Վերլուծում ենք Վիլյամ Սարոյանի ստեղծագործությունը. աշխատանքի վերնագիրն ինքներս ենք ընտրում:

Կարոտը

Սարոյանը իրականում նկարագրել է թափառական մարդու պատմություն: Նա, պատմելով այդ ծեր մարդու մասին, որը օտար երկրում է և կարոտում է իր Շոտլանդիայի լեռները, իրականում ցույց է տալիս իր կարոտը Հայաստանի նկատմամբ: Սարոյանը ծագումով Արևմտյան Հայաստանից էր և նրա ծնողները փախել էին այնտեղից Ամերիկա: Հեղինակը ցույց է տալիս, որ ամեն տեղ կարելի է գտնել բարի մարդկանց, որոնք օգնության կգան:

Առաջադրանքներ՝ 163 – 168

AB = 115

AC = 43

∪BC = 360 — (AB + AC) = 360 — (115 + 43) = 202

<BAC = ∪BC / 2 = 202/2 = 101

6 + 4 = 10

360 : 10 = 36

6 * 36 = 216

4 * 36 = 144

AaB = 144

AbB = 216

∪AMB = 360 — ∪AaB = 360 — 140 = 220

6 + 5 = 11

220 : 11 = 20

5 * 20 = 100

<BAM = ∪BM : 2 = 100 : 2 = 50

AO = OB

AB² = AO² + OB² = 2AB²

576 = 2AO²

AO² = 576 : 2 = 288

AO = √288 = √144 * 2 = 12√2

OM² = AO² — AM² = 288 — 144 = 144

OM = √144 = 12

Գայանե Մխիթարյան՝ մաս I-ից էջ10-ից մինչև էջ 17

1. Մոլեկուլներ և նրանց շարժումը

Տարբերակ 1

I. Չի կարող: Կաթիլը կտարածվի այնքան ժամանակ, քանի դեռ շերտի հաստությունը չի հավասարվել յուղի ամենափոքր մասնիկների չափերին

Պատ.՝ 2:

II. Փոքրագույն մասնիկները, որոնցից կազմված են տարբեր նյութերը, կոչվում են մոլեկուլներ:

Պատ.՝ 2:

III. Նյութի փոքրագույն մանիկների բաղկացուցիչ մասերը կոչվում են ատոմներ:

Պատ.՝ 1:

IV. Դիֆուզիա տեղի է ունենում պինդ մարմիններում, հեղուկներում, գազերում:

Պատ.՝ 4:

V. Մոլեկուլների շարժման արագությունը մեծանում է, և դիֆուզիան արագ է կատարվում:

Պատ.՝ 3:

VI. Գոյություն ունի փոխադարձ ձգողություն և վանողություն

Պատ.՝ 1:

Տարբերակ 2

I. Իրարից չեն տարբերվում

Պատ.՝ 1:

II. Տարբերվում են միմյանցից

Պատ.՝ 2:

III. Նյութերի ինքնուրույն (առանց արտաքին ազդեցությունների) միմյանց խառնվելը

Պատ.՝ 3:

IV. Բոլոր նյութերի մոլեկուլները անընդհատ շարժվում են

Պատ.՝ 2:

V. Դիֆուզիա

Պատ.՝ 1:

VI. Մեծանում են երկու նյութերի մոլեկուլների շարժման արագությունները, և դիֆուզիան արագ է ընթանում

Պատ.՝ 2:

Տարբերակ 3

I. Մեծանում է

Պատ.՝ 2:

II. Կազմված են առանձին մասնիկներից

Պատ.՝ 1:

III. Մեծանում են

Պատ.՝ 2:

IV. Ինչքան ջերմաստիճանը բարձր է, այնքան դիֆուզիան արագ է ընթանում

Պատ.՝ 1:

V. Տաք ջրում արագությունն ավելի մեծ է, քան սառը ջրում

Պատ.՝ 3:

VI. Իրար շատ մոտենալու դեպքում միմյանց վանում են

Պատ.՝ 3:

Տարբերակ 4

I. Ջրի մանիկների միջև կան միջմոլեկուլային տարածքներ, որտեղ էլ տեղավորվում են սպիրտի մասնիկները:

Պատ.՝ 3:

II. Երկու ատոմ թթվածնից

Պատ.՝ 3:

III. Երկու ատոմ ջրածնից

Պատ.՝ 4:

IV. Երկու ատոմ ջրածնից և մեկ ատոմ թթվածնից

Պատ.՝ 1:

V. Գազերում

Պատ.՝ 4:

VI. Ամռանը ավելի արագ, քան ձմռանը

Պատ.՝ 2:

2. Նյութի երեք վիճակը

Տարբերակ 1

I. Մոլեկուլները դասավորված են կանոնավոր և տատանվում են հավասարակշռության դիրքի շուրջը

Պատ.՝ 3:

II. Ունեն որոշակի ծավալ, ընդունում են անոթի ձևը, քիչ են սեղմվում

Պատ.՝ 1, 3, 4:

III. Կմեծանա երկու անգամ

Պատ.՝ 1:

IV. Գազ

Պատ.՝ 1:

V. Միայն պինդ վիճակում

Պատ.՝ 1:

Տարբերակ 2

I. Մոլեկուլները դասավորված են կանոնավոր և տատանվում են իրենց դիրքերի շուրջը

Պատ.՝ 3:

II. Գրավում են իրենց հատկացված ողջ ծավալը, հեշտ են սեղմվում, չունեն սեփական ձև

Պատ.՝ 1, 4, 5:

III. Չի փոխվի

Պատ.՝ 3:

IV. Պինդ մարմին

Պատ.՝ 3:

V. Բոլոր երեք վիճակներում

Պատ.՝ 4:

Տարբերակ 3

I. Մոլեկուլները դասավորված են մոլեկուլի չափերը մի քանի անգամ գերազանցող հեռավորությունների վրա և շարժվում են անկանոն

Պատ.՝ 2:

II. Դժվար են փոխում ձևը, պահպանում են իրենց ձևը, դժվար են սեղմվում

Պատ.՝ 1, 3, 5

III. Կմեծանա 2 անգամ

Պատ.՝ 1:

IV. Այդպիսի նյութ գոյություն չունի

Պատ.՝ 4:

V. Միայն հեղուկ վիճակում

Պատ.՝ 2:

Տարբերակ 4

I. Մոլեկուլները շարժվում են անկանոն

Պատ.՝ 3:

II. Ունեն որոշակի ծավալ, քիչ են սեղմվում

Պատ.՝ 1, 4:

III. Չի փոփոխվի

Պատ.՝ 3:

IV. Պինդ մարմին

Պատ.՝ 3:

V. Բոլոր երեք վիճակներում

Պատ.՝ 4:

 Սովորել. Է.Ղազարյանի դասագրքից էջ98-ից մինչև էջ114

1.Ինչի՞ց են բաղկացած ֆիզիկական մարմինները

Ֆիզիկական մարմինները բաղկացած են մեկ կամ մի քանի նյութից:

2.Ինչպիսի՞ կառուցվածք ունի նյութը

Նյութը կազմված է առանձին, շատ փոքր մասնիկներից, որոնց միջև ազատ տարածություններ կան:

3.Ինչպե՞ս են անվանում նյութի մասնիկները

Նյութի մասնիկներն անվանում են ատոմներ:

4.Ո՞ր նյութն են անվանում տարր 

Միևնույն տեսակի ատոմներից բաղկացած նյութն անվանում են տարր:

5.Ի՞նչ է մոլեկուլը

Ատոմները, միավորվելով, ստեղծում են կայուն բաղադրությամբ նոր մասնիկներ՝ բաղկացած երկու կամ ավելի ատոմից։ Այդ մասնիկներն անվանում են մոլեկուլներ։

6.ի՞նչ է դիֆուզիան

Նյութերի ինքնաբերական խառնման երևույթը կոչվում է դիֆուզիա։

7.Ինչպե՞ս է ընթանում դիֆուզիան գազերում, հեղուկներում և պինդ մարմիններում

Գազերում դիֆուզիան ընթանում է շատ ավելի արագ, քան հեղուկներում։ Պինդ մարմիններում այն ընթանում է ավելի դանդաղ, քան հեղուկներում։

8.Ինչպե՞ս է ջերմաստիճանի փոփոխությունը ազդում դիֆուզիայի արագության վրա:

