185, 187, 188, 190

<A = 60^o

MO = NO = 5

<MAO = <NAO = 60 : 2 = 30o

<NOA = <MOA = 180 — (90 + 30) = 60o

Ըստ ուղղանկյուն եռանկյան հայտանիշի 30o-ի դիմաց ընկած կողմը հավասար է ներքնաձիգի կեսին, այսինքն՝

AO = MO * 2 = 10

ա)

<AMB = 136o

<A + <B + <C = 180o

2x + 2y + 2z = 180

x + y + z = 90

x + y + 136 = 180

x + y = 180 — 136 = 44o

44 + z = 90o

z = 90 — 44 = 46o

<ACM = <BCM = 46o

բ)

<AMB = 111o

<A + <B + <C = 180o

2x + 2y + 2z = 180

x + y + z = 90

x + y + 111 = 180

x + y = 180 — 111 = 69o

69 + z = 90o

z = 90 — 69 = 21o

<ACM = <BCM = 21o

ա)

AD — ?
CD — ?
BD = 5
AC = 8,5

BD = DC = 5

AD = AC — 5 = 8,5 — 5 = 3,5

բ)

AC — ?
BD = 11,4
AD = 3,2

BD = DC = 11,4

AC = 11,4 + 3,2 = 14,6

AB = BC = 18
AM = MB = 9
P_AEC = 27
AE = BE

P = AC + AE + EC
BC = BE + EC
BC = AE + EC
AE = 18 — EC

27 = AC + 18 — EC + EC
AC = 27 — 18 = 9

Домашнее задание :

Упражнение 1. Замените существительные в скобках местоимениями 3-го лица; где надо, добавляйте к местоимению н. Определите падежи этих местоимений.

1) Будет буря, мы поспорим и поборемся мы с (бурей) ней (Т.п.).

2) Поутру над (Невы) её (Т.п.) брегами теснился кучами народ.

3) Под (парусом) ним (Т.п.) струя светлей лазури. Над (парусом) ним (Т.п.) луч солнца золотой.

4) Буре плач (Терека) его (Р. п.) подобен.

5) У ног (Рагима) его (Р.п.) плескалось море.

6) С (Онегиным) ним (Т.п.) подружился я в то время. Мне нравились (Онегина) черты.

Упражнение 2. Спишите, вставляя пропущенные буквы и раскрывая скобки.

1. Ничья судьба, кроме своей собственной, вас более не интересует (Бут.).

2. Пилат повернулся и пошел к помосту, назад к ступеням, не глядя ни на что, кроме разноцветных шашек настила под ногами, чтобы не оступиться (Булг).

3. Но никакого Коровьева так и не нашли, и никакого Коровьева никто в доме не знал и не видел (Булг.).

4. Стало совершенно ясно, что Никанор Иванович никакаким разговорам не пригоден (Булг).

5. Больше ничто не тревожило друзей (Биан).

6. Пастух клялся потом, что зверь шел через лес, ни на кого не обращая внимания (Биан.).

7. Настоящую нежность не спутаешь ни с чем, и она тиха (Ахм.).

8. Скучен день до вечера, коли делать нечего (Посл.).

9. Не с кем мне поговорить и некого послушать (Ч.).

10. Но некому мне шляпой поклониться, ни в чьих глазах не нахожу приют (Ес.).

11. Все были уверены, что он [Дубровский], а никто иной, предводительствовал отважными злодеями (П.).

12. Ей казалось, что никто, кроме него, не мог снять с неё (она) непоправимой вины, невыносимой тяжести (Пауст,).

13. Скованный ни чем непреодолимой усталостью, я уже не слышал, некто пререкался с хозяином, нечто явилось причиной спора.

14. Ничто не нарушало тишины.

15. В Мещёрском крае нет никаких особенных красот и богатств, кроме лесов, лугов и прозрачного воздуха (Пауст.).

16. Больному мог помочь только хирург и никто другой.

17. Этот цветок ничто иное, как нарцисс.

18. Дверь захлопнуло порывом ветра, а ничем иным.

Упражнение 3. Просклонять по падежам следующие местоимения: Этот, твой ,наш ,они, кто-то .

Именительный — этот, твой, наш, они, кто-то
Родительный — этого, твоего, нашего, их, кого-то
Дательный — этому, твоему, нашему, им, кому-то
Винительный — этого, твоего, нашего, их, кого-то
Творительный — этим, твоим, нашим, ими, кем-то
Предложный — об этом, о твоём, о нашем, о них, о ком-то

1. Ամփոփում ենք. կետադրական հիմնական կանոններ:
2. Կետադրել համր տեքստը:

Սա շատ հին պատմություն է, որը պատմել են մարդիկ, որոնց համար կարևոր էր իմաստությունը: Այն պատմում է չորս հարևան ընկերների մասին, որոնք ուսանում էին այնպիսի վարպետների մոտ և ուսանելու ընթացքում հասել էին այնպիսի զարմանալի բարձունքների, որ նրանցից յուրաքանչյուրը վստահորեն կարող էր ասել, որ հասել է իմացության գագաթնակետին: Այնպես պատահեց, որ այս չորսը որոշեցին ճամփորդել և գործածել իրենց իմացությունը, քանի որ ինչպես ասվում է. <<Արդյո՞ք հիմար չէ նա, ով ունի գիտելիքներ և դրանք չի օգտագործում>>:

Նրանք ճամփա ընկան միասին, սակայն ի սկզբանե գիտեին, և նախապես էլ հայտնի էր, որ ի տարբերություն երեք ընկերների, որոնք հմուտ էին և՛ տեսության, և՛ իրագործման մեջ, չորրորդը գիտելիքներով թույլ էր, բայց ըմբռնելու շնորհ ուներ: Որոշ ժամանակ անց, երբ նրանք ավելի լավ ճանաչեցին միմյանց, երեք ընկերները զգացին, որ իրենց գործընկերը չունի համապատասխան որակներ և որոշեցին նրան տուն ուղարկել: Երբ նա հրաժարվեց, ընկերները նրան ասացին.

— Դա հատուկ է այնպիսիններին, ինչպիսին դու ես՝ անտարբեր առավելություններ ունեցող՝ զարգացած մարդկանց նկատմամբ, և համառելով, որ դու նրանց հետ հավասար ես:

Բայց այնուամենայնիվ, նրանք թույլատրեցին, որ նա հետևի իրենց, թեպետ նրան դուրս մղեցին իրենց շրջապատից: Ստացվեց այնպես, որ նրանք ճանապարհին ոսկորներ և ինչ-որ կենդանու մասեր գտան:

— Ահա, — ասաց առաջինը, — իմ պատկերացմամբ՝ այս կույտի մեջ առյուծի կմախք և ոսկորներ են:

— Իսկ ես, — ասաց երկրորդը, — տիրապետում եմ այնպիսի գիտելիքների, որ կարող եմ այս կմախքի միջոցով վերականգնել առյուծի մարմինը:

— Դե իսկ ես, — ասաց երրորդը, — տիրապետում եմ այնպիսի արվեստի, որ կարող եմ վերադարձնել կյանքը այնպես, որ, ես կարող եմ կենդանանցնել այս մարմինը:

Նրանք որոշեցին այդպես էլ վարվել ոսկորների կույտի հետ` կիրառել իրենց գիտելիքները: Չորրորդը, բռնելով նրանց ձեռքերը, ասաց հետևյալ խոսքերը.

— Թեև ես բավարար տաղանդ և ընդունակություն չունեմ, բայց, այնուամենայնիվ, ինչ-որ բան հասկանում եմ: Սրանք իսկապես առյուծի մնացորդներ են նրան կյանքի կվերադարձնենք, և նա մեզ տեղում կսպանի:

Բայց այն երեքը շատ էին ոգևորվել տեղում գործնական աշխատանք կատարելու հնարավորությունից: Մի քանի րոպե անց նրանց դիմաց կանգնեց մի հսկա կենդանի ու սոված առյուծ: Մինչ այն երեքը զբաղված էին իրենց գործողություններով, չորրոդը  բարձրացավ բարձր ծառի վրա: Այնտեղից նա տեսավ, թե ինչպես առյուծը հոշոտեց իր ուղեկիցներին և սլացավ դեպի անապատ: Միակ փրկվածը ծառից իջավ և ճիշտ համարեց վերադառնալ տուն:

3. Հետևյալ հատվածը փոխարել արևելահայերեն:

Հայրապետ Էֆենտին գավառացի այն հայերէն էր, որք դեռ գրեթե տղա Պոլիս կուգան առանց մեկ ստակի: Կը մտնան իբր սպասավոր վաճառականի մը մոտ և օր մը կը տեսնան, թե մարդ եղած են կամ թե ճիշտ ըսելով՝ առևտուրի մարդ եղած: Հայրապետ տոկուն բնավորություն ուներ, աշխատութենե չէր խորշեր. գործ սորվեցավ և դիրք մը ստեղծեց: Տասը տարիներն ի վեր այլևս երևելի վաճառականաց դասն անցած էր:

Հայրապետ Էֆենտին գավառացի այն հայերից էր, ով դեռ տղա լինելով Պոլիս էր գնում առանց գումարի:

643, 644, 646

ա) x² — 7x + 12 = 0

D = b² — 4ac
D = 49 — 48 = 1

1 > 0

X₁ + X₂ = 7
X₁ * X₂ = 12 (++)

X₁ = -b + √D / 2a
X₂ = -b — √D / 2a

X₁ = 7 + 1 / 2 = 4
X₂ = 7 — 1 / 2 = 3

բ) x² + 7x + 12 = 0

D = b² — 4ac
D = 49 — 48 = 1

1 > 0

X₁ + X₂ = 7
X₁ * X₂ = 12 (- -)

X₁ = -b + √D / 2a
X₂ = -b — √D / 2a

X₁ = -7 + 1 / 2 = -3
X₂ = -7 — 1 / 2 = -4

գ) x² + 5x — 14 = 0

D = b² — 4ac
D = 25 + 56 = 81

81 > 0

X₁ + X₂ = 5
X₁ * X₂ = -14 (- +)

X₁ = -b + √D / 2a
X₂ = -b — √D / 2a

X₁ = -5 + 9 / 2 = 2
X₂ = -5 — 9 / 2 = -7

դ) x² — 5x — 14 = 0

D = b² — 4ac
D = 25 + 56 = 81

81 > 0

X₁ + X₂ = 5
X₁ * X₂ = -14 (- +)

X₁ = -b + √D / 2a
X₂ = -b — √D / 2a

X₁ = 5 + 9 / 2 = 7
X₂ = 5 — 9 / 2 = -2

ե) x² + 1,27x — 1,46 = 0

D = b² — 4ac
D = 1,6 + 5,84 = 7,44

7,44 > 0

X₁ + X₂ = -1,27
X₁ * X₂ = -1,46 (- +)

X₁ = -b + √D / 2a
X₂ = -b — √D / 2a

X₁ = -1,27 + 7,44 / 2 = 3
X₂ = -1,27 — 7,44 / 2 = -4,3

զ) x² — 3/5x — 0,5 = 0

D = b² — 4ac
D = 9,25 + 2 = 2,36

2,36 > 0

X₁ + X₂ = 3/5
X₁ * X₂ = -0,5 (- +)

X₁ = -b + √D / 2a
X₂ = -b — √D / 2a

X₁ = 3/5 + 2,36 / 2 = 1,48
X₂ = 3/5 — 2,36 / 2 = -0,88

է) x² — 56x + 768 = 0

D = b² — 4ac
D = 3136 — 3072 = 64

64 > 0

X₁ + X₂ = 56
X₁ * X₂ = 768 (+ +)

X₁ = -b + √D / 2a
X₂ = -b — √D / 2a

X₁ = 56 + 8 / 2 = 32
X₂ = 56 — 8 / 2 = 24

ը

թ

ժ

Упражнение 1. Вставьте нужные формы местоимений в эти предложения:

1. Что ты знаешь о нём (он)? 

2. Зачем ты едешь к ней (она)? 

3. Он не любит меня (я). 

4. Кто это с вами (вы)? 

5. Какие отношения между тобой (ты) и ней (она)? 

6. Я не хочу с ними (они) говорить. 

7. Она постоянно думает о нём (он). 

8. Кто пойдёт в кино с нами (мы)? 

9. Давайте позвоним ей (она). 

10. Она уже забыла обо мне (я).

Упражнение 2. Спишите, вставляя подходящие предлоги. Определите падежи местоимений.

1) Егор сидел рядом со мной.

2) Ты всегда был строг ко мне.

3) Сердце … мне сжалось.

4) Вникните во всё это хорошенько.

5) Все принялись хохотать со мною.

6) Вспомните … мне.

7) Мелькнуло … мною моё детство.

8) Он славился … всём округе гостеприимством и радушием.

9) В темноте я больно ушибся… что-то.

Առաջադրանքներ 639, 640, 641

ա) x² — x + 1 = 0

D = b² — 4ac
D = 1 — 4 = -3

Արմատ չունի

բ) x² + x + 3 = 0

D = b² — 4ac
D = 1 — 12 = -11

Արմատ չունի

գ) x² + 3x — 2 = 0

D = b² — 4ac
D = 9 + 8 = 17

X₁ + X₂ = -3
X₁ * X₂ = -2

դ) x² — 3x + 2 = 0

D = b² — 4ac
D = 9 — 8 = 1

X₁ + X₂ = 3
X₁ * X₂ = 2

ե) x² — 2x + 1 = 0

D = b² — 4ac
D = 4 — 4 = 0

X₁ + X₂ = 2
X₁ * X₂ = 1

զ) x² + 4x + 4 = 0

D = b² — 4ac
D = 16 — 16 = 0

X₁ + X₂ = -4
X₁ * X₂ = 4

ա) L = 3, K = -28

x² — 3x — 28 = 0

բ) L = -3, K = -18

x² + 3x — 18 = 0

գ) L = -3,5 , K = 2,5

x² + 3,5x + 2,5 = 0

դ) L = 5/6, K = 1/6

x² — 5/6x + 1/6 = 0

ե) L = 0, K = -9

x² — 9 = 0

զ) L = 4, K = 4

x² — 4x + 4 = 0

ա) 1 և 5

1 եղանակ

X¹ + X² = 6
X¹ * X² = 5

X² — 6x + 5 = 0

2 եղանակ

(x — 1)(x — 5) = 0

x² — 5x — x + 5 = 0

x² — 6x + 5 = 0

բ

գ

դ

ե

զ

է

ը

1. Ես կարծում եմ, որ նա լավ դերասան կդառնա:

I think that he will become a good actor.

