Ինչպես յուրաքանչյուր մարմին, ջուրը նույնպես կարող է օժտված լինել որոշակի կինետիկ և պոտենցիալ էներգիաներով: Դրա համար այն պետք է հոսի և թափվի որոշակի բարձրությունից: Հոսող ջրի էներգիան մարդն օգտագործել է դեռևս հազարամյակներ առաջ: Ջրի էներգիան առավել արդյունավետ օգտագործելու նպատակով գետի հունը փակել են ամբարտակներով և բարձրացրել ջրի մակարդակը:
Մեծ բարձրությունից թափվելիս ջրի պոտենցիալ էներգիան փոխարկվում է կինետիկ էներգիայի, որի շնորհիվ ջուրն աշխանտանք է կատարում:

Ջրի էներգիայով աշխատող պարզագույն սարքը ջրանիվն է, որն օգտագործել են վաղնջական ժամանակներից: Ջրի ազդեցությամբ պտտվող ջրանիվն աշխատեցրել է ջրաղացը:

Ջրի էներգիան առավելապես օգտագործում են էլեկտրաէներգիա ստանալու համար: Մեծ բարձրությունից տափվող ջուրը հիդրոէլեկտրակայանում (ՀԷԿ) պտտում է տուրբինը, որին կցված կեկտրական գեներատորում արտադրվում է էլեկտրաէներգիա:
Հիդրոէլեկտրակայանի հզորությունը կախված է միավոր ժամանակում ծախսվող ջրի քանակից և ջրի անկման բարձրությունից: Նշանակում է, որ անգամ սակավաջուր գետերն ամբարտակելով՝ կարելի է արտադրել մեծ քանակությամբ էներգիա, եթե ջրի անկման բարձրությունը բավականաչափ մեծ լինի: Երկրագնդի գետերի հոսող ջուրն օժտված է ահռելի էներգիայով, որը կարելի է օգտագործել էներգիայի բնական
աղբյուրների՝ գազի, նավթի, քարածխի փոխարեն: Այդ էներգիան էկոլոգիապես ավելի մաքուր է, օգտագործելիս չի աղտոտում շրջակա միջավայրը:

Հայաստանի Հանրապետությունում էլեկտրաէներգիայի մոտ 20%-ն արտադրվում է հիդրոէլեկտրակայաններում: Ջրային էներգիայի պաշարների լրիվ օգտագործման դեպքում այն կբավարարի մեր երկրի էլեկտրաէներգիայի պահանջարկի մոտավորապես 40%-ը:

Չնայած հիդրոէլեկտրակայանները շրջակա միջավայրը չեն աղտոտում թունավոր նյութերով, այնուամենայնիվ որոշ դեպքերում դրանք անցանկալի ազդեցություններ են ունենում բնական միջավայրի վրա: Օրինակ՝ կառուցված ամբարտակներն ու ջրամբարները ծածկում են մեծ մակերեսով բերրի հողեր և անտառներ, խոչընդոտում ձվադրման համար դեպի գետի ակունք ձկների վտառների տեղաշարժը և այլն:

Որոշ երկրներում արդեն սկսել են օգտագործել ջրի էներգիայի ևս մեկ աղբյուր, որը պայմանավորված է ծովերի և օվկիանոսների մակընթացություններով ու տեղատվություններով: Մակընթացային էլեկտրակայաններում այդ էներգիան փոխարկվում է էլեկտրաէներգիայի։ Ճիշտ է, այն դեռևս քիչ է օգտագործվում, սակայն ունի որոշակի հեռանկարներ:

Հսկայական էներգիայով են օժտված նաև մթնոլորտում շարժվող օդի զանգվածները՝ քամիները, սակայն առայժմ դրանք քիչ են օգտագործվում: Մարդկությունը քամու էներգիան սովորել է օգտագործել իր զարգացման վաղ շրջանից:

Դեռևս 3000 տարի առաջ առագաստանավերով նավարկել են՝ օգտագործելով քամու էներգիան: Քամու էներգիայով են գործում նաև հողմաղացները:

Այժմ մի շարք երկրներում կառուցում են հողմային էլեկտրակայաններ, որոնք բաղկացած են բարձր աշտարակից, հողմատուրբինից և էլեկտրական գեներատորից: Քամին, պտտելով հողմատուրբինի թիերը, աշխատեցնում է գեներատորը, որն արտադրում է էլեկտրաէներգիա: Քամու էներգիան լայնորեն օգտագործում են այն երկրներում, որտեղ դրանք հաճախակի են, և ունեն նավթի, գազի, քարածխի լուրջ կարիք: Քամու էներգիայի օգտագործման ոլորտում առաջատարներ են Գերմանիան, Դանիան, Իսպանիան. ԱՄՆ-ը: Հայաստանի Հանրապետությունում ևս կան քամու էներգիայի օգտագործման լուրջ հնարավորություններ, և մեծ ուշադրություն է դարձվում մեր երկրում հողմաէներգետիկայի զարգացմանը:

Հողմաէլեկտրակայաններն ունեն մի շարք առավելություններ՝ չեն աղտոտում շրջակա միջավայրը, տեխնիկական առումով բարդ չեն և համեմատաբար էժան են: Սակայն
ունեն մի շարք թերություններ: Քամին շատ անկայուն է՝ իր անսպասելի պոռթկումներով և թուլացումներով, հաճախ փոխում է ուղղությունը, որն էլ դժվարացնում է նրա օգտագործումը:

Է. Ղազարյանի դասագրքից էջ61-ից մինչև էջ  76

1.Մեխանիկական տատանումների տարբեր օրինակներ

Օրինակ՝ սրտի բաբախումը, ձայնալարերի թրթռումը, թիթեռի թևերի թափահարումը, ավտոմեքենայի շարժիչի գլանում մխոցի շարժումը, կարի մեքենայի ասեղի վեր ու վար շարժումը ծառերի ճյուղերի օրորվելը և այլն:

2.Ինչն է բնորոշ բոլոր տատանողական շարժումներին

Տատանումները շարժումներ են, որոնք կատարվում են հերթականորեն, հակադիր ուղղություններով:

3.Որ տատանումներն են անվանում պարբերական

Եթե շարժումները որոշակի հավասար ժամանակներից հետո նույնությամբ կրկնվում են, ապա այդ տատանումն անվանում են պարբերական։

4.Որ ֆիզիկական մեծությունն է կոչվում տատանումների պարբերություն

Այն ամենափոքր ժամանակամիջոցը, որից հետո տատանումները կրկնվում են, կոչվում է տատանումների պարբերություն:

5.ինչ միավորներվ է արտահայտվում տատանումների պարբերությունը

Տատանումների պարբերությունն արտահատվում է ժամանակի միավորներով՝ վայկյանով (վ), րոպեով (ր) և այլն:

6.ինչ է տատանումների լայնույթը:ինչ միավորներվ է այն արտահայտվում;

Տատանվող մարմնի առավելագույն շեղումը հավասարակշռության դիրքից կոչվում է տատանումների լայնույթ։
Տատանումների լայնույթն արտահայտվում է երկարության միավորներով՝ մետրով (մ), սանտիպմետրով (սմ) և այլն։

7.ինչ է տատանումների հաճախությունը;Ինչ միավորներով է այն արտահայտվում

Տատանումների հաճախություն է կոչվում 1վ-ում տատանումների թիվը։
Հաճախությունն արտահայտվում է հերցով (Հց):

8.Որ հաճախությունն է կոչվում 1Հց;

Եթե տատանումների հաճախությունը 1 Հց է, նշանակում է՝ յուրաքանչյուր վայրկյանում տատանվող մարմինը կատարում է մեկ տատանում՝ 1 Հց=1վ^-1։

9.Որո՞նք են տատանումների մարման պատճառները

Օդի դիմադրությունը, կախման կետում շփման առկայությունը:

10.Ինչու՞ են ճոճանակը համարում տատանողական համակարգ

“Ճոճանակ” ասելով պետք է հասկանալ թելը, գնդիկը, Երկիրը, ինչն էլ տատանողական համակարգն է:

11.Ո՞ր տատանումներն են անվանում ազատ:

Ազատ տատանումները տեղի են ունենում «ինքնաբերաբար», առանց արտաքին, պարբերաբար փոփոխվող ուժերի ազդեցության:

12.Ո՞ր տատանումներն են անվանում հարկադրական

Այն տատանումները, որոնք կատարվում են արտաքին պարբերաբար փոփոխվող ուժի առկայությամբ, անվանում են հարկադրական տատանումներ:

13.Ի՞նչ է զսպանակավոր ճոճանակը

Դա զսպանակ է, որի մի ծայրն ամրացված է անշարժ, իսկ մյուս՝ ազատ ծայրից կախված է բեռ։ Եթե հավասարակշռության վիճակից բեռը շեղենք, օրինակ, դեպի ներքև, ապա զսպանակը կձգվի, իսկ երբ բաց թողենք, կսկսի տատանվել:

 14. Ի՞նչ է մաթեմատիկական ճոճանակը

Եթե թելը շատ թեթև է գնդիկից և, բացի այդ, նրա երկարությունը շատ մեծ է գնդիկի տրամագծից, ապա այդպիսի համակարգն անվանում են մաթեմատիկական ճոճանակ։

15.Էներգիայի ինչ փոխակերպումներ են  տեղի ունենում ճոճանակի սեփական տատանումների ժամանակ

Ճոճանակի տատանումների ժամանակ էներգիան փոխակերպվում է պոտենցիալից կինետիկ:

16.Որքան է սեփական տատանումներ կատարող ճոճոնակի լրիվ մեխանիկական էներգիան:

Այն հավասար է պոտենցիալ և կինետիկ էներգիաների գումարին, այսինքն՝

Eպ = mgh
Eկ = mv²/2

E = Eպ + Eկ = mgh + mv²/2

17.Ի՞նչ է ռեզոնանսը:

Հարկադրական տատանումների լայնույթի շեշտակի աճը, երբ հարկադրող ուժի տատանումների հաճախությունը համընկնում է տատանողական համակարգի սեփական հաճախությանը, կոչվում է ռեզոնանս:

Առաջադրանքներ՝ 522, 523, 526, 527

ա) √4 * 9 = 2 * 3 = 6

բ) √9 * 16 = 3 * 4 = 12

գ) √16 * 25 = 4 * 5 = 20

դ) √25 * 49 = 5 * 7 = 35

ե) √25 * 36 * 9 = 5 * 6 * 3 = 90

զ) √49 * 64 * 100 = 7 * 8 * 10 = 560

ա) √12 = √4 * 3 = √4 * √3 = 2√3

բ) √18 = √9 * 2 = √9 * √2 = 3√2

գ) √20 = √4 * 5 = √4 * √5 = 2√5

դ) √24 = √4 * 6 = √4 * √ 6 = 2√6

ե) √27 = √9 * 3 = √9 * √3 = 3√3

զ) √28 = √4 * 7 = √4 * √7 = 2√7

է) √32 = √4 * 8 = √4 * √8 = 2√8

ը) √45 = √9 * 5 = √9 * √5 = 3√5

թ) √50 = √25 * 2 = √25 * √2 = 5√2

ժ) √72 = √9 * 8 = √9 * √8 = 3√8

ա) √8 * 50 = √400 = 20

բ) √27 * 12 = √9 * 3 * 3 * 4 = 3 * 3 * 2 = 18

գ) √18 * 50 = √9 * 2 * 25 * 2 = 3 * 2 * 5 = 30

դ) √32 * 72 = √8 * 4 * 9 * 8 = 8 * 2 * 3 = 48

ե) √40 * 55 * 22 = √4 * 2 * 5 * 11 * 5 * 11 * 2 = 2 * 5 * 11 * 2 = 220

զ) √21 * 35 * 15 = √7 * 3 * 7 * 5 * 5 * 3 = 7 * 3 * 5 = 105

է) √6 * 30 * 245 = √6 * 6 * 5 * 5 * 7 * 7 = 6 * 5 * 7 = 210

ը) √245 * 27 * 60 = √5 * 7 * 7 * 3 * 3 * 3 * 2 * 3 * 2 * 5 = 5 * 7 * 3 * 3 * 2 = 630

