1	Ռուսաստան	16,376,870
2	Կանադա	9,985,321
3	Չինաստան	9,388,211
4	ԱՄՆ	9,014,230
5	Բրազիլիա	8,358,140
6	Ավստրալիա	7,682,300
7	Հնդկաստան	2,973,190
8	Արգենտինա	2,736,690
9	Ղազախստան	2,699,700
10	Ալժիր	2,381,740
11	ԿԴՀ	2,267,050
12	Սաուդյան Արաբիա	2,149,690
13	Մեքսիկա	1,943,950
14	Ինդոնեզիա	1,811,570
15	Սուդան	1,765,048
16	Լիբիա	1,759,540
17	Իրան	1,628,550
18	Մոնղոլիա	1,553,560
19	Պերու	1,280,000
20	Չադ	1.284.000
21	Նիգեր	1,266,700
22	Անգոլա	1,246,700
23	Մալի	1,220,190
24	Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն	1,213,090
25	Կոլումբիա	1,109,500
26	Բոլիվիա	1,083,300
27	Մավրիտանիա	1,030,700
28	Եթովպիա	1,000,000
29	Եգիպտոս	995,450
30	Տանզանիա	945.087
31	Նիգերիա	923.768
32	Վենեսուելա	912.050
33	Նամիբիա	824.292
34	Մոզամբիկ	801.590
35	Պակիստան	796.095
36	Թուրքիա	783.562
37	Չիլի	756.096
38	Զամբիա	752.618
39	Մյանմա	676.578
40	Աֆղանստան	652.090
41	Ֆրանսիա	643.427[3]
42	Սոմալի	637.657
43	Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն	622.984
44	Ուկրաինա	603.700
45	Մադագասկար	587.041
46	Բոտսվանա	581.730
47	Քենիա	580.367
48	Եմեն	527.968
49	Թաիլանդ	513.115
50	Իսպանիա	505.992

1. Գրում ենք բառեր, որոնք վերջից ընթերցելիս ստացվեն նոր բառեր (օր.՝ դրամ֊մարդ)։
   
   լեզու — ուզել, մուկ — կում, ղեկ — կեղ, շուն — նուշ, պատ — տապ, տղա — աղտ
   
2. Գրում ենք հինգ հավաքական գոյական։
   
   Հոտ, դասարան, երամ, ոհմակ, ժողովուրդ
   
3. Կազմել նախադասություններ գործածելով տեղի տալ, տեղիք տալ արտահայտությունները, վերաբերել, վերաբերվել, հրապարակել, հրատարակել, ցուցում, ցուցմունք բառերը։
   
   տեղի տալ — Ձմեռը վերջապես տեղի տվեց գարնանը:
   տեղիք տալ — Աշակերտները տեղիք տվեցին ջղայնությանը:
   վերաբերել — Դա նրան չի վերաբերում:
   վերաբերվել — Նա վերաբերվում էր նրան ինչպես տիկնիկի:
   հրապարակել — Թերթը հրապարակված էր այսօր:
   հրատարակել — Ես գնեցի նոր հրատարակված գիրքը:
   ցուցում — Ես ուղղորդվեցի նրա ցուցումով:
   ցուցմունք — Ոստիկանները լսեցին նրա ցուցմունքը:
   
4. Գրել բայեր, որոնք կազմված են.

ա) ածականներից,

Դեղնել, ուրախանալ, չորանալ, լուսավորել, գեղեցկանալ

բ) գոյականներից։

ցատկել, խոսել, ողբալ, գրել, քնել

Մարսողության համակարգ , կառուցվածքը :Մարսողությունը բերանի խոռոչում:Մարսողական գեղձեր, դրանց կառուցվածքը և ֆունկցիան:

Սննդի բաղադրամասերը և դրանց նշանակությունը, Մարսողության նշանակությունը, մարսողական համակարգի կառուցվածքը:

Աղբյուր

Մարսողական համակարգը տրոհում-ճեղքում է սնունդը, որի շնորհիվ ստացվում են դեպի արյան հուն ներծծվելու համար պատրաստի սննդանյութեր:

Մարսողական համակարգը սկսվում է բերանից, որից հետո գալիս է ըմպանը, կերակրափողը, ստամոքսը, բարակ ու հաստ աղիները։ Մարսողական համակարգն ավարտվում է հետանցքով: Այս օրգաններից յուրաքանչյուրն ունի իր հատուկ գործառույթը և կազմում է ընհանուր երկար և ոլորուն խողովակի մի մասը, որը կոչվում է «մարսողական ուղի» կամ «մարսողական տրակտ»:

Բերան

Երբ սնունդ են ընդունում, ատամները ծամում են այն և մանրացնում փոքր կտրոների։ Այտերում և լեզվի ետևում առկա գեղձերն արտադրում են թուք, որը փափկեցնում է սննդի կտորները և հեշտացնում ծամելը և կուլ տալը։

Կերակրափող

Կերակրափողը մկանային խողովակ է, որը կլման ակտից հետո ծամված, մանրացված և թքով պատված սննդագունդը բերանից տեղափոխում է դեպի ստամոքս։ Կերակրափողի ստամոքսային ծայրին կա մկանային օղ, որը թուլանալով բացում է ստամոքսամուտքը, իսկ սննդագնդի ստամոքս մտնելուց հետո կրկին կծկվում է՝ թույլ չտալով, որպեսզի ստամոքսի թթվային պարունակությունը ետ բարձրանա դեպի կերակրափող։

Ստամոքս

Ստամոքսի պատն արտադրում է ստամոքսահյութ, որը կազմված է աղաթթվից և ֆերմենտներից։ Դրանց շնորհիվ մարսվում են սպիտակուցները և արդյունքում ստացվում է սննդախյուս՝ խիտ ապուրանման հեղուկ։

Բարակ աղիներ

Լեղապարկում կուտակված լեղին և ենթաստամոքսային գեղձում արտադրվող մարսողական հյութերը դատարկվում են բարակ աղիների վերին հատվածում։ Այս նյութերն օգնում են, որպեսզի սպիտակուցները ճեղքվեն մինչև ամինաթթուների, իսկ ճարպերը՝ մինչև ճարպաթթուների։ Այս մանրագույն մասնիկները շաքարի, վիտամինների և միներալների հետ միասին բարակ աղիների լորձաթաղանթով ներծծվում են դեպի արյան հուն։

Հաստ աղիներ և հետանցք

Հաստ աղիների լորձաթաղանթով ընթանում է ջրի, միներալային աղերի և վիտամինների ներծծումը։ Չմարսված բջջանքը խառնվում է լորձի և բակտերիաների հետ և մասամբ քայքայվում է՝ սնուցելով լորձաթաղանթի բջիջները: Անցնելով հաստ աղիներով՝ սննդախույսից ձևավորվում է կղանքը, որը պահեստավորվում է ուղիղ աղիքում, որտեղից էլ հեռացվում է հետանցքով։

• Բացատրել հետևյալ բառերի իմաստները՝ ապաքինվել, կարկամել, ընդվզել, դրվատել, աստանդական, գանահարություն, դալուկ, լլկել, մելամաղձոտ, հեղձուցիչ:

Ապաքինվել — առողջանալ, բուժվել
Կարկամել — կորացնել, ծռել, ծռմռել
Ընդվզել — ապստամբել
Դրվատել — գովել, գովաբանել
Աստանդական — թափառական, թափառաշրջիկ
Գանահարություն — ծեծ, գանակոծություն
Դալուկ — դժգույն, գունատ, դեղնադեմ
Լլկել — չարչարել, տանջել
Մելամաղձոտ — մենամոլ
Հեղձուցիչ — խեղդիչ, շնչահեղձ, ճնշող

• Ճիշտ գրել հետևյալ բաղադրյալ հատուկ անունները՝ փոքրատառերը ըստ անհրաժեշտության փոխարինելով մեծատառերով՝ հայրենական մեծ պատերազմ, աղբյուր սերոբ, տիգրան երկրորդ, արևելյան եփրատ, միջին ասիա, հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոս, հող և ազատություն կուսակցություն, միավորված ազգերի կազմակերպություն, միջին արևելք:

Հայրենական մեծ պատերազմ, Աղբյուր Սերոբ, Տիգրան Երկրորդ, Արևելյան Եփրատ, Միջին Ասիա, Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոս, Հող և Ազատություն կուսակցություն, Միավորված ազգերի կազմակերպություն, Միջին Արևելք:

Բլոգում գրում ենք մեր ազատ ընթերցանության մասին, քննարկում։

• Ի՞նչ եմ առաջարկում կարդալ
• Իմ ընթերցած գրքերից
• Վերլուծում եմ ընթերցածս
• Այլ

