NEF Student’s Book slide 144 7 A/a,b 3rd conditional If past perfect….. would have verb 3rd form verb +ed
If I had seen Pete I would have told him the truth

a. 1 — i
2 — g
3 — h
4 — k
5 — c
6 — j
7 — a
8 — e
9 — d
10 — b
11 — f

c. 1. We would have won if our best player hadn’t been injured.
2. If she had known he was so mean, she wouldn’t have married him.
3. I would have lent you some money if you had asked me.
4. If we had had more time, we would have spent another day in London.
5. I would have been able to help you if you had told me about it earlier.
6. If you had asked me yesterday, I would have changed my plans.
7. You would have enjoyed the weekend if you had come with us.

ա. զիգզագ, Վարդգես, արևգեզ, շողոքորթ, թանկագին, թանգարան, մտահոգություն, երկրպագել, դիրքորոշում, հոգեհմա, հմայք, փափագել, պապաքված, կարգ, կառք, փեղկ, փողք, Օքսեն, աքցան, ձայնակցել, նախկին, նախքան, չոքել, չօգնել, ծեգ, հոգալ, ճաքել, ճգվել, առաձգական, եղերերգ, տաքդեղ, հեղգ, զուգարան, սերկևիլ, անողոք, մարգարտահոտ, ձգան, շնգշնգան, բարվոքել, կագապահ, հոգեպարար, հոգեհանգիստ, հանրօգուտ, օրակարգ, մոգական, ոգելից, մեղք, մեղկ, պատրույգ, վարագույր, արհավիրք, մակույկ, մարգարեություն, պարգևատրել, առինքնել, պնակալեգ, պատարագել, երգել, երկնել, երաշխիք, վարաք, մարագ, դարակ, կարագ, նորոգել, բազրիք, բողկ, անօգնական, չտքավոր, անարգանք, անհարգի, հաստիք, դրասանք, օրհներգ, արմունկ, այգվետ, գոգնոց, դիցուկ, վարքուբարկ, տարերք, համերգ, կողպեկ, մարգարտաշող, ճիքուանք, մաքրասեր

բ. գիրգ, գիրկ, գիրք, պիրկ, գոգս, սուգ, սունկ, ծունկ, կարկին, կարգին, թաղիք, թաղկելՎարկ, վարք, վարգ, վարքագիծ, վարկաբեկել, Բագրատ, Մարգարյան, ճրագարան, աքսորավայր, տագնապելի, դեգերել, հավաքույթ, մաքուր, շոգել, իգական, հօգուտ, տնկարան, արքայական, տրտմաշուկ,

Առաջադրանք մարտ ամսվա համար

Կարդալով ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ ԵՎ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ԻՐԱՎՈՒՆՔՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ Հոդվածները կազմակերպել քննարկում

Նախագծի ընթացք՝

• Յուրաքանչյուր սովորող իր իսկ ցանկությամբ ընտրում է օրենքից որևէ հոդված և կադրում դրա կետերը
• Ամեն մի կետ կարդալիս բլոգում կատարում է գրառում, թե ինչպես է ընկալում այն
• Բլոգում գրառում կատարելուց հետո քննարկում է այն դասավանդողի և դասընկերների հետ

Նպատակ՝

• Զարգացնել սովորողների իրավատեղյակությունը
• Նպաստել սովորողների կողմից օրենքների յուրացմանը
• Ծանոթանալ քաղաքացիական իրավունքներին

Խնդիր՝

• Կարդալ օրենքները
• Կազմակերպել քննարկումներ, բրեինստորմինգներ

Հոդված 6

1. Ապրելու իրավունքը յուրաքանչյուր մարդու անկապտելի իրավունքն է: Այդ իրավունքը պահպանվում է օրենքով: Ոչ ոքի չի կարելի քմահաճ ձևով զրկել կյանքից:

Ամեն մարդու կյանքը կարևոր է և ոչ ոք իրավունքը չունի այդ կյանքը վերցնելու, դա սահմանված է օրենքով և պատժվում է չկատարելու համար:

2. Այն երկրներում, որոնք չեն վերացրել մահապատիժը, մահվան դատավճիռները կարող են կայացվել միայն ամենածանր հանցագործությունների համար` այն օրենքին համապատասխան, որը գործել է հանցագործության կատարման ժամանակ և որը չի հակասում սույն դաշնագրի և Ցեղասպանության հանցագործությունը կանխելու և դրա համար պատժելու մասին պայմանագրի որոշումներին: Այդ պատիժը կարող է իրականացվել միայն ի կատարումն իրավասու դատարանի կողմից կայացված վերջնական դատավճռի:

Այն երկրներում, որտեղ մահապատիժը դեռ կա, այն կայացվում է միայն շատ վատ և ծանր հանցագործությունների համար, որոնք հանցագործության կատարման ժամանակ գործող օրենքին համապատասխանում են: Դա որոշվում է դատարանի վերջնական որոշումից:

3. Եթե կյանքից զրկելը Ցեղասպանության հանցագործություն է, հարկավոր է նկատի ունենալ, որ սույն հոդվածում ոչ մի բան սույն դաշնագրի մասնակից պետություններին իրավունք չի տալիս որևէ ճանապարհով շեղվել Ցեղասպանության հանցագործությունը կանխելու և դրա համար պատժվելու մասին պայմանագրի որոշումների համաձայն ընդունված ցանկացած պարտավորությունից:

Դատարանը իրավունք չունի փոխել պայմանագրի որոշումը և շեղվել այն կանխելուց: Պատիժը պետք է սահմանված լինի օրենքով և այն անփոփոխ է:

4. Ամեն ոք, ով մահապատժի է դատապարտված, իրավունք ունի խնդրելու ներման մասին կամ դատավճիռը մեղմացնելու մասին: Ամնիստիան, ներումը կամ մահապատժի փոխարինումը կարող են շնորհվել բոլոր դեպքերում:

Այն մարդիկ, որոնք մահապատժի են դատապարտված, կարող են խնդրել այն մեղմացնելու կամ նույնիսկ ներելու մասին: Ներումը և մեղմացումը բոլոր դեպքերում կարող են լինել:

5. Մահապատիժ չի կայացվում տասնութ տարեկանից երիտասարդ անձանց կատարած հանցագործությունների համար և ի կատար չի ածվում հղի կանանց նկատմամբ:

Մահապատժի չեն կարող դատապարտվել տասնութ տարեկանից փոքր անձիք և հղի կանայք՝ չնայած արարքին:

6. Սույն հոդվածում ոչինչ չի կարող հիմք ծառայել սույն դաշնագրի մասնակից որևէ պետության կողմից մահապատժի փոխարինումը հետաձգելու կամ թույլ չտալու համար:

Ոչինչ չի կարող մահապատժի փոխարինումը հետաձգել կամ թույլ չտալ իրականացնել, նույնիսկ մասնակից պետությունը:

NEF Student’s Book What do you remember slide 99, Reading slide 100, Designers brands aren’t for me / write all the unknown words on your blog
Don’t forget to invent breaking news and publish it on your blog

manipulative tactics — մանիպուլյատիվ մարտավարություն

use your skill — Օգտագործեք ձեր հմտությունը

to take risks — ռիսկի դիմել

exorbitant prices — Չափազանց գներ

Թումանյանի Մարոն․ վերլուծել (կես տպագիր էջ)՝ անդրադառնալով հետևյալ՝ արդեն քննարկված հարցերին՝

