NEF Student’s Book slide 104, ex c Complete the sentences with the right form of the words in bold.
Writing. Can we make our own luck? use new words and phrases from the texts on slide 103

1. unfortunately
2. comfortable
3. carelessly
4. lucky
5. impatient
6. luckily
7. patiently
8. careful
9. fortunately
10. comfortably

NEF Student’s Book Reading Can we make our own luck? slide 103. after reading do the ex. b Match ex-es A-D to paragraphs 1-4

1 — B
2 — A
3 — C
4 — D

Ուղղորդող հարցեր.
*1-   Ինչո՞ւ  են 7- րդ  խմբի  գլխավոր  ենթախմբի  տարրերին   անվանում  «հալոգեններ»,  ո՞ր  տարրերն  են դրանք  բնութագրեք այդ տարրերը. 

Հալոգեններն են՝ ֆտորը, քլորը, բրոմը, յոդը և աստատը: Այդ անունը ստացել են այն պատճառով, որ բազմաթիվ մետաղների հետ առաջացնում են մեծ գործածություն ունեցող աղեր:

 *2-Հալոգենները   ինչպիսի՞ միացությունների  ձևով  են  տարածված  բնության   մեջ,  գրեք  օրինակներ

Տարածված են՝ CaF₂, Na₃AlF₆, NaCl, KCl, KClO₃, NaClO₃ միացությունները

*3-. Ինչո՞ւ են  հալոգենները  համարվում  կենսական  տարրեր, թվարկեք  հալոգենների  միացությունների    դերը  մարդու  օրգանիզմում….

Հալոգենները մեծ նշանակություն ունեն մեր օրգանիզմում: Յոդը մեր օրգանիզմում պետք է վահանաձև գեղձում արտադրվող թիրոկսին հորմոնի համար, ստամոքսում պետք է աղաթթու՝ ստամոքսահյութի համար: Ֆտորը օգտագործվում է ոսկորներում և ատամի էմալում:

*4-Գրեք   հալոգենների   ատոմների  բաղադրությունը   և  կառուցվածքը:

F (Ֆտոր) — (9, 10) 9, Cl (Քլոր) — (17, 18) 17, Br (Բրոմ) — (35, 44) 35, I (Յոդ) — (53, 74) 53: Ունեն 7 էլեկտրոն արտաքին էներգետիկ մակարդակում:

*5-Ինչպիսի՞  վալենտականություն  և   օքսիդացման աստիճան  են  ցուցաբերում  քլորը  միացություններում, գրեք  օրինակներ

Քլորի վալենտականությունը մեկի ժամանակ օքսիդացման աստիժանը +1, −1, 0 է, երեքի ժամանակ +3, հինգի ժամանակ +5, յոթի ժամանակ +7:

*6- Թվարկեք   հալոգեն  պարզ  նյութերի  ֆիզիկաքիմիական  հատկությունները

Հալոգեն պարզ նյութերն են՝ F₂, Cl₂, Br₂, I₂։ Հալոգենները ազատ միջավայրում թունավոր են: Նրանք կապված են կովալենտային ոչ բևեռային կապով:

*7-  Որտե՞ղ  են  կիրառում   քլորը   և  նրա  միացությունները

Քլորը շատ է օգտագործվում արդյունաբերության մեջ: Իրենից ստանում են քլորակիր՝ թղթի արդյունաբերության համար, ախտահանման հեղուկներ, օքսիդիչներ՝ հրթիռների համար:

*8-  Որտե՞ղ  են  կիրառում   աղաթթուն  և  նրա  աղերը,  ի՞նչ  է  ժավելաջուրը…,  ի՞նչ  է   քլորակիրը

Աղաթթուն կիրառում են դեղերում, ներկերում, պլաստմասսաներում և այլն: Ժավելաջուրը KClO, KCl, NaClO նյութերի ջրային լուծույթն է: Քլորակիրը առաջանում է Са(ОСl)₂, СаСl₂, Са(ОН)₂ նյութերի փոխազդեցությունից:

*9-  Կարելի՞ է  խմելու   ջուրը   ախտահանել  քլորով, պատասխանը  հիմնավորեք

Քլորը կարող է շատ արագ և հեշտ ձևով ախտահանել ջուրը, քանի որ դրա միացությունները կարողանում են ընկճել մանրէների ֆերմենտային համակարգերը: Սակայն քլորի մեծ քանակը ջրում կարող է որոշ հիվանդությունների հանգեցնել:

*10- Աղաթթվի  ո՞ր  աղի  0.9%-֊անոց  ջրային  լուծույթն  է  կոչվում «ֆիզիոլոգիական լուծույթ»:    1 կգ ֆիզիոլոգիական  լուծույթ  պատրաստելու  համար   քանի՞ գրամ  աղ  և  ջուր  պետք  է  վերցնել:

Ֆիզիոլոգիական նյութ ստնում են նատրիումի քլորիդից կամ կերակրի աղից: 1 կգ ֆիզիոլոգիական  լուծույթ  պատրաստելու  համար պետք է 9 գրամ աղ և 991 գրամ ջուր:

Անասնաբուծությունը հանդիսանում է Հայաստանի Հանրապետության գյուղատնտեսության առաջատար ճյուղերից մեկը: Վերջին մի քանի տարիների ընթացքում երկրի գյուղատնտեսության համախառն արտադրանքի գրեթե 40 %-ը ստացվում է անասնաբուծությունից:

Հայաստանում ստեղծվել են որոշ տեսակներ, որոնք հարմարված են մեր երկրի կլիմային, ռելիեֆին և այլ առանձնահատկություններին: Անասնապահության նախադրյալը գյուղատնտեսության զարգացումն է, քանի որ անասնապահությունը առաջ է գնում գյուղատնտեսական լավ պայմաններում: Դրա ճյուղերից ամենակարևորը բուսաբուծությունն է:

Անասնապահության ծագումը Հայաստանում թվագրվում է դեռևս պալեոլիթյան դարաշրջանից, երբ գյուղատնտեսական գործունեության պարզունակ (նախնա­դար­յան) ձևերն առաջին անգամ ի հայտ եկան Հայկական Բարձրավանդակի վիթխարի տարածքում` Փոքր Ասիայի և Իրանական սարահարթի միջև: Անասնապահությունը սկսել է զարգանալ Նեոլիթի և Վաղ Բրոնզե դարի ժամանակաշրջանում: Այդ ժամանակներից ի վեր անասնապահությունը երկրի համար ձեռք է բերել կենսական կարևորություն, իսկ Ք.ա. 3-րդ և 2-րդ հազարամյակներից արդեն անասնաբուծությունը դարձել է ազգաբնակչության հիմնական զբաղմունքը:

Ներկայումս Հայաստանի անասնաբուծությունը իրենից ներկայացնում է զարգացած ենթաճյուղեր ունեցող մի ոլորտ, որտեղ անասնաբուծության վարման ավանդական տեխնոլոգիաներին զուգահեռ կիրառվում են ժամանակակից տեխնոլոգիաներ, ինչը հնարավորություն է ընձեռում տեղի բնակլիմայական պայմաններին առավելագույնս համապատասխանեցնել գյուղատնտեսական կենդանիների այս կամ այն տեսակի բազմացումը և մթերատվության ստացումը:

Անասնապահությունը բուսաբուծության նման նույնպես տարածված է բնակեցված ցամաքի գրեթե բոլոր մասերում:
Աշխարհում անասնապահության տեղաբաշխումը պայմանավորված է կերային բազայով` կերի առկայությամբ, բնակչության և արդյունաբերության պահանջարկով:
Անասնապահական մթերքի հիմնական մասը տալիս են բարեխառն գոտու երկրները:

Նրա գլխավոր ենթաճյուղերն են խոշոր եղջերավոր անասնապահությունը, խոզաբուծությունը, ոչխարաբուծությունը, ձիաբուծությունը, ուղտաբուծությունը, թռչնաբուծությունը, մեղվաբուծությունը, ինչպես նաև շերամապահությունը: Լայն առումով գյուղատնտեսության բնագավառին են վերագրում նաև ձկնաբուծությունը և գազանաբուծությունը:

Անասնապահության առաջատար ճյուղը խոշոր եղջերավոր անասնապահությունն է: Խոշոր եղջերավոր անասուններ բուծում են աշխարհի բոլոր շրջաններում և ստանում են մարդկությանն անհրաժեշտ գրեթե ամբողջ կաթը և մսի ավելի քան 1/3—­ը:
Տավարաբուծությունը հանդիսանում է Հայաստանի Հանրապետության անասնա­բու­ծության ոլորտի առաջատար ճյուղը: Հանրապետությունում արտադրվող կաթի 95 %-ը և մսի գրեթե 58 %-ը ստացվում է տավարաբուծությունից: Տավարի ամենաստվար գլխաքանակը կենտրոնացված է Գեղարքունիքի և Շիրակի, ապա` Արագածոտնի, Սյունիքի և Լոռու մարզերում: 

Ոչխարաբուծությունը զարգանում է մերձարևադարձային և արևադարձային կիսաանապատների ու անապատների համեմատաբար աղքատիկ բուսածածկ ունեցող տարածքներում և երկրագնդի լեռնային շրջաններում: Ոչխարաբուծության հիմնական արտադրանքը միսն ու բուրդն են:
Ոչխարաբուծությունը Հայաստանի Հանրապետության անասնաբուծության ավանդական ճյուղերից է: Ոչխարների ամենաստվար գլխաքանակը բուծվում էին Գեղարքունիքի և Սյունիքի մարզերում, ապա` Արագածոտնի և Շիրակի մարզերում:

Խոզաբուծությունը հանդիսանում է հանրապետության անասնաբուծության ոլորտի կարևոր ճյուղերից մեկը: Խոզաբուծությունը առավել զարգացած է ՀՀ Արմավիրի և Արարատի մարզերում, որտեղ էլ կենտրոնացած է խոզերի ամենաշատ գլխաքանակը: Հանրապետության հյուսիսային հատվածում` Տավուշի և Լոռու մարզերում, կիրառվում է խոզերի լեռնանտառային պահվածքը:

Թռչնաբուծությունը Հայաստանի Հանրապետության անասնաբուծության ոլորտի առավել մեքենայացված և ժամանակակից տեխնոլոգիաներով հագեցած ճյուղն է: Հանրապետությունում ներկայումս գործում են մեկ տասնյակից ավել միջին և խոշոր թռչնաբուծարաններ, որոնք զբաղվում են թռչնամսի և ձվի արտադրությամբ:

Ներկայումս հանրապետության տավարաբուծության ոլորտում նկատվում են ինտենսիվացման և ժամանակակից տեխնոլոգիաների ներդրման միտումներ:

NEF Student’s Book slide 144 7 A/a,b 3rd conditional If past perfect….. would have verb 3rd form verb +ed
If I had seen Pete I would have told him the truth

a. 1 — i
2 — g
3 — h
4 — k
5 — c
6 — j
7 — a
8 — e
9 — d
10 — b
11 — f

c. 1. We would have won if our best player hadn’t been injured.
2. If she had known he was so mean, she wouldn’t have married him.
3. I would have lent you some money if you had asked me.
4. If we had had more time, we would have spent another day in London.
5. I would have been able to help you if you had told me about it earlier.
6. If you had asked me yesterday, I would have changed my plans.
7. You would have enjoyed the weekend if you had come with us.

ա. զիգզագ, Վարդգես, արևգեզ, շողոքորթ, թանկագին, թանգարան, մտահոգություն, երկրպագել, դիրքորոշում, հոգեհմա, հմայք, փափագել, պապաքված, կարգ, կառք, փեղկ, փողք, Օքսեն, աքցան, ձայնակցել, նախկին, նախքան, չոքել, չօգնել, ծեգ, հոգալ, ճաքել, ճգվել, առաձգական, եղերերգ, տաքդեղ, հեղգ, զուգարան, սերկևիլ, անողոք, մարգարտահոտ, ձգան, շնգշնգան, բարվոքել, կագապահ, հոգեպարար, հոգեհանգիստ, հանրօգուտ, օրակարգ, մոգական, ոգելից, մեղք, մեղկ, պատրույգ, վարագույր, արհավիրք, մակույկ, մարգարեություն, պարգևատրել, առինքնել, պնակալեգ, պատարագել, երգել, երկնել, երաշխիք, վարաք, մարագ, դարակ, կարագ, նորոգել, բազրիք, բողկ, անօգնական, չտքավոր, անարգանք, անհարգի, հաստիք, դրասանք, օրհներգ, արմունկ, այգվետ, գոգնոց, դիցուկ, վարքուբարկ, տարերք, համերգ, կողպեկ, մարգարտաշող, ճիքուանք, մաքրասեր

բ. գիրգ, գիրկ, գիրք, պիրկ, գոգս, սուգ, սունկ, ծունկ, կարկին, կարգին, թաղիք, թաղկելՎարկ, վարք, վարգ, վարքագիծ, վարկաբեկել, Բագրատ, Մարգարյան, ճրագարան, աքսորավայր, տագնապելի, դեգերել, հավաքույթ, մաքուր, շոգել, իգական, հօգուտ, տնկարան, արքայական, տրտմաշուկ,

Առաջադրանք մարտ ամսվա համար

Կարդալով ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ ԵՎ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ԻՐԱՎՈՒՆՔՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ Հոդվածները կազմակերպել քննարկում

Նախագծի ընթացք՝

• Յուրաքանչյուր սովորող իր իսկ ցանկությամբ ընտրում է օրենքից որևէ հոդված և կադրում դրա կետերը
• Ամեն մի կետ կարդալիս բլոգում կատարում է գրառում, թե ինչպես է ընկալում այն
• Բլոգում գրառում կատարելուց հետո քննարկում է այն դասավանդողի և դասընկերների հետ

Նպատակ՝

• Զարգացնել սովորողների իրավատեղյակությունը
• Նպաստել սովորողների կողմից օրենքների յուրացմանը
• Ծանոթանալ քաղաքացիական իրավունքներին

Խնդիր՝

• Կարդալ օրենքները
• Կազմակերպել քննարկումներ, բրեինստորմինգներ

Հոդված 6

1. Ապրելու իրավունքը յուրաքանչյուր մարդու անկապտելի իրավունքն է: Այդ իրավունքը պահպանվում է օրենքով: Ոչ ոքի չի կարելի քմահաճ ձևով զրկել կյանքից:

Ամեն մարդու կյանքը կարևոր է և ոչ ոք իրավունքը չունի այդ կյանքը վերցնելու, դա սահմանված է օրենքով և պատժվում է չկատարելու համար:

2. Այն երկրներում, որոնք չեն վերացրել մահապատիժը, մահվան դատավճիռները կարող են կայացվել միայն ամենածանր հանցագործությունների համար` այն օրենքին համապատասխան, որը գործել է հանցագործության կատարման ժամանակ և որը չի հակասում սույն դաշնագրի և Ցեղասպանության հանցագործությունը կանխելու և դրա համար պատժելու մասին պայմանագրի որոշումներին: Այդ պատիժը կարող է իրականացվել միայն ի կատարումն իրավասու դատարանի կողմից կայացված վերջնական դատավճռի:

Այն երկրներում, որտեղ մահապատիժը դեռ կա, այն կայացվում է միայն շատ վատ և ծանր հանցագործությունների համար, որոնք հանցագործության կատարման ժամանակ գործող օրենքին համապատասխանում են: Դա որոշվում է դատարանի վերջնական որոշումից:

3. Եթե կյանքից զրկելը Ցեղասպանության հանցագործություն է, հարկավոր է նկատի ունենալ, որ սույն հոդվածում ոչ մի բան սույն դաշնագրի մասնակից պետություններին իրավունք չի տալիս որևէ ճանապարհով շեղվել Ցեղասպանության հանցագործությունը կանխելու և դրա համար պատժվելու մասին պայմանագրի որոշումների համաձայն ընդունված ցանկացած պարտավորությունից:

Դատարանը իրավունք չունի փոխել պայմանագրի որոշումը և շեղվել այն կանխելուց: Պատիժը պետք է սահմանված լինի օրենքով և այն անփոփոխ է:

4. Ամեն ոք, ով մահապատժի է դատապարտված, իրավունք ունի խնդրելու ներման մասին կամ դատավճիռը մեղմացնելու մասին: Ամնիստիան, ներումը կամ մահապատժի փոխարինումը կարող են շնորհվել բոլոր դեպքերում:

Այն մարդիկ, որոնք մահապատժի են դատապարտված, կարող են խնդրել այն մեղմացնելու կամ նույնիսկ ներելու մասին: Ներումը և մեղմացումը բոլոր դեպքերում կարող են լինել:

5. Մահապատիժ չի կայացվում տասնութ տարեկանից երիտասարդ անձանց կատարած հանցագործությունների համար և ի կատար չի ածվում հղի կանանց նկատմամբ:

Մահապատժի չեն կարող դատապարտվել տասնութ տարեկանից փոքր անձիք և հղի կանայք՝ չնայած արարքին:

6. Սույն հոդվածում ոչինչ չի կարող հիմք ծառայել սույն դաշնագրի մասնակից որևէ պետության կողմից մահապատժի փոխարինումը հետաձգելու կամ թույլ չտալու համար:

Ոչինչ չի կարող մահապատժի փոխարինումը հետաձգել կամ թույլ չտալ իրականացնել, նույնիսկ մասնակից պետությունը:

NEF Student’s Book What do you remember slide 99, Reading slide 100, Designers brands aren’t for me / write all the unknown words on your blog
Don’t forget to invent breaking news and publish it on your blog

manipulative tactics — մանիպուլյատիվ մարտավարություն

use your skill — Օգտագործեք ձեր հմտությունը

to take risks — ռիսկի դիմել

exorbitant prices — Չափազանց գներ

Թումանյանի Մարոն․ վերլուծել (կես տպագիր էջ)՝ անդրադառնալով հետևյալ՝ արդեն քննարկված հարցերին՝

1․ 9 տարեկան աղջկա և մեծ տղամարդու ամուսնությունը, ինչն է սխալ

2․Պոեմում կայի՞ն մեղավորներ

3․ Վերլուծիր Մարոյի, Կարոյի, հոր-մոր, հասարակության կերպարները

4․Ինչ եզարակացության հանգեցիր

5․ Զուգահեռներ անցկացրու 21-րդ դարի՝ մերօրյա իրականության հետ

Վերլուծություն

“Մարոն” բանաստեղծությունը մի փոքրիկ 9 տարեկան աղջկա մասին է, ով այդ տարիքում ամուսնացավ մի հովիվ Կարոյի հետ, ով իրեն միշտ բերում էր կոնֆետ, չամիչ և այլ քաղցրավենիք: Մարոն նրան սիրում էր:
Ինձ այս բանաստեղծությունը շատ զարմացրեց, քանի որ մերօրյա իրականությունում այդպիսի ամուսնությունը անընդունելի է: 9 տարեկանում մարդը և՛ հոգեկանորեն, և՛ ֆիզիկորեն պատրաստ չէ ամուսնությանը և դրան հաջորդող գործունեությանը: Նա դեռ հասուն տարիքում չէ, այսինքն զարգացած չէ այդ ամենի համար:
Սակայն, այս ամենը հաշվի առնելով, ինձ թվում է այստեղ կոնկրես մեղավոր չկա: Մարոն չէր կարող այդ ամենը կարավառել, Կարոյին ոչինչ այդ պահին չէր խանգարում ամուսնանալ, մայրը և հայրը միայն ուրախ էին, որ արդեն իրենց աղջիկը ամուսնանում է: Այդ ժամանակահատվածում դա նորմալ էր: Բայց նրանք մեղավոր են նրանում, որ իրենց աղջկանից ազատվեցին ուրիշների բացասական կարծիքի պատճառով:
Մարոն ժիր, ընկերասեր և դուրեկան աղջիկ էր: Կարոն սովորական հովիվ էր, նա Մարոյին շատ էր սիրում, միշտ անուշեղեն էր բերում և փայփայում նրան: Մարոյի ծնողները, սակայն, շատ կախված էին հասարակության կարծիքից, հատկապես հայրը: Նա իր սեփական աղջկան դուրսը թողեց միայն նրա պատճառով, որ մարդիկ վատ կմտածեին իրենց ընտանիքի մասին: Դա շատ սխալ և անընդունելի արարք էր:
Հիմա մեր հասարակությունում այս ամուսնությունը չէր կարող լինել՝ որոշակի կանոնների պատճառով: ԴՐանք կապված են նրա հետ, որ այդ տարիքում մարդը հասունացած չէ այնքան, որպիսի այդ ամենի միջով անցնի: Ես համաձայն եմ այդ կանոնների հետ և փոքր տարիքի ամուսնությունները սխալ եմ համարում:
Թումանյանը փորձեց ցույց տալ մեզ, թե ինչեր էին յկատարվոըմ:

Բջջի բաղադրությունը

70 — 80% H₂O
10 — 20% սպիտակուցներ
1 — 5% ճարպեր
0,2 — 2% ածխաջրեր
0,2 — 2% նուկլեյնաթթուներ

Առաջադրանք

Որոշել քանի կիլոգրամ ջուր կա իմ օրգանիզմում, եթե մարդու օրգանիզմում ջրի ω(H₂O)=80%

40 — 100%
x — 80%

x = 32