Վեստֆալյան հաշտություն, 1648, կնքվել է Երեսնամյա պատերազմից (1618-1648) հետո։

Երբեմն Վեստֆելյան հաշտությանն վերագրում են նաև խաղաղության հաշտությունը Իսպանիայի և Նիդերլանդի միջև, որը կնքվել է 1648 թվականի հունվարի 30-ին։ Դրա հետ մեկտեղ Հոլանդիայի և Իսպանիայի միջև ռազմական գործողություններում՝ 1625-1648 թվականներին հետազոտողները համարում են միաժամանակ և՛ երեսնամյա, և՛ ութսունամյա պատերազմները։

Համաձայնագիրը անդրադարձել է Սրբազան Հռոմեական կայսրությանը, Իսպանիային, Ֆրանսիային, Շվեդիային, Նիդերլանդներին և նրանց համագործակիցներին։

Հաշտության մասին բանակցությունները անցկացվել են Վեստֆալիա պատմական տարածքում։

Համբուրգում և Լյուբեկում Շվեցիան և կայսրը բանակցություններ էին վարում հաշտության մասին, բայց Շվեդիան ընդհատում է դրանք և կնքում է Համբուրգյան համաձայնագիրը Ֆրանսիայի հետ։

Այդ ընթացում Սրբազան կայսրությունը և Շվեդիան հայտարարում են Քյոլնում բանակցություններ և «Համբուրգի պայմանագիրը» ներածական մասն է համընդհանուր կարգավորման համաձայնագրի, որը պետք է կնքվեր երկու հարևան քաղաքների՝ Մյունդտերի և Օսնարբյուկի միջև, որոնք բանակցությունների ժամանակ դարձան չեզոք և ապառազմականացված։ Մյունստերը 1535 թվականից եղել է խիստ կաթոլիկական քաղաք։

Վեստֆալյան հաշտության համաձայն «Հռոմեական սրբազան կայսրությունը» Շվեդիային 5 միլիոն թալեր ռազմատուգանք վճարելուց բացի, տալիս էր Ռյուգեն կղզին, ամբողջ Արևմտյան Պոմերանիան և Արևելյան Պոմերանիայի մի մասը Շտետտին քաղաքով, Վիսմար քաղաքը և Բրեմենի արքեպիսկոպոսությունն ու Վերդենի եպիսկոպոսությունը, որոնք վերածվում էին աշխարհիկ իշխանությունների։ Այդպիսով Շվեդիային անցան ոչ միայն Բալթիկ, այլև Հյուսիսային ծովի կարևորագույն նավահանգիստները։ Ֆրանսիան վերջնականապես իրեն միացրեց լոթարինգյան Մեց, Տուլ և Վերդեն եպիսկոպոսությունները և ամբողջ էլզասը։ Հաղթող տերությունները՝ Ֆրանսիան և Շվեդիան հայտարարվեցին Վեստֆալյան հաշտության պայմանագրի իրականացման գլխավոր երաշխավորներ։ Ինքնուրույն ճանաչվեցին և կայսրության կազմից դուրս եկան Շվեյցարիան և Միացյալ նահանգների հանրապետությունը։ Գերմանիայի իշխանները ստացան լիակատար անկախություն ինչպես ներքին, այնպես էլ արտաքին քաղաքականության բնագավառում։ Վեստֆալյան հաշտություն պայմանագիրը ամրապնդեց և ուժեղացրեց Գերմանիան։Արևմտյան Եվրոպայում հաստատվեց Ֆրանսիայի երկարատև գերիշխանությունը։

1. Տեղափոխելով ընդամենը 2 լուցկու հատիկ՝ ստացիր առնվազն հինգ տարբեր թվանշան պարունակող հնարավոր ամենամեծ վեցանիշ թիվը։

961185

2. Վերականգնիր հավասարությունը՝ օգտագործելով թվաբանական գործողության նշանները: 8 7 6 5 4 3 2 1 = 3
(8+7-6-5+4-3-2)*1=3

3. Արամը մայրիկին նվիրեց սպիտակ, կարմիր ու վարդագույն կակաչներից կազմված ծաղկեփունջ, որը կազմված էր 25 ծաղկից: Քանի՞ սպիտակ կակաչ կար ծաղկեփնջում, եթե հայտնի է, որ ծաղկեփնջում սպիտակ ու կարմիր կակաչների քանակը հավասար էր, իսկ վարդագույն կակաչները 2 անգամ քիչ էին սպիտակներից։
10

4. Կշեռքին դրված միրգը տարայի հետ միասին 1կգ 200գ է: Մրգի կեսը վերցնելուց հետո այն դարձավ՝ 800գ։ Քանի՞ գրամ է տարան:
400

5. Գտիր ամենամեծ երկնիշ թիվը, որի թվանշանների գումարը 8 է, իսկ արտադրալը՝ 15։
53

6. Թվի և իր կրկնապատիկի գումարը քանի՞ անգամ է մեծ այդ թվի կեսից։
5 անգամ

7. Արմենը 11 տարեկան է, իսկ Միքայելը՝ 1 տարեկան։ Քանի՞ տարի հետո Արմենը Միքայելից մեծ կլինի երկու անգամ։

8. Քառակուսու մակերեսը 36 է։ 5 այդպիսի քառակուսիներ իրար կողք դասավորելով ստացվել է ուղղանկյուն։ Գտեք այդ ուղղանկյան պարագիծը։

S=36

36:2=18

18*12=216

Մաշկը, դա մարմնի պաշտպանիչ պատյանն է: Մաշկի վերին շերտը կոչվում է Էպիդերմիս: Էպիդերմիսի գլխավոր բջիջները՝ կերատինոցիտները, անընդհատ փոխարինվում են նորերով: Այդ բջիջները գոյանում են Էպիդերմիսի ստորին մասում, իսկ հետո տեղափոխվում են մաշկի մակերես: Աստիճանաբար նրանք խառնվում են թելավոր նյութի հետ՝ կերատինի, հավասարվում են և մահանում: Նրանք առաջացնում են պաշտպանիչ շերտ մաշկի վրա: Էպիդերմիսում նաև կան բջիջներ, որոնք արտադրում են մելանին՝ մուգ շագանակագույն պիգմենտ, որը պաշտպանում է մաշկը ուլտրամանուշակագույն ճառագայթներից: Դերման, որը գտնվում է Էպիդերմիսի տակ, ավելի փխրուն հյուսվածք է, որում գտնվում են շատ արյունատար անոթներ և նյարդային վերջավորություններ: Դերմայում նաև տեղակայված են քրտնագեղձերը, որոնք արտազատում են քրտինք և մազի ֆոլիկուլները, որոնց միջից աճում է մազը: Մաշկը մարդու ամենամեծ օրգանն է և այն պաշտպանում է մեզ շրջակա միջավայրի տարբեր ազդեցություններից:

211 — 213, 217 — 218

P = 40
BC = x
AD = 4x

2y + 5x = 40

5x = 2y

2y + 2y = 40

4y = 40

y = 40/4 = 10

40 — (10 + 10) = 20

20 : 5 = 4

BC = 4

AD = 4x = 4 * 4 = 16

Домашнее задание :

Упр.1  Допишите антонимы к словосочетаниям.

1. Свежий хлеб – чёрствый хлеб

Свежий журнал – старый журнал

Свежий воротничок – помятый воротничок

Свежий ветер – тёплый ветер

Свежий взгляд – устаревшый взгляд

2. Бледный луч – яркий луч

Бледные краски – ярние краски

3. Легкий вопрос – сложный вопрос

Легкий аромат – тяжёлый аромат

 Легкая ноша – тяжёлая ноша

Легкая походка – тяжёлая походка

Легкий характер – сложный характер

4. Глубокий сон – поверхностный сон

Глубокое озеро – мелкое озеро

Глубокое дыхание – легкое дыхание

Глубокий след – мелкий след

Упр. 2 : Подберите антонимы к словам. По вертикали получится слово.

Широкий – узкий

Твердый – мягкий

Старый – новый

Скучный – интересный

Бесполезный – полезный

Неряшливый – опрятный

 Спишите, вставляя пропущенные буквы. Укажите неопределённо-личные и обобщённо-личные предложения. Устно объясните, какими формами глагола выражено в каждом предложении сказуемое.

1) Бездонную бочку водой не наполнишь. (Посл.)

2) Вас просят к телефону.

3) Дело словом не заменишь. (Посл.)

4) Поднялся шум, прощальный плач, ведут на двор осьмнадцать кляч, в возок боярский их впр…гают. (П.)

5) На войне встречаешь разных людей. (Симонов.)

6) В лесах прорубали с запада на восток широкие прос…ки. (Пауст.)

7) Стой за правду горой. (Посл.)

8) Мне даже на пакетах пишут «ваше превосходительство».(Г.)

9) Любишь кататся — люби и саночки возить. (Посл.)

10) На даче спят под стук дождя.

