1.ABC եռանկյան մեջ <A= 20°, <B=15°: Ինչպիսի՞ն է ABC եռանկյունը:

20+15=35^o

180-35=145^o

Բութանկյուն եռանկյուն

2.ABС եռանկյան մեջ <A=30°, <B=70°. Ինչպիսի՞ն է ABC եռանկյունը:

30+70=100^o

180-100=80^o

Սուրանկյուն եռանկյուն

3.Հայտնի է, որ ABC սուրանկյուն եռանկյան A անկյունը 20° է: Կարո՞ղ է В անկյունը փոքր լինել 70°-ից:

Ոչ, քանի որ, եթե եռանկյան <C անկյունը լինի 89°, իսկ <B լինի 70°, ապա նրանց գումարը չի ստացվի 180°:

4.ABC եռանկյան մեջ <A=40°, <B=50°: Ինչպիսի՞ն է ABC եռանկյունը:

40+50=90^o

<C=180-90=90^o

Ուղղանկյուն եռանկյուն

5. ա) ABC եռանկյան մեջ <A=20°, <B=10°:

20+10=30^o

<C=180-30=150^o

Բութանկյուն եռանկյուն

բ) Որո՞նք են ABC եռանկյանը էջերը, ո՞րն է ներքնաձիգը:

Ուղիղ անկյան դիմացի կողմը ներքնաձիգն է, իսկ մնացած երկու կողմը էջերն են:

6.АВ-ն ABC եռանկյան ներքնաձիգն է: Ինչի՞ է հավասար C անկյունը:

90^o

7.Ամեն մի եռանկյուն ունի՞ ներքնաձիգ:

Ոչ, միայն ուղղանկյուն եռանկյունները ունեն ներքնաձիք:

8.ABC եռանկյան մեջ <A=25°, <B=47°: Ինչպիսի՞ն է ABC եռանկյունը:

25+47=72^o

<C=180-72=108°

Բութանկյուն եռանկյուն

9.ABC եռանկյան մեջ <A=56°, <B= 15°: Ինչպիսի՞ն է ABC եռանկյունը:

56+17=73^o

<C=180-73=107^o

Բութանկյուն եռանկյուն

10.Հայտնի է, որ ABC բութանկյուն եռանկյան C անկյունը 36° է: Կարո՞ղ է A անկյունը մեծ լինել 54°-ից:

Եթե <B լինի 91°, իսկ <A 55°, ապա գումարը կմեծանա։

11.ABC եռանկյան մեջ <A=<B: Ինչպի՞ն է ABC եռանկյունը:

Հավասարասրուն եռանկյուն

12.ABC եռանկյան մեջ <A=40°, <B= 100°: Ինչպիսի՞ն է ABC եռանկյունը:

40+100=140^o

<C=180-140=40^o

Սուրանկյուն եռանկյուն

Տանը՝ 270, 274

<AMC=90^o

<BMA=90^o

<MAC+<AMC+<MCA=180^o

<MAC=<MCA

180-90=90^o

90:2=45^o

<A=2*45=90^o

180-110=70^o

180-70=110^o

110:2=55^o

<A և <C=55^օ

<B=180-110=70^օ

1) сторож (муж.)
2) ночь (жен.)
3) гар́аж (муж.)
4) врачь (муж.)
5) мышь (жен.)

6) ложь (жен.)
7) ключ (муж.)
8) помощь (жен.)
9) мелочь (жен.)
10) нож (муж.)

Упражнение 1.Определите род существительных.

Жена, книга, бедняга, сирота, злюка, время, дедушка, вояка, жаба, акула, тихоня, стремя, мачеха, имя, семя, существо, домишко, пальто, ничтожество, какао, кофе, окно, божество, животное, страшилище, брюки, сирокко, гусь, гусак, родитель, врач, директор, письмо, лошадь, конь, кость, гость, нож, дрожь, такси, вилы, авеню, рояль, шампунь, диагональ, тюль, жалюзи, макароны, ясли, нападки, носилки, часы, зверьё, мёд, фарфор, бархат, деньги, сутки, каникулы, похороны, сластёна, неженка, заводила, умница, плакса, гостиная, столовая, ванная, горничная, мороженое, жаркое.

Жена-женский, книга-женский, бедняга-мужской, сирота-мужской, злюка-женский, время-средний, дедушка-мужской, вояка-мужской, жаба-женский, акула-женский, тихоня-женский, стремя-средний, мачеха-женский, имя-средний, семя-средний, существо-средний, домишко-мужской, пальто-средний, ничтожество-средний, какао-средний, кофе-средний, окно-средний, божество-средний, животное-средний, страшилище-средний, брюки-средний, сирокко-средний, гусь-женский, гусак-женский, родитель-мужской, врач-мужской, директор-мужской, письмо-средний, лошадь-женский, конь-мужской, кость-женский, гость-мужской, нож-мужской, дрожь-женский, такси-средний, вилы-женский, авеню-средний, рояль-женский, шампунь-мужской, диагональ-женский, тюль-мужской, жалюзи-средний, макароны-мужской, ясли-женский, нападки-женский, носилки-женский, часы-средний, зверьё-средний, мёд-мужской, фарфор-мужской, бархат-мужской, деньги-мужской, сутки-женский, каникулы-мужской, похороны-мужской, сластёна-женский, неженка-женский, заводила-женский, умница-женский, плакса-женский, гостиная-женский, столовая-женский, ванная-женский, горничная-мужской, мороженое-мужской, жаркое-средний.

Նախագիծ`Քիմիական տարրերի  և նյութերի տարածվածությունը
Առաջարկվող թեմաները
1. Քիմիական տարրերի տարածվածությունը բնության մեջ
2.Քիմիական տարրերի տարածվածությունը տիեզերքում
3.Քիմիական տարրերի տարածվածությունը երկրակեղեվում
4.Քիմիական տարրերի տարածվածությունը մարդու օրգանիզմում
5.Ամենենատարածված նյութը երկրագնդի վրա
6.Ամենատարածված գազային նյութը օդում:

Քիմիական տարրերի տարածվածությունը բնության մեջ

Քիմիական տարրերից երկրակեղևում առավել տարածված են թթվածինը և սիլիցիումը։ Այդ տարրերն ալյումինի, երկաթի, կալցիումի, նատրիումի, կալիումի, մագնիումի, ջրածնի ու տիտանի հետ կազմում են երկրակեղևի զանգվածի ավելի քան 99 %-ը, իսկ մյուս տարրերին մնում է 1 %-ից պակաս զանգված։ Ծովի ջրում թթվածնից ու ջրածնից բացի, որ մտնում են ջրի կազմի մեջ, մեծ չափով պարունակվում են այնպիսի տարրեր, ինչպիսիք են՝ քլոր, նատրիում, մագնիում, ծծումբ, կալիում, բրոմ և ածխածին։ Երկրագնդի միջուկը կազմված է հիմնականում երկաթից ու նիկելից։ Արեգակնային համակարգում և Տիեզերքում ընդհանրապես տարրերի պարունակությունները տարբերվում են երկրայիններից։ Տիեզերքում առավել տարածված տարրը ջրածինն է, որին հաջորդում է հելիումը։

Նախագիծ՝Քիմիական տարրերի անվանումների առաջացում 
Նպատակը՝

1. տեղեկություններ հավաքելով տարրերի մասին համացանցից սովորել քիմիական տարրերի նշանները,պարզել նրանց անվանումների առաջացումը և նրանց հայտնագործման պատմությունը:

Ընթացքը  ՝մի խումբ սովորողներ կգտնի տասը տարրեր,որոնք իրենց անունները ունեն աշխարհագրական ծագում,մյուս խումբը՝տասը տարր հայտնի գիտնականների անուններից և երրորդ խումբը՝կընտրի տասը այլայլ տարրեր: Բացի անվանումներից սովորողները հետաքրքիր տեղեկություններ կփնտրեն այդ տարրերի մասին՝

• հայտնագործման պատմությունը
• տարածվածությունը 
• հատկությունները
• կիրառումը                                                                                                     
  • Աշխատանքները սովորողները կտեղադրեն իրենց բլոգներում և միջինի ենթակայքում: Տևողությունը մեկ ամիս:

Ֆրանսիում (Fr)

Ֆրանսիումը հայտնաբերել է Մարգարիտա Պերեյը 1939 թվականին: Նա տարրը անվանել է իր հայրենիքի՝ Ֆրանսիայի անունով: Բայց ավելի շուտ տարրը կանխագուշակել էր Մենդելեևը: Տարրը աստատից հետո ամենաքիչ հանդիպող տարրն է բնության մեջ: Ֆրանսիումի ընդանուր քանակը ամբողջ երկրակեղևի վրա կազմում է 340գ:

Կալցիում (Ca)

Քիմիական տարի անվանումը ծագել է լատ.՝ calx բառից: Տարրը հայտնաբերել է անգլիացի քիմիկոս Հումֆրի Դեյվին 1808թ-ին, կալցիումը մետաղական էլեկտրոլիզի ենթարկելով։ 1789թ-ին Ա. Լավուազիեն հաստատեց, որ կիրը բարդ նյութ է, իսկ 1808թ-ին Հ. Դևին խոնավ հանգած կրի և սնդիկի օքսիդի խառնուրդը սնդիկի էլեկտրոդով էլեկարոլիզի ենթարկելիս ստացավ կալիումի ամալգամը, որից սնդիկը հեռացնելիս անջատեց մետաղ և անվանեց “կալցիում”:

Ռութենիում (Ru)

Ռութենիումը հայտնաբերել է Կազանի համալսարանի պրոֆեսոր Կ․ Կ․ Կլաուսը 1844թ-ին, բնածին պլատինի մաքրման մնացորդներում։ Անվանել են ի պատիվ Ռուսաստանի։ Ռութենիում տարրի անվանումը առաջարկել է Գ. Վ. Օզաննի կողմից 1828 թվականին։ Ռութենիումը հազվագյուտ և ցրված տարր է:

Բրոմ (Br)

Բրոմը հայտնաբերել են Ժ. Բալարը և Ս. Լևիգը 1826 թվականին։ Այս բացահայտման շնորհիվ Բալարը անունը հայտնի դարձավ ամբողջ աշխարհում։ Տարրի անվանումը ծագել է հին հունարենից և այն նշանակում է տհաճ հոտ, գարշահոտ: Հանդիպում է բյուրեղների ձևով՝ քլորիդների նստվածքներում, ծովաջրում, աղի լճերում, աղահանքերի ու նավթահանքերի հետ կապ ունեցող ստորգետնյա ջրերում։

Սիլիցիում (Si)

Սիլիցիումը հայտնաբերել են ֆրանսիացի քիմիկոսներ Ժ․ Գեյ-Լյուսակը և Լ․ Թենարը 1811թ-ին: Անջատել և նոր տարր լինելը հաստատել է Ի․ Բերցելիուսը 1825թ-ին։ Սիլիցիումը ամենատարածված տարրերից է՝ տարածվածությամբ երկրորդն է, թթվածնից հետո։ Մաքուր վիճակում առաջին անգամ հայտնաբերվել է 1811թ-ին ֆրանսիացի գիտնական Ժոզեֆ Լուի Գեյ-Լյուսակի և Լուի Ժակ Թենարի կողմից։

Էյնշտեյնիում (Es)

Անվանվել է ի պատիվ Ալբերտ էյնշտեյնի (1955)։ Էյնշտեյնիումի 246—254 զանգվածի թվերով իզոտոպները a-ճառագայթիչներ են։ Էյնշտեյնիումը քիմիական հատկություններով, որոնք քիչ են ուսումնասիրված, նման է հոլմիումին։ Այլ եռարժեք ակտինիդների նման, էյնշտեյնիումը համատեղ նստեցվում է LaF₃-իh և La (OH)₃-ի հետ և լուծահանվում։ Ետուրանային մյուս տարրերից էյնշտեյնիումը անջատում են իոնափոխանակության և լուծահանման միջոցով։

Կալիֆոռնիում (Cf)

1950 թվականին Կալիֆորնիայի Բերկլի համալսարանի գիտնականներ՝ Ս. Թոմպսոնը, Ա. Դիորսոնը, Կ. Ստրիթը և Գ. Սիբորգը առաջին անգամ ստացել են այս տարրը, ըստ 242Cm(a,n)245Cf միջուկային ռեակցիայի։ Անվանվել է ի պատիվ հայտնադործման տեղի (Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ)։

Ամերիցիում (Am)

Ամերիցիումն առաջին անգամ ստացվել է 1944-1945 թվականների մի խումբ ամերիկացի հետազոտողների կողմից (Գ. Սիբորգ, Ռ. Ջեյմս, Լ. Մորգան, Ա. Գիորսո)՝ պլուտոնիում-239-ը նեյտրոններով ճառագայթելով։ Պլուտոնիում-239-ի միջուկը նեյտրոն կլանելուց հետո ենթարկվում է β վերափոխման, ինչի արդյունքում ստացվում է ամերիցիում-240։ Անվանումը ստացվել է «Ամերիկա» բառից՝ նույն սկզբունքով, ինչ Եվրոպիումը, որը լանթանոիդների ընտանիքում զբաղեցնում է նույն՝ 6-րդ տեղը, ինչպես ամերիցիումը՝ ակտինոիդների ընտանիքում։

Ֆերմիում (Fm)

Առաջինը հայտնաբերվել է 1952 թվականին ամերիկացի ֆիզիկոսներ Ա․ Գիորսոի, Ս․ Թոմպսոնի և Զ․ Հիգինսի կողմից։ Անվանվել է ի պատիվ Էնրիկո Ֆերմիի։ Արհեստականորեն ստացված ռադիոակտիվ տարր է, պատկանում է ակտինիդների շարքին։

Ունբիհեքսիում (Ubh)

«Ունբիհեքսիում» բառը կազմված է լատիներեն և հունարեն թվականների արտասանությամբ , և նշանակում է «մեկ-երկու-վեց» (լատիներեն «հարյուր քսանվեցերորդը» ուրիշ կերպով է կազմվում)։ Ենթադրվում է, որ ապագայում անվանումը կփոխվի։

Առաջադրանքներ՝

1․ Նշիր առաջին աստիճանի 4x−4=6x−5 հավասարման անհայտի գործակիցը: Ընտրիր ճիշտ պատասխանը:

• 4
• 1
• −6
• −2

2․Ընտրիր 3(2x+1)=−1 հավասարման ազատ անդամը:

• 4
• 6
• −1
• 3

3․ 10+x/-17 արտահայտության արժեքը հավասար է զրոյի, եթե x=-10

0/-17=0

4․Հետևյալ 1/3x=-2 հավասարման արմատը հավասար է x=-2:1/3

x=-2:1/3=

5․Արդյո՞ք 8-ը հանդիսանում է n+8=0 հավասարման արմատ: 

• այո
• ոչ

6․Արդյո՞ք −2-ը հանդիսանում է 3z+6=0 հավասարման արմատ:

• ոչ
• այո

7․Գտիր 3u+6=0 հավասարման արմատը:

3*-2+6=0

8․Տրված թվերից ո՞րն է 2x−8=0 հավասարման արմատը: 

• −4
• 2
• 4
• 8
• −2

9․Գտիր 3−2x=3(x−1) հավասարման ազատ անդամը:

• 6
• 3
• 1
• −5

10․Լուծիր տրված հավասարումը՝ 2(x+11)=0

2(x+11)=2x+22=0

2x=-22

x=-11

11․Նշիր առաջին աստիճանի −x−3=2(x+4) հավասարման անհայտի գործակիցը:

• −1
• 11
• 2
• −3

12․Գտիր հետևյալ 3x=x հավասարման ազատ անդամը: 

• −3
• 1
• 3
• 0

13․x փոփոխականի ո՞ր արժեքի դեպքում է 6x−18 տարբերության արժեքը հավասար 0-ի:

3

Տանը՝ 291, 293, 295-ի մնացածը

բ) m(a-b)-n(b-a)+(3a-3b)=(a-b)(m+n+3)

ե) (-am-bm)+(3a+3b)-(x²a+x²b)=(a+b)(m+3-x²)

բ) 25x²-1=(5x-1)(5x+1)

դ) 100a²-0,25b²=(10a-0,5b)(10a+0,5b)

զ) m⁶-n⁶=(m³-n³)(m³+n³)

ը) 1 9/16 a¹⁰-0,01b²=25/16a¹⁰-0,01b²=(5/4a⁵-0,1b)(5/4a⁵+0,1b)

թ) x⁴-y⁴=(x²-y²)(x²+y²)

բ) 27+8x³=(3+2x)(9+6x+4x²)

գ) 8m³-n³=(2m-n)(4m²+2mn+n²)

ե) x⁹-125=(x³-5)(x⁶+5x³+25)

զ) 64a³+b⁶=(4a+b²)(16a²+4ab²+b⁴)

ը) 8/27+n³=(2/3+n)(4/9+2/3n+n²)

թ) 0,125-27x³=(0,5-3x)(0,25+1,5x+9x²)

ա) (x+y)+a(x+y)-2(x+y)=(x+y)(a+1-2)

գ) (2m-6n)+(xm-3xn)-y(3n-m)=(m-3n)(2+x+y)

դ) (6x-15y)-(5y-2x)+(2ax-5ay)=(2x-5y)(3+1+a)

ա) 9a²-4=(3a-2)(3a+2)

գ) 1/4m²-16n²=(1/2m-4n)(1/2m+4n)

ե) x¹²-y²=(x⁶-y)(x⁶+y)

է) 2 1/4-c⁴=(1 1/2-c²)(1 1/2+c²)

ա) a³-27=(a-3)(a²+3a+9)

դ) 1+y⁶=(1+y²)(1+y²+y⁴)

է) 1/8-m¹²=(1/2-m⁶)(1/4+1/2m⁵+m⁷)