թ) √242 * 98 = √11 * 11 * 2 * 2 * 7 * 7 = 11 * 2 * 7 = 154

ա) √8 * √8 = √8 * 8 = 8

բ) √3 * √75 = √3 * 75 = √3 * 3 * 5 * 5 = 3 * 5 = 15

գ) √20 * √45 = √20 * 45 = √4 * 5 * 9 * 5 = 2 * 5 * 3 = 30

դ) √98 * √50 = √98 * 50 = √2 * 7 * 7 * 5 * 5 * 2 = 2 * 7 * 5 = 70

ե) √40 * √10 = √40 * 10 = √4 * 10 * 10 = 2 * 10 = 20

զ) √27000 * √30 = √27000 * 30 = √900 * 30 * 30 = 30 * 30 = 900

է) √640 * √1000 = √640 * 1000 = √64 * 10 * 100 * 10 = 8 * 10 * 10 = 800

ը) √25000 * √1000 = √25000 * 1000 = √25000000 = 5000

• Կուղղես ուղղագրական և բառագործածական սխալները:

• Թռչուները կարողանում են չվել ինչպես երամներով, այնպես էլ առանձին անհատներով:
  
  Թռչունները կարողանում են չվել ինչպես երամներով, այնպես էլ առանձին:

• Դուք չափազանցացնում եք վտանգը:
  
  Դուք չափազանցնում եք վտանգը:

• Խոսքը գնում է նրա մասին:
  
  Խոսքը նրա մասին է:

• Հաճելի տեսք չի թողնում:
  
  Հաճելի տպավորություն չի թողնում:

• Գործը նրանում է, որ բոլորը մոռացել են ուղտի մասին:
  
  Գործն այն է, որ բոլորը մոռացել են ուղտի մասին:

Աղբյուրներ՝ 1, 2

Լևոն Ե — ն ծնվել էր 1310թ — ին և մահացել էր օգոստոսի 28 — ին, 1341թ — ին: Եղել է Կիլիկիայի թագավոր 1320թ — ից մինչև 1342թ։ Նրա հայրը Օշին Ա — ն էր, իսկ մայրը՝ Իզաբելլա Գ — ն: Հեթումյանների թագավորական հարստությունից էր:

1320թ — ին՝ երբ նա եղել էր 10 տարեկան, բարձրացել է Կիլիկիայի գահին և հաջորդել հորը։ Թագավորի անչափահասության պատճառով սկզբում երկիրը կառավարել են խնամակալ իշխանները, որոնցից կարևոր դեր է խաղացել Կոռիկոս բերդի տեր Օշինը։
1329–ին Լևոնի հրամանով սպանվեցին նրա՝ լատինամոլ քաղաքականությունն ընդդիմացող Ալիս թագուհին, Օշին պայլը, նրա եղբայր Կոստանդին սպարապետը և ուրիշներ, որոնք մեղադրվեցին արքունի բերդեր յուրացնելու մեջ։
Լևոնը ամուսնացավ Կիպրոսի Հենրիկոս Բ թագավորի այրու հետ, սպանված հայ իշխանների կալվածներն ու պաշտոնները տվեց լատինացի իշխանների՝ հուսալով նրանց միջամտությամբ օգնություն ստանալ եվրոպական պետություններից։
Լևոնի նոր բանակցություններն արևմտաեվրոպական պետությունների հետ դիտելով թշնամական գործողություն, Եգիպտոսի սուլթանության և Հալեպի ամիրայի զորքերը 1335–ին և 1336–ին վերստին ասպատակեցին Կիլիկիան։
1337–ին Լևոնի խնդրանքով ստորագրվեց հաշտություն.Կիլիկիայի հարավ–արևելյան շրջանները և Այաս նավահանգստային քաղաքը անցան Եգիպտոսին։ Լևոնը պարտավորվեց չդաշնակցել Արևմուտքի պետություններին։ Լևոնը ճիշտ չգնահատեց միջազգային քաղաքական իրադրությունը, իր լատինամոլությամբ ավելի սրեց պայքարը ունիթոռների և հակաունիթոռների միջև, ջլատեց երկրի ուժերը՝ արագացնելով երկրի անկումը։
Լևոնը հանկարծամահ եղավ՝ առանց ժառանգ թողնելու, որից հետո ընդհատվեց Ռուբինյան–Հեթումյան տոհմի արական ճյուղը։