11) А за стеной всё что(то) делалось, делалось, и вот, наконец, и нас позвали к столу. 

English in mind, pages 10, 11, 12, 13
Ways of Living: read the text and check your ideas
Grammar: too much, many, not enough

will, to be going to
Vocabulary: home

Page 10

Page 11

Page 12

a chimney — E, F, B

a garden — B, D, G

a garage — D

a TV aerial — C

a gate — E

a fence — B, H, E

Page 13

Դասի հղումը 

1. Բնութագրեք Կանադայի աշխարհագրական դիրքը:

Կանադայի ծայր հյուսիսային կետը Հյուսիսային բևեռից հեռու է ընդամենը 1000 կմ: Կանադան գտնվում է երեք օվկիանոսների մեջտեղում՝ Խաղաղ օվկիանոսի, Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոսի և Հնդկական օվկիանոսի մեջտեղում:

2. Որո՞նք են Կանադայի զարգացման նախադրյալները:

Կանադայի տարածքի մեծ մասը հարթավայրային է: Հարուստ են երկաթի, պղնձի, ցինկի, կապարի, նիկելի, ուրանի, ոսկու, արծաթի պաշարները: Իսկ ածխի նավթի և գազի պաշարները խոշոր չեն: Կանադայի տարածքի նմեծ մասը խոնավ է և ունի ցածր ջերմաստիճան: Կանադան ունի ջրագրական խիտ ցանց: Կանադան անտառներով շատ հարուստ է:

3. Որո՞նք են Կանադայի տնտեսության առաջատար ճյուղերը

Տնտեսության գլխավոր ճյուղը՝ արդյունաբերությունը, բազմաճյուղ է, գերակշռում են նորագույն ճյուղերը՝ մեքենաշինությունը և քիմիական արդյունաբերությունը: Նաև առաջատար են՝ էլեկտրանէներգիայի արտադրությունը, զարգացել է Գունավոր մետալուրգիան, անտառային արդյունաբերությունը: Գյուղատնտեսության առաջատար ճյուղը անասնապահությունն է, մասնավորապես՝ տավարաբուծությունը:

1. Մաշկը ի՞նչ դեր ունի մեր օրգանիզմում:

Մաշկը պաշտպանում է արտաքին մեխանիկական վնասվածքներից: Մաշկը նաև ջերմակարգավորման ֆունկցիա է կատարում: Մաշկը արյան պահուստային և զգայունության օրգան է: Այն պաշտպանում է ստորև գտնվող հյուսվածքները արևի ուլտրամանուշակագույն  ճառագայթների կործանարար ազդեցությունից: Մաշկը մասնակցում է նաև շնչառությանը:

2. Ի՞նչ գեղձի ծորաններ են բացվում մաշկի մեջ:

Քրտնագեղձ՝ արտադրում, արտազատում են քրտինք և մասնակցում են ջերմակարգավորմանը, ճարպագեղձ՝ արտազատում է ճարպ, որը պաշտպանում է մաշկը և մազերը:

3. Կատարե՛լ ուսումնասիրություն համացանցում “Տաս հետաքրքիր փաստեր մաշկի մասին”:

1. Եթե հնարավոր լինի մաշկը ծալելով փաթաթել, ապա մեկ մարդու մաշկը 1.8 քառ. մետր տարածք կզբաղեցնի:

2. Մաշկը  մեր ամենամեծ օրգանն է, որը կազմում է մարմնի քաշի 15  տոկոսը:

3. Մաշկի, ինչպես և աչքերի գույնը պայմանավորվում է մելանին գունանյութի արտադրությամբ:

4. Մաշկն ինքնուրույն թարմանում և փոփոխվում է 28 օրը մեկ: 

5. Կերատին սպիտակուցային նյութը մաշկն անջրանցիկ է դարձնում:

6. Այն ինքնուրույն վիտամին D է արտադրում արևի տակ գտնվելիս:

7. Մաշկը կազմված է 3 շերտից, որոնցից առաջինն ունի 18-23 ենթաշերտեր, որոնք մահացած մաշկային բջիջներն են:

8. Մաշկը կիլոմետրեր երկարությամբ ձգվող արյունատար անոթներ է պարունակում:

9.  Մաշկը բնակմիջավայր է հանդիսանում միլիոնավոր այլ օրգանիզմների համար, որոնցում հազարավոր բակտերիաներ են բնակվում:

1. Ձեր մաշկը կազմում է ձեր ընդհանուր մարմնի քաշի մոտ 15%-ը:

2. Միջին չափահաս մարդն ունի մոտ 21 քառ. ոտնաչափ մաշկ, որը պարունակում է ավելի քան 11 մղոն արյունատար անոթներ:

3. Մաշկի մեկ քառակուսի սանտիմետրը ունի մոտ 300 քրտինքի խցուկ:

4. Ամենահաստ մաշկը գտնվում է ձեր ոտքերի վրա, իսկ մաշկի ամենաբարակ հատվածը ձեր կոպերն են:

5. Ձեր մաշկը թարմացվում է ամեն 28 օրը մեկ և ամեն տարի մոտ 9 ֆունտ մեռած մաշկի բջիջներ է թափում:

6. Ձեր տան փոշու մի մասը կարող է իրականում մահացած մաշկ լինել:

7. Ձեր մաշկը որոշ նյարդեր ունի, որոնք կապված են ձեր մկանների հետ, որոնք կօգնեն ձեզ ավելի արագ արձագանքել ծայրահեղ ջերմաստիճանին կամ ցավին:

8. Ձեր մաշկի փոփոխությունները հաճախ կարող են լինել բժշկական վիճակի կամ մարմնի առողջության փոփոխությունների նախազգուշական նշան:

9. Մաշկում կան առնվազն հինգ տեսակի ընկալիչներ, որոնք արձագանքում են ցավին և հպմանը:

10. Քունը կենսական նշանակություն ունի առողջ, կենսունակ և երիտասարդ մաշկի համար:

4. Մաշկային հիվանդություններ, դրանց կանխարգելումը:

Մաշկային հիվանդություններից ամենահայտնիներն են՝ պսորիազը՝ թեփուկների առաջացում, էկզեման՝ մաշկի բորբոքում, որքինը՝ սնկային հիվանդություն: Կանխարգելումը՝ պահպանել հիգիենայի կանոնները և այլն:

205 — 210

BC = c = 13

AB + AC = a + b = 17

r = 17 — 13 / 2 = 2

P = 36
BC = c = 15

AB = AC = 36 — 15 = 21

r = 21 — 15 / 2 = 3

<ABC = 80o
<AOC — ?

50 + <O = 180

<O = x + O + y = 180

2x + 80 + 2y = 180

2x + 2y = 100

2(x + y) = 100

x + y = 50

<C = 120o
AC = BC = a

<A = <B = 180 — 120 / 2 = 30o

<OCB = 120:2 = 60o

<OCB = <OBC = 60o

R = a

R = a * b * c / 4 * S

CH = a/2

AH2 = a2/1 — a2/4 = 4a2 — a2 / 4 = 3a2/4

AH = √3a2/4 = a√3/2

AB = a√3

S = a√3 * a/2 / 2 = a2√3/2 * 1/2 = a2√3/4

a2√3/4 * 4 = a2√3

AB = CD
BC = 2
AD = 8
P — ?

BC + AD = AB + CD = 10

P = 20

1. Տոկոսը ներկայացրու անկրճատելի կոտորակի տեսքով: 

35% = 35/100 = 0,35 = 35/100 = 7/20

2. Սովորական կոտորակները գրիր տոկոսների տեսքով:

83/100 = 0,83%

2/100 = 0,02%

3. Կոտորակները գրիր տոկոսների տեսքով:

94/100 = 0,94%

5/10 = 0,5%

4. 21/50 կոտորակը գրիր տոկոսի տեսքով:

21/50 * 2 = 42/100 = 0,42%

Պատասխան՝ 0,42%

5. 10 մետր գործվածքից կտրեցին 3 մ:

Նշիր, թե գործվածքի քանի՞ տոկոսը կտրեցին:

10մ = 100%
3մ = 30%

Պատասխան՝ 30%

6. Կոտորակը գրիր տոկոսի տեսքով:

39/50 * 2 = 78/100 = 0,78%

39/50 = 0,78%

7. Գտիր, թե պատկերի ո՞ր տոկոսը ներկված չէ կարմիր գույնով:

20 = 100%

14 * 100 : 20 = 70%

Պատասխան՝ 70%

8. 1. Ընտրիր ճիշտ շարունակությունը՝ 1տ-ը հավասար է

• 10000 կգ
• 10 կգ
• 1000 կգ
• 100 կգ

2. 4տ-ի 84% = 4000 * 84 : 100 = 3360կգ

9. Թվի 35 -րդ մասը ներկայացրու տոկոսի տեսքով և համեմատիր 58% տոկոսի հետ:

Երկրորդ պատուհանում գրիր  >, < կամ = նշաններից մեկը:

% 58%