Երկրի վրա կյանքի մեծ մասը կախված է ֆոտոսինթեզից: Գործընթացն իրականացվում է բույսերի, ջրիմուռների և բակտերիաների որոշ տեսակների կողմից, որոնք էներգիա են վերցնում արևի լույսից՝ արտադրելու թթվածին (O₂) և գլյուկոզայի մեջ պահվող քիմիական էներգիա (շաքար): Այնուհետև խոտակերներն այդ էներգիան ստանում են բույսեր ուտելով, իսկ մսակերները՝ բուսակերներ ուտելով:

Ֆոտոսինթեզի ընթացքում բույսերը օդից և հողից ընդունում են ածխաթթու գազ (CO₂) և ջուր (H₂O): Բույսերի բջջի ներսում ջուրը օքսիդացված է, այսինքն՝ կորցնում է էլեկտրոններ, մինչդեռ ածխածնի երկօքսիդը կրճատվում է, այսինքն՝ ստանում է էլեկտրոններ: Սա ջուրը վերածում է թթվածնի, իսկ ածխածնի երկօքսիդը՝ գլյուկոզի։ Այնուհետև բույսը թթվածինը հետ է թողնում օդ և էներգիա է կուտակում գլյուկոզայի մոլեկուլներում:

Ֆոտոսինթեզը կարելի է բաժանել երկու գործընթացի. «Ֆոտո» մասը վերաբերում է լույսի կողմից առաջացած ռեակցիաներին: «Սինթեզը»՝ շաքարի պատրաստումը, առանձին գործընթաց է, որը կոչվում է Կալվինի ցիկլ:

Երկու գործընթացներն էլ տեղի են ունենում քլորոպլաստի ներսում: Սա մասնագիտացված կառուցվածք կամ օրգանել է բույսերի բջիջում: Կառուցվածքը պարունակում է թաղանթների: Այստեղ է սկսվում լուսային ռեակցիան։

Անհավասարման օրինակ՝

x/4 — x/5 > 6
5x — 4x/20 > 6
x/20 > 6/1
x > 120
x∈(120 ; +∞)

---

41. x/3 — x/9 < 12
6x — 2x/18 < 12
4x/18 < 12/1
4x < 216
x < 54
x∈(-∞ ; 54]

42. -x/3 + x/12 > 3
-4x + x/12 > 3
-3x/12 > 3/1
-3x > 36
x < -12
x∈(-∞ ; -12]

43. -2x/2 — x > 2/5
-2x — 3x/3 > 2/5
-5x/3 > 2/5
-25x > 6
x > -6/25
x∈ (-6/25 ; +∞)

44. 3x/5 — 2/3 </ x/15
3x/5 — x/15 </ 2/3
9x — x/15 </ 2/3
8x/15 </ 2/3
24x </ 30
x </ 30/24 = 5/4
x∈(-∞ ; 5/4]

45. 2/3 — 5x/6 >/ x/12
-x/12 — 5x/6 >/ -2/3
-x — 10x/12 >/ -2/3
-11x/12 >/ -2/3
-33x >/ -24
x >/ -24/33 = 8/11
x∈(-∞ ; 8/11]

46. x — 5/2 > 5
x — 5/2 > 5
x — 5 > 10
x > 10 + 5
x∈(15 ; +∞)

47. x + 2/4 </ 5
x + 2 </ 20
x </ 20 — 2
x∈(-∞ ; 18]

48. 3x — 2/4 >/ 4
3x — 2 >/ 16
3x >/ 16 + 2
3x >/ 18
x >/ 18/3
x∈(6 ; +∞)

49. 5x — 5/4 < -2
5x — 5 < -8
5x < -8 + 5
5x < -3
x < -3/5
x∈(-∞ ; -3/5)

Թեստ 1.

1.    Բառերից քանիսո՞ւմ է բաց թողած տեղում գրվում է.

անէ, երբևիցե, մանրէ, վայրէջք, լայնէկրան, առօրեական, անէական, այժմեական, ինչևէ, գոմեշ

2.    Բառերից քանիսո՞ւմ է բաց թողած տեղում գրվում հ.

արհամարհանք, ամպհովանի, խոնարհում, բարեշնորհ, ապաշխարանք, արհավիրք, ընդամենը, ընդհանուր, մանադազգահ, հեթեթալ

3.    Բառերից քանիսո՞ւմ է բաց թողած տեղում գրվում ք.

բարվոք, գոգնոց, գոգավոր, ջրապապակ, նորոգել, հոգս, հավաքել, հոգնաբեկ, ոգելից, ոռոգել, Մարգար, հովվերգություն

4.    Ո՞ր շարքերի բոլոր բառերի բաց թողած տեղում է գրվում կրկնակ տառ.

1)       տզզալ, կտտանք, ծաղկափթիթ, լուսատտիկ

2)       ուղղամիտ, ծառուղի, աբբահայր, ընդդիմանալ

3)       Հելլադա, Աքիլես, Հոլանդիա, Վիեննա

4)       ֆիննական, խտտալ, հովվերգություն, բալլադ

5)       իննսունական, բուդդայական, բնօրրան, մրրկահավ

6)       ճռճռալ, միատարր, վշտալլուկ, այբբենական

5. Տրված բառերից և բառաձևերից քանիսում ուղղագրական սխալ կա.

Բահրեյնի, Ջուղայեցի, երեկոյան, Սոմալիյում, վերարկույով, Չիբուխլույում, աղուսյակ, սյունյակ, պայուսակ, Օֆելիայի:

6. Տրված տեքստում քանի ուղղագրական սխալ կա.

Անթափանց, սռթսռթացնող խոնավությամբ թաթաղված էր օդը: Ցուրտ գիշերով Օխոտյան ափի ողջ երկայնքով մղվում էր երկու ընբոստ տարերգի անհաշտ ընբիշային պայքարը. Ցամաքը խոչնդոտում էր ծովի առաջընթացը, ծովը չէր դադարում անընդհատ ցամաքի վրա հարձակվելուց, մակնթացությունից:

7. Նշել այն նախադասությունների քանակը, որոնցում կրավորական սեռի բայ կա:

1. Իմ թախիծն էլ այն ամպի պես
Ցնորում է քնքշաբար,
Բոցավառվում` հիշելով քեզ,
Եվ արտասվում քեզ համար:

2. Իմ հոգին որպես թափառիկ մի շուն,
Մոլորված քայլով ու մահն աչքերում`
Ահաբեկ, անօգ փախչում է հեռուն:

3. Կփակվեմ, կփակվեմ իմ խցում
Ու մենակ, մեն-մենակ կմնամ,
Խոհերի, մտքերի օվկիանում
Մինչև լույս, մինչև մութ կլողամ:

4. Օրորված է հոգիս ձմեռվա
Օրերի օրորով, ու անուշ
Թախիծն է ծավալվել ինձ վրա:
Եվ նուրբ է իմ կյանքըէ որպես հուշ:

5. Ես չար հոսանքից մղված եմ հեռուն,
Եվ անվերադարձ փակված է ուղին,
Մի որբ մանուկ է հոգիս մոլորուն`
Մատնված մութին ու մառախուղին:

8. Տրված հատված ում նշել վաղակատար դերբայների քանակը:

Տասնյակ տարիներ էին անցել: Երևան գալով` մի օր հանդիպեցի ուսուցչիս: Որքա˜ն փոխվել էր նա: Նրա գզգզված մորուքը ճերմակ էր բամբակի պես, արագաշարժ ոտքերը թուլացել էին: Նա մեջքից կորացել էր, վառվռուն աչքերը մարել էին մեռած աստղերի պես: Բայց նա հպարտությամբ փորձեց պատասխանել իմ բարևին, ուղիղ ու ձիգ կանգնել, ու ես զգացի, որ սիրում ու հարգում եմ նրան:

9. Նախադասություններից քանիսո՞ւմ կա հարկադրական եղանակով տրված բայ:

1.Ամենևին պետք չէ մարդկանց նեղացնել մանրուքների պատճառով:

2.Այնպիսի երգեր են պետք, որ հուզեն ամենքի հոգիները:

3.Նա հայտնեց, որ իրեն մի քանի իրեր գնելու գումար է պետք:

4.Նա անպայման պետք է ինձ հետ աշխատի:

5.Նա խոստացավ, որ պիտի մի քանի օրից գործընկերներին հանդիպի:

10. Նշել այն նախադասությունների թվահամարները, որոնցում պակասավոր բայ չկա:

1.Վառվում է մոմը դողդոջ փայլերով

Հեռու անկյունում,

Ելնում ես անխոս, հպարտ քայլերով,

Մահապարտի պես այնտեղ ես գնում:

2.Բոլոր հույսերին օրոր է ասում,

Օրոր է ասում,

Բաբախուն սիրտս գրկել է ուզում ,

Անխաբ խնդություն ոսկե երազում:

3.Չկան օրերն ահարկու,

Չկա ժամ ու ժամանակ,

Ուրվական ենք մենք երկու

Միշտ իրար հետ, միշտ մենակ:

4.Ոսկեհանդերձ եկար և միգասքող,

Տխուրաչյա´ աշուն, սիրա´ծ աշուն:

5.Տեսնո՞ւմ ես` որքան,  որքան արագ

Անցնում են բոլորն ու դառնում հուշ:

11. Տրված նախադասություններում ընդգծվածներից քանի՞սն են կապ

1.Բաժակը ձեռքիս պատահաբար ընկավ:

2.Գրիչը վայր ընկավ նրա ձեռքից:

3.Քո ձեռքից ես կրակն ընկա:

4.Նրա հոդվածը ձեռքից ձեռք անցավ:

5.Նա ձեռքով արեց, և մենք մոտեցանք:

12.. Ո՞ր բառակապակցությունը դարձվածային իմաստ չունի:

1) ճանապարհը ոտքով անցնել

2) ականջին օղ անել

3) խելք խելքի տալ

4) աչքը վրան պահել

13. Ո՞ր շարքի բառազույգերն են հականիշներ:

1) ճիշտ-թյուր, մակերեսային-ծանծաղ

2) կիրթ-անտաշ, բերկրալից-թախծոտ

3) պատվարժան-անարգ, նոր-վերջին

4) կանուխ-վաղ, խորթուբորդ-ողորկ

14. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են անհոդակապ:

1) գարեջուր, պարընկեր, հայազգի

2) ազգընտիր, բազկաթոռ, փոշեհատիկ

3) սերմնագռավ, արքայազն, կարճալիք

4) հատընտիր, ադամորդի, աղեխարշ

15. Ո՞ր բառի արմատը ինքնուրույն չի գործածվում:

1) ուղևոր

2) ճեմարան

3) սեղմակ

4) համեղանալ

16. Ո՞ր բառը կազմությամբ բարդ ածանցավոր չէ:

1) չվացուցակ

2) հնգամյա

3) արյունարբու

4) դյուրագրգիռ

17. Ո՞րն է բաշխական թվական:

1) վեցերորդ

2) հարյուրական

3) մի երկու

4)  մեկ քառորդ

18. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են հոգնակին կազմում –ներ վերջավորությամբ:

1) պատճեն, արձակագիր, ռուս, հանքափոր

2) մեծատառ, օրինագիծ, հողամաս, նախագահ

3) ամսագիր, ֆիդայի, երկտող, խաղաթուղթ

4) ժամկետ, վայրէջք, նստացույց, վագր

19. Ո՞ր նախադասության մեջ կա ան արտաքին հոլովման ենթարկվող բառ:

1) Սենյակի մի անկյունում՝ գահավորակի վրա, բազմել էր իշխանուհին:

2) Հյուրերի գալուստը զարմացրեց տանտերերին:

3) Վերջապես երևաց ծաղիկներով ու դրասանգներով զարդարված հոյակապ դուռը:

4) Լսելով քրոջը վիրահատող բժշկի անունը՝ Սեդրակը հանգիստ շունչ քաշեց:

20.  Ո՞ր նախադասության մեջ կա գերադրական աստիճանով ածական:

1) Ամեն տեսակ երգ երգեցի. Ամենից լավ տաղն է էլի,

Սայաթ-Նովի անմահական, դրախտային խաղն է էլի…

2) Կարծես մանկական կապույտ երազում

Ամեն ինչ այնպես ժպտում էր աննենգ:

3) Բյուրավոր բանակներ ելան՝ վիթխարի, համարձակ, անահ:

4) Եկար հուշիկ, անչար ավաղներով,

Օրորներով ամենօրոր…

21.  Ո՞ր նախադասության մեջ չկա դերանուն:

1) Առաջին երկու շաբաթը շատ արագ անցավ, նորեկները սովորեցին գյուղին, և ամեն ինչ մտավ հունի մեջ:

2) Ակսել Բակունցն առասպելի հերոսի պես ընդամենը մի քանի տարում սովորական գյուղթղթակցից դարձավ հայ մեծ գրող:

3) Գավառական փոքրիկ քաղաքում ավտոմեքենա տարն մեկ է երևում, իսկ փողոցներում էլ մարդ չկա:

4) Մայրը, վերջալույսի արևի շողերից աչքերը ձեռքով ծածկելով, նայում էր կածանի կեռումեռ պտույտին և սպասում, թե երբ են երևալու հարսն ու աղջիկը:

22.  Ընդգծվածներից ո՞րն է ներգործական սեռի բայ:

1) Սակայն անհայտ աղբյուրներից երբեմն հասնում էին լուրեր:

2) Ես, ձիու սանձից բռնած, վազեցի սանդուղքի կողմը:

3) Ոչ ոք չիհաղթի արքա Աթիլլին:

4) Այր մի, որ եկավ ապացուցելու, Թե մի տեղ վերջը դառնում է Սկիզբ:

23.  Ո՞ր նախադասության մեջ չկա հարակատար դերբայ:

1) Վայրկյաններն անցնում էին, և նա հասկանում էր, որ մոտենում է այն պահը, երբ ստիպված պիտի լինի կանգնել:

2) Նա գիտակցում էր, որ վաղ թե ուշ պետք է վեր կենա ու երես առ երես նայի իր հետևում կանգնածին:

3) Երեկոյան կողմ նավը հատեց հասարակածը՝ ուղղություն վերցնելով դեպի երկրագնդի հարավային բևեռը:

4) Մարդը լարված ականջ էր դնում, մինչև որ մեջքին պարզորոշ զգաց ինչ-որ մեկի շնչառությունը:

24.  Ո՞ր շարքի բոլոր բայերն են ըղձական ապառնի ժամանակաձևով:

1) տեսանք, զմայլվում եմ, չեմ կանգնեցնի, արգելեին

2) փախչեմ, չտանի, դառնան, կառուցեք

3) որոշել է, կարդայինք, մոտեցնեմ, պահանջեք

4) գնալու է, լիներ, կհասցնես, չերգեմ

Մարդու իրավունքների օրը միջազգային հանրությունը նշում է ամեն տարի դեկտեմբերի 10-ին։ Այն նշում է այն օրը, երբ 1948 թվականին Միավորված ազգերի կազմակերպության Գլխավոր ասամբլեան ընդունեց Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագիրը:

ՄԱՐԴՈՒ ԻՐԱՎՈՒՆՔՆԵՐԻ ՀԱՄԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ՀՌՉԱԿԱԳԻՐ, ՀՈԴՎԱԾ 2`

Յուրաքանչյուր մարդ պետք է ունենա սույն Հռչակագրում հռչակված բոլոր իրավունքներն ու ազատություններն առանց որևէ տարբերության, անկախ ռասայից, մաշկի գույնից, սեռից, լեզվից, կրոնից, քաղաքական և այլ համոզմունքներից, ազգային կամ սոցիալական ծագումից, գույքային, դասային և այլ վիճակից: Բացի այդ, չպետք է դրվի որևէ տարբերություն այն հիմունքով, թե ինչպիսին է այն երկրի կամ տարածքի, որին պատկանում է մարդը, քաղաքական, իրավական կամ միջազգային կարգավիճակը, անկախ, խնամարկյալ, ոչ ինքնավար, թեև ինքնավարության մեջ որևէ այլ ձևով սահմանափակ:

ՀՀ ՕՐԵՆՔԸ ԵՐԵԽԱՅԻ ԻՐԱՎՈՒՆՔՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ, ԳԼՈՒԽ II, ՀՈԴՎԱԾ 9` ԲՌՆՈՒԹՅՈՒՆԻՑ ԵՐԵԽԱՅԻ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ԻՐԱՎՈՒՆՔԸ՝

Յուրաքանչյուր երեխա ունի ամեն տեսակի (ֆիզիկական, հոգեկան և այլ) բռնությունից պաշտպանության իրավունք:
Ցանկացած անձի, այդ թվում` ծնողներին կամ այլ օրինական ներկայացուցիչներին, արգելվում է երեխային ենթարկել բռնության կամ նրա արժանապատվությունը նվաստացնող պատժի, կամ նմանօրինակ այլ վերաբերմունքի:
Երեխայի իրավունքների և օրինական շահերի ոտնահարման դեպքում խախտողը պատասխանատվություն է կրում Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով:
Պետությունն ու նրա համապատասխան մարմիններն իրականացնում են երեխայի պաշտպանությունը ցանկացած բռնությունից, շահագործումից, հանցավոր գործունեության մեջ ներգրավելուց, այդ թվում` թմրանյութերի օգտագործումից, դրանց արտադրության կամ առևտրի մեջ ներգրավումից, մուրացկանությունից, անառակությունից, մոլի խաղերից և նրա իրավունքների և օրինական շահերի այլ ոտնահարումից:

ՀՀ ՕՐԵՆՔԸ ԵՐԵԽԱՅԻ ԻՐԱՎՈՒՆՔՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ, ԳԼՈՒԽ II, ՀՈԴՎԱԾ 10` ԵՐԵԽԱՅԻ ՄՏՔԻ, ԽՂՃԻ և ԴԱՎԱՆԱՆՔԻ ԱԶԱՏՈՒԹՅԱՆ ԻՐԱՎՈՒՆՔԸ՝

Յուրաքանչյուր երեխա ունի մտքի, խղճի և դավանանքի ազատության իրավունք:
Երեխայի հայացքները, համոզմունքները և կարծիքը ենթակա են նրա տարիքին և հասունությանը համապատասխան պատշաճ ուշադրության:
Յուրաքանչյուր երեխա իրավունք ունի ազատորեն արտահայտելու իր կարծիքը, որոնելու, ստանալու և հաղորդելու գաղափարներ ու տեղեկատվություն հաղորդակցության ցանկացած միջոցով: Երեխայի տեղեկատվություն ստանալու իրավունքը կարող է սահմանափակվել օրենքով:
Դավանանքի ազատության և համոզմունքների արտահայտման իրավունքը կարող է սահմանափակվել միայն օրենքով, եթե դա անհրաժեշտ է պետական կամ հասարակական անվտանգության, հասարակական կարգի, երեխայի առողջության, բարոյական նկարագրի կամ այլ անձանց հիմնական իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության համար:
Արգելվում է առանց ծնողի կամ այլ օրինական ներկայացուցչի համաձայնության մինչև 16 տարեկան երեխայի մասնակցությունը կրոնական կազմակերպություններին:

ՀՀ ՕՐԵՆՔԸ ԵՐԵԽԱՅԻ ԻՐԱՎՈՒՆՔՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ, ԳԼՈՒԽ II, ՀՈԴՎԱԾ 11` ԵՐԵԽԱՅԻ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ԻՐԱՎՈՒՆՔԸ՝

Յուրաքանչյուր երեխա ունի կրթություն ստանալու և ուսումնական հաստատություն ընտրելու իրավունք:
Պետական համապատասխան մարմինները ստեղծում են անհրաժեշտ պայմաններ երեխայի անհատականության դրսևորման, տաղանդի, մտավոր և ֆիզիկական ունակությունների զարգացման համար` հիմնելով հանրակրթական, մասնագիտական դպրոցներ, մարզական, տեխնիկական և մշակութային ստեղծագործական մանկական կենտրոններ և այլն:
Պետական համապատասխան մարմինները մշակում և իրականացնում են տաղանդավոր երեխաների հայտնաբերման, նրանց դաստիարակության և կրթության կազմակերպման համապատասխան ծրագրեր:
Միջնակարգ կրթությունը պետական ուսումնական հաստատություններում անվճար է:
Յուրաքանչյուր երեխա ունի պետական ուսումնական հաստատություններում մրցութային հիմունքներով անվճար բարձրագույն և այլ մասնագիտական կրթություն ստանալու իրավունք:
Պետական համապատասխան մարմիններն ապահովում են երեխայի կրթության և մասնագիտական պատրաստության համար անհրաժեշտ տեղեկատվության և նյութերի տրամադրման մատչելիություն:

Աղբյուր՝ 1, 2, 3, 4

• Ովքե՞ր կազմակերպեցին և գլխավորեցին Սասունի 1894թ․ հերոսամարտը։ Ի՞նչ ընթացք ունեցավ

Որպեսզի ոչ ոք չխանգարեր հայերի բնաջնջման գործում, Բարձր Դուռը որոշեց նախ ճնշել Սասունի դիմադրական ներուժը: Հայդուկների խմբերում էին Միհրան Տամատյանը, Մեծն Մուրադը, Հրայրը, Գևորգ Չավուշը և ուրիշներ: 1894թ. Սասունի վրա շարժվեց Զեքի փաշայի 12-հազարանոց զորքը՝ հերտանու ուղեկցությամբ, որին նաև միացան զորամասեր Դիարբեքիրից, Էրզրումից, Երզնկայից, համիդե 3-հազարանոց մի զորագունդ և այլ բաշիբոզուկներ: Այս 40-հազարանոց բանակի դեմ սասունցիները կռվեցին մոտ 2 հազարով:

Թուրքերի ձեռնարկած գրոհը ենթարկվեց ուժեղ հակահարվածի, ինչից հետո թշնամին անցավ լայնածավալ հարձակման: Մարտերից հետո պաշտպանները ստիպված քաշվեցին Գելիեգուզանից Անդոկ լեռան լանջերը: Մարտերի ժամանակ զոհվեց Գրգոն, ձերբակալվեց Մեծն Մուրադը և Չավուշը: Ամառվա վերջ թուրքերը կարողացան մտնել Սասունի գյուղերը:

• Ներկայացրե՛ք 1895-96 թթ․ Զեյթունի ապստամբության ընթացքը։ Ի՞նչ հետևանքներ ունեցավ այն։

Հայերի ինքնապաշտպանական ուժը կոտրելու համար կարևոր էր նաև Զեյթունը: Այ պատճառով հնչակյանները միջոցներ ձեռնարկեցին լեռնագավառն ամրացնելու: 1895թ. զեյթունցիները զինաթափեցին թուրքական 700-հոգանոց կայազորը, գրավեցին 600 հրացան, 2 հրանոթ և այլ զինամթերք: Կազմվեց Զեյթունի ժամանակավոր կառավարություն՝ Աղասու նախագահությամբ:

Զեյթունի վրա շարժվեց թուրքական երկու բանակ: Մարտերում հայերը ծանր կորուսներ պատճառեցին թշնամուն: Ապստամբների շարքերը մի պահ երերացին, սակայն գոտեպնդվեցին և անցան գրոհի: Անակնկալի եկած թշնամին, տալով ավելի քան 1000 սպանված, նահանջեց: Այսպես՝ զինամթերի ու սննդամթերքի սուղ պայմաններում չորս կողմից շրջապատված լեռնականները շուրջ 4 ամիս դիմակայեցին թշնամուն:

Մեծ տերությունների միջամտությամբ 1896թ. Հալեպում կնքվում է հաշտռություն: Պարտավորվում էր զորքերը հետ քաշել, Զեյթունում պետք է նշանակվեր եվրոպացի կառավարիչ, իսկ տեղական պաշտոնյաները լինելու էին հայեր: Զեյթունցիները հանձնելու էին պատերազմական զենքը, իսկ հնչակյան գործիչները հեռանալու էին կայսրության տարածքից:

• Ինչպիսի՞ն էր Մալաթիայի հերոսամարտը։ Ներկայացրե՛ք 1896թ․ Վանի հերոսամարտի ընթացքը։

Պաշտպանական կռիվների մեջ առանձնացավ Մալաթիայի հերոսամարտը: Տեղի հայերը ջարդեցին թուրք ոստիկաններին և թուրքական խուժանին ուվտարեցին քաղաքից:

Պատպանական կռիվների մեջ իր տեղն ունի Վանի 1896թ. հերոսամարտը: Իշխանությունները հրահանգեցին ներխուժել Վանի հայկական թաղամասեր: Կազմվեցին բոլոր ուժերի միասնական ճակատ, Արմենականներին միացան հնչակյանները: Մարտը տևեց հինգ օր, սակայն զինամթերքի պակասի, գյուղից փախստականներիուժեղացող ներհոսքի և անմխիթար վիժակի պատճառով վանեցիներն ընդունեցին թուրքերի առաջարկած զինադադարի պայմանները: Թուրքական կողմը խոստացավ զենքը վայր դնելու դիմաց թույլատրել ապստամբներին անարգել անցնելու Պասկաստան:

1500 վանեցիներ դուս եկան Վանից: Սակայն Պասկաստանի հետ սահմանագլխին նրանց վրա հարձակվեցին կանոնավոր զորքերն ու քրդական մազրիկ ցեղի հրոսակները: Փրկվեցին միայն 30 մարդ:

• Ներկայացրե՛ք Խանասորի արշավանքը։

Դրանից հետո հայերը որոշեցին պատժել թուրքերի հետ ընդդեմ հայերի գործակցող քրդերին: ՀՅԴ-ն ձեռնամուխ եղավ դրա իրականացմանը: 1897թ. Հայաստանի տարբեր վայրերից եկած շուրջ 250 հայդուներ անցան թուրք-պարսկական սահմանը և Խանասորի դաշտում անակնկալ հարձակվեցին քրդական մազրիկ ցեղի վրա ու կոտորեցին շատերին:

• Ի՞նչ կապ ուներ Սասունի դեպքերը Մայիսյան բարենորոգումների ծրագրի հետ։ Ի՞նչ դերակատարում և վերջանական վերաբերմունք ունեին տերությունները այս ծրագրի նկատմամբ։

Սասունի դեպքերը կապված էին Մայիսյան բարենորոգումների ծրագրի հետ, քանի որ այդ ապստամբությունները ցույց տվեցին, որ հայերն դժգոհ էին Օսմանյան կայսրության բարեփոխումներից։ Սասունը ցույց տվեց, որ բարենորոգումները հիմնականում տապալվում էին ու նույնիսկ ավելացնում էին ճնշումները, իսկ Մայիսյան բարենորոգումների ծրագրերը մնացին անիրականացված։ Օսմանյան իշխանությունները համարյա ոչինչ չարեցին հայերի խնդիրները լուծելու համար։

Recently, we debated whether religion does more harm than good to society. I think it causes more harm for several reasons. First, religion has historically created deep divisions in society. For centuries, we’ve seen examples of this: Christians killing Muslims, Muslims killing Christians, and other religious conflicts, which caused so many unneccesary deaths.

Some argue that holy books don’t promote such actions, and I’m not saying that’s incorrect. However, the debate’s focus is on religion’s impact on society. Even if religious texts don’t celebrate violence, the way people interpret and use religion to justify harmful actions shows its societal influence. Many evil acts have been excused with religion, which is an important factor in rating its impact.

Second thing I would like to mention is the slowing of growth in our society. People that follow religious teachings make scientific evidence and social changes slow or not go on at all. We can see that clearly when religious people reject the scientific theory of evolution. There are so many proves and evidences that evolution did happen and is still happening, but so many people reject that, making our society more uneducated.

I personally think that religions are similar to ancient belief systems, like those of the Greek gods. They were created because people in the past couldn’t explain some things in nature like thunder or fire. In a similar way, religion today helps explain things like the creation of humans. Also religion can tell morals and control actions. In holy books there are some sins, that if you commit, you will end up in hell. That way it creates fear in people, so that they don’t do bad actions.

Also I would like to mention women’s rights. We can see that the most in Islam. In Islam, women cover their bodies, faces, not having the right to live freely. In some countries, for example Afganistan, the women suffer the most. They can’t speak, cant show any part of their body, can’t acsess healthcare and so much more.

This are just some examples of religion’s bad impact on society.

Navigate Upper-Intermediate Reading The five types of boredom slide 50, Right brain, left brain? slide51
Watch the Vox-Pop and answer the questions in written form

Would you describe yourself as very organised? Can you give an example of why or why not?

I wouldn’t describe myself as very organised. Whenever I’m working on something, for example a homework, I usually just spread everything I need around me and don’t bother making it organised. Also how I use my time isn’t organised too. I’m a procrastinator, so I do the work I need to have done late, and other times I usually do useless things like watching social media or playing games.

What does your workplace look like and are you neater at work or at home?

I usually do my assignments laying, because I find that the most comfortable to be more focused. I think I’m neater at school rather than at home because there aren’t much things you have to bring to school, so it’s only the computer.

Անհավասարումների օրինակ՝
1. 2x + 6 > 8
2x > 8 — 6
2x > 2
x > 1
x∈ (1 ; +∞)

2. -3x + 6 >/ -5
-3x > — 11
x </ -11/3
x </ 11/3
(բացասական թվի դեպքում նշանը փոխվում է)
x∈ (-∞ ; 11/3]

1. 2x — 4 > 6
   2x > 6 + 4
   2x > 10
   x > 10/2
   x > 5
   x∈ (5 ; +∞)
2. 4x + 2 > 0
   4x > -2
   x > -2/4
   x > -1/2
   x∈ (-1/2 ; +∞)
3. 5x — 2 < 8
   5x < 8 + 2
   5x < 10
   x < 10/5
   x < 2
   x∈ (-∞ ; 2)
4. 4x — 10 > 2
   4x > 2 + 10
   4x > 12
   x > 12/4
   x > 3
   x∈ (3 ; +∞)
5. 2x + 3 </ 1
   2x </ 1 — 3
   2x </ -2
   x </ -2/2
   x </ -1
   x∈ (-∞ ; -1]
6. 8x — 8 >/ 8
   8x >/ 8 + 8
   8x >/ 16
   x >/ 16/8
   x >/ 2
   x∈ [2 ; +∞)

11. 25x — 50 </ 25
25x </ 25 + 50
25x </ 75
x </ 75/25
x </ 3
x∈ (-∞ ; 3]

12. 12x — 12 > 24
12x > 24 + 12
12x > 36
x > 36/12
x > 3
x∈ (3; +∞)

13. 4(x — 2) > 2 (x+2)
4x — 8 > 2x + 4
4x — 2x > 4 + 8
2x > 12
x > 12/2
x > 6
x∈ (6 ; +∞)

14. 5(x — 5) > 3 (x — 2)
5x — 25 > 3x — 6
5x — 3x > -6 + 25
2x > 19
x > 19/2
x > 9,5
x∈ (9,5 ; +∞)

15. 7 (x — 8) < 5 (x + 4)
7x — 56 < 5x + 20
7x — 5x < 20 + 56
2x < 76
x < 76/2
x < 38
x∈ (-∞ ; 38)

16. 8 (x-8) </ 6 (x — 5)
8x — 64 </ 6x — 30
8x — 6x </ -64 + 30

2x </ -34
x </ -34/2
x </ -17
x∈ (-∞ ; -17]

Navigate Upper-Intermediate Gerund and Infinitive slide 48, ex-es 7a,10

7a. Look at the extracts from the listening in exercises 5a and 5b. Put the verbs in brackets in the -ing form or infinitive with or without to.

1. My father let me sit on his shoulders.
2. I remember feeling disappointed because Princess Elizabeth… didn’t look like a princess.
3. I tried to get the horse to slow down.
4. I made myself fall off the horse.
5. In my panic, I didn’t remember to follow the teacher’s instructions.

10. Choose the correct options to complete the text.

I’ll never forget being locked in the bathroom when I was two. I remember hearing my mother outside the door. She was trying to explain how to unlock it, but she couldn’t get me to do it. I was too young to understand and I was crying too much. In the end, she called the fire brigade. When one of the firemen climbed up a lader and broke through the bathroom window, it made me cry even more. He picked me up, opened the door and handled me to my mother. I only stopped crying when , later, he let me try on his helmet. Although I was only two, I can recall it vividly. The fact that the story has been told so many times has probably helped me to remember it.