2. Զեկուցումը քննարկվեց, երբ բոլորը ներկա էին:

The report was discussed when everyone was present.

3. Ես արդեն ավարտել եմ իմ թարգմանությունը և հիմա կարող եմ հանգստանալ:

I have already finished my translation and now I can have a rest.

4. Ես չճանաչեցի նրան, քանի որ նա շատ է փոխվել:

I didn’t recognize him because he had changed a lot.

5. Դուք նույն ինստիտուտն եք ավարտել, այնպես չէ՞:

You have graduated the same institute, haven’t you?

6. Ես հարցրեցի նրան, թե երբ պատրաստ կլինեն իմ փաստաթղթերը:

I asked him when my documents would be ready.

7. Ես ծանոթացա նրա հետ երեկ երեկոյան:

I got acquainted with him yesterday evening.

8. Օտար լեզվի իմացությունը օգնում է մարդկանց հեշտությամբ հաղորդակցվել:

Knowing of foreign language helps people to communicate easily.

9. Այժմ ամենատարծված լեզուն համարվում է անգլերենը:

Now the most popular language is English.

10. Անգլերենը՝ որպես երկրորդ օտար լեզու, օգտագործվում է ավելի քան վաթսուն երկրում:

English as second foreign language is used in more that 60 countries.

Tuvalu – a disaster waiting to happen. Read the text and do the exercises
on pages 8 and 9.

Page 8

Page 9

I disagree that people don’t make natural disasters happen. Because of people our environment is getting worse every day. It happens because of trash, factories and cars and etc. Mostly all this creates conditions for natural disasters.

I disagree that if we kill all insects with chemicals, the world will have fewer problems because insects like other animals are very important. They serve as food for other animals and also spread plant pollen.

I agree that people from Tuvalu have the right to live in any country they want but they can’t because neighbor countries have refused to accept immigrants from Tuvalu or will take in not much people.

I mostly agree that if the price of petrol gets higher that it’s now than people might not drive so much and there might be less global warming but a little part of me also disagrees because people need to travel by transport so that the movement is faster but also they can move by bicycles or other types of transports that don’t need petrol.

In this pictures I can see cigarette that isn’t extinguished and is burning. It was dropped on dry leaves so leaves can catch fire and burn. Than the fire from leaves was spread by strong wind and the trees burned too. Also as we see the weather is very hot which can help fire to get stronger. The fire burned that houses near that forest so people who lived there had to leave their homes. They called firefighters who helped put out the fire.

A WEATHER FORECAST

Listen to a weather forecast and answer the questions to practise and improve your listening skills.

Task 1

Task 2

DISCUSSION

What kind of weather do you like best?

I mostly like sunny weather but sometimes I also like thunder and rain or snowy weather.

• Աշխատանք անհատական նախագծերով (այս շաբաթ)
  • Սիրելի´ ութերորդցի, միջինդպրոցական շրջանի ավարտն արի նշանավորենք քո անհատական նախագծով: Անհատական նախագիծը կընտրես ինքդ, ես կօգնեմ քեզ: Հայոց լեզվին կամ գրականությանն առնչվող քո նախագծի համար առաջարկում եմ տարբերակներ:
    • Ձայնագրությունների փաթեթ
    • Տեսանյութերի շարք
    • Ստեղծագործությունների փաթեթ
    • Լեզվական ուսումնասիրություն
    • Թարգմանական աշխատանք
    • Վերլուծական աշխատանքների փաթեթ
    • Սովորող-սովորեցնող ձևաչափով նախագիծ
    • այլ

Մասնակից՝ Նանե Խաչատրյան

Նպատակը՝ զարգացնել թարգմանական հմտությունները

Աշխատանքի ընթացքը՝ ընտրել օտար լեզվով ստեղծագործություն, որը հայերեն թարգմանված չէ և թարգմանել

Բնօրինակ և աղբյուր՝ Куст Сирени

Եղրևանու թուփը

Նիկոլայ Եվգրաֆովիչ Ալմազովը հազիվ համբերեց, մինչև կինը բացեց դռները, և, առանց բաճկոնը հանելու, գլխարկով անցավ իր գրասենյակ: Կինը, հենց տեսավ իր խոժոռված դեմքը՝ կիտած հոնքերով և նյարդայնորեն կծած ներքևի շորթը, նույն րոպեին հասկացավ, որ մեծ դժբախտություն է եղել… Նա լուռ գնաց ամուսնու հետևից: Գրասենյակում Ալմազովը նույն տեղում մեկ րոպե կանգնած մնաց՝ ինչ-որ մի անկյուն նայելով: Հետո նա ձեռքից բաց թողեց պայուսակը, որը ընկավ հատակին և բացվեց, իսկ ինքը նետվեց բազմոցը՝ ջղայնորեն ճտացնելով միասին ծալած մատերը:

Ալմազով՝ երիտասարդ, ոչ հարուստ սպա, լսում էր դասախոսություններ Գլխավոր շտաբի ակադեմիայում և հիմա նոր վերադառնում է այնտեղից: Նա այսօր պրոֆեսորին ներկայացնում էր վերջին և ամենադժվար գործնական աշխատանքը՝ տարածքի գործիքային հետազոտությունը…

Մինչև հիմա բոլոր քննությունները բարեհաջող անցան, և միայն ասծուն և Ալմազովի կնոջն էր հայտնի, ինչպիսի սարսափելի աշխատուժ են նրանք արժենում… Սկսենք նրանից, որ հենց ընդունելությունը ակադեմիա սկզբից անհնար էր թվում: Երկու տարի շարունակ Ալմազովն հանդիսավոր կերպով ձախողվում էր և միայն երրորդ տարում նա քրտնաջան աշխատանքով հաղթահարեց բոլոր խոչընդոտները: Առանց կնոջ, նա, երևի, իր մեջ շատ էներգիա չգտնելով, ամեն ինչի վրա ձեռքով թափ կտար։ Բայց Վերոչկան նրան չէր տալիս ընկնել հոգով և իր մեջ անընդհատ առույգություն էր պահում… Նա սովորել էր հանդիպել ամեն ձախողումը պարզ, համարյա ուրախ դեմքով: Նա զրկել էր իրեն ամեն անհրաժեշտ բանից, որպեսզի ստեղծել ամուսնու համար էժան, բայց ամեն դեպքում անհրաժեշտ մտավոր աշխատանքով զբաղված մարդու համար հարմարավետություն: Նա եղել էր, ըստ անհրաժեշտության, նրա գրագիրը, գծագրողը, ընթերցողը, դաստիարակը և հուշամատյանը:

Անցավ հինգ րոպե ծանր լռություն, տխրորեն խանգառվող զարթուցիչի կաղ քայլով, վաղուց ծանոթ և ձանձրացնող. մեկ, երկու, երեք, երեք. երկու մաքուր հարված, երրորդը` խռպոտ կտրվածքով: Ալմազովը նստած էր՝ առանց բաճկոնը և գլխարկը հանելով և շրջվելով մի կողմ… Վերան կանգնած էր նրանից երկու քայլ այն կողմ՝ նույնպես լռելով, տառապանքով գեղեցիկ, նյարդային դեմքի վրա: Վերջապես նա խոսաց առաջինը, այն զգուշությամբ, որով խոսում են միայն կանայք՝ մտերիմ, ծանր հիվանդ մարդու անկողնու մոտ:

— Կոլյա, ինպե՞ս է գործդ… Վա՞տ է:

Նա ուսերը թոթեց և չպատասխանեց:

— Կոլյա, խոտանե՞լ են քո ծրագիրը: Դու ասա, մեկ է միասին կքննարկենք:

Ալմազովն արագ շրջվեց դեպի կինը և խոսեց բուռն ու դյուրագռգիռ, ինչպես սովորաբար ասում են՝ արտահայտելով երկար պահված վիրավորվածությունը:

— Դե հա, դե հա, խոտանել են, եթե այդքան ուզում ես իմանալ: Մի՞թե ինքդ չես տեսնում: Ամեն ինչ գնաց գրողի ծոցը… Այս ամբողջ աղբը, — և նա ջղայնորեն ոտքով հարվածեց գծագրերով պայուսակը, — այս ամբողջ աղբը կարելի է գցել վառարանի մեջ: Ահա քեզ և ակադեմիա: Մեկ ամսից նորից գունդ, այն էլ խայտառակությամբ: Եվ դա ինչ-որ մի տաղտկալի բիծի պատճառով… Գրողը տանի:

— Ի՞նչ բիծ, Կոլյա: Ես ոչինչ չեմ հասկանում:

Նա նստեց բազկաթոռի բռնակին և ձեռքերը փաթաթեց Ալմազովի պարանոցին: Նա չէր դիմադրում, բայց շարունակում էր նայել անկյուն նեղացած արտահայտությամբ:

— Ի՞նչ բիծ, Կոլյա, — հարցրեց նա նորից:

— Ախ, դե, սովորական բիծ՝ կանաչ ներկով: Դու գիտես, չէ՞, որ ես երեկ մինչև ժամը երեք չէի պառկում, պետք էր վերջացնել: Պլանը հոյակապ գծված էր: Դա բոլորն են ասում: Դե, երեկ երկար նստեցի, հոգնեցի, ձեռքերս սկսեցին դողալ և բիծ է նստացրել… Այն էլ ինչ խիտ բիծ… յուղոտ: Սկսեցի մաքրել և ավելի շատ տարածեցի: Մտածում էի, մտածում, թե ինչ անել սրանից, և որոշեցի այդ մասում շատ ծառեր նկարել… Շատ հաջող ստացվեց, և հասկանալի չի, որ բիծ էր եղել: Հիմա բերեցի պրոֆեսորի մոտ: «Ահա, ահա, լավ: Իսկ ո՞րտեղից ձեր մոտ այստեղ, պորուչիկ, թփեր առաջացան»: Ես պետք է որ պատմեի այն, ինչ էր եղել: Դե, կարող է, միայն ծիծաղեր… Այնուամենայնիվ, ոչ, չծիծաղեց, կոկիկ գերմանացի էր, պեդանտ: Եվ ես ասում եմ իրեն. «Այստեղ իրոք թփեր են աճում»: Իսկ նա ասում է. «Ոչ, ես այս տեղանքը գիտեմ, ինչպես իմ հինգ մատը, և այստեղ թփեր չեն կարող լինել»: Բառ առ բառ մեր միջև մեծ խոսակցություն առաջացավ: Այստեղ նաև շատ էին մեր սպաները: «Եթե դուք այդպես եք պնդում, ասում է, որ այս թամբի վրա թփեր կան, ապա խնդրեմ հենց վաղը քշեք այնտեղ ինձ հետ… Ես ձեզ կապացուցեմ, որ դուք կա՛մ անփույթ էիք աշխատում, կա՛մ գծել եք անմիջապես երեք վերստյան քարտեզից»:

— Բայց ինչու՞ է նա այդքան վստահ ասում, որ այնտեղ չկան թփեր:

— Ահ, Աստված իմ, ինչու՞: Ինչպիսի մանկական հարցեր ես տալիս: Որովհետև նա արդեն քսան տարի է, ինչ այս տեղանքը գիտի ավելի լավ, քան իր ննջասենյակը: Ամենաահավոր պեդանտ, որը կա այս աշխարհում, այն էլ գերմանացի… Եվ կպարզվի վերջի վերջո, որ ես ստում եմ և վիճաբանության մեջ եմ մտնում… Բացի դրանից…

Խոսակցության ամբողջ ընթացքում նա հանում էր իր դիմաց դրած մոխրամանից վառած լուցկիներ և ջորդում մանր մասերի, իսկ երբ լռեց, ջղայնությամբ գցեց դրանք հատակին: Երևում էր, որ այս ուժեղ մարդը ուզում էր լացել:

Կին և ամուսին երկար նստած էին դժվար մտորումների մեջ, չարտասանելով ոչ մի բառ: Բայց հանկարծ Վերոչկան բուռն շարժումով վեր թռավ աթոռից:

— Լսի՛ր, Կոլյա, մենք պետք է հենց այս րոպեին գնանք: Արագ հագնվիր:

Նիկոլայ Եվգրաֆովիչն ամբողջապես խոժոռվեց՝ հաստատ ֆիզիկական անտանելի ցավից։

— Ահ, մի ասա, Վերա, հիմարություններ: Մի՞թե դու մտածում ես, ես կգնամ արդարանալու և ներողություն խնդրելու: Դա նշանակում է ինքդ քո վրա դատավճիռ կայացնել: Մի արա, խնդրում եմ, հիմարություններ:

— Ոչ, հիմարությություն չեն, — հակաճառեց Վերան՝ ոտքով խփելով գետնին: — Ոչ ոք քեզ չի ստիպում գնալ՝ ներողություն խնդրելու… Ուղղակի, եթե այնտեղ չեն լինելու այդ հիմար թփերը, ապա դրանք կարելի է տնկել հենց հիմա:

— Տնկե՞լ… Թփե՞ր…, — չռեց աչքերը Նիկոլայ Եվգրաֆովիչը:

— Այո, տնկել: Եթե սուտ ես ասել, պետք է ուղղել: Հավաքվի՛ր, տուր ինձ գլխարկ… Բլուզ… Այնտեղ չես նայում, նայիր պահարանում… Անձրևանոց:

Մինչև Ալմազովը, որը փորձում էր դիմադրել, բայց լսված չէր, գտնում էր գլխարկը և բլուզը, Վերան արագ բացում էր սեղանների և զգեստապահարանների դարակները, հանում էր զամբյուղներ և արկղներ, բացում էր դրանք և շպրտում էր հատակին:

— Ականջօղեր… Դե, դա մանրուք է… Դրանց համար ոչինչ չեն տա… Իսկ այս սոլիտերով մատանին թանկ է… Պետք է ամպայման հետ վերցնել… Ափսոս կլինի, եթե կորի: Թևնոց… Նույնպես քիչ կտան: Հին և ծռած… Ու՞ր է քո արծաթագուն պորտսիգարը, Կոլյա:

Հինգ րոպե անց բոլոր թանկարժեք իրերը պայուսակում էին դրված: Վերան, արդեն հագնված, վերջին անգամ նայում էր կողքերը, որպեսզի համոզվի, արդյոք բան չի մոռացվել տանը:

— Գնացինք, — ասաց նա, վերջապես, վճռականորեն:

— Բայց ու՞ր ենք մենք գնալու, — փորձում էր դիմադրել Ալմազովը: — Հիմա մութ կդառմա, իսկ մինչև իմ տեղամասը համարյա տաս վերստ է:

