Թեմա 15. Լսողական վերլուծիչներ, կառուցվածքը, 1   , ֆունկցիան, հիվանդությունները։

Լրացուցիչ աշխատանք:

Այս նյութերը նայել, թարգմանել, պատրաստել ուսումնական նյութ՝ հայերեն։Պատրաստել նյութ լսողության հիվանդությունների վերաբերյալ։

Ձայները հավաքվում են արտաքին ականջով, որը բաղկացած է ականջի խեցուց և արտաքին լսողական անցուղուց: Ձայնը անցնում է ականջի կանալով միջին ականջ, որից հետո ձայնը առաջանում է թմբկաթաղանթում, որը սկսում է տատանվել, երբ ձայնային ալիքը խփվում է իրեն: Ձայնայի ալիքը անցնում է թմբկաթաղանթով դեպի միջին ականջ: Միջին ականջում կա երեխ փոքրիկ ոսկոր, որոնք անվանվում են մուրճիկ, սալ և ասպանդակ: Բոլորը իրար հետ անվանում են շրջանառվող շղթա: Նրանք կատարում են կամրջի դեր՝ թմբկաթաղանթից մինչև մուտքը դեպի ներքին ականջ և իրենց փոխազդեցությունը ուժեղացնում է ձայնային տատանումները, մինչև նրանք ամբողջովին կհայտնվեն ներքին ականջում՝ ովալ պատուհանի օգնությամբ: Ներքին ականջում գտնվում է խխունջը: Այս օրգանը այդպես է անվանվում, քանի որ շատ նման է խխունջին: Այն կազմված է մի քանի թաղանթներից և բաժիններից, որոնք լցված են տարբեր հեղուկներով: Երբ ձայնային ալիքը կպնում է ովալ պատուհանին, հեղուկներչը սկսում են շարժվել, որը նույնպես բերում է փոքր, մազերի նման վանդակների շարժմանը: Այս վանդակները տատանումը վերածում են էլեկտրոնային ազդակների, որոնք կոնցենտրացվում են լսողական ներվում և ուղևորվում են դեպի ուղեղ:

Լսողության հիվանդություններ

Կան լսողության շատ խոչընդոտներ:
Լսողության հիվանդությունները, խլությունը առաջանում են ծերությունից, ի ծնե, որոշակի դեղերից կամ վարակիչ հիվանդություններից: Մրսածության հետևանքով կարող է առաջանալ նյարդի բորբոքում, ինչը կարող է ազդել լսողության որակի վրա: Մեկ-մեկ մարդիկ լսում են ղողանջ կամ գվվոց, որը կարող է նշանակել, որ մարդը ունի որոշակի հիվանդություններ: Դա կարող է լինել սովորական ծծմբախցանից սկսած մինչև հոգեկան ու ֆիզիկական լարվածությունից ու հոգնածությունից և մինչև միջին ու ներքին ականջի լուրջ հիվանդություններ, կենտրոնական լսողական խանգարումներ: Օրինակ՝ օտիտ, նևրիտ, աթերոսկլերոզ, Մենյերի հիվանդություն, եվստախյան փողերի պաթոլոգիա և այլն: Դրանք առաջանում են ներքին ականջի մանր անոթներում արյան շրջանառության խանգարումների հետևանքով: Վատ լսողությունը նաև առաջանում է ժառանգության պատճառով: Բացառիկ դեպքերում  լսողությունը վերականգնելու համար առաջարկվում է վիրաբուժական միջամտություն:

Բլոգում լրացնել անցած թեման․

Տեսողական վերլուծիչ, աչքի կառուցվածքը։
Լրացուցիչ աշխատանք:
Այս նյութերը նայել, թարգմանել, պատրաստել ուսումնական նյութ՝ հայերեն։ Պատրաստել նյութ տեսողության հիվանդությունների և տեսողական պատրանքների վերաբերյալ։

