Տնային և դասարանական առաջադրանքներ՝

4, 6, 14, 16

ա) a — 3

b — -1

c — 5

բ) a — 2

b — 5

c — -1

գ) a — 2

b — 3

c — -1

դ) b — -5

c — -4

ա) 6x+4y+9=0

ա) 4x*0-y-2=0

-y-2=0

-y=2

բ) 3x*0+2y-7=0

2y-7=0

2y=7

y=7/2=3,5

գ) x*0-2y+4=0

-2y+4=0

-2y=-4

y=-4/-2=2

դ) 5x*0-3y-2=0

-3y-2=0

-3y=2

y=2/-3= -0,6

ա)

Test

Go → went → gone

Do → did → done

Run → ran → run

Stand → stood → stood

See → saw → seen

Come → came → come

Have → had → had

Lose → lost → lost

Read → read → read

Think → thought → thought

Tell → told → told

Sit → sat → sat

Say → said → said

Find → found → found

Leave → left → left

1) She has never (let) her daughter have a boyfriend. She has never let her daughter have a boyfriend.
2) Have you already (read) today’s newspaper?[ . ] Have you already read today’s newspaper?
3) The house has been (sell).[ . ] The house has been sold.
4) He has (lose) his wallet again.[ . ] He has lost his wallet again.
5) I have (write) three essays this week.[ . ] I have written three essays this week.
6) That clock was (make) in Switzerland.[ . ] That clock was made in Switzerland.
7) He had (run) 6 miles when he hurt his ankle.[ . ] He had run 6 miles when he hurt his ankle.
8) I have never (see) such a beautiful view.[ . ] I have never seen such a beautiful view.
9) He has (teach) hundreds of students during his career.[ . ] He has taught hundreds of students during his career.
10) Have you ever (meet) a famous person?[ . ] Have you ever met a famous person?
11) Because she hadn’t (pay) the bill, the electricity went off.[ . ] Because she hadn’t paid the bill, the electricity went off.
12) They have (send) Christmas cards to all their friends.[ . ] They have sent Christmas cards to all their friends.
13) Where have we (put) the car keys?[ . ] Where have we put the car keys?
14) We have never (sing) in public before.[ . ] We have never sung in public before.
15) She had (wear) her blue dress many times.[ . ] She had worn her blue dress many times.
16) John had never (speak) English before he came to London.[ . ] John had never spoken English before he came to London.
17) Why have you (stand) up – are we leaving?[ . ] Why have you stood up — are we leaving?
18) Have you ever (swim) in the Atlantic Ocean?[ . ] Have you ever swum in the Atlantic Ocean?
19) It had (take) three hours to reach the station, so they had missed the train. It had taken three hours to reach the station, so they had missed the train.
20) I have never (say) that I didn’t love you. I have never said that I didn’t love you.
21) David jumped into the air. He had (sit) on a drawing pin. David jumped into the air. He had (sit) on a drawing pin.
22) The weatherman had (tell) us it would be sunny, but it rained all day. The weatherman had told us it would be sunny, but it rained all day.
23) I’m sorry I’m so tired. I haven’t (sleep) . I’m sorry I’m so tired. I haven’t slept.
24) Have you (think) about changing jobs? Have you thought about changing jobs?
25) He’d thought he had (understand) but now he realised he’d made a mistake. He’d thought he had understood the problem, but now he realised he had made a mistake.

1. Կազմել տրված բայերի բոլոր դերբայական ձևերը: Գրել, կարդալ, տեսնել, սառչել, բարձրանալ, մոտենալ, մոտեցնել:
   • Անորոշ-ել. -ալ
     Գրել, կարդալ, տեսնել, սառչել, բարձրանալ, մոտենալ, մոտեցնել
   • Համակատար-ելիս, -ալիս
     Գրելիս, կարդալիս, տեսնելիս, սառչելիս, բարձրանալիս, մոտենալիս, մոտեցնելիս
   • Հարակատար-ած
     Գրած, կարդացած, տեսած, սառած, բարձրացած, մոտեցած, մոտեցրած
   • Ենթակայական-ող
     Գրող, կարդացող, տեսնող, սառող, բարձրացող, մոտեցող, մոտեցնող
   • Անկատար-ում
     Գրում, կարդում, տեսնում, սառում, բարձրանում, մոտենում, մոտեցնում
   • Ապակատար-ելու, -ալու
     Գրելու, կարդալու, տեսնելու, սառելու, բարձրանալու, մոտենալու, մոտեցնելու
   • Վաղակատար-ել
     Գրել, կարդացել, տեսել, սառել, բարձրացել, մոտեցել, մոտեցնելու
   • Ժխտական-ի, -ա
     Գրի, կարդա, տեսնի, սառչի, բարձրանա, մոտենա, մոտեցնի
2. Տրված բայերը խոնարհել սահմանական եղանակի բոլոր ժամանակաձևերով (կազմել բոլոր ձևերը՝ բոլոր դեմքերով և թվերով): Կապել, կարդալ, ջերմացնել
   • Անկատար ներկա
     Կապում է, կարդում է, ջերմացնում է
   • Անկատար անցյալ
     Կապում էր, կարդում էր, ջերմացնում էր
   • Ապակատար ներկա
     Կապելու է, կարդալու է, ջերմացնելու է
   • Ապակատար անցյալ
     Կապելու էր, կարդալու էր, ջերմացնելու էր
   • Վաղակատար ներկա
     Կապել է, կարդացել է, ջերմացրել է
   • Վաղակատար անցյալ
     Կապել էր, կրդացել էր, ջերմացրել էր
   • Անցյալ կատարյալ
     Կապեցի, կարդացի, ջերմացրի
3. Տրված բայերը խոնարհել ըղձական, ենթադրական, հարկադրական և հրամայական եղանակներով (կազմել բոլոր ձևերը՝ բոլոր դեմքերով և թվերով): Երգել, փախչել, մոռանալ, հեռացնել:
   
4. Տրված բայերը դարձնել կրավորական:
   • Գրել-գրվել, գրավել-գրավվել, թխել-թխվել, վրդովել-վրդովվել, կապել-կապվել, նկարել-նկարվել, այրել-այրվել, ցրել-ցրվել, մաքրել-մաքրվել, սրբել-սրբվել, հավաքել-հավաքվել, հուզել-հուզվել, խոսել-խոսվել:
5. Տրված նախադասությունները դարձնել ներգործական:
   • Մշակովի բույսերի սերմերը մոլախոտի սերմերից մաքրվում են մագնիսով:
   • Գիտնականների կողմից փնտրվում են համարձակ գաղափարն իրագործելու հնարները:
     Գիտնականները փնտրում են համարձակ գաղափարն իրագործելու հնարները:
   • Ամբողջ տանիքը ծածկվել էր ձյան հաստ շերտով:
   • Հարևանների առանձնատունը կառուցվել է հմուտ ճարտարապետի և շինարարների կողմից:
   • Դուռն աղմուկով փակվեց ուժգին քամուց:
   • Գրողի կողմից գրքում մի հետաքրքիր թռչող մեքենա է նկարագրված:
   • Չոր խոտը շատ արագ ու հեշտ է վառվում անգամ փոքրիկ կայծից:
6. Սխալ կազմված բայաձևերը ճշտել:
   • Ինչ-որ մութ մարդկանց հետ էր կապնվել:
     Ինչ-որ մութ մարդկանց հետ էր կապվել:
   • Տղաները վիճվում էին բակում, ու վեճը կատակի նման չէր:
     Տղաները վիճում էին բակում, ու վեճը կատակի նման չէր:
   • Դեռ շատ կտուժվես՝ ինձ չլսելով:
     Դեռ շատ կտուժես՝ ինձ չլսելով:
   • Խոսքս քեզ չի վերաբերվում:
     Խոսքս քեզ չի վերաբերում:

5,7,8,9,11-13

ա) a=5, b=4, c= -2

5x+4y-2=0

4y=2

y=0,5

5x+4*0=2

5x=2

x=0,4

բ) a=0, b= -3, c=4

0x-3y+4=0

-3y=-4

y=1,3

0x-0=-4

x=0

գ) a=0, b=2, c= -1

0x+2y-1=0

2y=1

y=0,5

0x+0=1

x=0

դ) a= -5, b= -1, c=0

-5x-1+0=0

-1y=0

y=0

-5x=0

x=0

3x+2y-1=0

2y=1

y=0,5

3x=1

x=0,3

2x-y+4=0

-y=-4

-y=4

2x=-4

x=-2

ա) Ոչ

բ) Այո

գ) Ոչ

դ) Ոչ

ե) Ոչ

զ) Այո

ա) 2x-3y+5=0

-3y=-5

-y=1,6

2x=-5

x=-2,5

Ոչ

բ) -x+y-2=0

y=2

y=2

-x=2

x=-2

Այո

գ) x-y-6=0

-y=6

y=-6

x=6

Ոչ

դ) 7x-3,2y+4=0

-3,2y=-4

y=1,25

7x=-4

x=-0,57

Ոչ

ե) x+2y-7=0

2y=7

y=3,5

x=7

x=7

Այո

զ) 0*x-7y+21=0

-7y=-21

y=3

0*x=-21

x=0

Ոչ

ա) x+y=5

y=5-x

y=4

բ) 2x-y=3

-y=3-2x

-y=1

y=-1

գ) -3x+2y=7

2y=7+3x

2y=10

y=10/2=5

դ) 3x-5y=8

-5y=8-3x

-5y=5

y=5/-5=-1

ե) -3,5x+2y=0,2

2y=0,2+3,5x

2y=3,7

y=3,7/2=1,85

y=1,85

զ) x-0,3y=0,2

-0,3y=0,2-x

0,3y=0,2-1=-0,8

y=-0,8/0,3=-2,6

y=-2,6

ա) 4x-y+3=0

-y=-4x-3

-y=-4-3=-7

y=7

բ) x-3y+6=0

-3y=-x-6

-3y=-1-6

-3y=-7

y=-7/-3=2,3

գ) 3x+y-2=0

y=-3x+2

y=-3+2=-1

դ) 5x-7y-3=0

-7y=-5x+3

-7y=-5+3

-7y=-2

y=-2/-7=0,28

ե) 4x-2y+8=0

-2y=-4x-8

-2y=-4-8

-2y=-12

y=-12/-2=6

զ) 0,5x-2y+0,6=0

-2y=-0,5x-0,6

-2y=-0,5-0,6

-2y=-1,1

y=-1,1/-2=0,55

է) 1/3 x − 0,2y + 1= 0

-0,2y=-1/3x-1

-0,2y= -1/3-1= -1 1/3

y=-1 1/3/-0,2=6,6

ը) x/3 + y/6 − 2 = 0

y/6=-x/3+2

y/6=-1/3+2

y/6=5/3

y=6*5/3=10

ա) x-3y+2=0

x=3y-2

x=3-2

x=1

բ) 3x+2y-5=0

3x=-2y+5

3x=-2+5

3x=3

x=1

գ) -x+2y-3=0

-x=-2y+3

-x=-2+3

-x=1

x=-1

դ) -5x-y+7=0

-5x=y-7

-5x=1-7

-5x=-6

x=-6/-5=1,2

ե) 2x-y+4=0

2x=y-4

2x=1-4

2x=-3

x=-3/2=-1,5

զ) 2x-1/2y-4=0

2x=1/2y+4

2x=1/2+4

2x=4 1/2

x=4 1/2/2=2,25

է) 2x − 0,3y − 1 = 0

2x=0,3y+1

2x=0,3+1

2x=1,3

x=1,3/2=0,65

ը) 5/4 x − 3/2 y + 4 = 0

5/4x=3/2y-4

5/4x=3/2-4

5/4x=-2/5

x=-2/5/5/4= -8/25

Ի՞նչ է անկախությունն ինձ համար:

Գրել պատում, Էսսե կամ շարադրանք անկախության օրվան նվիրված։

Անկախությունը ինձ համար դա ազատություն է, անվտանգություն, որին մեր հայրենիքը հասավ դժվար ճանապարհով: Բայց հիմա մենք ապրում ենք խաղաղ կյանքով և ես շատ հպարտ եմ, որ ապրում եմ Հայաստանում և ուրախ եմ, որ մենք անկախ պետություն ենք: Հույս ունեմ այդպես կշարունակվի շատ երկար: Մենք միշտ պետք է հիշենք, թե ինչ դժվար ճանապարհ է անցել, թե ինչքան զոհ է ունեցել մեր հայրենիքը, մինչ անկախ դառնալը: Այս փոքր ինֆորմացիան բոլորիս կհիշացնի այդ իրադարձության մասին:
1990 թվականի օգոստոսի 23-ին Հայաստանի գերագույն խորհուրդը ընդունել է Հայաստանի անկախության հռչակագիրը, որտեղ նշված էր, որ ՀԽՍՀ-ն կազմալուծվում է և ձևավորվում է նոր պետություն՝ Հայաստանի Հանրապետությունը։ 1991 թվականի սեպտեմբերի 21-ին հայ ժողովուրդը անկախության հանրաքվեի ժամանակ կողմ է քվեարկել ԽՍՀՄ կազմից դուրս գալու օգտին։ 1991 թվականի նոյեմբերին Լևոն Տեր-Պետրոսյանը ընտրվել է ՀՀ առաջին նախագահ։ Հայաստանը լիակատար անկախություն է ձեռք բերել նույն տարվա դեկտեմբերի 26-ին՝ ԽՍՀՄ կազմալուծման արդյունքում։

s, p, d, f էլեկտրոններ

S են կոչվում այն էլեկտրոնները, որոնք պտտվելիս միջուկի շուրջը առաջացնում են գնդաձև ամպեր:
P են կոչվում այն էլեկտրոնները, որոնք պտտվելիս առաջացնում են ութաձև ամպեր:
D են կոչվում այն էլեկտրոնները, որոնք միջուկի շուրջը պտտվելիս առաջացնում են ծաղկաձև ամպեր:
F են կոչվում այն էլեկտրոնները, որոնք միջուկի շուրջը պտտվելիս առաջացնում են երկկողմանի ծաղկաձև ամպեր:

Էլեկտրոնային բանաձև

Se

1-2, 2-8, 3-18, 4-6

1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 3d¹⁰ 4s² 4p⁴

Առաջադրանքներ

1․Զուգահեռագծի բարձրությունը կողմի հետ կազմում է 40°-ի անկյուն: Հաշվիր զուգահեռագծի բութ անկյան մեծությունը: 

180-90-40=50⁰

<A=<C=50⁰

<B=<D=180-50=130⁰

2․Սոնան ուզում է կառուցել զուգահեռագծի տեսքով ծաղկանոց: Նա ունի 22 մետր դեկորատիվ ցանկապատ: Որքա՞ն կլինի ծաղկանոցի երկրորդ կողմը, եթե նրա մի կողմը 5 մ է:

5+5=10

22-10=12

12:2=6

Գեղձեր

Էվոլյուցիայի ընթացքում մարդու օրգանիզմում ձևավորվել են հատուկ օրգաններ՝ գեղձեր, որոնցում առաջանում են կենսաբանական ակտիվ նյութեր և  ազդում օրգանների կենսագործունեության վրա։ Գեղձերը օրգանիզմում կատարում են հյութազատիչ ֆունկցիա: Առաջանում են կենսաբանական նյութեր, որոնք ազդում են օրգանների կենսագործունեության վրա:
Գեղձերը լինում են երեք տեսակի՝ արտազատական, ներզատական և խառը: Ներզատական գեղձերը չունեն ծորաններ և իրենց արտադրած հորմոնը անցնում է արյան մեջ:
Արտազատական գեղձերն ունեն ծորաններ, որոնցով նյութերն արտազատվում են օրգանների խոռոչների միջև կամ մաշկի մակերևույթին։
Խառը գեղձերը դրանք այն գեղձերն են, որոնք ունեն և ներզատիչ և արտազատիչ մասեր։ Այդ գեղձերը ունեն ծորաններ և որանների միջոցով հորմոնները բացվում են կոնկրետ վայրում։
Ես գիտեմ թքագեղձը, մակուղեղը, արցունքագեղձը, վահանագեղձը, ենթաստամոքսային գեղձը, մակերիկամները, ուրցագեղձը, սեռական գեղձը և քրտնագեղձը:

Թքագեղձ

Բերան-կերակրափող-ստամոքս-բարակ աղիք-հաստ աղիք-ելք. ահա այսպես կարելի է պատկերացնել մարդու մարսողական համակարգը։ Այս համակարգը մեզ հարկավոր է արտաքին աշխարհից ստացվող սննդարար նյութերը յուրացնելու համար։ Այտերի ներքին հատվածում՝ վերին ատամնաշարի հակառակ կողմում, լեզվով հնարավոր է շոշափել փոքրիկ ուռածություններ։ Դրանք այտերի թքագեղձերն են, որոնք թուք են արտադրում այն ժամանակ, երբ սնունդը հայտնվում է բերանում։ Իսկ լեզվի տակ տեղակայված են լեզվային թքագեղձերը։ Նրանք ամբողջ օրվա ընթացքում անդադար թուք են արտադրում։ Մեր օրգանիզմը օրական 1-1.5 լիտր թուք է արտադրում։ Ի՞նչ է թուքը։ Այն արյուն է, որը զրկված է կարմիր մարմիններից և հագեցած է անհրաժեշտ այնպիսի նյութերով, ինչպիսիք են կալցիումը, հորմոնները և իմունային հակամարմինները։ Յուրաքանչյուր մարդու թքի բաղադրությունը յուրահատուկ է, ինչպես մատնահետքը։ Թքի գլխավոր նպատակը ատամների առողջության պահպանումն է, այդ պատճառով այն պարունակում է մուցին, որը ցանցի նման գրավում է վտանգավոր մանրէներին և դրանք ուղարկում է ստամոքս, որտեղ էլ դրանք վերանում են։ Բացի այդ՝ թքի մեջ մեծ քանակությամբ կալցիում կա, որը նախատեսված է ատամների էմալը վերականգնելու համար։

Վերհիշում ենք դերանունները:

1. Դերանունները խմբավորել՝ ըստ տեսակի (անձնական, ցուցական, որոշյալ, անորոշ, հարցական, հարաբերական, փոխադարձ, ժխտական):
   • Իրար-փոխադարձ, այս-ցուցական, ոչ ոք-ժխտական, ինքը-անձնական, որքա՞ն-հարցական, բոլորը-որոշյալ, ինչ-որ-անորոշ, մենք-անձնական, այդքան-ցուցական, երբ-հարաբերական, ո՞ր-հարցական, ոչ մեկը-ժխտական, միմյանց-փոխադարձ, այդպես-ցուցական, ինչպիսի-հարաբերական, ով-հարաբերական, ամեն մի-որոշյալ, որևէ-անորոշ, դրանք-ցուցական, սա-ցուցական:
2. Կետերի փոխարեն պահանջված ձևով տեղադրել նա կամ ինքը դերանունները:
   • Ի՞նչ առյուծ, այդ վախկոտը նրա ստվերից էլ է վախենում:
   • Այդ վախկոտն ինքն իր ստվերից էլ է վախենում:
   • Որսորդն իր հրացանն էր թփի տակ թողել:
   • Որսորդը խուսափում էր հարևանին հանդիպելուց, ախր նրա հրացանն էր թփի տակ թողել:
   • Պապն իր երկար կյանքի ընթացքում այդպիսի գեղեցկություն չէր տեսել:
   • Նա հյուրերին ողջունեց իր իմացած բոլոր լեզուներով, բայց նրանք կարծես թե նորից չհասկացան:
   • Գնչուն ասում էր, որ ինքը ամբողջ աշխարհում ման էր եկել:
   • Հայրը որդու մասին ասում էր, որ նա իր տեսած ամենախելացի երիտասարդն է:
   • Որդուն ուղղված նամակում գրում էր, որ նրանով հետաքրքրվողներին թող նա ասի, որ ինքը շուտով գալու է:
   • Երգչի մասին ասում էր, որ նրան շատ վաղուց է ճանաչում, նա իր մանկության ընկերն էր եղել:
3. Ընդգծված դերանունները փոխարինել համապատասխան հոդերով:
   • Քո ընկերը մենակ քայլում էր փոշեծածկ ճանապարհով:
     Ընկերդ մենակ քայլում էր փոշեծածկ ճանապարհով:
   • Իմ որսն իր ոտքով եկավ:
     Որսս իր ոտքով եկավ:
   • Մենք, այսինքն՝ ծովափի բնակիչները, ծովից ենք հանում մեր սնունդն ու հարստությունը:
     Մենք՝ ծովափի բնակիչներս, ծովից ենք հանում մեր սնունդն ու հարստությունը:
   • Դու՝ մեր ամենաուժեղ մարզիկը, հաղթանակով պիտի գաս:
     Ամենաուժեղ մարզիկդ, հաղթանակով պիտի գաս:
   • Ես ծեր որսորդ եմ ու կյանքում շատ բան եմ տեսել:
     Ես ծեր որսորդս կյանքում շատ բան եմ տեսել:
   • Քո սիրտը քար է:
     Սիրտդ քար է:
   • Ձեր ձեռքն ընկնողին պրծում չկա:
     Ձեռքն ընկնողին պրծում չկա:
4. Դերանունների գործածության հետ կապված սխալները գտնել և ուղղել:
   • Մի վարժեցնող փոկին խոսել է սովորեցրել: Նա նրա սանիկի խոսելու ընդունակությունը զարգացրել է երեք տարում: Այս ժամանակամիջոցում նրա (փոկի) սիրած ծովատառեխը տալու և խրախուսելու միջոցով հասել է նրան, որ փոկն անգլերեն բարևում է: Այլևս ոչ ոք չէր ուզում տեսնել այդ մարդուն:
   • Տասնվեցերորդ դարի բոլոր ազնվական մարդիկ Ամերիկան հայտնագործողներից նոր նվեր ստացան:
   • Ամբողջ աշխարհն է հետևում ռոբոտների արտադրությանը: Ֆիրմայի արտադրած բոլոր նոր մեքենաները շատ արագ սպառվել են: