Սիրելի սովորողներ, պատմելու եք հետևյալ թեման.

• Ռեֆլեքս, ռեֆլեքսային աղեղ:
• Ողնուղեղի կառուցվածքը և գործառույթները

Ռեֆլեքս

Ռեֆլեքսն օրգանիզմի պատասխան ռեակցիան է ներքին և արտաքին միջավայրից ստացվող գրգիռներին: Ռեֆլեքսի օրինակ է սուր առարկային կպնելուց հետո ձեռքի արագ հեռացումը: Տեղեկատվությունը մաշկի ցավային ընկալիչներից զգայական նյարդաթելերով հաղորդվում է ողնուղեղ, որտեղ վերլուծվում է և շարժական թելերի աքսոններով հասնում մկաններին: Արդյունքում կատարվում է պատասխան ռեակցիան և ձեռքն արագ հետ է քաշվում: Դրա հետ միաժամանակ նյարդային ազդակը հաղորդող ուղիներով հասնում է գլխուղեղի մեծ կիսագնդերի կեղևին, որի արդյունքում մարդը զգում է ցավը և հասկանում, թե ինչ է կատարվել:

Ողնուղեղ

Մարդու ողնուղեղից դուրս են գալիս երեսունմեկ զույգ խառը նյարդեր, որոնք կազմված են զգայական և շարժողական նյարդաթելերից: Ողնուղեղային նյարդերն ու դրանց ճյուղերն ուղղվում են դեպի մկանները, ոսկրեր, մաշկ և որոշ ներքին օրգաններ: Տեղեկատվությունն այդ օրգաններից զգայական նյարդերով հասնում է ողնուղեղի գորշ նյութին, որտեղ վերլուծվում է ստացված ազդակները և հաղորդվում շարժողական նյարդերին: Շարժողական նյարդերն էլ ապահովում են նյարդային ազդակների հաղորդումը ծայրային օրգաններին և հյուսվածքներին:

Քո սիրելի ստեղծագործության մասին տեղեկատվական տեքստ կտեղադրես բլոգում՝ բոլոր բառերը բաժանելով բառակազմական բաղադրիչների՝ արմատ, ածանց, հոդակապ, վերջավորություն:

Տասներեք տարեկանում Աննա Ֆրանկը սկսում է իր օրագիրը՝ ապաստարանի մասին, թե ինչպես է նա ընտանիքի հետ թաքնվում է գերմանացիներից, որոնք ուղղված էին քաղաքի հրեաների և նրանց օգնող քրիստոնյաների դեմ: Օրագրում նա խոսում էր երևակայական Քիթթիի հետ, որտեղ նկարագրում է թաքստոցում ապրող 8 մարդկանց ամենօրյա կենցաղը, հույսերը, ապրումները և սովորությունները… Այդ մարդիկ են՝ Օտտո Ֆրանկը, Էդիթ Ֆրանկը, Մարգո Ֆրանկը, Աննա Ֆրանկը, Հերման վան Պելսը, Ավգուստա վան Պելսը, Պետեր վան Պելսը և Ֆրից Պֆեֆերը: 1942 թ. Ֆրանկների ընտանիքը տեղափոխվում է ապաստարան վան Պելսերի ընտանիքի հետ:
Այդ ժամանակ տիրում է սով, մարմնավաճառություն, հիվանդություններ… 1944 թ., երբ գերմանացիները պատրաստվում էին թողնել Ամստերդամը, անհայտ անձ, որին հայտնի էր ապաստարանի մասին, մատնում է Ֆրանկներին և ընտանիքին կալանավորում են: Գրառումներն այստեղ ընդհատվում են: Կալանվածներին ուղարկում են տարբեր համակենտրոնացման ճամբարներ: Ճամբարներից ողջ է վերադառնում միայն Օտտո Ֆրանկը:

Տասներեք-տաս-ն-երեք
Տարեկանում-տար-եկան-ում (ի-ն սղվում է)
Աննա Ֆրանկը-Աննա Ֆրանկ-ը
Սկսում է-սկս-ում-է (ել-ը սղվում է)
Գրել-գր-ել (ի-ն սղվում է)
Իր-իր
Օրագիրը-օր-ա-գիր-ը
Ապաստարանում-ապաստ-արան-ում (ան-ը սղվում է)
Որտեղ-որ-տեղ
Նա-նա
Ընտանիքի-ըն-տան-իք-ի
Հետ-հ-ետ
Թաքնվում է-թաքն-վում-է (ու-ն սղվում է)
Գերմանացիներից-գերման-ացի-ներ-ից (իա-ն սղվում է)
որոնք-որ-ոնք
ուղղված էին-ուղղ-ված-էին (ի-ն սղվում է)
քաղաքի-քաղաք-ի
հրեաների-հրեա-ներ-ի
նրանց-նրան-ց
օգնող-օգն-ող (ել-ը սղվում է)
քրիստոնաների-քրիստ-ոնյա-ներ-ի (ոս-ը սղվում է)
դեմ-դ-եմ
օրագրում-օր-ա-գր-ում (ի-ն սղվում է)
նա-նա
խոսում էր-խոս-ում-էր (ք-ն սղվում է)
երևակայական-երևակայ-ական (ել-ը սղվում է)
Քիթթիի-Քիթթի-ի
նկարագրում է-նկար-ա-գր-ում-է (ի-ն սղվում է)
թաքստոցում-թաքստ-ոց-ում (ու-ն սղվում է)
ապրող-ապր-ող (ել-ը սղվում է)
մարդկանց-մարդկ-անց (ի-ն սղվում է)
ամենօրյա-ամեն-օր-յա
կենցաղը-կեն-ցաղ-ը (ս-ն սղվում է)
հույսերը-հույս-եր-ը
ապրումները-ապր-ում-ներ-ը (ել-ը սղվում է)
սովորությունները-սովոր-ություն-ներ-ը
մարդիկ են-մարդիկ-են
Ընտանիքը-ըն-տան-իք-ը
տեղափոխվում է-տեղ-ա-փոխվ-ում-է (ել-ը սղվում է)
Ապաստարան-ապաստ-արան (ան-ը սղվում է)
վան Պելսերի-վան Պելսեր-ի
ժամանակ-ժամ-անակ
տիրում էր-տիր-ում-էր (ե-ն փոխվում է ի-ի)
մարմնավաճառություն-մարմն-ա-վաճառ-ություն (ի-ն սղվում է, ել-ը սղվում է)
հիվանդություններ-հիվանդ-ություն-ներ
Գերմանացիները-գերման-ացի-ներ-ը (իա-ն սղվում է)
պատրաստվում էին-պատրաստ-վում-էին (ել-ը սղվում է)
թողնել-թողնել
անհայտ-ան-հայտ
հայտնի էր-հայտ-նի-էր
Ապաստարան-ապաստ-արան-ի (ան-ը սղվում է)
մասին-մաս-ին
մատնում է-մատն-ում-է (ել-ը սղվում)
կալանավորում են-կալան-ավոր-ում-են (ք-ն սղվում)
գրառումներն-գր-առ-ում-ներ-ն (ի-ն սղվում է)
այստեղ-այս-տեղ
ընդհատվում են-ընդ-հատվ-ում-են (ել-ը սղվում է)
կալանվածներին-կալան-ված-ներ-ին (ք-ն սղվում է)
ուղարկում են-ուղ-արկ-ում-են (ի-ն սղվում է)
տարբեր-տար-բեր
համակենտրոնացման-համա-կենտրոն-աց-ման
ճամբարներ-ճամբ-ար-ներ (ել-ը սղվում է)
վերադառնում-վեր-ա-դառն-ում (ալ-ն սղվում է)

Առաջադրանքներ

1․Հաշվիր շեղանկյան պարագիծը, եթե նրա կողմի երկարությունը 8.96 մմ է: Շեղանկյան պարագիծը հավասար է՝

P=8,96*4=35,84

2․

 Տրված է՝ DO=9 սմ, AC=17 սմ: Գտիր BD-ն և AO-ն:

AO=AC:2=17:2=8,5

BD=DO*2=9*2=18

3․Հաշվիր շեղանկյան մյուս անկյունները, եթե A անկյունը 64° է: 

<A=<C=64^o

64*2=128

360-128=232

<B=<D=232:2=116^o

4․Շեղանկյան սուր անկյունը հավասար է 60°, իսկ պարագիծը 20.8 մ է: Հաշվիր շեղանկյան փոքր անկյունագիծը: 

20,8:4=5,2

AB=BC=CD=AD

Քանի որ ∆ABC-ն հավասարասրուն է, ուրեմն՝ <A=<C=180-60=120^o
120:2=60^o
Քանի որ բոլոր անյունները 60^o են, հետևաբար՝ AB=BC=AC=5,2մ

5․Հաշվիր շեղանկյան բութ անկյունը, եթե նրա անկյունագծերից մեկը կողմի հետ կազմում է 38°-ի անկյուն: 

<ABO=38^o

<B=38+38=76^o

<A+<B=180^o

<A=180-76=104^o

6․Հաշվիր շեղանկյան սուր անկյունը, եթե նրա երկու անկյունների տարբերությունը 32° է:

<B-<A=<C-<D=32^o

<B+<A=<C+<D=180^o

-<A+<A=0

<B+<B=32+180

<2B=212^o

<B=212:2=106^o

7․Շեղանկյան անկյուններից մեկը 5 անգամ մեծ է մյուսից: Հաշվիր շեղանկյան անկյունները: 

5x+5x+x+x=360^o

12x=360^o

x=360/12=30^o

5x=30*5=150^o

 ∢A =30°, ∢B =150°, ∢C =30°, ∢D =150°

8․Շեղանկյան բարձրությունը կողմի հետ կազմում է 12° -ի անկյուն: Հաշվիր շեղանկյան բութ անկյունը:

<ABE=12^o

<AEB=90^o

<A=180-(12+90)=78^o

<A=<C=78^o

<B=180-78=102^o

9․Տրված է՝ ABDC շեղանկյունը, որի BC անկյունագիծը հավասար է շեղանկյան կողմին: Գտիր BAC անկյունը:

Քանի որ AC-ն հավասար է շեղանկայն կողմերին, ուրեմն՝ ∆ABC հավասարակուղմ է, այսինքն բոլոր անկյուններ 60^o են:

10․

 Տրված է՝
AC=32մ ∢BCD=34°

 Գտիր OCD եռանկյան OCկողմը և∢CDO

OC=AC:2=32:2=16մ

<OCD=<BCD:2=34:2=17^o

<CDO=180-90-17=73^o

Նպատակը՝
Հասարակության սոցիալական կազմի մասին պատկերացոսւմների ամբողջացում, հասարակական մեծ և փոքր խմբերի տարբերակում, այս կամ այն հասարակությունը կազմող սոցիալական խմբերի, խավերի նկարագրում։ «Համայնք» հասկացության վերլուծություն, համայնքի խնդիրների վերհանում։

Մասնակիցներ՝ Միջին դպրոցի 8-րդ դասարանի սովորողներ։

Առաջադրանքներ՝

•Ի՞նչ է հասարակությունը։

Հասարակությունը մարդկանց խումբ է և իրենց շփումն է։ Հասարակությունում մարդիկ վիճում են, խոսում են, զարգանում են։

Օրինակն է` երբ դուք կանգնած եք խանութում, հերթում։ Այդ հերքը խումբ է և այն կարճաժամկետ է։ Այդ հերթում բոլորը նպատակ ունեն վճարել գումար և վերձնել իրենց գնածը։ Այսինքն հասարակությունում բոլորը ունեն նպատակ։

•Ի՞նչ եք կարծում, մարդկային հասարակությունն ինչով է տարբերվում կենդանիների միավորումներից։

Կենդանիների և մադկանց շփման ձևը տարբերվում է։ Մարդիկ շփվում են խոսքերով, իսկ կենդանիները շփվում են զանազան ձայներով, շարժումներով և այլն։

•Ենթադրենք բարձրացել եք ավտոբուս և մաս կազմել ավտոբուսում եղած բազմության։ Ի՞նչ եք կարծում, դա խո՞ւմբ է, ինչո՞ւ։

Այո, դա խումբ է և այն կարճաժամկետ է։ Մարդիկ այս խմբում նպատակ ունեն հասնել իրենց տուն կամ աշխատավայր։

•Մտածեք՝ ինչը կարող է տարբեր շերտերում բախումների պատճառ դառնալ։

Մարդիկ իրար չեն հասկանում և այդպես սկսվում է կռիվը։ Կան տարբեր պատճառներ, օրրինակ`

•Մարդկանց միավորումների ի՞նչ տեսակներ գիտեք։

Կան երկարաժամկետ, կարճաժամկետ, մեծ և փոքր խմբեր։

•Փողոցում հավաքված ամբոխը խումբ է թե ոչ։

Ոչ, քանի որ նրանք նպատակ չունեն։

•Ինչ է համայնքը, ովքեր են ղեկավարում ձեր համայնքը։