Բիբը՝ մուգ կետ է աչքի ծիածանաթաղանթի մեջ: Բիբը կառավարում է լույսի քանակությունը, որը թափանցում է աչքը: Բիբը կարող է ավտոմատ փոխել իր չափը, փոխելով թափանցող լույսի քանակը: Տեսողական նյարդը գտնվում է աչքի հետևի մասում: Այն պատասխանատու է մեր կողմից տեսած պատկերի հաղորդմանը՝ ցանցաթաղանթից դեպի ուղեղ: Առաջային տեսանյարդի մակերևույթը, որը կարելի է տեսնել ցանցաթաղանթի վրա, կոչվում է իր կույր բիծը: Ցանցաթաղանթը պատված է միլիոնավոր մանրաթելերով, որոնք հանդիպելով մեկ տեղում ստեղծում են տեսողական նյարդ: Երբ լույսը ընկնում է ցանցաթաղանթի վրա, այն դառնում է էլեկտրոնային ազդակ, որը գնում է այդ մանրաթելերի երկայնքով, տեսողական նյարդով, դեպի ուղեղ: Ծիածանաթաղանթը աչքի ծիածանի մասն է: Այն գտնվում է եղջերաթաղանթի հետևը: Ծիածանաթաղանթը առանձնացնում է աչքի դեմի և հետևի թաղանթները: Ծիածանաթաղանթը օգնում է կառավարել ներս թափանցող լույսի քանակը: Աչքի եղջերաթաղանթը դրա թափանցիկ պատուհանն է: Եղջերաթաղանթը կազմում է աչքի արտաքինի 1/6-ը: Եղջերաթաղանթի հիմնական ֆունկցիան է կենտրոնացնել լույսը և իր փոխանցումը ցանցաթաղանթին: Աչքի ցանցաթաղանթը կազմված է նյարդերից: Ցանցաթաղանթը ընկալում է լույսը և ստեղծում է ազդակներ, որոնք տեսողական նյարդով ուղարկվում են ուղեղ: Ապակենման մարմինը, թափանցիկ և ժելեանման նյութ է, որում լցված է աչքի կենտրոնական մասը: Այն հիմնականում կազմված է ջրից և կազմում է մոտավորապես աչքի ծավալի 2/3 մասը: Ապակենման մարմինը օգնում է աչքին պահպանել կլոր ձևը: Այն ամրացված է ցանցաթաղանթին մի քանի կետում: Աչքի ոսպնյակը իրենից ներկայացնում է թափանցիկ կառույց, ակնագնդի մեջ: Այն գտնվում է միանգամից ծիածանաթաղանթի հետևը: Ոսպնյակը ունի միայն մեկ ֆունկցիա՝ կենտրոնացնել լույսի ճառագայթները ցանցաթաղանթի վրա: Թարթիչավոր մարմինը գտնվում է ծիածանաթաղանթի հետևը, ոսպնյակի կողքը: Այս մարմինը ունի երկու ֆունկցիա՝ թարթիչավոր մարմնի մեջ արտադրվում է հեղուկ, որը լցվում է աչքի առաջային մասը: Բացի դրանից թարթիչավոր մարմինը կազմված է մկաններից, որոնց շնորհիվ աչքը կարող է կենտրոնանալ օբյեկտի վրա, գտնվող տարբեր հեռավորության վրա:

Կգրես ընկերոջդ բնութագրող

• հինգ բառակապակցություն,
  Բարի մարդ, հանգիստ մարդ, ուշադիր ընկեր, զվարճալի մարդ, հոգատար ընկեր:
• հինգ նախադասություն:

Անահիտը սիրում է ձեռքի աշխատանք անել: Նա շատ զվարճալի է և միշտ կատակներ է անում: Անահիտը բարի է և՛ մարդկանց և՛ կենդանիների հանդեպ: Մենք բոլորս շատ մոտ ենք և ունենք մեր ծիծաղալու թեմաները, որոնք ուրիշները չեն հասկանա: Մենք իրար հետ շատ լավ ժամանակ ենք անցկացնում:

Առաջադրանքներ

1․Տրված է AL հատվածը, O-ն հատվածի կենտրոնն է: Գտիր հատվածի կենտրոնի նկատմամբ համաչափ կետեր:

Պատասխան՝ H և E

2․ Տրված է AL հատվածը: Ընտրիր J կետի նկատմամբ համաչափ կետերը: 

Պատասխան՝ H և L

3․

 Ո՞ր կետն է D կետին համաչափ՝ (−4;0) կետի նկատմամբ:

• E
• G
• C
• F
• A
• H
• B

4․

 Գտիր Оx առանցքի նկատմամբ B կետին համաչափ կետը:

• F
• C
• G
• D
• H
• E
• A

5․ K(−10; −7) կետին (0;0) կետի նկատմամբ համաչափ է (10; 7) կոորդինատներով կետը:

6․Նշիր այն պատկերները, որոնք ունեն համաչափության կենտրոն: 

• Սեղան
• Քառակուսի
• Հնգանկյուն
• Ուղղանկյուն

7․Կոորդինատային հարթության վրա գծիր քառանկյուն, որի գագաթները հետևյալ կետերն են՝ A(6; 2), B(2; −6), C(−6; −2) և D(−2; 6)
Գծիր A₁B₁C₁D₁ քառանկյունը, որը համաչափ է տրված քառանկյանը՝ կոորդինատների սկզբնակետի նկատմամբ:
Թվարկիր A₁B₁C₁D₁ քառանկյան գագաթները:

8․L(−4; 5) կետին Оy առանցքի նկատմամբ համաչափ է (; ) կոորդինատներով կետը:

9․

Տրված է ABCD քառանկյունը:

Գտիր ABCD քառանկյան համաչափության առանցքը:

• DB
• CA
• BC
• BD
• BA
• CO

10․Նշիր այն պատկերները, որոնք ունեն համաչափության առանցք: 

• Շրջան
• Քառանկյուն
• Եռանկյուն
• Շեղանկյուն

11․B կետը y=x առանցքի նկատմամբ համաչափ է  կետին: