Ածխաջրեր

Ածխաջրերը (ածխաջրատներ, շաքարներ) քիմիական միացություններ են՝ կազմված ածխածին, թթվածին և ջրածին տարրերից: Կառուցվածքով և քիմիական հատկություններով ունեն շաքարների բնույթ: Սպիտակուցների և ճարպերի հետ միասին ածխաջրերը կարևոր նշանակություն ունեն մարդու և կենդանիների օրգանիզմներում ընթացող նյութերի ու էներգիայի փոխանակությունում: Մտնում են բուսական, կենդանական և բակտերային օրգանիզմների կազմության մեջ: Ածխաջրերը մարդու և կենդանիների սննդի կարևոր բաղադրամաս են և ապահովում են դրանց կենսագործունեության համար անհրաժեշտ էներգիան: Հասուն մարդու օրգանիզմում էներգիայի կեսից ավելին առաջանում է ածխաջրերից:

Ածխաջրերի դասը բաժանվում է երեք խմբերի՝ միաշաքարներ (մոնոսախարիդներ), երկշաքարներ (դիսախարիդներ) և բազմաշաքարներ (պոլիսախարիդներ): Միաշաքարների մեջ մտնում են գլյուկոզը, ֆրուկտոզը, ռիբոզը, դեզօքսիռիբոզը: Երկշաքարներն են սախարոզը, մալթոզը և լակտոզը: Բազմաշաքարներն են օսլան, գլիկոգենը, թաղանթանյութը: Բնության մեջ առավել տարածված միաշաքարը գլյուկոզն է, որը պարունակվում է քաղցր մրգերում, ծաղիկների նեկտարում: Այն նաև մարդու և կաթնասունների արյան բաղադրիչներից է:

Ածխաջրերի ֆունկցիաներն են՝ կառուցողական, էներգիական, պաշարման, պաշտպանական և այլն:

Գլիկոգենը կամ կենդանական օսլան մարդու և կենդանիների կարևոր պահեստային բազմաշաքարն է: Օրգանիզմում այն հիմնականում կուտակվում է լյարդում (մինչև 20%), մկաններում (4%): 1 գ ածխաջրի ճեղքումից օրգանիզմում անջատվում է 17,6կՋ էներգիա: Մարդու սննդի մեջ ածխաջրերի քանակը սովորաբար 4 անգամ գերազանցում է սպիտակուցների և ճարպերի պարունակությունը:

Ճարպեր

Ճարպերը հիմնական բաղադրիչներն են, որոնք հայտնաբերված են ինչպես կենդանիների, այնպես էլ բույսերի հյուսվածքներում: Դրանք հիմնականում բաղկացած են գլիցերինից՝ համակցված տարբեր ճարպաթթուների միացությունների հետ։ Ճարպերի մեջ դուք կարող եք գտնել կենսաբանորեն ակտիվ տարրեր, ինչպիսիք են ֆոսֆատիդները, ստերոլները և որոշ վիտամիններ: Այս նյութերը վճռորոշ դեր են խաղում սնուցման մեջ, քանի որ ճարպերը ծառայում են որպես մեր սննդակարգի անհրաժեշտ և բարձր կալորիականությամբ բաղադրիչներ՝ մարմնին ապահովելով էներգիայի արժեքավոր աղբյուր: Բացի այդ, ճարպերն օգնում են սննդակարգի այլ բաղադրիչների արդյունավետ կլանմանը` բարձրացնելով սննդի ընդհանուր համն ու բույրը:

Ճարպերը կատարում են կառուցողական, էներգիական, փոխադրական, պաշարման, ջերմակարգավորման, ջրի աղբյուրի և այլ ֆունկցիաներ: Երբ 1 գրամ ճարպը քայքայվում է, այն ազատում է 38,9 կՋ էներգիա։

Կենդանական ճարպերը սովորաբար գոյություն ունեն որպես պինդ նյութեր՝ համեմատաբար ցածր հալման կետերով: Այս պինդ ճարպերը հիմնականում բաղկացած են հագեցած կարբոնաթթուներից:
Մյուս կողմից, բուսական ճարպերը, որոնք հաճախ կոչվում են յուղեր, հեղուկ վիճակում են: Բուսական յուղերը հիմնականում պարունակում են չհագեցած կարբոնաթթվի մնացորդներ։ Բուսական ծագման ճարպերը հատկապես հարուստ են էական ճարպաթթուներով, վիտամին E-ով և ֆոսֆատիդներով, և դրանք հեշտությամբ կլանում են օրգանիզմը:

Սպիտակուցներ

Սպիտակուցներն ունեն ավելի քան 30000 տարբեր տեսակներ, որոնք բոլորն էլ պատրաստված են 20 տարբեր ամինաթթուներից: Այս սպիտակուցներն առաջանում են որպես բարդ մակրոմոլեկուլային շղթաներ: Շատ առումներով դրանք նման են այբուբենի տառերին, որոնք միավորվում են իմաստալից բառեր կազմելու համար։

Այնուամենայնիվ, դրանց ֆունկցիոնալության բանալին այս ամինաթթուների ճշգրիտ դասավորության մեջ է: Դա պատահական խառնաշփոթ չէ, այլ մանրակրկիտ նախապես ծրագրված կարգ, որը յուրաքանչյուր սպիտակուցին հաղորդում է բնություն, կառուցվածք և յուրահատուկ հատկություններ: Սպիտակուցային շղթայում ամինաթթուների այս հատուկ հաջորդականությունը առաջնային նշանակություն ունի: Եթե այս ամինաթթուները սխալ դասավորված են, վերջնական արդյունքը գործառույթից զուրկ շղթա է, որը նման է խճճված տառերին, որոնք համահունչ բառ չեն կազմում:

Այսպիսով, սպիտակուցներում ամինաթթուների հաջորդականությունը կյանքի բարդ ձևավորման հիմնարար ասպեկտն է: Այս դասավորվածությունը կառավարող կանոնների հասկանալը կարևոր է կենսաբանության մեջ, և այն բացահայտում է այս փոքրիկ կառուցվածքների բարդությունը, որոնք կարևոր են բոլոր կենդանի օրգանիզմների համար:

Ամինաթթուները միանցից տարբերվում են ռադիկալներով, իսկ կարբօքսիլային խումբը և ամինախումբը բոլորի մոտ նույնն է: Սպիտակուցի 1գ ճեղքումից առաջանում է 17,6կՋ էներգիա:
Սպիտակուցի ֆունկցիաներն են՝ կառուցողական, կատալիզային, շարժողական, փոխադրական, պաշտպանական, ազդանշանային, էներգիական և կարգավորիչ:

Սպիտակուցները ունեն առաջնային, երկրորդային, երրորդային և չորրորդային կառուցվածքներ:

1. Առաջնային կառուցվածքը սպիտակուցի կառուցվածքի հիմնական մակարդակն է, որը որոշվում է շղթայում ամինաթթուների հաջորդականությամբ: Օրինակ, ինսուլինն ունի երկու շղթա՝ A և B, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի իր յուրահատուկ ամինաթթուների հաջորդականությունը:
2. Երկրորդական կառուցվածքը ներառում է պոլիպեպտիդային շղթայի ոլորում և ծալում մոլեկուլի ողնաշարի ատոմների միջև փոխազդեցության պատճառով:
3. Երրորդական կառուցվածքը պոլիպեպտիդի ամբողջական եռաչափ ձևն է: Այն հիմնականում առաջանում է սպիտակուցը կազմող ամինաթթուների R խմբերի փոխազդեցությունից:
4. Որոշ սպիտակուցներ բաղկացած են մեկ շղթայից և ունեն կառուցվածքի առաջին երեք մակարդակները: Մյուսները պատրաստված են բազմաթիվ շղթաներից կամ ենթամիավորներից: Երբ այս ստորաբաժանումները միավորվում են, նրանք կազմում են սպիտակուցի չորրորդական կառուցվածքը:

Աղբյուր՝ 1, 2, 3, 4

tgα = sinα/cosα
cos²α+sin²α = 1
tgα * ctgα = 1

sin²α + cos²α = 1
1 + tg²α = 1/cos²α
1 + ctg²α = 1/sin²α

Վ. 139

ա) α = 85^o
α = ?

α = I ք.

բ) α = 185^o
α = ?

α — III ք.

Վ. 161

ա) 1 — cos²α

cos²α + sin²α = 1

1 — cos²α = sin²α

բ) 1/cos²α — 1 = 1/cos²α — 1/1 = 1-cos²α / cos²α = sin²α/cos²α = tg²α

գ) tgα * ctgα + ctg²α

ctgα = 1/tgα

tgα/1 * 1/tgα + ctg²α = 1 + ctg²α = 1/sin²α

դ) tgβ * ctgβ + tg²β

ctgβ = 1/tgβ

tgβ * 1/tgβ = 1 + tg²β = 1/cos²β

Stress is a normal and nececcary part of life, but every person’s stress can differ from others’s. For example, if something happens not how you planned it, some people stress very bad because of it, and some just find it an aportunity to do something more useful and fun.

There are many causes of stress, but some are more common than others. The causes are — financial problems, minor inconvience, work, relationship, parenting.

Financial problems. Financial problems are very common in our society, and most of the time the stress around it even causes health problems, such as headaches, insomnia, pain in some areas.
Examples of financial stress:
— People arguing about money
— Feeling guilty when spending money
— Avoiding calls and messages because of the fear of dealing with overdue bills and creditors
— Worriing about how to spend it (bills, saving for future)

Work. Work stress affects personal life and health. It’s caused by a mix of things, like working too much and personal issues. When work is put before everything else, it can harm relationships and health. It can make you feel really anxious and unhappy. It can also lead to physical problems like high blood pressure and heart issues.
Examples of work stress:
— Having no creativity, initiative and interest
— Drops in work performance
— Problems with personal relationships
— Isolation

Minor inconvience. Everyday there are small annoyances we encounter. They can include things like misplacing keys, running late, or forgetting important items when leaving home. These are typically minor problems, but when they happen frequently, they can lead to anxiety and have negative effects on our physical and mental health.
The stress of being very busy is becoming common. Nowadays, people have busier schedules than ever, for example having two jobs, and this can add to their stress levels.

Relationships. People in our lives, like family, friends, partners, or co-workers, can sometimes cause us stress, too. These people who create stress can affect our physical and mental health.
Romantic relationships can have many reasons for stress. When couples are under constant pressure, it can cause their relationship to have problems or even end.
Examples of relationship stress:
— Being too busy to spend time with eachother
— Not having communication
— Controlling relationship

In conclusion, stress comes from different things like daily annoyances, relationships, or busy lives. It’s important to know what causes our stress and how it affects us. We can learn how to deal with stress and control it, which will lead to a better and healthier life.

504 Essential Words slide 15 Words to learn
504 Essential Words slide 17 , ex-es Fill in the Blanks , Synonym Search

Fill in the Blanks
Place one of the new words in each of the blanks below.

1. If we have one more hot, humid day, you will be able to persuade me to move to Alaska.
2. In the show the magician waved his wand to make a lady vanish.
3. The hair on his head was so dense, a special pair of scissors was used to thin it.
4. Since he has passed all his subjects, I’ll predict that he will graduate.
5. The villain in the movie was played by an actor who was able to look mean.
6. Vapor rose out of the valve on top of the steam engine.
7. The basketball player was enormous; he could practically drop the ball through the hoop.
8. What theory can you suggest to explain the frequent changes in women’s clothing?
9. Why don’t you utilize all the space on that page?
10. Sooner or later the elevator will descend and we’ll be able to go up.
11. I heard a doctor on a television show say that if we eliminate one slice of bread each day, we’ll lose weight.
12. Copies of some magazines are so scarce, the librarian won’t allow them to circulate.

Synonym Search
Circle the word that most nearly expresses the meaning of the word printed in blue type.

1. circulate the news
   (a)report, (b)spread, (c)interpret, (d)watch
2. eliminate a problem
   (a)perceive, (b)wipe out, (c)aggravate, (d)create
3. an enormous ocean liner
   (a)incredible, (b)extravagant, (c)unforgettable, (d)huge
4. dense fog
   (a)misty, (b)thick, (c)invisible, (d)dismal
5. descend the stairs
   (a)slip on, (b)fortify, (c)come down, (d)use
6. the suspected villain
   (a)wicked person, (b)schemer, (c)gossip, (d)dictator
7. humid climate
   (a)frigid, (b)moist, (c)perilous, (d)sunny
8. predict the future
   (a)plan for, (b)look forward to, (c)foretell, (d)accept
9. deadly vapors from the chemical explosion
   (a)forces, (b)explosives, (c)gases, (d)sleet
10. vanish into thin air
    (a)change, (b)crumble, (c)disappear, (d)vacate
11. science theory
    (a)knowledge of facts, (b)laboratory equipment, (c)explanation based on thought, (d)experiment
12. utilize their services
    (a)pay for, (b)make use of, (c)extend, (d)regain

Navigate slide 28, How to succeed, ex 9a
Navigate slide 29 Faking it, Review Last night’s TV.

9a. Work with a partner. Complete the tips in the blog using can/can’t, could/couldn’t, (not) manage to, (not) succeed in, and (not) be able to in the correct form.

• Remember that you can choose to resist temptation if you want to.
  Just because you couldn’t stop yourself yesterday, doesn’t mean you can never do it.
• Think about something else. If you succeed in tunring your attention away from the chocolate for a while, you may forget about it altogether.
• Stop for a minute. Perhaps you felt you couldn’t spare the timeto go for a run yesterday? But if you stopped and really thought about it, you’d see it was much more important than many of the things you did manage to do.
• Think ahead. Plan for the future and you will succeed in achieving your goals.
• Never buy things on impulse. Go home and think about it. If you really like it, you can still buy it tomorrow, or next week.
• Spend time with people who are able to resist temptation themselves. Pick up some valuable lessons by observing someone whose patience you admire.

Վ. 61

ա) (5^√3) = 5³ = 125

բ) ((√2)^√2)^√2 = (√2)² = 2

գ) ((√3)^√2)^√2 = (√3)^-2 = 3^-1 = 1/3

դ) ((√5)^-√2)^√8 = (√5)^-√16 = (√5)^_-√42 = (√5)^-√4 = 5^-2 = 1/25

ե) ((√7)^-√8)^-√2 = (√7)^√16 = √7⁴ = 7² = 49

զ) ((∛2)^-√3)^-√27 = (∛2)^√81 = ∛2⁹ = 2³ = 8

Վ. 62

ա) x^√3+1 * (1/x)^√3 = x^√3+1 * x^-√3 = x
√3 + 1 -√3 = 1

Destination B2 slide 21, ex-es A, B, C

1. I saw Maria for the first time at Ray’s birthday party.
2. Richard was watching TV when the phone rang.
3. When we were on holiday, we went to the cafe almost every day.
4. Denise practised the song every day until she could sing it perfectly.
5. The phone was engaged when I called. Who were you talking to?
6. Mr Connors owned two houses and a villa in the south of France.
7. I did my homework as soon as I got home from school.
8. A car came round the corner and I jumped out of the way.
9. When my dad met my mom, he was working as a bus driver.
10. I got up at six o’clock every morning last week!
11. My cousin and I were playing on the computer when there was a power cut.
12. No, that’s not right. I did pass the test. I got a B.

1. Where were you going when I saw you on the bus last night?
2. Did you enjoy the film?
3. When we shared a room, Zoe was always taking my things. It was so annoying!
4. When I went to get the tickets, I realised I didn’t have any money.
5. When I was young, we went to France every year on holiday.
6. Elvis became famous for the song Blue Suede Shoes.
7. When you rang last night, I was working in the garden so I didn’t hear the phone.
8. I heard from Davina last night. She says hello.
9. The old man appeared to be very tired and he slowly sat down.
10. We threw a surprise party for my brother last Saturday.

Dear Lisa,
Thanks for your letter. I had just left for school when I saw the postman and he ghave it to me. It was really funny! I read it during maths and it made me laugh. I almost got in trouble!
Anyway, I’m excited because I had my first judo lesson yesterday. I was late for the lesson because when I got there, I suddenly realised I had left my judo suit at home! So I went all the way home and when I got back, the lesson had already begun. The instructor was really nice, though, and I learned how to do some basic throws. Can’t wait till next time!
What about you and your taekwando? The last time I spoke to you, you talked about giving it up. What did you decide?
I think that’s all for now. My mum and I are going shopping shortly, so I’d better post this. Speak to you soon..
Love,
Charlotte

Navigate slide 25 Seven good stories. Watch the video and answer the questions
Navigate Revies slide 26 Review ex-es 1a,2a,4, 5 a/ for comment adverbs once again revise vocabulary focus on slide 22, ex 8/ curiously, remarkably, sadly, surprisingly, luckily, surprisingly

1. Last Tuesday my computer broke while I was trying to finish an important piece of work.
2. So I called a friend who knows about computers, and he came over straightaway.
3. He had a look at it, but he couldn’t fix it.
4. He took my keys so he could come back to fix it the next day while I was at work.
5. The next morning when I was trying to leave for work, I discovered that he locked my front door from the outside, and I couldn’t get out of the flat.
6. My parents were traveling abroad, and no one else I know had a spare key.
7. I tried to call my friend, but he had left his phone in my flat. It rang right next to me.
8. I had to wait for him to arrive, and so I was very late for work.

1. By the time he arrived, she had already left.
2. During the summer, he worked in an ice cream van.
3. He stayed there aloneuntil it got dark, then feeling sad, he went home.
4. He walked off happily. Meanwhile, she was already planning her revenge.
5. As soon as he got home, he turned on the news.
6. While I was walking to work, I saw something very strange.

1. Lucy mentioned you had a new job, but she didn’t say much about it.
2. At first he denied having taken the money, but in the end he admitted it was him.
3. ‘Ladies and gentlemen, I am very happy to announce that the winner of the award is..’
4. He claimed he had once worked for the Queen, but I didn’t believe him.
5. If you can’t say anything nice, you’d better keep quiet.
6. ‘I’m sorry to inform you that the company is closing down.’

1. Sadly, women in most countries earn between 70% and 90% of what men earn.
2. Surprisingly, 55% of university graduates in the UK are women.
3. Curiosly, women talk almost three times as much as men.
4. Interestingly, women live longer than man.