Ի՞նչ եմ առաջարկում կարդալ

Ես առաջարկում եմ կարդալ “Դորիան Գրեյի դիմանկարը”: Այն ինձ շատ է դուր գալիս, բայց դեռ չեմ վերջացրել: Գիրքը մի երիտասարդի մասին է, ով ծանոթացել էր մի նկարչի հետ, ով հետագայում Դորիանի դիմանկարը նկարեց: Նկարչի համար կեցվածք պահելուց Դորիանը ծանոթացավ նկարչի ընկերոջ՝ լորդ Հենրիի հետ, ով իրեն խորհուրդներ էր տալիս և օգնում շատ բաներում: Նրանք շատ մտերմացան:

407, 408, 419, 420, 421

P = 42

P = (x + y) * 2 = 42

(x + y) = 21

S = 4x

S = 5y

{4x = 5y
{x + y = 21

x = 21 — y

4 (21 — y) = 5y

84 — 4y = 5y

84 = 9y

4 = 84/9

S = 5 * 84/9 = 420/9 = 140/3

S = 24սմ²

FE = 2 + 2 = 4

BH = FE = 4

BC = AD = 24 : 4 = 6

GN = 3 + 3 = 6

BC = AD = GN = 6

BH = 24 : 6 = 4

P = 6 + 6 + 4 + 4 = 20սմ²

ա)

AB = BC = 20

<A = <C = 30^o

30^o դիմաց ընկած կողմը հավասար է ներքնաձիգի կեսին, այսինքն՝

BH = AB : 2 = 20 : 2 = 10

AH2 = AB2 — BH2 = 400 — 100 = 300

AH = √300 = 10√3

AC = AH * 2 = 10√3 * 2 = 20√3

S = 20√3 * 10 / 2 = 100√3սմ²

բ)

CH = 6

<ACH = 45^o

<A = 180 — (90 + 45) = 45^o

△ACH-ը հավասարասրուն է
HC = AH = 6

BA = AH * 2 = 6 * 2 = 12

S = 12 * 6 / 2 = 36սմ²

BC = 34

AN = 25

NC = 15

AC = AN + NC = 35

BM = MC = 34 : 2 = 17

MN2 = MC2 — NC2 = 289 — 225 = 64

MN = √64 = 8

BH = MN * 2 = 8 * 2 = 16

S = 35 * 16 / 2 = 280սմ²

BH2 = AB2 — AH2 = 25 — (AC — CH)² = 25 — (12 — CH)² = 25 — 144 + 24CH — CH² = -119 + 24CH — CH²

BH2 = BC2 — CH2 = 169 — CH2

-119 + 24CH — CH² = 169 — CH²

24CH = 169 + 119 = 288

CH = 288/24 = 12

1) Նկարագրեք շնչառական համակարգի բոլոր օրգանները։

Շնչառական համակարգի օրգաններն են՝ օդատար ուղիները՝ քթի խոռոչ, քթըմպան, կոկորդ, շնչափող, բրոնխներ, գազափոխանակության օրգաններից` թոքերից:

2) Շնչառությունը ինչ դեր է կատարում մարդու օրգանիզմում:

Շնչառությունը ապահովում է օրգանիզմի թթվածնի յուրացումը, նրա օգտագործումը օրգանական նյութերի օքսիդացման համար և ածխաթթու գազի հեռացում:

3) Թթվածինը ինչպես է յուրացվում օրգանիզմում:

Օդը, անցնելով շնչառական ուղիներով, մաքրվում, տաքանում և խոնավանում է։ Օդը
շնչառական ուղիներով անցնում է թոքեր, որոնք շնչառական գլխավոր օրգաններն են։
Թոքերում դիֆուզիայի ճանապարհով թոքաբշտերի պատերի և նրանց շրջապատող
արյունատար մազանոթների միջով կատարվում է գազափոխանակություն՝ օդի և արյան միջև:

4) Ածղաթթու գազը ինչպես է դուրս գալիս օրգանիզմից:

Ստոցանին և միջկողային մկանները թուլանում են, թոքերի ծավալը փոքրանում է: Կրծքավանդակը կծկվում է և օդը թոքերից դուրս է մղվում: Կատարվում է արտաշնչում: Ածխաթթու գազի հեռացումն իրականացնում է արյունը:

5) Ինչպիսի շնչառական հիվանդություններ գիտեք (վարակիչ և ոչ վարակիչ)։

Օրինակ՝ կորոնավիրուս, անգինա, թոքաբորբ, բրոնխիտ և այլն:

6) Ինչպես է փոխվում շնչառությունը վազքի ժամանակ:

Վազելուց մարդը ավելի հաճախ է շնչում և ծանր, քանի որ օրգանիզմը ծախսում է շատ էներգիա:

7) Մարդը ինչպես է շնչում քնած ժամանակ:

Քնած մարդը ավելի հանդարտ և անձայն է շնչում: Գլխուղեղում կա կենտրոն, որը վերահսկում է շնչառությունը:

Կարդա՛ Ավելորդը ստեղծագործությունը։

1․Դուրս գրի՛ր անծանոթ բառերը և բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր։

սապատավոր — կուզ

եռուզեռում — իրարանցում

չեչոտ — ծաղկադեմ

լփռտել — կակազել

փափախ — գլխարկ

ղայֆան — կաթով սուրճ

կապերտ — գորգ

2․Ստեղծագործությունը մասերի բաժանի՛ր և վերնագրի՛ր։

2․Թվարկի՛ր ստեղծագործության հերոսներին։

Հաճի աղա, Հախի մար, Սրբուն, Հակոբ, Շմավոն, Շողոն, հարսները, հարևանները և այլն:

3․Ներկայացրո՛ւ Հաճի աղայի կերպարի հոգեբանական զարգացումը ստեղծագործության սկզբում, մեջտեղում, վերջում։

Սկզբում Հաճի աղան միայն իր մասին էր մտածում և կարծում էր, որ ինքը ավելի կարևոր է, քան մյուսները:
Մեջտեղում նա արդեն հասկանում էր, որ սխալ էր արել:
Վերջում նա շատ էր զղջում իր արարքի համար և այնքան էր դրա մասին մտածում, որ գճվում էր:

4․Հաճի աղային․

• բնութագրի՛ր՝ ասելիքդ հաստատելով ստեղծագործությունից դուրս գրված հատվածներով

Քիթը օդի մեջ խրած, հայացքը դեպի հեռուն, մի կետի՝ ընթանում էր նա։

Հաճի աղան, ընտրելով սահնակի ամենահարմար տեղը, նստեց, փաթաթվեց վերմակի մեջ ու մնաց։

Իրենց հայրը խելոք է մտածում՝ անդամալույծին թողնելով և ապրանքը տանելով։ Ո՞վ գիտե, օտարություն է, պետք է ապրել, նոր տուն շինել, աշխարհք հո չվերջացավ…

• մեղադրի՛ր՝ ասելիքդ հաստատելով ստեղծագործությունից դուրս գրված հատվածներով

— Է՛,— հակաճառեց Հաճի մարը,— բեռդ պակսեցու՝ տեղ գըլի։
— Է՜,— տնտղեց Հաճի աղան,— բեռդ որ պակսեցնես՝ տղաքդ ինչո՞վ պիտի պահես, աշխարհք խո չվերջացավ։

Եվ որովհետև տնեցիք ուշանում էին,— անշուշտ անդամալույծին համոզելու, որ գա,— Հաճի աղան բարկացավ և գլուխը վերմակի տակից հանելով, ձայն տվեց.
— Թե՛զ էրեք, ատոր վախտը չէ՛… «էկա՜ն»…

Հաճի աղան, ընտրելով սահնակի ամենահարմար տեղը, նստեց, փաթաթվեց վերմակի մեջ ու մնաց։

• արդարացրո՛ւ՝ ասելիքդ հաստատելով ստեղծագործությունից դուրս գրված հատվածներով

Չոքել էր Հաճին և ավելի մտածում էր, քան աղոթում։

Ավելորդ մարդ չկա. աստծու առջև հոգին հոգի է։

Եվ երբ հիվանդը հաղորդություն առավ, դողդոջուն ձեռքը տարավ բարձի տակը և, հանելով թղթի մեջ փաթաթած միքանի ոսկեդրամ, տվեց տերտերին։

5․Բնութագրի՛ր Սրբունի կերպարը։

Նա մյուսների մասին շատ էր մտածում և բոլորին լավն էր ուզում: Նա ոչնչից դժգոհ չէր և այնպես էր անում, որ ուրիշներին լավ լինի, նույնիսկ երբ իրեն պետք էր օգնություն:

6․Ներկայացրո՛ւ Հաճի մոր կերպարը։

Հաճի մարը շատ էր ուզում օգնել Սրբունուն և իրենց հետ տանել: Նա բարի է և հոգատար:

7․Այլ վերնագիր հորինի՛ր ստեղագործության համար։

Պատերազմը, Անդամալույծը, Կարևոր դասը

Համոզի՞չ է ստեղծագործության ավարտը։

1.Вставьте пропущенные буквы, распределяя слова по столбикам (пре-, при-)

Придорожный, приоткрыть, преодолеть препятствие, превозмочь боль, присесть на скамью, приглушить, приморский, пресытиться, пренебрегать, превращение, преследование, признаться, презирать труса, прибрежный, преображение, приступить к делу, приостановить, превосходный, преобразование, преграда, приручить, пристроить, знаки препинания, презабавный котенок. Пребывать в неведении – прибывать по расписанию; старинное предание – придание силы; преданный патриот – преданный врагами – преданный командованию; преемник традиций – преемник «Турист-2» – преемственность поколений – приемлемый вариант; презрение к смерти – презрение сироты – призор; презирать угрозы – презирать детей, потерявших родителей; преображенный – приобретенный; притворить в жизнь – притворить дверь; приткнуться о камень – приткнуться в уголок; преувеличивать – преуменьшать значение открытия, приуменьшать расходы ради экономии; преходящий момент – преходящий медработник; придел в храме – предел всему; приклонить ветви – преклонить колена; припадать к земле – преподать урок; прискорбный факт – пресветлый образ.

2.Вставьте буквы.

Русский человек придаёт особое значение слову «семья». Предать семью означает предать самого себя. И подобное предательство не прощается ни людьми, ни Богом. Если русские гости обещают прибыть минут через пять, то иностранцы ближайшие полчаса-час прибывают в недоумении: где же их носит. Приступая к работе, не приступайте закон!

Հանդուրժողականությունը կարևոր հասկացություն է, որն օգնում է մարդկանց խաղաղ ապրել միասին: Հանդուրժողական լինել նշանակում է ընդունել այլ մարդկանց կարծիքներն ու նախասիրությունները, նույնիսկ, եթե նրանք ապրում են այնպես, ինչպես դու համաձայն չես: Հանդուրժողականությունը նաև նշանակում է, որ դուք ձեր կարծիքը ուրիշների կարծիքներից վեր չեք դասում, նույնիսկ երբ վստահ եք, որ ճիշտ եք:

Երբ դուք ավելին իմանաք աշխարհի տարբեր մտքերի և գաղափարների մասին, դա կօգնի ձեզ ավելի լավ հասկանալ աշխարհը:

Շատ դեպքերում հանդուրժողականության բացակայությունը անհայտի նկատմամբ վախի և անտեղյակության արդյունք է: Հետաքրքրասիրությունը և նոր աշխարհների, գաղափարների և մտածելակերպի մասին սովորելու պատրաստակամությունը կարող են օգնել մարդկանց լինել ավելի հանդուրժող: Երբ ինչ-որ մեկը ավելին է իմանում օտար մշակույթների մարդկանց մասին, նրանք նաև կորցնում են վախը անհայտի հանդեպ:

Հեշտ չէ լինել հանդուրժող մարդ: Լավ է հավատարիմ մնալ սեփական արժեքներին, բայց իմաստ ունի գնահատել ձեր արժեքները, հատկապես, եթե դրանք ազդում են ուրիշների վրա: Պետք է հստակ լինի, որ յուրաքանչյուրն ունի իր սեփական կարծիքն ու արժեքները, և որ դրանք պետք է հարգվեն և ընդունվեն: Եթե ​​մենք ուզում ենք ապրել խաղաղ հասարակության մեջ, ապա հանդուրժողականությունն այլընտրանք չունի։

Պատասխանել հարցերին`

• Ձեր կյանքում լինու՞մ են իրավիճակներ, երբ ինչ-որ բան կամ ինչ-որ մեկին ներքուստ չեք հանդուրժում, բայց արտաքուստ հանդուրժում եք:
  Այո, և բավականին շատ, բայց ես չեմ ուզում նեղացնել մեկին՝ ասելով, որ նա ճիշտ չէ:
  
• Ինչ կլինի, եթե հասարակության մեջ չլինի հանդուրժողականության մթնոլորտ:
  Իմ կարծիքով կառաջանան շատ կոնֆլիկտներ և ատելություն իրար հանդեպ: Դա նաև կարող է բերել մարդկանց անվստահության, քանի որ մարդիկ իրար կարծիքները չեն հարգելու և ասելու են, որ դրանք սխալ են:
  
• Ինչու՞ է հանդուրժողականությունը կարևոր ժողովրդավարական հասարակությունում:
  Այն կարևոր է, քանի որ պահպանում է խաղաղություն մարդկանց մեջ: Նաև, տարբեր կարծիքները իրար միավորելով մենք կարող ենք շատ բաներ իմանալ և մեծ բաների հասնել: