а) Спишите бессоюзные сложные предложения, вставляя пропущенные буквы и знаки, обозначая грамматические основы. 

1. Голос его звучал тихо, но твёрдо, глаза блестели упрямо. (М. Горький)
2. Избы и дворы опустели: все ушли на огороды, копать картофель. (К. Паустовский)
3. Стояла она долго — устали ноги и глаза. (М. Горький)
4. Распахнули окна, запах сосен вступил в веранду. (В. Кочетов)
5. Целый день на небе солнышко сияет, целый день мне душу злая грусть терзает. (А. Кольцов)
6. Вот мои условия: вы ныне же публично откажитесь от своей клеветы и будете просить у меня извенения. (М. Лермонтов)

б)Перестройте сложносочинённые и сложноподчинённые предложения таким образом, чтобы они стали бессоюзными.

1. Если в доме тепло и безопасно, то в лесу ночью страшно и холодно.
   В доме тепло и безопасно, в лесу ночью страшно и холодно.
2. Когда будет время, напиши мне.
   Будет время — напиши мне.
3. Если сваривают трубы, искры летят во все стороны.
   Сваривают трубы — искры летят во все стороны.
4. Я всегда рассказывал правдивые истории, но мне не верили.
   Я всегда рассказывал правдивые истории — мне не верили.
5. Будьте осторожны, потому что тротуары покрылись льдом.
   Будьте осторожны, тротуары покрылись льдом.
6. Если хочешь лучше узнать человека, то расспроси о его друзьях. 
   Если хочешь лучше узнать человека, расспроси о его друзьях. 
7. Не буду передавать весь их разговор, потому что он был бесполезен и безрезультатен.
   Не буду передавать весь их разговор: он был бесполезен и безрезультатен.
8. Мы стояли вдоль стены, потому что сесть было некуда. 
   Мы стояли вдоль стены/ сесть было некуда. 
9. Одни ученики быстро разбираются в новой теме, а другим требуется для этого продолжительное время. 
   Одни ученики быстро разбираются в новой теме, другим требуется для этого продолжительное время. 
10. В Японии говорят, что если родители не приучают детей к труду, то их внуки будут голодать. 
    В Японии говорят: если родители не приучают детей к труду, то их внуки будут голодать. 

1․Որոնք են ճնշման միավորները

Պա, կՊա, ՄՊա

2․Ինչով է պայմանավորված գազի <<ինքնակամ >> ընդարձակումը:

Արտաքին ազդեցությունների բացակայության պատճառով գազն ինքն իրեն շարունակ ընդարձակվում է։

3․Ինչու են գազերը ճնշում գործադրում անոթի պատերին:

Գազի ճնշումն անոթի պատերի (և գազի մեջ գտնվող մարմնի) վրա պայմանավորված է գազի մոլեկուլների հարվածներով: 

4․ բացատրեք գազում ճնշումը  ինչպես է փոփոխվում ,գազը բնութագրող մեծություններից կախված:

Ինչքան բարձր է ջերմաստիճանը, այդքան բարձր է ճնշումը:

• «Ընթերցում ենք Ստեփան Զորյան» նախագիծն ամփոփում ենք՝ պատրաստելով «Տխուր մարդիկ» շարքի պատմվածքներից մեկի ձայնագրությունը կամ տեսանյութը.
  1. Բարեկամներ
  2. Ձմռան գիշեր
  3. Մանուկներ
  4. Մայթերի վրա
  5. Օրիորդ Մարիամը
  6. Կամաց խոսեք…
  7. Ճաշ
  8. Փորձանք
  9. Հոգաբարձուն
  10. Վերակացուն
  11. Կասկած
  12. Ջերմաչափը
  13. Կատակ
  14. Վճռական մարդը
  15. Հանցանք ու պատիժ
  16. Հայր Սիմոնը
  17. Պրոպոս

Գտնել մակբայները և որոշել դրանց տեսակները:

1. Աշունը կրկին (ժամանակի մակբայ) եկավ՝ բերելով դեղինն իր հետ:
2. Ամենուր (տեղի մակբայ) տարածվել էր անձրևի թողած հաճելի բույրը:
3. Հայրենի քաղաքում աշունն այսքան գեղեցիկ երբեք (ժամանակի մակբայ) չէր եղել:
4. Վաղուց (ժամանակի մակբայ) չէին նստել դեմ դիմաց (տեղի մակբայ) ՝ խոսելու երբեմն (ժամանակի մակբայ) պատահող զավեշտալի դեպքերից:
5. Քաղաքներով շատ ճամփորդելու մասին արդեն (ժամանակի մակբայ) սկսել էր լրջորեն մտածել:
6. Հետո (ժամանակի մակբայ) եղբայրաբար խորհուրդ տվեց արագորեն (ձևի մակբայ) հեռանալ այդ վայրից:

• Պատրաստ կլինես Ստեփան Զորյանի «Տխուր մարդիկ» շարքից «Կամաց խոսեք…» պատմվածքը բանավոր ներկայացնելուն, քննարկելուն:
• Բլոգում վերլուծում ենք պատմվածքը՝ ընտրելով թեմաներից մեկը.
  • Դավիթ Դանիելյանը՝ տխուր մարդ
  • Ինչո՞ւ էր պետք կամաց խոսել
  • Ֆիզիկական ցավով տխուր մարդը. համեմատություն զորյանական մյուս տխուր մարդկանց հետ
  • այլ

Դավիթ Դանիելյանը՝ տխուր մարդ

Բոլորը երևի կասեն, որ ուղղակի Դավիթը վատ էր վերաբերվում բոլորին, բայց ես ուզում եմ մի քիչ ուրիշ ձև մտածել:
Քանի որ այստեղ գրված չեն նրա իսկական զգացողությունների, մտքերի մասին, ես կփորձեմ գտնել իմ կարծիքով իսկական պատճառը այդ ցավերի:
Իմ հիմնական տարբերակը ուշադրության պակասն է: Կարող է նա հորինել է այդ ցավը, որպեսզի ուշադրություն գրավի, որովհետև ոչ մեկը չի ժխտում, որ դա կարող է իսկական ցավ չլինել:
Եթե փորձենք կարող ենք հասկանալ նրան, քանի որ նա շատ է աշխատում և երևի ժամանակ չի ունենում` ընտանիքի հետ լինելու և գոնե մեկի հետ զրուցելու: Այդպես երևի ոչ ոք նրան չի էլ հիշում: Եվ նա որոշեց խաբել, որ ուշադրություն գրավի:
Դավիթը հորինեց ատամի ցավ և ասաց բոլորին՝ կնոջը և կոլեգաներին, որ չի կարող աշխատել, քանի որ շատ ուժեղ ցավում են ներքևի ծնոտի ատամները: Նա անընդհատ պնդում էր իր կնոջը գնալ և ասել այն մարդկանց, որոնք բարձր էին խոսում, որ չաղմկեին: Եվ իր կինը գնում էր և ասում. <<Խնդրում եմ չաղմկել, քեռի Դավիթի ատամները ցավում են>>: Այդպես կինը բոլորին՝ աղջիկներին, դպրոցական երեխաներին, հարևան դերասանին տալիս էր ինֆորմացիա, որ Դավիթի ատամները ցավում էին, և արդեն այդ մարդիկ կսկսեին մտածել իր մասին: Կարող է գային մոտը, որ տեսնեն, թե ինչպես է, խորհուրդ տան:

Согомон Согомонян родился 26 сентября (или 8 октября) 1869 года в Кютахье , в музыкальной семье Геворка Согомоняна и Тагуи Ованнисян. Родители были одаренными певцами и композиторами. У Согомона мать умерла в 1870, а отец в 1880 году. Рано став сиротой он воспитывался бабушкой. В 1881 году произошло то, что навсегда изменило его жизнь. Священник Геворг Дерцакян должен был привезти в Эчмиадзин мальчика-сироту для учёбы в Эчмиадзинской духовной семинарии. 1 октября он был представлен католикосу, который заговорил с ним по-армянски, но мальчик ответил католикосу: «Я не говорю по-армянски, если хотите — спою». Когда Согомон начал петь Луи Зварта, то заметил, как католикос плачет. Благодаря исключительным способностям, Согомон за короткое время свободно овладел армянским языком. Так из 20 сирот был выбран Согомон.

В период 1-й мировой войны правительство младотурок начало уничтожать армянский народ. В апреле 1915 года Комитас был арестован. После ареста, сопровождаемого насилием, он был сослан вглубь Анатолии, где стал свидетелем зверского уничтожения светлых умов нации. Благодаря вмешательству влиятельных личностей Комитас был возвращён в Константинополь, но пережитый кошмар оставил глубокий, неизгладимый отпечаток в его душе. Комитас уединился от внешнего мира, укрылся в своих мрачных и тяжёлых думах — сломленный и печальный.

В 1916 году здоровье Комитаса ухудшилось, и его поместили в психиатрическую клинику. Однако медицина оказалась бессильной перед губительной болезнью. Комитас умер под Парижем, в лечебнице городка Вильжюиф. 22 октября 1935 года Комитас скончался. Весной 1936 года его прах был перевезён в Армению.

Не менее трагической была и судьба творческого наследия Комитаса. Большинство его рукописей были уничтожены или утрачены. Существенный вклад в сохранение музыкального наследия Комитаса внёс армянский композитор Мушег Агаян, которым были расшифрованы свыше 100 песен Комитаса.

Տնային և դասարանական առաջադրանքներ՝

4, 6, 14, 16

ա) a — 3

b — -1

c — 5

բ) a — 2

b — 5

c — -1

գ) a — 2

b — 3

c — -1

դ) b — -5

c — -4

ա) 6x+4y+9=0

ա) 4x*0-y-2=0

-y-2=0

-y=2

բ) 3x*0+2y-7=0

2y-7=0

2y=7

y=7/2=3,5

գ) x*0-2y+4=0

-2y+4=0

-2y=-4

y=-4/-2=2

դ) 5x*0-3y-2=0

-3y-2=0

-3y=2

y=2/-3= -0,6

ա)

Test

Go → went → gone

Do → did → done

Run → ran → run

Stand → stood → stood

See → saw → seen

Come → came → come

Have → had → had

Lose → lost → lost

Read → read → read

Think → thought → thought

Tell → told → told

Sit → sat → sat

Say → said → said

Find → found → found

Leave → left → left

1) She has never (let) her daughter have a boyfriend. She has never let her daughter have a boyfriend.
2) Have you already (read) today’s newspaper?[ . ] Have you already read today’s newspaper?
3) The house has been (sell).[ . ] The house has been sold.
4) He has (lose) his wallet again.[ . ] He has lost his wallet again.
5) I have (write) three essays this week.[ . ] I have written three essays this week.
6) That clock was (make) in Switzerland.[ . ] That clock was made in Switzerland.
7) He had (run) 6 miles when he hurt his ankle.[ . ] He had run 6 miles when he hurt his ankle.
8) I have never (see) such a beautiful view.[ . ] I have never seen such a beautiful view.
9) He has (teach) hundreds of students during his career.[ . ] He has taught hundreds of students during his career.
10) Have you ever (meet) a famous person?[ . ] Have you ever met a famous person?
11) Because she hadn’t (pay) the bill, the electricity went off.[ . ] Because she hadn’t paid the bill, the electricity went off.
12) They have (send) Christmas cards to all their friends.[ . ] They have sent Christmas cards to all their friends.
13) Where have we (put) the car keys?[ . ] Where have we put the car keys?
14) We have never (sing) in public before.[ . ] We have never sung in public before.
15) She had (wear) her blue dress many times.[ . ] She had worn her blue dress many times.
16) John had never (speak) English before he came to London.[ . ] John had never spoken English before he came to London.
17) Why have you (stand) up – are we leaving?[ . ] Why have you stood up — are we leaving?
18) Have you ever (swim) in the Atlantic Ocean?[ . ] Have you ever swum in the Atlantic Ocean?
19) It had (take) three hours to reach the station, so they had missed the train. It had taken three hours to reach the station, so they had missed the train.
20) I have never (say) that I didn’t love you. I have never said that I didn’t love you.
21) David jumped into the air. He had (sit) on a drawing pin. David jumped into the air. He had (sit) on a drawing pin.
22) The weatherman had (tell) us it would be sunny, but it rained all day. The weatherman had told us it would be sunny, but it rained all day.
23) I’m sorry I’m so tired. I haven’t (sleep) . I’m sorry I’m so tired. I haven’t slept.
24) Have you (think) about changing jobs? Have you thought about changing jobs?
25) He’d thought he had (understand) but now he realised he’d made a mistake. He’d thought he had understood the problem, but now he realised he had made a mistake.

1. Կազմել տրված բայերի բոլոր դերբայական ձևերը: Գրել, կարդալ, տեսնել, սառչել, բարձրանալ, մոտենալ, մոտեցնել:
   • Անորոշ-ել. -ալ
     Գրել, կարդալ, տեսնել, սառչել, բարձրանալ, մոտենալ, մոտեցնել
   • Համակատար-ելիս, -ալիս
     Գրելիս, կարդալիս, տեսնելիս, սառչելիս, բարձրանալիս, մոտենալիս, մոտեցնելիս
   • Հարակատար-ած
     Գրած, կարդացած, տեսած, սառած, բարձրացած, մոտեցած, մոտեցրած
   • Ենթակայական-ող
     Գրող, կարդացող, տեսնող, սառող, բարձրացող, մոտեցող, մոտեցնող
   • Անկատար-ում
     Գրում, կարդում, տեսնում, սառում, բարձրանում, մոտենում, մոտեցնում
   • Ապակատար-ելու, -ալու
     Գրելու, կարդալու, տեսնելու, սառելու, բարձրանալու, մոտենալու, մոտեցնելու
   • Վաղակատար-ել
     Գրել, կարդացել, տեսել, սառել, բարձրացել, մոտեցել, մոտեցնելու
   • Ժխտական-ի, -ա
     Գրի, կարդա, տեսնի, սառչի, բարձրանա, մոտենա, մոտեցնի
2. Տրված բայերը խոնարհել սահմանական եղանակի բոլոր ժամանակաձևերով (կազմել բոլոր ձևերը՝ բոլոր դեմքերով և թվերով): Կապել, կարդալ, ջերմացնել
   • Անկատար ներկա
     Կապում է, կարդում է, ջերմացնում է
   • Անկատար անցյալ
     Կապում էր, կարդում էր, ջերմացնում էր
   • Ապակատար ներկա
     Կապելու է, կարդալու է, ջերմացնելու է
   • Ապակատար անցյալ
     Կապելու էր, կարդալու էր, ջերմացնելու էր
   • Վաղակատար ներկա
     Կապել է, կարդացել է, ջերմացրել է
   • Վաղակատար անցյալ
     Կապել էր, կրդացել էր, ջերմացրել էր
   • Անցյալ կատարյալ
     Կապեցի, կարդացի, ջերմացրի
3. Տրված բայերը խոնարհել ըղձական, ենթադրական, հարկադրական և հրամայական եղանակներով (կազմել բոլոր ձևերը՝ բոլոր դեմքերով և թվերով): Երգել, փախչել, մոռանալ, հեռացնել:
   
4. Տրված բայերը դարձնել կրավորական:
   • Գրել-գրվել, գրավել-գրավվել, թխել-թխվել, վրդովել-վրդովվել, կապել-կապվել, նկարել-նկարվել, այրել-այրվել, ցրել-ցրվել, մաքրել-մաքրվել, սրբել-սրբվել, հավաքել-հավաքվել, հուզել-հուզվել, խոսել-խոսվել:
5. Տրված նախադասությունները դարձնել ներգործական:
   • Մշակովի բույսերի սերմերը մոլախոտի սերմերից մաքրվում են մագնիսով:
   • Գիտնականների կողմից փնտրվում են համարձակ գաղափարն իրագործելու հնարները:
     Գիտնականները փնտրում են համարձակ գաղափարն իրագործելու հնարները:
   • Ամբողջ տանիքը ծածկվել էր ձյան հաստ շերտով:
   • Հարևանների առանձնատունը կառուցվել է հմուտ ճարտարապետի և շինարարների կողմից:
   • Դուռն աղմուկով փակվեց ուժգին քամուց:
   • Գրողի կողմից գրքում մի հետաքրքիր թռչող մեքենա է նկարագրված:
   • Չոր խոտը շատ արագ ու հեշտ է վառվում անգամ փոքրիկ կայծից:
6. Սխալ կազմված բայաձևերը ճշտել:
   • Ինչ-որ մութ մարդկանց հետ էր կապնվել:
     Ինչ-որ մութ մարդկանց հետ էր կապվել:
   • Տղաները վիճվում էին բակում, ու վեճը կատակի նման չէր:
     Տղաները վիճում էին բակում, ու վեճը կատակի նման չէր:
   • Դեռ շատ կտուժվես՝ ինձ չլսելով:
     Դեռ շատ կտուժես՝ ինձ չլսելով:
   • Խոսքս քեզ չի վերաբերվում:
     Խոսքս քեզ չի վերաբերում:

5,7,8,9,11-13

ա) a=5, b=4, c= -2

5x+4y-2=0

4y=2

y=0,5

5x+4*0=2

5x=2

x=0,4

բ) a=0, b= -3, c=4

0x-3y+4=0

-3y=-4

y=1,3

0x-0=-4

x=0

գ) a=0, b=2, c= -1

0x+2y-1=0

2y=1

y=0,5

0x+0=1

x=0

դ) a= -5, b= -1, c=0

-5x-1+0=0

-1y=0

y=0

-5x=0

x=0

3x+2y-1=0

2y=1

y=0,5

3x=1

x=0,3

2x-y+4=0

-y=-4

-y=4

2x=-4

x=-2

ա) Ոչ

բ) Այո

գ) Ոչ

դ) Ոչ

ե) Ոչ

զ) Այո

ա) 2x-3y+5=0

-3y=-5

-y=1,6

2x=-5

x=-2,5

Ոչ

բ) -x+y-2=0

y=2

y=2

-x=2

x=-2

Այո

գ) x-y-6=0

-y=6

y=-6

x=6

Ոչ

դ) 7x-3,2y+4=0

-3,2y=-4

y=1,25

7x=-4

x=-0,57

Ոչ

ե) x+2y-7=0

2y=7

y=3,5

x=7

x=7

Այո

զ) 0*x-7y+21=0

-7y=-21

y=3

0*x=-21

x=0

Ոչ

ա) x+y=5

y=5-x

y=4

բ) 2x-y=3

-y=3-2x

-y=1

y=-1

գ) -3x+2y=7

2y=7+3x

2y=10

y=10/2=5

դ) 3x-5y=8

-5y=8-3x

-5y=5

y=5/-5=-1

ե) -3,5x+2y=0,2

2y=0,2+3,5x

2y=3,7

y=3,7/2=1,85

y=1,85

զ) x-0,3y=0,2

-0,3y=0,2-x

0,3y=0,2-1=-0,8

y=-0,8/0,3=-2,6

y=-2,6

ա) 4x-y+3=0

-y=-4x-3

-y=-4-3=-7

y=7

բ) x-3y+6=0

-3y=-x-6

-3y=-1-6

-3y=-7

y=-7/-3=2,3

գ) 3x+y-2=0

y=-3x+2

y=-3+2=-1

դ) 5x-7y-3=0

-7y=-5x+3

-7y=-5+3

-7y=-2

y=-2/-7=0,28

ե) 4x-2y+8=0

-2y=-4x-8

-2y=-4-8

-2y=-12

y=-12/-2=6

զ) 0,5x-2y+0,6=0

-2y=-0,5x-0,6

-2y=-0,5-0,6

-2y=-1,1

y=-1,1/-2=0,55

է) 1/3 x − 0,2y + 1= 0

-0,2y=-1/3x-1

-0,2y= -1/3-1= -1 1/3

y=-1 1/3/-0,2=6,6

ը) x/3 + y/6 − 2 = 0

y/6=-x/3+2

y/6=-1/3+2

y/6=5/3

y=6*5/3=10

ա) x-3y+2=0

x=3y-2

x=3-2

x=1

բ) 3x+2y-5=0

3x=-2y+5

3x=-2+5

3x=3

x=1

գ) -x+2y-3=0

-x=-2y+3

-x=-2+3

-x=1

x=-1

դ) -5x-y+7=0

-5x=y-7

-5x=1-7

-5x=-6

x=-6/-5=1,2

ե) 2x-y+4=0

2x=y-4

2x=1-4

2x=-3

x=-3/2=-1,5

զ) 2x-1/2y-4=0

2x=1/2y+4

2x=1/2+4

2x=4 1/2

x=4 1/2/2=2,25

է) 2x − 0,3y − 1 = 0

2x=0,3y+1

2x=0,3+1

2x=1,3

x=1,3/2=0,65

ը) 5/4 x − 3/2 y + 4 = 0

5/4x=3/2y-4

5/4x=3/2-4

5/4x=-2/5

x=-2/5/5/4= -8/25