Ի՞նչ է անկախությունն ինձ համար:

Գրել պատում, Էսսե կամ շարադրանք անկախության օրվան նվիրված։

Անկախությունը ինձ համար դա ազատություն է, անվտանգություն, որին մեր հայրենիքը հասավ դժվար ճանապարհով: Բայց հիմա մենք ապրում ենք խաղաղ կյանքով և ես շատ հպարտ եմ, որ ապրում եմ Հայաստանում և ուրախ եմ, որ մենք անկախ պետություն ենք: Հույս ունեմ այդպես կշարունակվի շատ երկար: Մենք միշտ պետք է հիշենք, թե ինչ դժվար ճանապարհ է անցել, թե ինչքան զոհ է ունեցել մեր հայրենիքը, մինչ անկախ դառնալը: Այս փոքր ինֆորմացիան բոլորիս կհիշացնի այդ իրադարձության մասին:
1990 թվականի օգոստոսի 23-ին Հայաստանի գերագույն խորհուրդը ընդունել է Հայաստանի անկախության հռչակագիրը, որտեղ նշված էր, որ ՀԽՍՀ-ն կազմալուծվում է և ձևավորվում է նոր պետություն՝ Հայաստանի Հանրապետությունը։ 1991 թվականի սեպտեմբերի 21-ին հայ ժողովուրդը անկախության հանրաքվեի ժամանակ կողմ է քվեարկել ԽՍՀՄ կազմից դուրս գալու օգտին։ 1991 թվականի նոյեմբերին Լևոն Տեր-Պետրոսյանը ընտրվել է ՀՀ առաջին նախագահ։ Հայաստանը լիակատար անկախություն է ձեռք բերել նույն տարվա դեկտեմբերի 26-ին՝ ԽՍՀՄ կազմալուծման արդյունքում։

s, p, d, f էլեկտրոններ

S են կոչվում այն էլեկտրոնները, որոնք պտտվելիս միջուկի շուրջը առաջացնում են գնդաձև ամպեր:
P են կոչվում այն էլեկտրոնները, որոնք պտտվելիս առաջացնում են ութաձև ամպեր:
D են կոչվում այն էլեկտրոնները, որոնք միջուկի շուրջը պտտվելիս առաջացնում են ծաղկաձև ամպեր:
F են կոչվում այն էլեկտրոնները, որոնք միջուկի շուրջը պտտվելիս առաջացնում են երկկողմանի ծաղկաձև ամպեր:

Էլեկտրոնային բանաձև

Se

1-2, 2-8, 3-18, 4-6

1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 3d¹⁰ 4s² 4p⁴

Առաջադրանքներ

1․Զուգահեռագծի բարձրությունը կողմի հետ կազմում է 40°-ի անկյուն: Հաշվիր զուգահեռագծի բութ անկյան մեծությունը: 

180-90-40=50⁰

<A=<C=50⁰

<B=<D=180-50=130⁰

2․Սոնան ուզում է կառուցել զուգահեռագծի տեսքով ծաղկանոց: Նա ունի 22 մետր դեկորատիվ ցանկապատ: Որքա՞ն կլինի ծաղկանոցի երկրորդ կողմը, եթե նրա մի կողմը 5 մ է:

5+5=10

22-10=12

12:2=6

Գեղձեր

Էվոլյուցիայի ընթացքում մարդու օրգանիզմում ձևավորվել են հատուկ օրգաններ՝ գեղձեր, որոնցում առաջանում են կենսաբանական ակտիվ նյութեր և  ազդում օրգանների կենսագործունեության վրա։ Գեղձերը օրգանիզմում կատարում են հյութազատիչ ֆունկցիա: Առաջանում են կենսաբանական նյութեր, որոնք ազդում են օրգանների կենսագործունեության վրա:
Գեղձերը լինում են երեք տեսակի՝ արտազատական, ներզատական և խառը: Ներզատական գեղձերը չունեն ծորաններ և իրենց արտադրած հորմոնը անցնում է արյան մեջ:
Արտազատական գեղձերն ունեն ծորաններ, որոնցով նյութերն արտազատվում են օրգանների խոռոչների միջև կամ մաշկի մակերևույթին։
Խառը գեղձերը դրանք այն գեղձերն են, որոնք ունեն և ներզատիչ և արտազատիչ մասեր։ Այդ գեղձերը ունեն ծորաններ և որանների միջոցով հորմոնները բացվում են կոնկրետ վայրում։
Ես գիտեմ թքագեղձը, մակուղեղը, արցունքագեղձը, վահանագեղձը, ենթաստամոքսային գեղձը, մակերիկամները, ուրցագեղձը, սեռական գեղձը և քրտնագեղձը:

Թքագեղձ

Բերան-կերակրափող-ստամոքս-բարակ աղիք-հաստ աղիք-ելք. ահա այսպես կարելի է պատկերացնել մարդու մարսողական համակարգը։ Այս համակարգը մեզ հարկավոր է արտաքին աշխարհից ստացվող սննդարար նյութերը յուրացնելու համար։ Այտերի ներքին հատվածում՝ վերին ատամնաշարի հակառակ կողմում, լեզվով հնարավոր է շոշափել փոքրիկ ուռածություններ։ Դրանք այտերի թքագեղձերն են, որոնք թուք են արտադրում այն ժամանակ, երբ սնունդը հայտնվում է բերանում։ Իսկ լեզվի տակ տեղակայված են լեզվային թքագեղձերը։ Նրանք ամբողջ օրվա ընթացքում անդադար թուք են արտադրում։ Մեր օրգանիզմը օրական 1-1.5 լիտր թուք է արտադրում։ Ի՞նչ է թուքը։ Այն արյուն է, որը զրկված է կարմիր մարմիններից և հագեցած է անհրաժեշտ այնպիսի նյութերով, ինչպիսիք են կալցիումը, հորմոնները և իմունային հակամարմինները։ Յուրաքանչյուր մարդու թքի բաղադրությունը յուրահատուկ է, ինչպես մատնահետքը։ Թքի գլխավոր նպատակը ատամների առողջության պահպանումն է, այդ պատճառով այն պարունակում է մուցին, որը ցանցի նման գրավում է վտանգավոր մանրէներին և դրանք ուղարկում է ստամոքս, որտեղ էլ դրանք վերանում են։ Բացի այդ՝ թքի մեջ մեծ քանակությամբ կալցիում կա, որը նախատեսված է ատամների էմալը վերականգնելու համար։

Վերհիշում ենք դերանունները:

1. Դերանունները խմբավորել՝ ըստ տեսակի (անձնական, ցուցական, որոշյալ, անորոշ, հարցական, հարաբերական, փոխադարձ, ժխտական):
   • Իրար-փոխադարձ, այս-ցուցական, ոչ ոք-ժխտական, ինքը-անձնական, որքա՞ն-հարցական, բոլորը-որոշյալ, ինչ-որ-անորոշ, մենք-անձնական, այդքան-ցուցական, երբ-հարաբերական, ո՞ր-հարցական, ոչ մեկը-ժխտական, միմյանց-փոխադարձ, այդպես-ցուցական, ինչպիսի-հարաբերական, ով-հարաբերական, ամեն մի-որոշյալ, որևէ-անորոշ, դրանք-ցուցական, սա-ցուցական:
2. Կետերի փոխարեն պահանջված ձևով տեղադրել նա կամ ինքը դերանունները:
   • Ի՞նչ առյուծ, այդ վախկոտը նրա ստվերից էլ է վախենում:
   • Այդ վախկոտն ինքն իր ստվերից էլ է վախենում:
   • Որսորդն իր հրացանն էր թփի տակ թողել:
   • Որսորդը խուսափում էր հարևանին հանդիպելուց, ախր նրա հրացանն էր թփի տակ թողել:
   • Պապն իր երկար կյանքի ընթացքում այդպիսի գեղեցկություն չէր տեսել:
   • Նա հյուրերին ողջունեց իր իմացած բոլոր լեզուներով, բայց նրանք կարծես թե նորից չհասկացան:
   • Գնչուն ասում էր, որ ինքը ամբողջ աշխարհում ման էր եկել:
   • Հայրը որդու մասին ասում էր, որ նա իր տեսած ամենախելացի երիտասարդն է:
   • Որդուն ուղղված նամակում գրում էր, որ նրանով հետաքրքրվողներին թող նա ասի, որ ինքը շուտով գալու է:
   • Երգչի մասին ասում էր, որ նրան շատ վաղուց է ճանաչում, նա իր մանկության ընկերն էր եղել:
3. Ընդգծված դերանունները փոխարինել համապատասխան հոդերով:
   • Քո ընկերը մենակ քայլում էր փոշեծածկ ճանապարհով:
     Ընկերդ մենակ քայլում էր փոշեծածկ ճանապարհով:
   • Իմ որսն իր ոտքով եկավ:
     Որսս իր ոտքով եկավ:
   • Մենք, այսինքն՝ ծովափի բնակիչները, ծովից ենք հանում մեր սնունդն ու հարստությունը:
     Մենք՝ ծովափի բնակիչներս, ծովից ենք հանում մեր սնունդն ու հարստությունը:
   • Դու՝ մեր ամենաուժեղ մարզիկը, հաղթանակով պիտի գաս:
     Ամենաուժեղ մարզիկդ, հաղթանակով պիտի գաս:
   • Ես ծեր որսորդ եմ ու կյանքում շատ բան եմ տեսել:
     Ես ծեր որսորդս կյանքում շատ բան եմ տեսել:
   • Քո սիրտը քար է:
     Սիրտդ քար է:
   • Ձեր ձեռքն ընկնողին պրծում չկա:
     Ձեռքն ընկնողին պրծում չկա:
4. Դերանունների գործածության հետ կապված սխալները գտնել և ուղղել:
   • Մի վարժեցնող փոկին խոսել է սովորեցրել: Նա նրա սանիկի խոսելու ընդունակությունը զարգացրել է երեք տարում: Այս ժամանակամիջոցում նրա (փոկի) սիրած ծովատառեխը տալու և խրախուսելու միջոցով հասել է նրան, որ փոկն անգլերեն բարևում է: Այլևս ոչ ոք չէր ուզում տեսնել այդ մարդուն:
   • Տասնվեցերորդ դարի բոլոր ազնվական մարդիկ Ամերիկան հայտնագործողներից նոր նվեր ստացան:
   • Ամբողջ աշխարհն է հետևում ռոբոտների արտադրությանը: Ֆիրմայի արտադրած բոլոր նոր մեքենաները շատ արագ սպառվել են:

Դասագրքից՝ 18, 20, 21

<A=40^o

<A=<C=40^o

40+40=80^o

360-80=280^o

280:2=140^o

<B=<D=140^o

<CBD=15^o

<CBD=<BDA

<CBD||<BDA

<BDA=15^o

<BAC=<ACD=50^o

<BCA=<CAD=60^o

<A=<C=50+60=110^o

BC=AD

BC||AD

Ստեփան Զորյանի «Ճաշ» պատմվածքից գտնել և դուրս գրել ածականներ և թվականներ՝ որոշելով տեսակները: Քանակն ինքդ կորոշես:

Ածականներ

հարուստ-որակական, դրական

խաղաղ-որակական, դրական

ծանր-որակական, դրական

դանդաղ-որակական, դրական

յուղոտ-որակական, դրական

լավն էր-որակական, դրական

Թվականներ

չորս-քանակական, բացարձակ

երկրորդ-դասական

քսան-քանակական, բացարձակ

քառասուն-քանակական, բացարձակ

երկու-քանակական, բացարձակ

• Մարդու օրգաններ,բջիջ
• հյուսվածք, օրգան- համակարգեր,
•  հյուսվածքներ, դրանց տեսակները:
• Լրացուցիչ աշխատանք:

Առաջադրանքներ՝

1․Տաթևիկը չափեց զուգահեռագծի երկու անկյունները և ստացավ 61 և 119 աստիճանի մեծություններ: Արդյո՞ք նա ճիշտ էր չափել:

Այո, ճիշտ է

61+61+119+119=360

P=360

2․Զուգահեռագծի C անկյունը 55° է: Գտիր զուգահեռագծի մյուս անկյունները:

<C=<A

<A=55^o

55+55=110

360-110=250

250:2=125

<B=<D=125^o

3․Զուգահեռագծի մի կողմը 29 սմ է, իսկ մյուս կողմը 7 սմ-ով մեծ է նրանից: Հաշվիր զուգահեռագծի պարագիծը:

29+7=36

29+29+36+36=130

P=130սմ

4․Զուգահեռագծի պարագիծը 108 մ է: Հայտնի է, որ նրա մի կողմը 8 անգամ մեծ է մյուսից: Հաշվիր զուգահեռագծի կողմերը:

AB=x

BC=8x

18x=108

x=108/18=6

AB=CD=6

6*8=48

BC=AD=48

5․Զուգահեռագծի մի անկյունը 8 անգամ մեծ է մյուս անկյունից: Հաշվիր զուգահեռագծի անկյունները:

<A=x

<D=8x

<A=<C=x

<B=<D=8x

360:18=20

x=20

20*8=160

8x=160

6․Տրված է՝ ∢BCA=26°∢BAC=18° 

<A=<BAC*2=18*2=36^o

<A=<C

<C=36^o

36+36=72^o

360-72=288^o

288:2=144^o

<B=<D=144^o

 Գտիր՝ ∢BAD=°,      ∢B=°, ∢BCD=°,      ∢D= °