Ջերմաստիճանը բարձրացնելիս դիֆուզիայի երևույթն ընդանում է ավելի արագ:

1. Նախադասությունների մեջ անհարկի կրկնվող բառերն ու բառակապակցությունները փոխարինիր կա՛մ համապատասխան դերանուններով, կա՛մ հոմանիշենրով, կա՛մ էլ  դո՛ւրս հանիր: Տրված և ստացված նախադասությունները համեմատի՛ր:

Նա արդեն պատկերացնում էր հոյակապ, մեծ գազանին, գազանի հետքից դատելով, պետք է որ մեծ գազան լիներ:
Ըստ հնդկական հավատալիքների` մեհյանի շենքը համապատասխանում է մարդու մարմնին: Եվ եթե մեհյանի կառուցումը չի ավարտվել, կամ մեհյանի որևէ մասը վատ է կառուցվել, ապա կառուցողի մարմնի համապատասխան մասերը կհիվանդանան:
Այդ սալերը, սալերից ամեն մեկը մի քանի տասնյակ տոննա է կշոում, դասավորված են կողք կողքի: Կարծես թե մի քանի տոննայանոց սալերը ոչ թե գահավիժել են վիթխարի բարձունքից, այլ ինչ-որ մեկի կողմից են շարվել: Սալերը նույնիսկ ավազի մեջ չեն թաղվել և նույնիսկ քերծվածքներ չունեն:

Նա արդեն պատկերացնում էր հոյակապ, մեծ գազանին, նրա հետքից դատելով, պետք է որ մեծ լիներ:
Ըստ հնդկական հավատալիքների` մեհյանի շենքը համապատասխանում է մարդու մարմնին: Եվ եթե դրա կառուցումը չի ավարտվել, կամ որևէ մասը վատ է կառուցվել, ապա կառուցողի մարմնի համապատասխան մասերը կհիվանդանան:
Այդ սալերը, դրանցից ամեն մեկը մի քանի տասնյակ տոննա է կշռում, դասավորված են կողք կողքի: Կարծես թե մի քանի տոննայանոց քարերը ոչ թե գահավիժել են վիթխարի բարձունքից, այլ ինչ-որ մեկի կողմից են շարվել: Դրանք նույնիսկ ավազի մեջ չեն թաղվել և անգամ քերծվածքներ չունեն:

2. Տեքստի մեջ անհարկի կրկնվող բառերն ու բառակապակցությունները։ փոխարինի՛ր կա՛մ համապատասխան դերանուններով, կա՛մ հոմանիշներով, կա՛մ էլ դուրս հանիր: Տրված և ստացված տեքստերը համեմատի՛ր:

Տիեզերքում կան գերծանր նյութեր և գերթեթև նյութեր:
Պարզվում է` ամենածանր նյութի խտությունից միլիարդ անգամ մեծ է Սիրիուսի (Լուսաստղի) արբանյակը կազմող գերծանր նյութի խտությունր: Արբանյակը ամենահանելուկային աստղերից մեկն է: Այդ աստղի վրա մակերևույթի ջերմությունը մոտ տասնհինգ հազար աստիճան է: Այդ աստղի ձգողական ուժը չափազանց մեծ է: Եթե այդ աստղը կազմող նյութից վերարկուի կոճակի մեծության կշռաքար պատրաստեն, կշռաքարը կշեռքի նժարի վրա երկաթուղային ամբողջ գնացքին կհավասարակշռի:

Տիեզերքում կան գերծանր և գերթեթև նյութեր:
Պարզվում է` ամենածանրի խտությունից միլիարդ անգամ մեծ է Սիրիուսի (Լուսաստղի) արբանյակը կազմող գերծանր նյութի խտությունը: Արբանյակը ամենահանելուկային աստղերից մեկն է: Նրա մակերևույթի ջերմությունը մոտ տասնհինգ հազար աստիճան է: Այդ աստղի ձգողական ուժը չափազանց մեծ է: Եթե այն կազմող նյութից վերարկուի կոճակի մեծության կշռաքար պատրաստեն, այն կշեռքի նժարի վրա երկաթուղային ամբողջ գնացքին կհավասարակշռի: