• Պատրաստ լինել Ակուտագավա Րյունոսկեի «Գորտը» ստեղծագործությունը բանավոր ներկայացնելուն, քննարկելուն:
• Բլոգում վերլուծում ենք ընթերցածը. վերնագիրն ինքներս ենք ընտրում:

Աշխարհը…

Այս պատմվածքը մի լճակում ապրող գորտերի մասին էր: Գորտերից մեկը իրեն խելոքի տեղ էր դրել և բոլորին ասում էր, որ ամբողջ աշխարհը, երկինքը իրենցն է և իրենց համար է: Այդ գորտը իրենց տերին շնորհակալություն հայտնելուց էր, երբ օձը, որին այս կռկռոցները նյարդայնացրին, սուրաց գորտի վրա և կերավ նրան: Մնացած գորտերը վախեցան, բայց նորից որոշեցին, որ ամեն ինչ իրենց համար է և օձը կերավ գորտին նրա համար, որպեսզի նրանք շատ չբազմանան և չնեղվեն այդ լճակում:

Իմ կարծիքով այս պատմվածքը կարող է նշանակել այն, որ եթե դու հույս ես ներդրում մարդկանց մեջ, նրանք էլ չեն նկատի շրջապատի խնդիրները և միայն հավատալու են լավին:

Write the Comparative forms of the adjectives:

0. tall — taller — the tallest

1. fast — faster — the fastest

2. heavy — heavier — the heaviest

3. dangerous — more dangerous — the most dangerous

4. small — smaller — the smallest

5. large — larger — the largest

6. light — lighter — the lightest

7. rare — rarer — the rarest

8. common — more common — the most common

9. bad — worse — the worst

10. good — better — the best

Complete the sentences

A.

1. I am taller then (tall) my sister.

2. My mum thinks that cats are better (good) pets than dogs.

3. Cycling is one of the most dangerous (dangerous) sports.

4. I want to have the biggest (big) car.

5. A blue whale is heavier than (heavy) twenty-five elephants.

6. You look thinner (thin) last month. Have you lost weight?

7. Bicycles are slower than (slow) cars.

8. She is the nicest (nice) person I know.

9. What is the best (good) film you´ve seen?

10. Computers are cheaper than (cheap) mobile phones.

11. Is your brother taller than (tall) you?

12. I think Spanish is easier (easy) Japanese.

13. Our dog is nicer than (nice) your dog.

14. Glass bottles are better than (good) plastic bottles.

15. I think Rafael Nadal is the best (good) tennis player in Spain.

16. Sharks are more dangerous than (dangerous) other fish.

17. This situation is more serious than (serious) the last one.

18. He is smarter than (smart) his brother.

19. My brother wanted the most expensive (expensive) trainers in the shop.

20. Today is the best (good) day of the year.

21. Daniela is funnier than (funny) me.

22. My house is the largest (larger).

23. Mount Everest is the highest (high) mountain in the world.

24. The sea is larger than (large) a lake.

25. My job is easier than (easy) yours.

26. London is the biggest (big) city in England.

27. This car is more comfortable than (comfortable) yours.

28. He is the richest (rich) man in town.

29. I am stronger than (strong) you.

30. A baby blue whale gets bigger than (big) a great white shark.

B.

1. A Mercedes is more expensive (expensive) a Fiat.

2. Maradona is the best (good) football player ever.

3. A swordfish is faster than (fast) a jellyfish.

4. Julio is friendlier than (friendly) Carlos.

5. Irene is cleverer than (clever) Sveta.

6. Comedies are funnier than (funny) police dramas.

7. Pablo is bigger than (big) Juanma.

8. Max is older than (old) John.

9. Adriano is faster than (fast) Ronaldo.

10. My hair is longer than (long) yours.

11. A dolphin is more intelligent than (intelligent) a shark.

12. Elaine is wiser than (wise) her sister.

13. Tony is happier than (happy) Max.

14. Sandra is busier than (busy) Sam.

15. Skiing is more dangerous than (dangerous) football.

16. This is the most narrow (narrow) of all roads in Málaga.

17. Health is more important than (important) money.

18. Those cakes are the worst (bad) I´ve ever tasted.

19. My dog is the best (good) dog in the world.

20. Patricia’s house is smaller than (small) Linda’s .

21. A car is faster than (fast) a bike.

22. My laptop is faster than (fast) yours.

23. The ant is smaller than (small) insect.

24. This lamp is the brightest (bright) one in the room.

25. My house is cleaner than (clean) her house.

26. Jack is the tallest (tall) boy in his class.

27. Steven Spielberg is the best (good) film director in the world.

28. This dress is older than (old) that one.

29. A sea lion is heavier than (heavy) a lobster.

30. A sports car is faster than (fast) a motorbike.

Կատարում ենք առաջադրանքները:

1.Տեքստը վերականգնի՛ր` նախադասությունները վերադասավորելով, ենթականերն ու ստորոգյալները մգեցնելով:

Այդ քարայրներից ամենամեծը ենթադրաբար հարյուր խորանարդ մետր տարածություն է գրավում: Ռուս տիեզերագնացներն այդ մասին երբեք չեն նշում, և պարզ չէ` չե՞ն տեսել, թե՞ պարզապես «դրա մասին չի կարելի խոսել»: Դեռես 60-ական թվականների սկգբին աստղագետ Կ. Սագանը հայտնեց, որ Լուսնի մակերևույթին հսկայական  քարայրներ կան: Եթե Երկրին մոտեցած կամ Երկրի վրա իջած «թոչող ափսեները» հազարավոր մարդիկ տեսնում են, Լուսնի վրա իջած ՉԹՕ-ների մասին միայն աստղանավորդներն ու տիեզերագնացները կարող են վկայել: Ինչ վերաբերում է ամերիկացիներին, մամուլն այնքան է գրել, որ դժվար է որոշել, թե ո՛րն է ճշմարտությունը: Այնտեղ կյանքի համար բարենպաստ պայմաններ կարող են լինել: Լուսնի հետ կապված առեղծվածները բազմաթիվ են:

Լուսնի հետ կապված առեղծվածները բազմաթիվ են: Դեռես 60-ական թվականների սկգբին աստղագետ Կ. Սագանը հայտնեց, որ Լուսնի մակերևույթին հսկայական քարայրներ կան: Այդ քարայրներից ամենամեծը ենթադրաբար հարյուր խորանարդ մետր տարածություն է գրավում: Այնտեղ կյանքի համար բարենպաստ պայմաններ կարող են լինել: Եթե Երկրին մոտեցած կամ Երկրի վրա իջած «թոչող ափսեները» հազարավոր մարդիկ տեսնում են, Լուսնի վրա իջած ՉԹՕ-ների մասին միայն աստղանավորդներն ու տիեզերագնացները կարող են վկայել: Ռուս տիեզերագնացներն այդ մասին երբեք չեն նշում, և պարզ չէ` չե՞ն տեսել, թե՞ պարզապես «դրա մասին չի կարելի խոսել»: Ինչ վերաբերում է ամերիկացիներին, մամուլն այնքան է գրել, որ դժվար է որոշել, թե ո՛րն է ճշմարտությունը:

2. Հոմանիշներից  յուրաքանչյուրով պարզ ընդարձակ նախադասություն կազմի՛ր:

• ա) Պաշտպանել, պահպանել:
• բ) Պատրվակով, շնորհիվ:
• գ) Դրդել, մղել:

ա) Ռուբենը պաշտպանում էր փոքր քրոջը:

Մարդիկ պետք է պահպանեն երկու մետր հեռավորություն:

բ Դպրոց չգնալու պատրվակով տղան թեման չհասկացավ:շ

Մոր շնորհիվ նա դարձավ հայտնի:

գ Ես քեզ դրդեցի այդ քայլը անել:

Ֆիզիկայի փորձի համար պետք է մղել ներարկիչի մղոցը:

3. Կետերի փոխարեն գրի՛ր փակագծում տրված, տեքստի ոճին համապատասխանող հոմանիշներից մեկը, ընդգծի՛ր տեքստի բառակապակցությունները:

Ներկա ժամանակներում մարդկանց առողջության համար առանձնահատուկ վտանգ է … (հարուցում, ներկայացնում) մթնոլորտային օդի (կեղտոտումը, աղտոտումը) , … (քանզի, որովհետև) դա այն միջավայրն է, որի հետ մարդն իր կյանքի … (ամեն մի, յուրաքանչյուր) ակնթարթում շփվում է: Բազմաթիվ են մթնոլորտային օդն աղտոտող միացությունները: Մեզ հայտնի … (մեծ, ընդարձակ) ցուցակից կարելի է. … (ջոկել, անջատել, առանձնացնել) մի խումբ նյութեր, որոնք գրեթե միշտ առկա են արդյունաբերական … (մեծ, խոշոր, կարևոր) քաղաքների մթնոլորտում:

4. Համացանցից հանի՛ր փոքրիկ տեքստ քեզ հետաքրքրող որևէ բնագավառի մասին, տեղադրի՛ր բլոգում:

• Գրի՛ր յուրաքանչյուր նախադասության տեսակը՝ ըստ հաղորդակցման նպատակի և ըստ կազմության:
• Մգեցրո՛ւ ենթականերն ու ստորոգյալները:
• Ստորոգյալների կողքին՝ փակագծերում, նշի՛ր տեսակը (պարզ, բարդ):

Ռուսական կայսրությունը հիմնադրվել է 1721 թ-ին և գործել է մինչև Ռուսաստանի հանրապետության հռչակումը: Այն հիմնադրվել է Պետրոս Մեծի կողմից:

Ռուսական կայսրությունը եղել է համաշխարհային պատմության մեջ ամենախոշոր կայսրություններից մեկը, որը սփռվում էր երեք մայրցամաքներով և իր չափերով զիջում էր միայն Բրիտանական և Մոնղոլական կայսրություններին։

Ռոմանովներն իշխեցին Ռուսական կայսրությունում 1721-1762 թթ-ին: 1897 թ-ին Ռուսական կայսրությունում ապրում էին 125.6 միլիոն մարդ, ինչը Ռուսաստանին դարձնում էր բնակչության թվով երրորդը Չինաստանից և Հնդկաստանից հետո։ Ռուսաստանում կային բազմաթիվ խմբեր, որոնք դավանում էին տարբեր կրոնների, անհնազանդ տարրեր, որոնք կազմակերպում էին բազմաթիվ ապստամբություններ և մահափորձեր։ Նրանք հիմնականում հայտնաբերվում էին գաղտնի ոստիկանության կողմից և հազարավոր մարդիկ աքսորվում էին Սիբիր։

Տնտեսապես կայսրությունը հիմնված էր գյուղատնեսության վրա, լայնածավալ տարածքներում հիմնականում աշխատում էին ճորտ գյուղացիները, որոնք 1861թ-ին ազատվեցին։ 10-րդ դարից մինչև 17-րդ դարը Ռուսաստանում հողի սեփականատեր էին ազնվականները, որոնք ենթարկվում էին կայսրին։ Իվան III-ը (1462–1505) հիմք դրեց մի պետության, որը հետագայում դարձավ կայսրություն։ Նա եռապատկեց երկրի տարածքը, վերջ դրեց Ոսկե հորդայի առավելությանը և վերանորոգեց Մոսկովյան Կրեմլը։ Պետրոս Մեծը մարտնչեց բազմաթիվ պատերազմներում և կայսրությունը վերածեց եվրոպական գերտերության։ Նա տեղափոխեց մայրաքաղաքը Մոսկվայից Սանկտ Պետերբուրգ, բացի այդ իրականացրեց մշակութային հեղափոխություն և կանոնները փոխեց նորով, որոնք հիմնված էին եվրոպական մոդելի վրա։

Եկատերինա II-ը կառավարել է 1762–1796 և Ռուսաստանը բերեց ոսկե դարաշրջանի, նա ընդարձակեց երկրի տարածքը նվաճումներով և շարունակեց Պետրոս Մեծի քաղաքականությունը երկրի արդիականացման ուղղությամբ։
Ալեքսանդր II կայսրը կառավարել է 1855-1881 և իրականացրել էր բազմաթիվ բարեփոխումներ, որոնցից ամենանշանավորը 1861թ-ին 21 միլիոն ճորտերի ազատումն էր։ Նրա շնորհիվ՝ Օսմանյան կայսրության հնազանդ Արևելյան Եվրոպայի քրիստոնյաները պաշտպանվեցին։ Նրա քաղաքականության շնորհիվ՝ 1914 թվականին Ռուսաստանը ներքաշվեց Առաջին համաշխարհային պատերազմում Ֆրանսիայի, Բրիտանիայի և Սերբիայի կողմից՝ ընդդեմ Կենտրոնական ուժերի։ Ռուսական կայսրությունը գործում էր որպես բացարձակ միապետություն մինչև 1905 թվականի հեղափոխությունը, որից հետո դարձավ սահմանադրական միապետություն։ Կայսրությունը քայքայվեց 1917 թվականի փետրվարյան հեղափոխության ժամանակ, ինչի գլխավոր պատճառն Առաջին համաշխարհային պատերազմում բազմաթիվ անհաջողություններն էին։

Կազմում ենք նախադասություններ, որոնցում ստորոգյալը կլինի.

• պարզ
  Ես նայում եմ:
• բաղադրյալ՝ գոյական ստորոգելիով,
  Աղջիկը խաղում էր իր գնդակով:
• բաղադրյալ՝ ածական ստորոգելիով,
  Կարմիր շորը հարդուկված էր:
• բաղադրյալ՝ դերանուն ստորոգելիով,
  Նա էր այն մարդը, ով գողացավ դա:
• բաղադրյալ՝ թվական ստորոգելիով,
  Նա ունի երեք եղբայր և մեկ քույր:
• բաղադրյալ՝ դերբայ ստորոգելիով:
  Աշակերտը դաս էր լսում:

106, 118

∆ABM-ը հավասարասրուն է

AM=AB=3

KD=CD=3

MK=10-6=4

P=20

x+x+x+2x=20

5x=20

x=20/5=4

• Նոր հիմունքը լիարժեքորեն ընկալելու համար վերհիշենք նախադասության գլխավոր անդամները:
• Կազմում ենք նախադասություններ, որոնցում ենթական կլինի.
  • գոյական,
    Աղջիկը գնում էր տուն:
  • դերանուն,
    Բոլորը սպասում էին, որ նա վերադառնա:
  • փոխանուն ածական,
    Սպիտակը շուտ է կեղտոտվում:
  • փոխանուն թվական,
    Հինգհարյուրը հերի՞ք է:
  • անորոշ դերբայ,
    Վազելը օգտակար է առողջությանը:
  • ենթակայական դերբայ,
    Տանջվողը հանգստանում էր:
  • հարակատար դերբայ,
    Հիվանդացածը մնաց տանը:
  • բառակապակցություն:
    Կարմիր շորը նրա վրա գեղեցիկ էր նայվում:

“Մթնոլորտի ճնշում” թեման անցնելիս ինձ հետաքրքրեց Էվանջելիստա Տորիչելլին: Ահա տեղեկություն նրա մասին:

Տորիչելլին ծնվել է 1608թ-ին, հոկտեմբերի 15-ին: Մահացել է հոկտեմբերի 25, 1647թ-ին: 1627 թվականին տեղափոխվել է Հռոմ, որտեղ ստացել է մաթեմատիկական կրթությունը, Գ․ Գալիլեյի աշակերտ Բ․ Կաստելլիի ղեկավարությամբ։ 1641 թվականին տեղափոխվել է Արչետրի, ուր օգնել է Գալիլեյին մշակելու իր աշխատությունները։ 1642 թվականից, Գալիլեյի մահից հետո, եղել է Տոսկանիայի մեծ դքսի պալատական մաթեմատիկոսը և միաժամանակ Ֆլորենցիայի համալսարանի մաթեմատիկայի և ֆիզիկայի պրոֆեսոր։ Առավել հայտնի են պնևմատիկայի և մեխանիկայի բնագավառում կատարած աշխատանքները։

Մշակել է մթնոլորտային ճնշման տեսությունը, ապացուցել, այսպես կոչված, տորիչելյան դատարկության ստացման հնարավորությունը, 1644թ-ին ստեղծել սնդիկային բարոմետր։ «Ազատ ընկնող և նետված ծանր մարմինների շարժման մասին» աշխատության մեջ զարգացրել է Գալիլեյի գաղափարները շարժման վերաբերյալ, ձևակերպել ծանրության կենտրոնների շարժման սկզբունքը, շարադրել հիդրավլիկայի հիմունքները, արտածել անոթից իդեալական հեղուկի արտահոսման արագության բանաձևը (Տորիչելլիի բանաձև)։

Տորիչելլին մթնոլորտային ճնշման նպատակով 17-րդ դարում իրականացրեց փորձ։ Տորիչելլին մոտ 1 մետր երկարությամբ ապակե խողովակը, որը մի կողմից փակ էր, լցրել է սնդիկով և մատով փակել անցքը։ Այնուհետև այդ խողովակը շրջված ընկղմել է սնդիկով լցված տարայի մեջ և բացել այն։ Սնդիկի մի մասը լցվում է տարայի մեջ և ապակե խողովակի վերին մասում առաջանում է անօդ տարածություն կամ <<տորիչելյան դատարկությունը>>, ընդ որում, սնդիկի սյան բարձրությունը մնում է հաստատուն՝ մոտ 760 մմ՝ հաշված տարայի սնդիկի մակերեսից։

Մթնոլորտային ճնշումը տարայի սնդիկի վրա վերևից ներքև գործադրում է ճնշում, իսկ Պասկալի օրենքի համաձայն ապակե խողովակի սնդիկի վրա գործադրում է ճնշում՝ ներքևից վերև։ Հեղուկն ունի զանգված և այդ պատճառով ծանրության ուժի կողմից ձգվում է դեպի ներքև։ Երկու ուժերը հավասարակշռվում են այնպես, որ անոթում մնա այնքան հեղուկ, որպեսզի վերջինիս առաջացրած ճնշումը հավասարվի արտաքին մթնոլորտային ճնշմանը։ Յուրաքանչյուր հեղուկի համար իր ρ խտությունից կախված սյան բարձրությունը կլինի` h=P/gρ, որտեղ P -ն մթնոլորտային ճնշումն է, իսկ g -ն՝ ազատ անկման արագացումը։ Այս բանաձևից հետևում է, որ ջրի սյան բարձրությունը հավասար է մոտ 10 մ։

1․Հավասարասրուն սեղանի անկյունագիծը կիսում է նրա բութ անկյունը: Սեղանի փոքր հիմքը 3 է, իսկ պարագիծը’ 42: Գտեք սեղանի մեծ հիմքը:

AB+CD+AD=42-3=39

AB=CD=AD=39/3=13

2․ C K-ն ABCD հավասարասրուն սեղանի AD մեծ հիմքին տարած բարձրությունն է: Գտեք KD-ն, եթե ВС=9, AD=15:

AH+KD=15-9=6

KD=6:2=3

3․ CK-ն ABCD հավասարասրուն սեղանի AD մեծ հիմքին տարած բարձրությունն է: Գտեք սեղանի հիմքերը, եթե նրանց գումարը 18 է, իսկ KD-ն 1 է:

BC+AD=18

KD=AH=1

AH+KD=1+1=2

HK=BC=(18-2):2=8

AD=8+2=10

4․CK-ն ABCD հավասարասրուն սեղանի մեծ հիմքին’ AD-ին տարած բարձրությունն է: Գտեք АК-ն, եթե BC=7, AD= 16:

BC=HK=7

(AH+KD)-HK=16-7=9

AH=KD=9:2=4,5

AK=4,5+7=11,5

5․Գտեք ուղղանկյուն եռանկյան ներքնաձիգին տարած միջնագիծը, եթե
ներքնաձիգը 16 է:

Ըստ հայտանիշի ուղղանկյուն եռանկյան գագաթից տարված միջնագիծը հավասար է ներքնաձիգի կեսին:

AD=BC:2=16:2=8

6․ABCD շեղանկյան անկյունագծերը հատվում են О կետում, անկյուն АВС=60°: Գտեք АОВ եռանկյան անկյունները:

<ABO=60:2=30^o

<AOB=90^o

<BAO=180-(90+30)=60^o

7․ABCD շեղանկյան անկյունագծերը հատվում են О կետում, ընղ որում АО=3,6, անկյուն ABC=60°: Գտեք շեղանկյան կողմը:

AO=OC=3,6

AC=3,6*2=7,2

<ABC=60^o

<ABC=<ADC=60^o

∆ABC և ∆ADC հավասարասրուն են և ինչպես գիտենք, հիմքին առընթեր անկյունները հավասար են:

<BAO=<BCO=(180-60):2=60^o

Եռանկյունը հավասարասրուն է

AC=AB=BC=CD=AD=7,2

8․ ABCD շեղանկյան A անկյունը 130° է: Գտեք ABC եռանկյան անկյունները:

<BAC=130:2=65^o

∆ABC հավասարասրուն է, ուրեմն

<BCA=<BAC=65^o

<ABC=180-(65+65)=50^o

1. Ներկայացրեք նյարդային համակարգի կառուցվածքը և ֆունկցիաները:
   Նյարդային համակարգը կարգավորում է բոլոր օրգանների և օրգան-համակարգերի աշխատանքը: Նյարդային համակարգից է պայմանավորված վարթագիծը, խոսելը, ուտելը, գիտակցելը և այլն: Նյարդերը լինում են  զգացող, շարժիչ և խառը: Զգացող նյարդերը ուղարկում են նյարդային ազդակները դեպի կենտրոնական նյարդային համակարգ: Շարժիչ նյարդերը պատասխան ազդակները հաղորդում են ծայրամասային օրգաններին: Խառը նյարդերը պարունակում են և՛ զգացող, և՛ շարժիչ նյարդաթելեր:
2. Ի՞նչ է իրենից ներկայացնում ռեֆլեքսը:
   Ռեֆլեքսը, դա պատասխան ռեակցիան է արտաքինից ստացված գրգիռներին: Գրգիռ ստանալուց տեղեկատվությունը մաշկի ցավային ընկալիչներից հաղորդվում է ուղնուղեղ: Նույն ժամանակ ազդակը նյարդային ուղիներով հասնում է ուղեղի մեծ կիսագնդին, որից հետո մարդը զգում է ցավը և հասկանում, թե ինչ է եղել:
3. Ներկայացրեք ողնուղեղի կառուցվածքը և գործառույթը:
   Ուղնուղեղից դուրս են գալիս երեսունմեկ զույգ խառը նյարդեր: Ողնուղեղային նյարդերը ուղղվում են դեպի մկանները, ոսկրերը, մաշկ և այլն: Զգայական նյարդերով տեղեկատվությունն այդ օրգաններից հասնում է ողնուղեղի գորշ նյութին, վերլուծվում է ստացված ազդակները և հաղորդվում շարժողական նյարդերին: Իսկ շարժողական նյարդերը ապահովում են ազդակների հաղորդումը ծայրային օրգաններին և հյուսվածքներին:
4. Գրել տեսողական վերլուծիչի մասին կամ ներկայացրեք աչքի կառուցվածքը:
   Աչքի բիբը կառավարում է լույսի քանակությունը, որը թափանցում է աչքի մեջ: Բիբը կարող է փոխել իր չափը, փոխելով թափանցող լույսի քանակը: Տեսողական նյարդը գնտվում է աչքի հետևում և ապահովում է տեսած պատկերի հաղորդումը: Ցանցաթաղանթը պատված է միլիոնավոր մանրաթելերով, որոնք իրար միանալից կազմում են տեսողական նյարդ: Երբ լույսը ընկնում է ցանցաթաղանթի վրա, ուղարկվում է ազդակ դեպի ուղեղ: Ծիածանաթաղանթը աչքի ծիածանի մասն է և այն առանձնացնում է աչքի դեմի և հետևի թաղանթները: Ծիածանաթաղանթի օգնությամբ կառավարվում է թափանցող լույսի քանակը: Եղջերաթաղանթի կենտրոնացնում է լույսը և իր փոխանցումը ցանցաթաղանթին: Ապակենման մարմինը, որում լցված է աչքի կենտրոնական մասը, հիմնականում կազմված է ջրից և օգնում է պահպանել աչքի կլորավուն ձևը: Ոսպնյակի ֆունկցիան է կենտրոնացնել լույսը ցանցաթաղաթի վրա: