleven. I have brother, but we have fights sometimes. His name is Areg. He is eight. I have mother. Her name is Zara. She is 39. She works in the hospital. I love my mother very much. I have father. His name is Samson. He is 39. He works in the hospital, too. I love him very much. I have two grandmothers. One of them is 70 years old, and another grandmother is 92 years old. I love them very much.
b Read the text again and listen. Complete the missing information in the table.
| Family | City | Number of children | Mother’s job | Father’s job |
| the Siddiqui family | Birmingham | two | In the shop | In the shop |
| the Jackson family | Chester | two | Secretary in a school | In a factory |
1.Հետևյալ նյութերից առանձնացրե՛ք օքսիդները։
СaO,NaOH,Na2O, NaCl, FeO, NaOH, H2SO4, ZnO, SnO, Ca(OH)2, HCl, BeO, H3PO4։
2.Լուծել խնդիրներ
500մ = 20ր
Xմ = 60ր
500 * 60 : 20 = 1500
40 * 2 = 80 կմ/ժ
Լինում է, չի լինում՝ մի մարդ է լինում։ Նա շատ ամաչկոտ է լինում և ոչմեկի հետ ընկերություն չեր կարողանում անել։ Նրա անունը՝ Մազար է։ Նա ուներ մի հարևան, որի անունը՛ Վարդան է։ Մի օր վարդանը նոր սեղան էր բերելուց լինում, Մազարը դա տեսնելով որոշեց օգնել Վարդանին։ Նա օգնեց Վարդանին և մտածեց, որ նա հերոսություն է արել և շատ ուժեղ է։ Նա գնաց տպարան և իր շապիկի վրա պատվիրեց, որ գրեն՝
Բարի հերոս, ուժեղ Մազար,
Բոլորին հայտնի հերոս Մազար։
Նա մտածեց, որ իր փոքր գյուղում շատ հայտնի չի դառնա և որոշեց գնալ քաղաք։ Նա նստեց իր հին ավտոմեքենան և քշեց դեպի մոտակա մեծ քաղաքը։ Նա ճանապարհին այնքան բարձր է ազդանշանը միացնում, որ մի լավ ավտո գողացած ավազակներ իմանում են, որ դա ոստիկանություն է և փախան ավտոից։ Մազարը դա տեսնելով մտածում է, որ լավ կլիներ իր ավտոմեքենան փոխել նորով։ Նա նստում է այդ ավտոն և գնում իր ճանապարհով։
Տղամարդ – տղա + մարդ – արմատ + արմատ
Անպիտան – ան + պիտան – ածանց + արմատ
Քաջագործություն – քաջ + ա + գործ + ություն – արմատ + հոդակապ + արմատ + ածանց
Անբախտ – ան + բախտ – ածանց + արմատ
Անշնորհք – ան + շնորհք – ածանց + արմատ
Անզգամ – ան + զգալ – ածանց + արմատ
Մեջտեղ – մեջ + տեղ – արմատ + արմատ
Միամիտ – մի + ա + միտք – արմատ + հոդակապ + արմատ
Ժամանակ – ժամ + անակ – արմատ + ածանց
Գյուղացի – գյուղ + ացի – արմատ + ածանց
414, 415 մնաց., 416 մնաց., 428, 429, 417 մնաց., 418-բ), 419 մնաց., 420 մնաց., 421 մնաց.,432 մնաց.,434
ա) x > 0 դրական
բ) x < 0 բացասական
դ) –20-ից մինչև –10-ը,
ե) –4-ից մինչև 0-ն,
զ) –45-ից մինչև –40-ը։
դ) -20, -19, -18, -17, -16, -15, -14, -13, -12, -11, -10
ե) -4, -3, -2, -1, 0
զ) -45, -44, -43, -42, -41, -40
զ) –16 < –12,
է) –13 < 2,
ը) –1000 < 1,
թ) 25 > –25։
Ոչ
0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9
բ) b ամբողջ թիվը 3-ից փոքր է։ Արդյոք այն անպայման բացասակա՞ն է։
Ոչ, ամպայման չի։
դ) d ամբողջ թիվը –1-ից մեծ է։ Ճի՞շտ է արդյոք, որ այն դրական է։
Այո
ե) e ամբողջ թիվը –5-ից փոքր է։ Արդյոք այն անպայման բացասակա՞ն է։
Այո
բ) նվազման կարգով. –11, –3, –7, 12, 4, –8, –17, –30, 1, 0, 13։
13, 12, 4, 1, 0, -3, -7, -8, -11, -17, -30
ե) 8 > 6 > –1
զ) –4 > -5 > –6
է) 1 > 0 > –2
ը) –30 > -35 > –40
թ) –100 > 101 > –102
ա) 10 > 9 > 7,
բ) 1 > 0 > -3,
գ) 3 > 1 > -2,
դ) 0 > –2 > -100,
ե) -1 > –7 > -10,
զ) 1 > –100 > -190,
է) -130 > –200 > -835,
ը) 8 > –352 > -672։
ա) 4-ից – 3, 2, 1, 0, -1, -2, -3,
բ) 0-ից — -1, -2, -3, -4, -5, -6, -7,
գ) 6-ից – 5, 4, 3, 2, 1, 0, -1,
դ) –1-ից — -2, -3, -4, -5, -6, -7, -8,
ե) –5-ից — -4, -5, -6, -7, -8, -9, -10,
զ) –10-ից — -11, -12, -13, -14, -15, -16, -17,
է) 3-ից – 2, 1, 0, -1, -2, -3, -4,
ը) –3-ից – -4, -5, -6, -7, -8, -9, -10։
ա) X/6 = 5/3
X = 5/3 * 6 = 10
բ) 8/X = 2/7
X = 2/7 : 8 = 2/7*8 = 1/7*4 = 1/28
գ) 4/9 = X/18
X = 4/9 * 18 = 8
դ) 2/3 = 14/X
X = 2/3 : 14 = 2/3*14 = 1/3*7 = 1/21
ե) 1 7/10 : X = 5 1/10 : 3
X = 51/10 * 1/3 * 10/17 = 1
զ) X : 2/3 = 7/4 : 21/2
X = 7/4 * 2/21 * 2/3 = 1/2 * 1/3 * 2/3 = 2/18 = 1/9
18 = X + (X – X 7/8)
18 = X + 1/8X
8/8X + 1/8X = 9/8X = 18
X = 18 * 8 : 9 = 16
X = 18 – 16 = 2
407, 413, 415 ա)-գ), 416 ա)-ե),430
1/4 + 1/3 = 7/12
X = 2400 * 7/12/1 = 1400
1400 * 8 = 11200
ա) դրակա՞ն թիվը, թե՞ զրոն,
դրական
բ) բացասակա՞ն թիվը, թե՞ զրոն,
զրոն
գ) դրակա՞ն թիվը, թե՞ բացասական։
դրական
ա) -2, -1, 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7
բ) -10, -9, -8, -7, -6, -5, -4, -3
գ) -6, -5, -4, -3, -2, -1, 0, 1, 2, 3, 4, 5
ա) –2-ից մինչև 7-ը, բ) –10-ից մինչև –3-ը, գ) –6-ից մինչև 5-ը,
ա) 0 > –3,
բ) –4 < 2,
գ) –3 > –10
դ) –1 < 1,
ե) 5 > –3,
ա) 90օ է – X = 90 * 72/360 = 18, բ) 10օ է – X = 10 * 72/360 = 2, գ) 45օ է – X = 45 * 72/360 = 9, դ) 5օ է – X = 5 * 72/360 = 1։
417-ա),գ),զ), 418-ա), 419 ա)-դ), 420 ա), ե),421-ա), ե), 432-ա),գ),433
ա) a ամբողջ թիվը 3-ից մեծ է։ Արդյոք այն անպայման դրակա՞ն է։
այո
գ) c ամբողջ թիվը 0-ից փոքր է։ Ճի՞շտ է արդյոք, որ այն բացասական է։
այո
զ) f ամբողջ թիվը 1-ից փոքր է։ Արդյոք այն անպայման բացասակա՞ն է։
ոչ
ա) աճման կարգով. 31, –1, – 7, –1, 0, –11, 24, 7, – 2 ,–6,
-11, -7, -6, -2, -1, 0, 7, 24, 31
ա) –4 < -2 < 0
բ) –7< -5 < –3
գ) –19 < -18 < –14
դ) –1 < 0 < 1
Մթնշաղ – իրիկնաշաղ
Քողարկում — ծածկում
Կուսական — աղջկական, մաքուր
Հիրավի – արդարապես
Քող – շարագույր
Ծպտյալ – կերպարանափոխված
Կարծեցյալ – ենթադրական
2.Տեքստից ընտրել տասը բառ ու կազմել դրանց բանաձևերը, օրինակ` զբոսայգի=զբոս+այգի = արմ տ + արմատ:
Դրամարկղ – դրամ + արկղ – արմատ + արմատ
Գանձապահ – գանձ + ա + պահող – արմատ + հոդակապ + արմատ
Շիկակարմիր – շեկ + ա + կարմիր – արմատ + հոդակապ + արմատ
Ժամացույց – ժամ + ա + ցույց – արմատ + հոդակապ + արմատ
Գոտկատեղ – գոտի + կա + տեղ – արմատ + ածանց + արմատ
Տարբերություն – տարբեր + ություն – արմատ + ածանց
Վստահություն – վստահ + ություն – արմատ + ածանց
Հետաքրքրասիրություն – հետաքրքիր + ա + սեր + ություն – արմատ + հոդակապ + արմատ + ածանց
Շրջապատող – շուրջ + ա + պատող – արմատ + հոդակապ + արմատ
Լրագրող – լուր + ա + գրող – արմատ + հոդակապ + արմատ
Ստուգում ենք մեր գիտելիքները
Եթե շաբաթվա ընթացքում լավ ես պատրաստել դասերդ և եղել ես ուշադիր դասաժամերին, հեշտությամբ կհաղթահարես հարցերը: Սկսեցինք:
414, 415 մնաց., 416 մնաց., 428, 429
ա) x > 0 դրական
բ) x < 0 բացասական
ա) –2-ից մինչև 7-ը, դ) –20-ից մինչև –10-ը,
բ) –10-ից մինչև –3-ը, ե) –4-ից մինչև 0-ն,
գ) –6-ից մինչև 5-ը, զ) –45-ից մինչև –40-ը։
ա) -2, -1, 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7
բ) -10, -9, -8, -7, -6, -5, -4, -3
գ) -6, -5, -4, -3, -2, -1, 0, 1, 2, 3, 4, 5
դ) -20, -19, -18, -17, -16, -15, -14, -13, -12, -11, -10
ե) -4, -3, -2, -1, 0
զ) -45, -44, -43, -42, -41, -40
ա) 0 > –3,
բ) –4 < 2,
գ) –3 > –10,
դ) –1 < 1,
ե) 5 > –3,
զ) –16 < –12,
է) –13 < 2,
ը) –1000 < 1,
թ) 25 > –25։
Ոչ
0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9
Նանե Խաչատրյան 