1․ 9 տարեկան աղջկա և մեծ տղամարդու ամուսնությունը, ինչն է սխալ

2․Պոեմում կայի՞ն մեղավորներ

3․ Վերլուծիր Մարոյի, Կարոյի, հոր-մոր, հասարակության կերպարները

4․Ինչ եզարակացության հանգեցիր

5․ Զուգահեռներ անցկացրու 21-րդ դարի՝ մերօրյա իրականության հետ

Վերլուծություն

“Մարոն” բանաստեղծությունը մի փոքրիկ 9 տարեկան աղջկա մասին է, ով այդ տարիքում ամուսնացավ մի հովիվ Կարոյի հետ, ով իրեն միշտ բերում էր կոնֆետ, չամիչ և այլ քաղցրավենիք: Մարոն նրան սիրում էր:
Ինձ այս բանաստեղծությունը շատ զարմացրեց, քանի որ մերօրյա իրականությունում այդպիսի ամուսնությունը անընդունելի է: 9 տարեկանում մարդը և՛ հոգեկանորեն, և՛ ֆիզիկորեն պատրաստ չէ ամուսնությանը և դրան հաջորդող գործունեությանը: Նա դեռ հասուն տարիքում չէ, այսինքն զարգացած չէ այդ ամենի համար:
Սակայն, այս ամենը հաշվի առնելով, ինձ թվում է այստեղ կոնկրես մեղավոր չկա: Մարոն չէր կարող այդ ամենը կարավառել, Կարոյին ոչինչ այդ պահին չէր խանգարում ամուսնանալ, մայրը և հայրը միայն ուրախ էին, որ արդեն իրենց աղջիկը ամուսնանում է: Այդ ժամանակահատվածում դա նորմալ էր: Բայց նրանք մեղավոր են նրանում, որ իրենց աղջկանից ազատվեցին ուրիշների բացասական կարծիքի պատճառով:
Մարոն ժիր, ընկերասեր և դուրեկան աղջիկ էր: Կարոն սովորական հովիվ էր, նա Մարոյին շատ էր սիրում, միշտ անուշեղեն էր բերում և փայփայում նրան: Մարոյի ծնողները, սակայն, շատ կախված էին հասարակության կարծիքից, հատկապես հայրը: Նա իր սեփական աղջկան դուրսը թողեց միայն նրա պատճառով, որ մարդիկ վատ կմտածեին իրենց ընտանիքի մասին: Դա շատ սխալ և անընդունելի արարք էր:
Հիմա մեր հասարակությունում այս ամուսնությունը չէր կարող լինել՝ որոշակի կանոնների պատճառով: ԴՐանք կապված են նրա հետ, որ այդ տարիքում մարդը հասունացած չէ այնքան, որպիսի այդ ամենի միջով անցնի: Ես համաձայն եմ այդ կանոնների հետ և փոքր տարիքի ամուսնությունները սխալ եմ համարում:
Թումանյանը փորձեց ցույց տալ մեզ, թե ինչեր էին յկատարվոըմ:

Բջջի բաղադրությունը

70 — 80% H₂O
10 — 20% սպիտակուցներ
1 — 5% ճարպեր
0,2 — 2% ածխաջրեր
0,2 — 2% նուկլեյնաթթուներ

Առաջադրանք

Որոշել քանի կիլոգրամ ջուր կա իմ օրգանիզմում, եթե մարդու օրգանիզմում ջրի ω(H₂O)=80%

40 — 100%
x — 80%

x = 32

Ածխաջրերն օրգանիզմի էներգիայի հիմնական աղբյուրն են։ Սննդային ածխաջրերից ստացվող էներգիան հիմնականում ստացվում է օսլայից և շաքարից, իսկ ավելի քիչ՝ սննդային մանրաթելից և շաքարային սպիրտներից:

Ածխաջրերի հիմնական աղբյուրները հացահատիկային և կարտոֆիլն են։ Մրգերը, մրգահյութը, հատապտուղները և կաթը նույնպես պարունակում են շաքարներ (մոնո- և դիսաքարիդներ): Քաղցրավենիքը, քաղցր ըմպելիքները, մրգային օշարակները, քաղցրացված հրուշակեղենը և անուշաբույր կաթնամթերքը շաքարի ավելացված հիմնական աղբյուրներն են: Ավելացված շաքարերը սննդամթերքին ավելացված շաքարներ են մշակման կամ պատրաստման ընթացքում:

Ածխաջրերը կազմված են C-ի, O-ի և H-ի ատոմներից և ունեն ընդհանուր
բանաձև: Փաստորեն, կազմված լինելով ածխածնից և ջրից՝ այս նյութերը կոչվում
են ածխաջրեր:
Կան պարզ (միաշաքարներ) և բարդ (բազմաշաքարներ) ածխաջրեր: Միաշաքարներից են գլյուկոզը (C₆H₁₂O₆), ռիբոզը, դեզօքսիռիբոզը: Երկու միաշաքարներից կազմված միացությունները կոչվում են երկշաքարներ: Դրանցից կարևոր են ճակնդեղի (կամ շաքարեղեգի) շաքարը՝ սախարոզը, կաթնաշաքարը, լակտոզը: Բոլոր միաշաքարները, ինչպես նաև երկշաքարներն անգույն նյութեր են, լավ լուծվում են ջրում: Համարյա բոլորն օժտված են հաճելի քաղցր համով: Բարդ ածխաջրերը պոլիմերներ են, որոնց մոնոմերները միաշաքարներն են: Բազմաշաքարներից լայն տարածված են օսլան և թաղանթանյութը՝ բուսական և գլիկոգենը կենդանական բջիջներում։ Այդ բոլոր բազմաշաքարների մոնոմերը գլյուկոզն է։ Բազմաշաքարները ջրում վատ են լուծվում կամ չեն լուծվում, քաղցրահամ չեն։

Գլյուկոզ

Գլյուկոզն էներգափոխանակության հիմնական էկզո- և էնդոսուբստրատն է:

Առողջ օրգանիզմի կողմից ծախսվող էներգիայի մեծ մասն առաջանում է գլյուկոզի օքսիդացման հաշվին: Գլյուկոզը և դրա ածանցյալներն առկա են օրգանների և հյուսվածքների մեծ մասում: Գլյուկոզի հիմնական աղբյուրներն են սննդով ստացվող սախարոզը, օսլան, լյարդն իր գլիկոգենային պաշարներով, ինչպես նաև ամինաթթուների, լակտատի արտադրման ռեակցիաներից առաջացած ներքին գլյուկոզը:

Արյան գլյուկոզի մակարդակը կարգավորվում է որոշ հորմոններով: Ինսուլինը հանդիսանում է գլխավոր հիպոգլիկեմիկ` արյան գլյուկոզի մակարդակը նվազեցնող գործոնը, մինչդեռ գլյուկագոնը, սոմատոտրոպ և թիրեոտրոպ հորմոնները, վահանագեղձի հորոնները, կորտիզոլը և ադրենալինը առաջացնում են հիպերգլիկեմիա (հակաինսուլինային ազդեցություն):

Զարկերակային արյան մեջ գլյուկոզն ավելի բարձր է, քան երակային արյան մեջ, քանի որ զարկերակային արյան միջոցով հյուսվածքներ տեղափոխված գլյուկոզը յուրացվում է վերջիններիս կողմից:

Սախարոզ

Սախարոզը բնության մեջ մեծ տարածվածություն ունեցող դիսախարիդ է: Այն հանդիպում է շատ մրգերում, պտուղներում, հատապտուղներում: Հատկապես մեծ է սախարոզի պարունակությունը շաքարի ճակնդեղում և շաքարեղեգում, որոնք օգտագործվում են շաքարի արդյունաբերական արտադրությունում: Սախարոզն ընկնելով աղիներ` բարակ աղու ալֆա գլյուկոզիդազայով արագ հիդրոլիզացվում է գլյուկոզի և ֆրուկտոզի, որոնք հետո ներծծվում են արյան մեջ:

Օսլա

Օսլան բույսերի հիմնական պահեստային սննդանյութն է: Այն մեծ քանակությամբ պարունակվում է կարտոֆիլի պալարներում, լոբազգիներում, հացահատիկներում, մրգերում: Օսլան դյուրամարս է, ունի բարձր կալորիականություն:

Գլիկոգեն

Գլիկոգենը կամ կենդանական օսլան մարդու և կենդանիների կարևոր պահեստային բազմաշաքարն է: Օրգանիզմում այն հիմնականում կուտակվում է լյարդում (մինչև 20%), մկաններում (4%): Բազմաշաքարների փոխանակության խանգարման հետևանքով առաջանում են ծանր ժառանգական հիվանդություններ, որոնք չեն բուժվում միայն սննդակարգը փոխելով:

Առաջադրանքներ

1. Գտիր ուղիղ խնդիրները, ընդգծիր:

• Արևը վերևից կրակ է թափում:
• Երկրաշարժը քանդել է նրա խարխուլ կացարանը:
• Անհրաժեշտ դեղը բուժեց ծանր հիվանդին:
• Ամպերը ծածկեցին երկինքը:
• Նահապետը ներս հրավիրեց հարևաններին:
• Ծերունի Մովսեսը, վերցնելով գավաթը, օրհնանքի խոսքեր ասաց,խրատներ կարդաց Նուբարին:
• Նուբարը սուփրա փռեց, սեղանին մի կուլա գինի դրեց:

2. Մգեցնել ներգործող խնդիրը (ո՞ւմ կողմից, ինչի՞ց, ինչո՞վ):

• Հանցագործը քննադատվում էր դատավորի կողմից:
• Բնությունը փոխվում է եղանակից :
• Վայրենիներն ազատ արձակվեցին տանջանքներից  :
• Կեսօրին փողոցները փակվել էին ավտովթարից :
• Հրատապ լուրը հայտնվեց լուրերով՝հաղորդավարի կողմից :

3. Ուղիղ խնդիրով նախադասությունները շրջել՝ դարձնելով ներգործող խնդիր ունեցող նախադասություններ:

• Աղջիկը խոհանոցում համեղ ընթրիք էր պատրաստում:
  Համեղ ընթրիքը պատրաստվում էր խոհանոցում աղջկա կողմից:
• Երկրաշարժը քանդել է նրա խարխուլ կացարանը:
  Նրա խարխուլ կացարանը քանդվել է երկրաշարժից:
• Անհրաժեշտ դեղը բուժեց ծանր հիվանդին:
  Ծանր հիվանդը բուժվեց անհրաժեշտ դեղով:
• Ամպերը ծածկեցին երկինքը:
  Երկինքը ծածկվեց ամպերով:
• Նահապետը ներս հրավիրեց հարևաններին:
  Հարևանները ներս հրավիրվեցին նահապետի կողմից:
• Ծերունի Մովսեսը օրհնանքի խոսքեր ասաց:
  Օրհնանքի խոսքերը ասվեցին ծերունի Մովսեսի կողմից:
• Նուբարը սուփրա փռեց, սեղանին մի կուլա գինի դրեց:
  Մի կուլա գինին դրվեց և սուփռան փռվեց սեղանին Նուբարի կողմից:

4. Ներգործող խնդիրով նախադասությունները շրջել՝ դարձնելով ուղիղ խնդիր ունեցող նախադասություններ:

• Մառախուղի թանձր քուլաները հալածվում էին քամուց:
  Քամին հալածում էր մառախուղի թանձր քուլաները:
• Արագ հինգ դիմում լրացվեց Սիմոնի կողմից:
  Սիմոնը լրացրեց արագ հինգ դիմում:
• Ամրոցի աշտարակներն ամեն գիշեր լուսավորվում էին նրա կողմից:
  Նա ամեն գիշեր ամրոցի աշտարակներն էր լուսավորում:
• Պարսպի ներսը ծածկված էր բերրի պտղածառերով, խաղողի որթերով և ծաղկող թփերով:
  Բերրի պտղածառերը, խաղողի որթերը և ծաղկող թփերը ծածկել էին պարսպի ներսը:
• Բարձրահասակ բարդին թեթև օրորվում էր գիշերային մեղմ քամուց:
  Գիշերային մեղմ քամին թեթև օրորում էր բարձրահասակ բարդին:

5. Գտել ենթական և ուղիղ խնդիրը։

^{_{Ենթակա, Ուղիղ խնդիր}}

1․ Մեսրոպ Մաշտոցն ստեղծեց հայոց գրերը։

2․Տղան միայնակ վերանորոգեց տունը։

3․ Գիրքը փոխանցեց ընկերոջը։

4․ Հեքիաթները հորինում են մարդիկ` կյանքի տխրությունը ցրելու համար։

5․ Նա սիրում է մայրիկին։

6. Գտնել հանգման անուղղակի խնդիրները։

• Զբոսաշրջիկները մոտեցան եկեղեցուն։
• Երեխան հավատում էր մոր խոսքին։
• Ծեր կինն աղոթում էր Աստծուն։
• Փողոցով քայլելիս ժպտում էր բոլորին։

7․Գտիր նախադասությունների ենթական, ստորոգյալը, ուղիղ խնդիրը և հանգման խնդիրը։

• Աշակերտը մի անգամ հարց ուղղեց վարպետին:
• Կարճ ժամանակում նա վաճառեց ապրանքը անգլիացիներին:
• Դասղեկը գիրքը հանձնեց երեխային:
• Իմ մտքում հրաժեշտի խոսքեր եմ ասում հին քաղաքին, իմ ընկեր Անդոյին:
• Աստված Մովսեսին պատվիրում է մոլորյալ ժողովրդին դարձի բերել:

Խոսրով Երկրորդը հիմնադրեց Դվին մայրաքաղաքը՝ բարձր միջնաբերդով, ատամնավոր ու բրգաշատ կրկնակի պարիսպներով, փարթամ այգիներով, մեծատարած ծառաստանով, որ կոչվում է հիմնողի անունով՝ Խոսրովի անտառ։

Փոքր անց գուսանները արդեն գտնվում էին քաղաքի հրապարակում՝ երեք կողմից շրջապատված արհեստավորների կրպակներով, չորրորդ կողմում՝ Դվինի եկեղեցին էր՝ իր բարձր պարսպով, գմբեթարդ տանիքով, խաչը գլխին և կամարակապ ու խաչաքանդակ դռներով, երկու կողքին՝ աղբյուրներ՝ սառնորակ, քաղցրահամ ջրով:

Դիմավորողներից երկրորդը քաղաքի բերդապետն էր՝ ճաղատ և գիրուկ զորական՝ թրով ու զինվորական նշաններով: Երրորդը քաղաքապետն էր՝ բարձրահասակ, սպիտակ դեմքով ու լայն ճակատով մի հույն՝ կեղծ ժպիտով և շինծու քաղաքավարությամբ:

sin²α + cos²α = 1
sinα = y
cosα = x
tgα = sinα/cosα
ctgα = cosα/sinα

ա) cosα = 1/2
sin²α + 1/2 = 1
sin²α = 1 — 1/4 = 3/4
sinα = √3/2

բ) cosα = -3/5
sin²α + 9/25 = 1
sin²α = 1 — 9/25 = 16/25
sinα = 4/5

գ) cosα = -1
sin²α + 1 = 1
sin²α = 0
sinα = 0

ա) sinα = √3/2
3/4 + cos²α = 1
cos²α = 1/4
cosα = 1/2

բ) sinα = 1/4
1/16 + cos²α = 1
cos²α = 1 — 1/16 = 15/16
cosα = √15/4

գ) sinα = 0
0 + cos²α = 1
cos²α = 1
cosα = 1