— Հիմարություններ… Գնացինք:

Ամենից առաջ Ալմազովները մտան գրավատուն: Երևում էր, որ գնահատողը այնքան վաղուց էր սովոր մարդկանց դժբախտությունների ամենօրյա տեսարանին, որ նրան ընդհանրապես ձեռք չէին տալիս: Նա այնքան մեթոդիկ և երկար էր ուսումնասիրում բերված իրերը, որ Վերոչկան արդեն սկսել էր կորցնել ինքնատիրապետումը: Նա հատկապես վիրավորեց նրան նրանով, որ փորձեց ադամանդե մատանին թթվով և, կշռելով, այն գնահատել է երեք ռուբլի։

— Ախր դա իսկական ադամանդ է, — վրդովվում էր Վերան, — այն արժե երեսունյոթ ռուբլի, այն էլ առիթով:

Գնահատողը հոգնած անտարբերության հայացքով փակեց աչքերը:

— Մեզ չի հետաքրքրում, պարոն, տիկին: Մենք ընդհանրապես քարեր չենք ընդունում, — ասաց նա՝ կշեռքի վրա գցելով հաջորդ իրը, — մենք միայն մետաղներն ենք գնահատում, պարոն:

Բայց հին և ծռված թևնոցը, Վերայի համար լրիվ անսպասելիորեն, գնահատվեց շատ թանկ: Ընդհանար առմամբ, սակայն, հավաքվեց մոտավորապես քսաներեք ռուբլի: Այդ գումարը ավելի քան հերիք էր:

Երբ Ալմազովները ժամանեցին այգեպանի մոտ, սպիտակ պետերբուրգյան գիշերը արդեն լցվել էր երկնքով մեկ՝ կապույտ կաթով: Այգեպանը՝ չեխ, փոքր պապիկ ոսկեգույն ակնոցներով, հենց նոր նստում էր իր ընտանիքի հետ ընթրիքի: Նա եղել էր շատ զարմացած և դժգոհ պատվիրատուների ուշ հայտնվելով և իրենց անսովոր խնդրանքով: Հավանաբար, նա կասկածեց որևէ մի միստիֆիկացիա և Վերոչկայի համառ խնդրանքներին պատասխանում էր շատ չոր.

— Կներեք: Բայց ես գիշերը չեմ կարող ուղարկել այդքան հեռու բանվորներին: Եթե ձեզ կլինի հարմար վաղը առավոտյան, ապա ես ձեր տրամադրության տակ եմ:

Այդ ժամանակ մնած միայն մեկ միջոց՝ պատմել այգեպանին մանրամասն ամբողջ պատմությունը այդ չարաբաստիկ բիծով, և Վերոչկան այդպես էլ արեց: Այգեպանը լսում էր սկզբից կասկածանքով, համարյա թե թշնամական, բայց երբ Վերան հասավ նրան, թե ինչպես իր մոտ առաջացավ թուփ տնկելու միտքը, նա դարձավ ավելի ուշադիր և մի քանի անգամ կարեկցանքով ժպտում էր:

— Դե, բան չես անի, — համաձայնվեց այգեպանը, երբ Վերան վերջացրեց պատմելը, — ասեք, ի՞նչ թփեր պետք կլինի տնկել ձեր համար:

Սակայն բոլոր տեսակներից, որոնք կային այգեպանի մոտ, ոչ մեկը չհամապատասխանեց. ուզած չուզած ստիպված էին կանգնել երևանու թփերի վրա:

Իզուր էր Ալմազովը համոզում կնոջը գնալ տուն: Նա գնաց ամուսնու հետ քաղաքից դուրս, ամբողջ ժամանակը, ինչ նրանք տնկում էին թփերը, թեժ շփոթվում էր և խանգարում էր աշխատողներին և միայն այն ժամանակ համաձայնեց գնալ տուն, երբ համոզվեց, որ թփերի մոտ խոտածածկը բոլորովին չի տարբերվում ամբողջ թամբը ծածկող խոտից:

Հաջորդ օրը Վերան ոչ մի ձև չէր կարող նստել տանը և դուրս եկավ՝ հանդիպելու ամուսնուն փողոցում: Նա դեռ հեռվից, միայն կենդանի և մի քիչ փռչկոտող քայլվածքով, հասկացավ, որ թփերով պատմությունը վերջացավ բարեհաջող… Իրոք, Ալմազովն ամբողջովին փոշու մեջ էր և հազիվ էր մնում ոտքերի վրա հոգնածությունից և սովածությունից, բայց նրա դեմքը փայլում էր հաղթանակից:

— Լավ: Հիասքանչ, — բղավեց նա դեռ տասը քայլ այն կողմ՝ ի պատասխան կնոջ դեմքի անհանգստացած արտահայտության: — Պատկերացրու, եկանք մենք նրա հետ այդ թփերի մոտ: Նայում էր դրանց, նայում, նույնիսկ տերև պոկեց և ծամեց: «Այս ի՞նչ ծառ է» — հարցրեց: Ես ասում եմ. «Չգիտեմ, հարգելիս»: «Կեչի՞, երևի» — ասում է: Ես պատասխանում եմ. «Պետք է որ, կեչի, հարգելիս»: Այդ պահին նա շրջվեց դեպի ինձ և նույնիսկ ձեռքը մեկնեց: «Ներեք, ասում է, ինձ, լեյտենանտ: Երևի թե, ես սկսում եմ ծերանալ, եթե մոռացել եմ այս թփերի մասին»: Լավն է նա, պրոֆեսորը, և այնքան խելացի: Իհարկե, զղջում եմ, որ նրան խաբեցի: Ամենալավ պրոֆեսորներից մեկն է մեզ մոտ: Գիտելիքները պարզապես հրեշավոր են: Եվ ինչպիսի արագություն և ճշգրտություն տեղանքը գնահատելիս, զարմանալի է:

Բայց Վերային քիչ էր այն, ինչ նա ասաց: Նա համոզում էր նրան նորից և նորից պատմել մանրամասն պրոֆեսորի հետ խոսակցությունը: Նա հետաքրքրվում էր ամենափոքր մանրամասներով. ինչպիսի դեմքի արտահայտություն ուներ պրոֆեսորը, ինչ տոնով էր խոսում իր ծերության մասին, ինչ էր զգում հենց Կոլյան…

Եվ նրանք վերադառնում էին տուն այնպես, իբրև թե, բացի նրանցից, փողոցում ոչ մեկ չկար. բռնվելով ձեռքերից և անդադար ծիծաղելով: Անցորդները զարմանքով կանգ էին առնում, որպեսզի մեկ անգամ էլ նայեն այդ տարօրինակ զույգին…

Նիկոլայ Եվգրաֆովիչը ոչ մի անգամ այդպիսի ախորժակով չէր ճաշել, ինչպես այդ օրը… Ճաշից հետո, երբ Վերան Ալմազովի գրասենյակ թեյ բերեց, կին և ամուսին հանկարծակի միաժամանակ ծիծաղացին և իրար նայեցին:

— Դու ինչի՞ վրա, — հարցրեց Վերան:

— Բա դու՞ ինչի վրա:

— Ոչ, դու ասա առաջինը, հետո ես:

— Ուղղակի, հիմարություններ: Հիշվեց այս ամբողջ պատմությունը եղրևանու հետ: Բա դու՞:

— Ես էլ, հիմարություններ, և նունպես՝ եղրևանու մասին: Ես ուզում էի ասել, որ եղրևանին այսուհետ կլինի ընդմիշտ իմ սիրած ծաղիկը…

Դասի հղումը 

1. Բնութագրեք ԱՄՆ-ի աշխարհագրական դիրքը:

Հյուսիսային Ամերիկայի բնական պայմանները շատ բազմազան են՝ անապատներից մինչև արկտիկական սառույցները և ծովափնյա դաշտավայրերից մինչև բարձրադիր լեռները: ԱՄՆ-ը գտնվում են երկու օվկիանոսների մեջտեղը:

2. Որո՞նք են ԱՄՆ-ի զարգացման նախադրյալները: 

ԱՄՆ-ի զարգացման նախադրյալներն են՝ բազմազան բնական պայմանները, երկու օվկիանոսների մեջտեղում գտնվելը, ինչն ապահովում է կապ մյուս աշխարհամասերի հետ, օգտակար հանածոների տարբեր տեսակների հարուստ պաշարները՝ քարածխի, նավթի, գազի, երկաթի, պղնձի, ցինկի, կապարի, մոլիբդենի, ուրանի, ուսկու և այլ մետաղների զգալի պաշարներ: ԱՄՆ-ի մեծ մասը գտնվում է բարեխառն կամ արևադարձային գոտիներում: Հատկապես արևելյան խոնավ շրջաններում ԱՄՆ-ը հարուստ են ջրային ռեսուրսներով: Արևելյան խոնավ և տաք կլիմա ունեցող մասերը անտառապատ են:

3. Որո՞նք են ԱՄՆ-ի խոշոր Ագլոմերացիաները:

ԱՄՆ-ի խոշորագույն ագլոմերացիաներն են՝ Նյու Յորքը, Վաշինգտոնը, Լոս Անջելեսը, Չիկագոն: Նյու Յորքի ագլոմերացիան 2016թ-ին կազմում էր 20,6 միլիոն մարդ: Վաշինգտոնի ագլոմերացիան 2015թ-ին կազմում էր 8,3 միլիոն մարդ։ Լոս Անջելեսի ագլոմերացիան կազմում է 17,5 միլիոն մարդ։ Չիկագոյի ագլոմերացիան 2015թ-ին կազմում էր 9,8 միլիոն մարդ։

4. Ինչպես է ամենրիկացի ազգը: