Սևաբերդ գյուղն այսօր, ըստ մարզպետարանի տվյալների, ունի 265 բնակիչ:

Գյուղը գտնվում է Գեղամա լեռնաշղթայի արևմտյան լանջին, Աբովյան քաղաքից 20 կմ հյուսիս-արևելք:

Բնակչությունը հիմնականում 1915թ. Արևմտյան Հայաստանից բռնագաղթված հայեր են` Մշո, Էրզրումի, Ալաշկերտի գավառներից: Նախկինում գյուղում բնակվել են թաթարներ, այսօրվա բառապաշարով՝ ադրբեջանցի, և այն կոչվել է եղել Ղարաղալա, որը նշանակում է Սևաբերդ:

Գյուղում գտնվող պատմական հուշարձանները փաստում են, որ բնակավայրը գոյություն է ունեցել ոչ թե դարեր, այլ նույնիսկ հազարամյակներ առաջ։ Եկեղեցու և գերեզմանոցի մնացորդներն էլ վկայում են միջնադարում զարգացած գյուղի ծաղկուն վիճակի մասին։ Գյուղի տարածքում պահպանվել են 3 դամբարանադաշտ՝ Ք. ա. 3-1 հազարամյակների։ 1895 թ․ գյուղում հայեր չեն բնակվել։

«Ջրվեժ» անտառապարկը հիմնվել է 1977թ. եւ ունեցել է 400,43 hա տարածք:

Անտառապարկում աճում են «Կարմիր գրքում» գրանցված հազվագյուտ եւ անհետացող 21 տեսակի բույսեր` սոսի արեւելյան, գիհի բազմապտուղ, գիհի կազակական, նշենի սովորական, 100-ից ավելի ծառաթփատեսակներ եւ պարտեզային ձեւեր` եղեւնի կովկասյան, սոճի ղրիմյան, խեժափիճի սիբիրական, թույա արեւմտյան,  300 տեսակի անոթավոր բույսեր,  եւ այլն: 

Անտառապարկից դուրս մնացած տարածքը, գտնվում է Գառնի-Երեւան խճուղու վրա: Այստեղ են աճում Հայաստանի ամենագեղեցիկ սոճիները:

Աշխատանքին յուրաքանչյուրի մասնակցությունը պարտադիր է։ Տեղադրիր տրված հարցերն իրենց պատասխաններով քո բլոգի <<Մաթեմատիկա և երևակայություն>> կամ <<Մաթեմատիկա առանց բանաձևերի>> բաժնում՝ <<Աշխատանքների գնահատում>> վերնագրով։ Աշխատանքը կատարելուց հետո հղումն ուղարկիր մեյլի միջոցով։

Քանի՞ աշխատանք է կատարված և տեղադրված բլոգի Մաթեմատիկա առանց բանաձևերի/Մաթեմատիկա և երևակայություն բաժնում։

Ֆլեշմոբ / Առաջին մակարդակ 13.12.2021

Հոկտեմբեր ամսվա մաթեմատիկական ֆլեշմոբ — 2021

Սեբաստացի սովորողների կազմը` դիագրամներով

ՇԻՐԱԿԱՑՈՒՑ ԽՆԴԻՐՆԵՐ

Ո՞ր նախագծերին ես մասնակցել․ թվարկել անվանումներով։

ՇԻՐԱԿԱՑՈՒՑ ԽՆԴԻՐՆԵՐ

Սեբաստացի սովորողների կազմը` դիագրամներով

Տեղադրիր առարկայի շրջանակներում կատարածդ աշխատանքների/ նախագծերի հղւմները։

Ֆլեշմոբ / Առաջին մակարդակ 13.12.2021

Հոկտեմբեր ամսվա մաթեմատիկական ֆլեշմոբ — 2021

Սեբաստացի սովորողների կազմը` դիագրամներով

ՇԻՐԱԿԱՑՈՒՑ ԽՆԴԻՐՆԵՐ

Ո՞ր նախագծերին չես մասնակցել, որո՞նք են բացթողումներդ։

—

Ի՞նչ ժամկետում ես պատկերացնում և պատրաստվում կատարել բաց թողնված աշխատանքները, լրացնել բաց թողնված նախագծերը։

—

Ի՞նչ մաթեմատիկական թեմայով ես ցանկանում տեսնել հաջորդ նախագիծը։

Տրամաբանական խնդիրներ

Ինչպիսի՞ն կլինի քո մասնակցությունը հաջորդ նախագծին։

Ավելի ակտիվ

Ինչպե՞ս կգնահատես առարկայի շրջանակներում մինչ այժմ կատարածդ աշխատանքը։

7

Վերջին օրերին աշխարհի տարբեր լրատվամիջոցներում հրապարակվում են նյութեր մի արջի մասին, որը ապրում է Հայաստանում շատ վատ պայմաններում: Նրան արդեն 30 տարի պահում են Արմավիրի կենդանաբանական այգում, փոքր վանդակում: Նա շատ ծեր է և արդեն կուրացել է: Նրան երբեք վանդակից բաց չեն թողել և պահում են շատ վատ պայմաններում: Կարող են օրերով չկերակրել, չեն մաքրում վանդակը և դուրս չեն հանում խեղճ արջին:

Արջն ունի բժշկական օգնության և խնամքի կարիք: Նրա նման ևս 20 արջ բնակվում են Հայաստանում տարբեր մասնավոր կենդանաբանական այգիներում և ոչ ոք չի հոգում նրանց իրավունքների մասին: Կենդանիների փրկության միջազգային կազմակերպությունը աշխարհում շատ նման արջերի է օգնել և ցանկանում է օգնել Նելսոն արջուկին:

Արջուկի տերը ասում է, որ չի թողի, որ արջին տանեն, քանի որ «շատ է նրան սիրում», բայց նրա արարքները հակառակ բանի մասին են խոսում: Սա բոլոր մարդկանց է վերաբերում՝ եթե պատրաստվում եք կենդանի պահել, կապ չունի վայրի թե տնային, դուք պետք է մեծ պատասխանատվություն կրեք, քանի որ դա խաղալիք չէ, այլ կենդանի էակ:

Անհրաժեշտ են օրենքներ, որոնք կպաշտպանեն կենդանիներին մարդկանց վատ վերաբերմունքից և կպատժեն այն մարդկանց, ովքեր օգտագործում են կենդանիներին իրենց զվարճանքի համար: Իմ կարծիքով դա ճիշտ չէ վայրի կենդանուն պոկել իր բնական միջավայրից և պահել, որպես տան կենդանի: Վայրի կենդանիների տեղը բնության գրկում է, իսկ տնային կենդանիները արդեն իրենց կյանքի սկզբից սովոր են տնային պայմաններում ապրել:

Պետք է ամեն ինչ անել, որ Նելսոն արջուկը իր ծերությունը լավ պայմաններում անցկացնի:

Այսօր մենք այցելեցինք Արմավիրի կենդանաբանական այգի, որտեղ տեսանք շատ կենդանիների, որոնց պահանջվում է խնամք։ Նրանք շատ վատ վիճակում էին` կեղտոտ էին, շատ վատ ուտելիք և ջուր ունեին։

Արջը եկել է ռուսաստանից` կրկեսի հետ և հետ գնալուց արջի` հետ տանելու հետ խնդիրներ առաջացան։ Եվ այդպես նրան պետք է քնացնեին, սպանեին, կամ մեկին տային։ Եվ կենդանաբանական այգու տերը որոշեց նրան իր մոտ վերցնել և խնամել։ Այդպես արջը արդեն 30֊ից ավել տարի է ապրում այդ կենդանաբանական այգում։ Այդ արջը կույր է` ծերության պատճառով։ Նա սնվում է իրենց համար ոչ օգտակար ուտելիքով` եփած մսով, բանջարեղենով և այլն։

Նաև մենք այնտեղ տեսանք շատ այլ կենդանիների, որոնք խնամք են պահանջում։ Օրինակ` գայլ, քարայծ, արծիվ, առյուծ, սիրամարգ, ջայլամ, գառներ և այլն։

Մենք հասկանում ենք, որ տերը ուզում է օգնել կենդանիներին, բայց եթե չկան գումարային միջոցներ, իմ կարծիքով, պետք չէ այս ամենով զբաղվել և պետք է տանել նրանց լավ կենդանաբանական այգիներ, որտեղ նրանց մասին հոգ կտանեն։ Եթե մասնագիտացված կենտրոնը ցանկանում է օգնել այդ կենդանիներին, ապա պետք է թույլ տալ արջին և այլ կենդանիներին ստանալ նոր, ավելի լավ կյանք։ Ես համոզված եմ, որ լավ մասնագետները կկարողանան օգնել կենդանիներին` առանց կյանքը վտանգելու։

Պատրաստել նյութ Արքիմեդի մասին և«Կենդանիների և մարդու լողալը՝էջ158»թեմայի վերաբերյալ

Ջրում ապրող կենդանիների մարմնի միջին խտությունը քիչ է տարբերվում ջրի խտությունից, որը հնարավորություն է տալիս նրանց լողալու ջրի խորքերում կամ նրա մակերևույթին: Փոփոխելով մարմնի ծավալը ջրային կենդանիները կարողանում են կարգավորել ջրում իրենց վրա ազդող արքիմեդյան ուժը: Ձկները դա անում են լողափամփուշտի օգնությամբ, որի ծավալը հեշտությամբ փոփոխվում է: Պոչը թափահարելով ձուկը կարողանում է տեղաշարժվել և հայտնվել տարբեր խորություններում: Մեծ խորություններում, որտեղ ջրի ճնշումը մեծ է, լողափամփուշտը սեղմվում է, ձկան մարմնի ծավալը փոքրանում, և նա չի բարձրանում, այլ լողում է տվյալ խորությունում: Վեր բարձրանալիս ձկան լողափամփուշտն ու մարմնի ծավալը մեծանում են, և նա լողում է փոքր խորություններում: Սատկած ձուկը միշտ լողում է ջրի երեսին, քանի որ այդ դեպքում ձկան մկաններն ամբողջովին թուլացած են, և լողափամփուշտն առավելագույնս փքված վիճակում է։ Կետերը ջրում իրենց խորասուզման մակարդակը կարգավորում են մեծացնելով կամ փոքրացնելով թոքերի ծավալը:

Մարդու մարմնի միջին խտությունը նույնպես մոտ է ջրի խտությանը: Դա է պատճառը, որ երբ մարդը լրիվ սուզվում է ծովի ջրում` ջրից դուրս թողնելով միայն քիթն ու բերանը, չի լսորասուզվում: Այս դեպքում նրա վրա ազդող ծանրության ուժը հավասարակշռվում է արքիմեդյան ուժով: Սակայն այդպիսի վիճակն անկայուն է, երբ մարդը ջրից դուրս է հանում ձեռքը կամ գլուխը, նրա վրա ազդող արքիմեդյան ուժը փոքրանում է, և նա սկսում է խորասուզվել: Ջրի մակերևույթին մնալը կամ խորասուզվելը պայմանավորված է նաև ջրի աղիության աստիճանով: Քաղցրահամ ջրում, որի խտությունը փոքր է մարդու մարմնի միջին խտությունից, լողալ չիմացող մարդը սուզվում է, իսկ բավականաչափ աղի ջրում, որի խտությունը մեծ է մարդու մարմնի միջին խտությունից, նա կարողանում է
պառկած մնալ ջրի մակերևույթին:
Աղի պարունակությունը մեծացնելիս մեծանում է ջրի
խտությունը և, հետևաբար, նրա մեջ ընկղմված մարմնի
վրա ավելի մեծ արտամղող ուժ է ազդում: Այդպիսի ջրում
լողալը շատ ավելի հեշտ է:

Առաջադրանքներ՝ 159, 160, 163

ա) a²-b²/a-b=(a+b)(a-b)/a-b=a+b

բ) x-1/x²-1=x-1/(x-1)(x+1)=x-1/(x-1)(x+1)=1/x-1

գ) m²-n²/2m+2n=(m+n)(m-n)/2(m+n)=m-n/2

դ) xm+xn/m²-n²=xm+xn/(m+n)(m-n)=x(m+n)/m-n=x/x-n

ե) x²-2x+1/x²-1=(x-1)²/(x-1)(x+1)=x-1/x+1

զ) a²-b²/b²+2ab+a²=(a-b)(a+b)/(a+b)²=a-b/a+b

է) n²-m²/(n-m)²=(n-m)(n+m)/(n-m)²=n+m/n-m

ը) p-p²/p²-1=p(1-p)/(p-1)(p+1)= -p(p-1)/(p-1)(p+1)= -p/p+1

թ) x+x²/x³-x=x(1+x)/x(x²-1)=1+x/(x-1)(x+1)=1/x-1

ժ) a³-2a²/4-a²=a²(a-2)/(2-a)(2+a)= -a²(2-a)/(2-a)(2+a)= -a²/2+a

ա) 3m-3n/m³-n³=3(m-n)/(m-n)(m²+mn+n²)=3/m²+mn+n²

բ) 1-a³/1+a+a²=(1-a)(1+a+a²)/1+a+a²=1-a

գ) x³-y³/x²-y²=(x-y)(x²+xy+y²)/(x-y)(x+y)=x²+xy+y²/x+y

դ) 2p²-2p+2/p³+1=2(p²-p+1)/(p+1)(p²-p+1)=2/p+1

ե) a²-4a+4/a²-4=(a-2)²/(a-2)(a+2)=a-2/a+2

զ) 3x²+6xy+3y²/12y²-12x²=3(x²+2xy+y²)/12(y²-x²)=3(x+y)²/12(y-x)(y+x)=x+y/4(y-x)

է) m²-n²/n³-m³=(m-n)(m+n)/(n-m)(n²+nm+m²)= -(m+n)/(n²+nm+m²)

ը) 2p³-2q³/4q²-4p²=2(p³-q³)/4(q²-p²)=(p-q)(p²+pq+q²)/2(q-p)(q+p)= -(p²+pq+q²)/2(q+p)

թ) 6a²-6b²/3a³+3b³=6(a²-b²)/3(a³+b³)=2(a-b)(a+b)/(a+b)(a²-ab+b²)=2(a-b)/(a²-ab+b²)

ժ) (x³-y³)(x+y)/x²-y²=(x-y)(x²+xy+y²)(x+y)/(x-y)(x+y)=x²+xy+y²

ա) 2/3 և 4/5=10+12/15=22/15=1 7/15

բ) 3/4 և 6/7=21+24/28=45/28=1 17/28

գ) 8/9 և 5/-9=8-5/9=3/9=1/3

դ) 4/5 և 3/-7=28-15/35=13/35

ե) 2/3 և 5/6=4+5/6=9/6=1 3/6

զ) 13/14 և 6/7=13+12/14=25/14=1 11/14

է) 7/9 և 5/-3= 7-15/9= -8/9

ը) 1/5 և 3/-10=2-3/10= -1/10

թ) 3/10 և 4/15=9+8/30=17/30

ժ) 5/12 և 1/16=20+3/48=23/48

ի) 8/14 և 5/-21=24-10/42=14/42=2/6

լ) 7/24 և 1/-18=21-4/72=17/72

1. Հարցական դերանունները փոխարինի´ր համապատասխան որոշիչ բառակապակցություններով:

Հեռագիրը`հեռվից եկած, բերել էին գիշերը:
Ծաղիկը` դեղին և բուրավետ, դաշտում կարծես միակն էր:
Աշունը շուկան լցրել է մրգերով` համեղ և հյութալի:
Նրա հիասթափությունը մատնում էին աչքերը`տխուր և վրդովված:
Մի ժպիտ` անկեղծ և մեղմ, թառել էր դեմքին:

2. Կետադրի՛ր:

Ընկերս՝ զվարթ ու կատակաբան, շուրջն էր հավաքել բոլոր հյուրերին:
Կանաչազարդ դաշտավայրը՝ ցողված վաղորդյան մարգարիտներով, վառվում էր ծիածանի ամենանուրբ գույներով:
 Այդ առավոտ տեսածս առաջին բանը մեր ծիրանենին էր՝ ծաղկազգեստ ու բուրող:
Մայրամուտին ծովը՝ շառագույն ու հանդարտ, հանկարծ ալեկոծվեց:

Բնութագրեք տարրերը ըստ հետևյալ սխեմայի:

Առաջինը՝ դիրքը պարբերական համակարգում
Երկրորդը՝ ատոմի բաղադրությունը
Երրորդը՝ էլեկտրոնային թաղանթի կառուցվածքը
Չորրորդը՝ էլեկտրոնային բանաձևը
Հինգը՝ բջջային կառուցվածքը

52 տարրը-Տելուր (Te)

Դիրքը՝ 5 պարբերություն, 6 խումբ, գլխավոր ենթախումբ

Ատոմի բաղադրությունը՝ 52 պրոտոն, 76 նեյտրոն, 52 էլեկտրոն

Էլեկտրոնային թաղանթի կառուցվածքը՝ 2, 8, 18, 18, 6

Էլեկտրոնային բանաձևը` 1s², 2s² 2p⁶, 3s², 3p⁶, 3d¹⁰, 4s², 4p⁶, 4d¹⁰, 5s², 5p⁴

Բջջային կառուցվածքը`

43 տարրը-Տեխնեցիում (Tc)

Դիրքը՝ 5 պարբերություն, 7 խումբ, երկրորդական ենթախումբ

Ատոմի բաղադրությունը՝ 43 պրոտոն, 55 նեյտրոն, 43 էլեկտրոն

Էլեկտրոնային թաղանթի կառուցվածքը՝ 2, 8, 18, 13, 2

Էլեկտրոնային բանաձևը` 1s², 2s² 2p⁶, 3s², 3p⁶, 3d¹⁰, 4s², 4p⁶, 4d⁵, 5s²

Բջջային կառուցվածքը`

Ոչ ստանդարտ խնդիրներ

Փորձեք լուծել բանավոր և հնարավորինս արագ.

• Վառվում է 10 մոմ: Դրանցից երեքը հանգցրին: Քանի՞սը մնաց:

0

• Վանդակում կա երեք ճագար: Ինչպե՞ս ճագարները բաժանել երեք ընկերների միջև այնպես, որ նրանցից յուրաքանչյուրն ստանա մեկ ճագար,

և մեկ ճագար էլ մնա վանդակում:

Պետք է ամեն ընկեր մեկ ճագար վերցնի, բայց մեկ ընկերը պետք է ճագարին վանդակի մեջ վերցնի։

• Իմ ձախ կողմի գրպանում այնքան դրամ կար, որքան՝ աջ գրպանում: Ես

ձախ գրպանից 100 դրամանոց մետաղադրամը տեղափոխեցի աջ

գրպանս: Դրանից հետո աջ գրպանում քանի՞ դրամ ավելի եղավ, քան

ձախ գրպանում:

100 դրամ ավելացավ

• Ի՞նչ նշան պետք է դնել 7-ի և 8-ի միջև, որպեսզի արդյունքում ստացված

թիվը մեծ լինի 7-ից և փոքր լինի 8-ից:

7 < 8

• Արմենը 5 տարեկան է, իսկ հայրիկը նրանից մեծ է 23 տարով: 5 տարի

հետո Արմենից քանի՞ տարով մեծ կլինի նրա հայրիկը:

23 տարով

• Տղան ունի այնքան քույրեր, որքան եղբայրներ, իսկ նրա քրոջ քույրերը

երկու անգամ քիչ են եղբայրներից: Քանի՞ եղբայր և քանի՞ քույր են այդ

ընտանիքում:

3 եղբայր, 2 քույր