Սիրակուսեի Հիերոն 2-րդ արքան իր հզորությունը ցուցադրելու նպատակով պատվիրում է, որ արքայական թագը պատրաստեն մաքուր ոսկուց: Քաջ գիտենալով, որ ոսկերիչներըը սովորաբար կեղծում են, նա դիմում է Արքիմեդին՝ խնդրելով ստուգել ոսկերիչների աշխատանքը, հետևաբար՝ նաև նրանց ազնվությունը: Արքիմեդը, չկարողանալով մերժել արքայի խնդրանքը, ընկնում է դժվար կացության մեջ: Ինչպե՞ս պարզել ժշմարտությւոնը, այս հարցը նրան հանգիստ չէր տալիս: Այ, եթե կարողանար որոշել թագի ծավալը, ապա ամեն ինչ պարզ կլիներ. կվերցներ նույն ծավալով մաքուր ոսկուց մի կտոր, թագը և այդ ոսկու կտորը կդներ կշեռքի տարբեր նժարներին, և Հիերոն արքայի հանձնարարությունը կատարած կլիներ:
Արքիմեդն արդեն սկսել էր գլուխը կորցնել, մտորելով արքայի հանձնարարած հարցի շուրջ: Մտածմունքների մեջ խորասուզված՝ նա մի օր մտնում է բաղնիք: Եվ երբ ընկղմվում է բերնեբերան ջրով լցված լոգարանի մեջ, ջուրը լոգարանի եզրից թափվում է մարմարե հատակին: Նա մի պահ ցնցվում է՝ գլխում առկայծած մտքից: Ինչքա՞ն ջուր թափվեց: Այո, իհարկե, այնքան, որքան արտամղեց իր մարմինը, պարզորեն ասած՝ որքան իր մարմնի՝ ջրի մեջ ընկղմված մասի ծավալն է:

Իսկ եթե ջրի մեջ խորասուզենք արքայական թա՞գը… Արքիմեդի սիրտը թպրտում է. ուսերից, կարծես: մի ծանր բեռ ընկավ: Ահ ևՀիերոն արքայի խնդիրը լուծվեց. ինքն արդեն կկարողանա ճշգրտորեն որոշել թագի ծավալը: Դրանից ուրաժացած՝ նա դուրս է ցատկում ջրից, և սլանալով Սիրակուսեի փողոցներով, խենթի նման սկսում է գոչել՝ “Էվրիկա, Էվրիկա”, մոռանալով, որ մերկ է…

Գրել պարզ նախադասություն,

• որտեղ ենթական ու ստորոգյալը կունենան շրջուն շարադասություն։
  Գիտակցվեց արվածը:
• որի ստորոգյալը կլինի բաղադրյալ ու կունենա ածականական ստորոգելի։
  Նրա տետրը կանաչ էր:
• որի ենթական կլինի փոխանուն թվական։
  Վեցերորդը աշխատանքը լավ կատարեց:
• որը կունենա բազմակի ենթականեր։
  Աննան, Ինեսան և Մարին գնացին թատրոն:
• որի ենթական ու ստորգելին կլինեն դերբայներ։
  Կարդալը զարգացնում է:

Առաջադրանքներ

1․ Հայտնի են ուղղանկյունանիստի չափերը՝ 4 սմ, 4 սմ և 6 սմ: Գտիր ուղղանկյունանիստի ծավալը:

4*4*6=96սմ³

2․Ուղղանկյունանիստի հիմքի կողմերը հավասար են 7 սմ և 4 սմ, իսկ կողմնային մակերևույթի մակերեսը 220 սմ է: Գտիր ուղղանկյունանիստի H կողմնային կողը:

S₁=7*4=28

S₂=4*H (x2)

S₃=7*H (x2)

8H+14H=220

22H=220

H=220/22=10սմ³

3․Որոշիր խորանարդի ծավալը, եթե նրա մի նիստի մակերեսը՝  S=256սմ²։

16²=256

V=16*16*16=4096սմ³

Դասի հղումը

Արևելյան Ասիայի երկների բնակչության ցուցանիշները

• Չինաստան
• Ճապոնիա
• Հյուսիային Կորեա
• Հարավային Կորեա
• Մոնղոլիա

Ասիայի ինտերակտիվ քարտեզ
Ինտերակտիվ խաղեր

• Ասիայի երկրների մայրաքաղաքներով
• Ասիայի Երկրների ուրվագծերով

1. Ի՞նչ առանձնահատկություններ ունի Արևելյան Ասիա տարածաշրջանը:
   Արևելյան Ասիայում շատ են երկրաշարժերը, ջրհեղեղները, ցունամիները: Արևմտյան մասը լեռնային է, իսկ արևելյան մասը հարթավայրային: ՅԱնտեղ կլիմայական պայմանները բազմազան են:
2. Ի՞նչ դեր ունի Արևելյան Ասիան համաշխարհային տնտեսությունում:
   Արևելյան Ասիան հարուստ է քարածխով, նավթով, երկաթով, մանգանով, անագով, ալյումինով, կապարով, ցինկով, ուրանով և այլն: Մեծ մասը գտնվում է Չինաստանում, որը մեծ դեր է խաղում ամբողջ աշխարհի համար:
3. Որո՞նք են Արևելյան Ասիայի երկրների տնտեսության մասնագիտացված ճյուղերը:
   Արևելյան Ասիայում մասնագիտացված ճյուղերն են՝ ածխի հանույթը, սև մետաղաձուլությունը, մեքենաշինությունը, տեքստիլը, հացահատիկի, ձկնորսության արդյունաբերությունը, ոչխարների ու խոզերի գլխաքանակները և այլն։
4. Քարտեզի վրա նշել Արևելյան Ասիայի երկրները և այդ երկրների ափերը ողողող ջրային ավազանները:

Դասարանում՝ 124, 126, 128

ա) 5⁰ և (-5)⁰

1 > -1

բ) 5^-2 և 5²

1/25 < 25

գ) (-2)³ և (-2)⁰

-8 < -1

դ) -3² և (-3)²

-9 < 9

ե) (-2)⁴ և 2^-4

16 > 1/16

զ) -2⁴ և 2^-4

-16 < 1/16

ա) 2^-3 և 0

1/8 > 0

բ) (-2)³ և 0

-8 < 0

գ) (-2)^-3 և 0

-1/8 < 0

դ) -2³ և 0

8 > 0

ե) 2^-4 և 0

1/16 > 0

զ) (-2)⁴ և 0

16 > 0

է) (-2)^-4 և 0

-1/16 < 0

ը) -2⁴ և 0

-16 < 0

ա) a⁵ : a⁶ = a^-1

բ) a⁷ : a⁶ = a¹

գ) a⁴ : a = a³

դ) a¹² : a¹² = 1

ե) a^-4 : a⁶ = a^-10

զ) a⁴ : a^-5 = a^-1

է) a^-11 : a^-8 = a^-19

ը) a^-4 : a = a^-3

թ) a⁶ : a⁵ = a¹

ժ) a⁹ : a⁰ = a⁸

ի) a^-3 : a⁰ = a^-4

լ) a⁰ : a^-8 = a^-7

• Շարունակում ենք ընթերցել նովելը, պատրաստ լինում այն բանավոր ներկայացնելուն և քննարկելուն: Ուշադրություն կդարձնես հետևյալ հարցերին:
  • Զաբուղոնը` առեղծվածային կերպար
  • Վասիլիկի դավաճանության պատճառները
  • Ցուցամոլությունը, փառամոլությունը, սերը
  • Զաբուղոնի վերադարձը բանտ

Երբ Վասիլիկը նրան դավաճանեց, Զաբուղոնը չէղ չուներ գնալու և սպասեց, մինչև իրեն տանեն բանտը: Այնտեղից նա մի քանի անգամ փորձում էր փախչել, բայց ամեն անգամ նրան բռնում էին: ԵՎ վերջապես մի օր նա խոհանոցային ծխնելույզով նա դուրս եկավ բանտից: Նա գիտեր, որ իրեն սպասող կա՝ Վասիլիկը: Երբ հասավ տան մոտ, լսեց խոսակցություն: Նա չհավատաց ինչին լսեց, բայց մտավ տան մեջ և կծկված անկյունում սպասեց: Եթե նա անհրաճեշտություն տեսնի վրեժ լուծելու, ապա, ինչպես ուրիշ բաներից, նա չի կարողանա այդ մտքից ազատվել և պետք է անի: Բայց հետո արհամարհանքից վրեժ լուծելու գաղափարը թուլացավ և նա դուրս եկավ տնից և գնաց հետ՝ բանտ:

Չորրորդ առաջադրանքի պահանջները կատարի՛ր՝ ընտրելով մի հատված Ակուտագավա Րյունոսկեի «Գորտը» ստեղծագործությունից:

Գորտերից մեկը շաքարեղեգի տերեւներից մեկի վրա տեղավորված եւ իրեն համալսարանական պրոֆեսոր երեւակայելով՝ հայտարարեց.
— Ինչի՞ համար գոյություն ունի ջուրը: Այն բանի համար, որ մենք` գորտերս, կարողանանք լողալ: Ինչի՞ համար գոյություն ունեն միջատները: Այն բանի համար, որ մենք կարողանանք նրանցով սնվել:
— Ճիշտ է, ճիշտ է,- գոչում էին լճակում նստած գորտերը: 

• Գրի՛ր յուրաքանչյուր նախադասության տեսակը՝ ըստ հաղորդակցման նպատակի և ըստ կազմության:
  
  Գորտերից մեկը շաքարեղեգի տերեւներից մեկի վրա տեղավորված եւ իրեն համալսարանական պրոֆեսոր երեւակայելով՝ հայտարարեց.
  Պատմողական նախադասություն, պարզ ընդարձակ
  
  Ինչի՞ համար գոյություն ունի ջուրը:
  Հարցական նախադասություն, պարզ ընդարձակ
  
  Այն բանի համար, որ մենք` գորտերս, կարողանանք լողալ:
  Պատմողական նախադասություն, պարզ ընդարձակ
  
  Ինչի՞ համար գոյություն ունեն միջատները:
  Հարցական նախադասություն, պարզ ընդարձակ:
  
  Այն բանի համար, որ մենք կարողանանք նրանցով սնվել:
  Պատմողական նախադասություն, պարզ ընդարձակ
  
  Ճիշտ է, ճիշտ է,- գոչում էին լճակում նստած գորտերը:
  Պատմողական նախադասություն, պարզ ընդարձակ
  
• — Ճիշտ է, ճիշտ է,- գոչում էին լճակում նստած գորտերը: 
  
• Մգեցրո՛ւ ենթականերն ու ստորոգյալները:
  
• Ստորոգյալների կողքին՝ փակագծերում, նշի՛ր տեսակը (պարզ, բարդ):

Գորտերից մեկը շաքարեղեգի տերեւներից մեկի վրա տեղավորված եւ իրեն համալսարանական պրոֆեսոր երեւակայելով՝ հայտարարեց (պարզ).
— Ինչի՞ համար գոյություն ունի (բարդ) ջուրը: Այն բանի համար, որ մենք` գորտերս, կարողանանք լողալ (պարզ): Ինչի՞ համար գոյություն ունեն (բարդ) միջատները: Այն բանի համար, որ մենք կարողանանք նրանցով սնվել (պարզ):
— Ճիշտ է, ճիշտ է,- գոչում էին (պարզ) լճակում նստած գորտերը: 

Լաբորատոր աշխատանք․<<Հեղուկի մեջ ընկղմված մարմինն արտամղող ուժի որոշումը>>

Քննարկվող հարցեր․

1․Ո՞րն է հեղուկում արքիմեդյան ուժի առաջացման պատճառը

Պատճառն են ρ-խտությունը և V-ծավալը:

2․Ի՞նչ մեծություններից է կախված արքիմեդյան ուժը

Կախված է խտությունից՝ ինչքան մեծ է խտությունը, այնքան մեծ է Արքիմեդյան ուժը:

3․Ձևակերպել Արքիմեդի օրենքը

Հեղուկն իր մեջ ընկղմված մարմնի վրա ազդում է ուղղածիգ դեպի վեր ուղղված ուժով, որը հավասար է մարմնի արտամղած հեղուկի կշռին:

4․Ո՞ր դեպքում է մարմինը՝ա․խորասուզվում հեղուկում,բ․լողում նրա ներսում․գ․լողում նրա մակերևույթին։

ա. Մարմինը խորասուզվում է հեղուկում, եթե արքիմեդյան ուժը փոքր է ծանրության ուժից (F_Ա<F_ծ)

բ. Մարմինը լողում է ներսում, եթե արքիմեդյան ուժը հավասար է ծանրության ուժին (F_Ա=F_ծ)

գ. Մարմինը լողում է մակերևույթին, եթե արքիմեդյան ուժը մեծ է ծանրության ուժից (F_Ա>F_ծ)

Աշխատանքի նպատակը. հաշվել ջրում ընկմված մարմնի վրա ազդող Արքիմեդյան ուժը և փորձով ստուգել ստացված արդյունքը:

Անհրաժեշտ սարքեր և նյութեր. ամրակալան կցորդիչով, մարմին, ուժաչափ, ջրթափ անոթ, չափագլան, ջուր և վերամբարձ:

Աշխատանքի ընթացքը. ամրակալանին ամրացրեցի կցորդիչը, կցորդիչին ամրացրեցի ուժաչափը, ուժաչափից կախեցի դույլը, դույլից կախեցի մարմինը: Դույլի ծավալը հավասար է մարմնի ծավալին: Վերամբարձի վրա դրեցի ջրթափ անոթը, այն տեղավորեցի ուժաչափից կախված մարմնի տակ: Ջրթափ անոթի մեջ լցրեցի ջուր մինչև կարմիր գիծը՝ ծորակը: Ուշադիր նայեցի ուժաչափին մարմնի կշիռը օդում՝ p₀=1,5Ն: Չափագլանը պահեցի ծորակի տակ և սկսեցի վերամբարձը բարձրացնել այնքան, մինչև մարմինը ամբողջությամբ ընկմվեց ջրի մեջ: Ուժադիր նայելով ուժաչափի զսպանակին, տեսա, որ ջրում մարմնի կշիռը փոքրացավ: Մարմնի կշիռը ջրում՝ p₁=0,5Ն:

Եզրակացություն.

p₀=1,5Ն

Ջրում կշիռը՝ p₁=0,5Ն

Արտամղող ուժ՝ Արքիմեդյան ուժ

F_Ա=p₀-p₁=1Ն

ρ=1000կգ/մ³

g=9,8Ն/կգ

V=102սմ³=0,000102մ³

F_Ա=?
F_Ա=ρ_hgV_s
1000*9,8*0,000102=0,9996Ն/կգ

Այսպիսով ես հասկացա, որ Արքիմեդը ճիշտ էր: Մենք ստացանք 0,9996Ն/կգ, որը մոտ է 1Ն-ի:

Տեսանյութ.

Սովորել Է.Ղազարյանի դասագրքից(7-րդ դասարան )էջ 124-ի և էջ137 -ի

Պատասխանել հետևյալ  հարցերին.

Լրացուցիչ առաջադրանք. պատրաստել նյութ  Է.Ղազարյանի դասագրքից(7-րդ դասարան )էջ 139-ի թեմայով

Սիֆոն

Հաճախ հարկ է լինում որևէ անոթից, օրինակ՝ տակառից կամ ավտոմեքենայի բաքից հեղուկը դատարկել՝ առանց այն թեքելու կամ շրջելու։ Այդ նպատակով օգտվում են սիֆոն կոչվող պարզ սարքից։ Հեղուկով լցված անոթի մեջ իջեցնենք նույն հեղուկով լցված, ծռված, խողովակի մի ծայրը, որի մյուս ծայրը, որը փակված է խցանով կամ մատով, ավելի ներքև է, քան անոթում հեղուկի մակարդակը:

Անոթում հեղուկի ազատ մակերևույթի, ինչպես և խողովակի C փակ ծայրի վրա ճնշումը հավասար է արտաքին (մթնոլորտային) p ճնշմանը։ Սիֆոնի A և B կետերում ճնշումը նույնն է, քանի որ այդ կետերը հեղուկում նույն հորիզոնական մակերևույթի վրա են: C կետում հեղուկի ճնշումը կապված է B կետում ճնշման հետ:

p_C=p_B+ρgh=p+ρgh

բանաձևով (p_B=p_A=p), որտեղ h-ը հեղուկի BC սյան բարձրությունն է։ Նշանակում է՝ ճնշումը C ծայրում գերազանցում է մթնոլորտային ճնշումը՝ p_C<p, ուստի՝ եթե C ծայրի խցանը հանենք (կամ մատը հեռացնենք), ապա հեղուկը կթափվի բաց ծայրից։ Եթե սիֆոնի C ծայրը բարձր լինի AB մակարդակից, ապա p_B-ն ավելի փոքր կլինի, քան p_A (մթնոլորտային) ճնշումը, և C ծայրի խցանը հանելուց հետո խողովակի հեղուկը կլցվի անոթի մեջ։