“Մթնոլորտի ճնշում” թեման անցնելիս ինձ հետաքրքրեց Էվանջելիստա Տորիչելլին: Ահա տեղեկություն նրա մասին:

Տորիչելլին ծնվել է 1608թ-ին, հոկտեմբերի 15-ին: Մահացել է հոկտեմբերի 25, 1647թ-ին: 1627 թվականին տեղափոխվել է Հռոմ, որտեղ ստացել է մաթեմատիկական կրթությունը, Գ․ Գալիլեյի աշակերտ Բ․ Կաստելլիի ղեկավարությամբ։ 1641 թվականին տեղափոխվել է Արչետրի, ուր օգնել է Գալիլեյին մշակելու իր աշխատությունները։ 1642 թվականից, Գալիլեյի մահից հետո, եղել է Տոսկանիայի մեծ դքսի պալատական մաթեմատիկոսը և միաժամանակ Ֆլորենցիայի համալսարանի մաթեմատիկայի և ֆիզիկայի պրոֆեսոր։ Առավել հայտնի են պնևմատիկայի և մեխանիկայի բնագավառում կատարած աշխատանքները։

Մշակել է մթնոլորտային ճնշման տեսությունը, ապացուցել, այսպես կոչված, տորիչելյան դատարկության ստացման հնարավորությունը, 1644թ-ին ստեղծել սնդիկային բարոմետր։ «Ազատ ընկնող և նետված ծանր մարմինների շարժման մասին» աշխատության մեջ զարգացրել է Գալիլեյի գաղափարները շարժման վերաբերյալ, ձևակերպել ծանրության կենտրոնների շարժման սկզբունքը, շարադրել հիդրավլիկայի հիմունքները, արտածել անոթից իդեալական հեղուկի արտահոսման արագության բանաձևը (Տորիչելլիի բանաձև)։

Տորիչելլին մթնոլորտային ճնշման նպատակով 17-րդ դարում իրականացրեց փորձ։ Տորիչելլին մոտ 1 մետր երկարությամբ ապակե խողովակը, որը մի կողմից փակ էր, լցրել է սնդիկով և մատով փակել անցքը։ Այնուհետև այդ խողովակը շրջված ընկղմել է սնդիկով լցված տարայի մեջ և բացել այն։ Սնդիկի մի մասը լցվում է տարայի մեջ և ապակե խողովակի վերին մասում առաջանում է անօդ տարածություն կամ <<տորիչելյան դատարկությունը>>, ընդ որում, սնդիկի սյան բարձրությունը մնում է հաստատուն՝ մոտ 760 մմ՝ հաշված տարայի սնդիկի մակերեսից։

Մթնոլորտային ճնշումը տարայի սնդիկի վրա վերևից ներքև գործադրում է ճնշում, իսկ Պասկալի օրենքի համաձայն ապակե խողովակի սնդիկի վրա գործադրում է ճնշում՝ ներքևից վերև։ Հեղուկն ունի զանգված և այդ պատճառով ծանրության ուժի կողմից ձգվում է դեպի ներքև։ Երկու ուժերը հավասարակշռվում են այնպես, որ անոթում մնա այնքան հեղուկ, որպեսզի վերջինիս առաջացրած ճնշումը հավասարվի արտաքին մթնոլորտային ճնշմանը։ Յուրաքանչյուր հեղուկի համար իր ρ խտությունից կախված սյան բարձրությունը կլինի` h=P/gρ, որտեղ P -ն մթնոլորտային ճնշումն է, իսկ g -ն՝ ազատ անկման արագացումը։ Այս բանաձևից հետևում է, որ ջրի սյան բարձրությունը հավասար է մոտ 10 մ։

1․Հավասարասրուն սեղանի անկյունագիծը կիսում է նրա բութ անկյունը: Սեղանի փոքր հիմքը 3 է, իսկ պարագիծը’ 42: Գտեք սեղանի մեծ հիմքը:

AB+CD+AD=42-3=39

AB=CD=AD=39/3=13

2․ C K-ն ABCD հավասարասրուն սեղանի AD մեծ հիմքին տարած բարձրությունն է: Գտեք KD-ն, եթե ВС=9, AD=15:

AH+KD=15-9=6

KD=6:2=3

3․ CK-ն ABCD հավասարասրուն սեղանի AD մեծ հիմքին տարած բարձրությունն է: Գտեք սեղանի հիմքերը, եթե նրանց գումարը 18 է, իսկ KD-ն 1 է:

BC+AD=18

KD=AH=1

AH+KD=1+1=2

HK=BC=(18-2):2=8

AD=8+2=10

4․CK-ն ABCD հավասարասրուն սեղանի մեծ հիմքին’ AD-ին տարած բարձրությունն է: Գտեք АК-ն, եթե BC=7, AD= 16:

BC=HK=7

(AH+KD)-HK=16-7=9

AH=KD=9:2=4,5

AK=4,5+7=11,5

5․Գտեք ուղղանկյուն եռանկյան ներքնաձիգին տարած միջնագիծը, եթե
ներքնաձիգը 16 է:

Ըստ հայտանիշի ուղղանկյուն եռանկյան գագաթից տարված միջնագիծը հավասար է ներքնաձիգի կեսին:

AD=BC:2=16:2=8

6․ABCD շեղանկյան անկյունագծերը հատվում են О կետում, անկյուն АВС=60°: Գտեք АОВ եռանկյան անկյունները:

<ABO=60:2=30^o

<AOB=90^o

<BAO=180-(90+30)=60^o

7․ABCD շեղանկյան անկյունագծերը հատվում են О կետում, ընղ որում АО=3,6, անկյուն ABC=60°: Գտեք շեղանկյան կողմը:

AO=OC=3,6

AC=3,6*2=7,2

<ABC=60^o

<ABC=<ADC=60^o

∆ABC և ∆ADC հավասարասրուն են և ինչպես գիտենք, հիմքին առընթեր անկյունները հավասար են:

<BAO=<BCO=(180-60):2=60^o

Եռանկյունը հավասարասրուն է

AC=AB=BC=CD=AD=7,2

8․ ABCD շեղանկյան A անկյունը 130° է: Գտեք ABC եռանկյան անկյունները:

<BAC=130:2=65^o

∆ABC հավասարասրուն է, ուրեմն

<BCA=<BAC=65^o

<ABC=180-(65+65)=50^o

1. Ներկայացրեք նյարդային համակարգի կառուցվածքը և ֆունկցիաները:
   Նյարդային համակարգը կարգավորում է բոլոր օրգանների և օրգան-համակարգերի աշխատանքը: Նյարդային համակարգից է պայմանավորված վարթագիծը, խոսելը, ուտելը, գիտակցելը և այլն: Նյարդերը լինում են  զգացող, շարժիչ և խառը: Զգացող նյարդերը ուղարկում են նյարդային ազդակները դեպի կենտրոնական նյարդային համակարգ: Շարժիչ նյարդերը պատասխան ազդակները հաղորդում են ծայրամասային օրգաններին: Խառը նյարդերը պարունակում են և՛ զգացող, և՛ շարժիչ նյարդաթելեր:
2. Ի՞նչ է իրենից ներկայացնում ռեֆլեքսը:
   Ռեֆլեքսը, դա պատասխան ռեակցիան է արտաքինից ստացված գրգիռներին: Գրգիռ ստանալուց տեղեկատվությունը մաշկի ցավային ընկալիչներից հաղորդվում է ուղնուղեղ: Նույն ժամանակ ազդակը նյարդային ուղիներով հասնում է ուղեղի մեծ կիսագնդին, որից հետո մարդը զգում է ցավը և հասկանում, թե ինչ է եղել:
3. Ներկայացրեք ողնուղեղի կառուցվածքը և գործառույթը:
   Ուղնուղեղից դուրս են գալիս երեսունմեկ զույգ խառը նյարդեր: Ողնուղեղային նյարդերը ուղղվում են դեպի մկանները, ոսկրերը, մաշկ և այլն: Զգայական նյարդերով տեղեկատվությունն այդ օրգաններից հասնում է ողնուղեղի գորշ նյութին, վերլուծվում է ստացված ազդակները և հաղորդվում շարժողական նյարդերին: Իսկ շարժողական նյարդերը ապահովում են ազդակների հաղորդումը ծայրային օրգաններին և հյուսվածքներին:
4. Գրել տեսողական վերլուծիչի մասին կամ ներկայացրեք աչքի կառուցվածքը:
   Աչքի բիբը կառավարում է լույսի քանակությունը, որը թափանցում է աչքի մեջ: Բիբը կարող է փոխել իր չափը, փոխելով թափանցող լույսի քանակը: Տեսողական նյարդը գնտվում է աչքի հետևում և ապահովում է տեսած պատկերի հաղորդումը: Ցանցաթաղանթը պատված է միլիոնավոր մանրաթելերով, որոնք իրար միանալից կազմում են տեսողական նյարդ: Երբ լույսը ընկնում է ցանցաթաղանթի վրա, ուղարկվում է ազդակ դեպի ուղեղ: Ծիածանաթաղանթը աչքի ծիածանի մասն է և այն առանձնացնում է աչքի դեմի և հետևի թաղանթները: Ծիածանաթաղանթի օգնությամբ կառավարվում է թափանցող լույսի քանակը: Եղջերաթաղանթի կենտրոնացնում է լույսը և իր փոխանցումը ցանցաթաղանթին: Ապակենման մարմինը, որում լցված է աչքի կենտրոնական մասը, հիմնականում կազմված է ջրից և օգնում է պահպանել աչքի կլորավուն ձևը: Ոսպնյակի ֆունկցիան է կենտրոնացնել լույսը ցանցաթաղաթի վրա:

Ըստ տրված կաղապարների բարդ նախադասություններ կազմի՛ր: Ինչպիսի՞ նախադասություններ ստացվեցին:

Այնքան փոքր, ինչքան մրջյունը:

Այնպես սովորել, ինչպես գերազանցիկը:

Այնտեղ ուտում է, որտեղ (ուր) դաս են անում:

Երբ քնեցիր, հենց այդ ժամանակ դա պատահեց:

Հենց որ մրսեցիր, հիվանդացար:

Չես կարող, այնպես որ կօգնենք:

Տանն էի, մինչդեռ նրանք զվարճանում էին:

Քանի դեռ ուշ չէ, գնամ քայլելու: 

Ձևացրեց, թե գիտի:

Թրաֆիքինգը դա մարդկանց խումբ է, որոնք օգտագործում են մարդկանց, որպեսզի փող աշխատեն: Այդ մարդիկ աշխատացնում են մարդկանց և վաստակած փողը իրենց վերցնում: Նրանք մարդկանց տվյալները իմանում են և սպառնում են, օրինակ՝ սպանել բարեկամին: ՅԱդպես մարդիկ վախենում են և ստիպված աշխատում են:
Մենք քննարկեցինք մի օրինակ: Մի մարդ ուզում է ծանոթանալ ձեզ հետ և այդպես նա ուզում է ձեր տվյալները իմանալ: Դուք մտերմանում եք իր հետ և համարում եք ընկեր: Նրան տալիս եք տվյալներ, պատմում ձեր մասին: Ահա նա ստացավ ինֆորմացիա ձեր մասին: Պատկերացնենք, որ դուք գումարի պակաս ունեք, որպեսզի, օրինակ՝ օգնեք ձեր հարազատին: Նա ձեզ կառաջարկի, օրինակ՝ գնալ ուրիշ երկիր, որտեղ լավ աշխատավարձ կտան: Դուք համաձայնվում եք: Հետո այդ մարդը կարող է խաբել, ասել, որ խնդիր է առաջացել և ձեր անձնագիրն է պետք: Դուք կտաք նրան ձեր անձնագիրը և հետո կթռնեք այլ երկիր: Այտեղ աշխատում եք, բայց աշխատավարձ չեք ստանում: Այդ մարդը ձեր վաստակած գումարը իրեն է վերցնում, իսկ քո անձնագիրը իր մոտ է: Դու ոչինչ չես կարող այս ամենի հետ անես: Հետո այդ մարդը վերադարձնում է քեզ անձնագիրդ, բայց սպառնալով, որ եթե դու այս ամենի մասին մեկին պատմես, քեզ կամ հարազատիդ կսպանեն: Դուք վախենում եք և այդպես աշխատում նրանց համար:
Այս օրինակից մենք հասկացանք, որ չի կարելի ուրիշ մարդկանց տալ ձեր անձնագիրը կամ այլ անձնական տվյալ: Միայն ծնողներին, մտերիմ հարազատներին:

Домашняя работа:

Учебник русского языка «Практическая грамматика « стр.32 ,упр.2 , стр,34, упр. 6,стр 34 ,упр. 8 .

Упражнение 2. Ответьте на вопросы.

1. Шарль читает громко. Мария читает тихо.
   Кто читает громче?
   Шарль читает громче.
   Кто читает тише?
   Мария читает тише.
2. Я пишу по-русски плохо. Эдуард пишет очень плохо.
   Кто пишет хуже?
   Эдуард пишет хуже.
3. Мой друг работает много. Я работаю мало.
   Кто работает больше?
   Мой друг работает больше.
   Кто работает меньше?
   Я работаю меньше.
4. Он живет далеко. Я живу близко.
   Кто живет дальше?
   Он живёт дальше.
   Кто живет ближе?
   Я живу ближе.

Упражнение 6. Употребите прилагательные из скобок в форме
сравнительной степени.

1. Читайте (громкий) громче! 2. Говорите (медленный) медленнее! 3. Пишите (хороший) лучше!
2. Слушайте (внимательный) внимательнее! 5. Одевайтесь (теплый) теплее! 6. Мой руки (чистый) чище!
3. Чем (высоко) више в горы мы поднимались, тем (трудно) труднее становилось дышать.
4. Чем (тихо) тише вы говорите, тем (плохо) хуже я вас слышу. 9. Тем (быстро) быстрее читается
   книга, чем она (интересный) интереснее. 10. Насколько (низкий) ниже температура вещества,
   настолько (медленно) медленнее движутся молекулы. 11. Чем (большой) больше становится
   скорость ракеты, тем (сильно) сильнее действуют перегрузки.

Упражнение 8. Образуйте от выделенных прилагательных
превосходную степень.

1. Точность в работе имеет (огромное) огромнейшее значение. 2. Летом мы отдыхали в
(прекрасном) прекраснейшем месте. 3. Даже маленькая неточность может привести к (большим) бо՛льшим неопрятностям. 4. Во время болезни моя подруга была в (тяжелом) тяжелейшом состоянии. 5. Мы удивились, когда наши гости заговорили на (чистом) чистейшом русском языке. 6. На
афише мы увидели имена (известных) известнейших артистов, в том числе имя (популярной) популярнейшой у
молодежи певицы. 7. Работа врача – (трудная) труднейшая работа. 8. Наш профессор –
(талантливый) талантливыйший ученый. 9. В вашей дипломной работе есть (грубая) грубейшая ошибка. 10. Мать моего друга – (добрая) добрейжая женщина. 11. Внук благодарен своему дедушке
за (мудрые) мудрейшие советы. 12. Наш друг умеет готовить (вкусные) вкуснейшие блюда.

91, 93, 97, 98, 99, 106

5ռ-x

10ռ-y

{5x+10y=70

{x+y=10

x=10-y

5(10-y)+10y=70

50-5y+10y=70

5y=20

y=20/5=4

x=10-4=6

I թիվ-x

II թիվ-y

{x+y=31

{x-y=5

x=5+y

5+y+y=31

2y=31-5

2y=26

y=26/2=13

x=5+13=18

I թիվ-x

II թիվ-y

{5x/100+4y/100=46

{4x/100+5y/100=44

5x+4y=4600

4x+5y=4400

20x+16y=18400

20x+25y=22000

20x-20x=0

25y-16y=22000-18400

9y=3600

y=3600/9=400

4x+2000=4400

4x=4400-2000=2400

x=2400/4=600

I թիվ-x

II թիվ-y

{20x/100+50y/100=27

{50x/100+50y/100=42,3

20x+50y=2700

50x+50y=4230

50y-50y=0

30x=1530

x=1530/30=51

1020+50y=2700

50y=2700-1020=1680

y=1680/50=33,6

AC=16սմ

BC-AB=0,4դմ=4սմ

AB+BC+AC=38

AB+BC+16=38

{AB+BC=22

{BC-AB=4

AB-AB=0

2*BC=26

BC=26/2=13

AB+13=22

AB=22-13=9

Բ-x

Ս-y

{3x+4y=2500գ

{4x+3y=2400գ

12x+16y=10 000գ

12x+9y=7200գ

12x-12x=0

7y=2800գ

y=2800/7=400

12x+3600=7200գ

12x=7200-3600=3600

x=3600/12=300

• Պատրաստ լինել Հարուկի Մուրակամիի «Սպիտակ սուտ» ստեղծագործությունը բանավոր ներկայացնելուն:
• Գրում ենք աշխատանք հետևյալ թեմաներից մեկով.
  • Սուտը և իմ ընթերցած ստեղծագործությունները
  • Ստախոսների կերպարները ինձ ծանոթ ստեղծագործություններում
  • այլ

Ստախոսների կերպարները ինձ ծանոթ ստեղծագործություններում

Ես հիշեցի “Զոլավոր Գիշերազգեստով Տղան” գրքից այն, որ գլխավոր հերոսի՝ Բրունոյի քույրը՝ Գրետելը, ուներ շատ տիկնիկներ, որոնց հետ նա խոսում էր, ամենից շատ, երբ նրանք տեղափոխվեցին, և նա այլևս չուներ ընկերներ: Ինքնախաբեություն էր:

Նաև հիշեցի “Հարրի Փոթեր”-ից մի մաս, որտեղ Հարրին նայում էր հայելու մեջ և այնտեղ տեսնում իր ծնողներին, որոնք իր կողքին չէին: Նա շատ էր կարոտում ծնողներին: Դա նույնպես ինքնախաբեություն է:

“Խորհրդավոր Պարտեզը” գրքում կար մի տղա, որը “հիվանդ էր” և որին բժիշկները սուտ էին ասել, որ նա չի լավանալու: Սակայն դրսում շատ ժամանակ անցկացնելուց և ընկերների հետ շփվելուց հետո նա լավացավ:

Պատմողական, հարցական, հրամայական և բացականչական տեսակի նախադասությունների օրինակներ գրել մեր (քո) ընթերցած ստեղծագործություններից:

Պատմողական — Ընտանիքի հետ նոր տուն տողափոխվելուց հետո, հասկանալով, որ ընկերներին այլևս չի տեսնի, Բրունոն որոշեց մի զբաղմունք գտնել:

Հարցական — Էսքան շուտ ո՞ւր ես եկել, այ լակոտ:

Հրամայական — Օր կորցնել չի կարելի:

Բացականչական — Երեխային թվաց հեռվի՜ց, միջանցքով գալիս են։

Fill in the correct form of the words in brackets (comparative or superlative).

1. My house is (big…) bigger  than yours.
2. This flower is… (beautiful) more beautiful  than that one.
3. This is the…. (interesting) most interesting book I have ever read.
4. Non-smokers usually live (long) longer  than smokers.
5. Which is the  (dangerous) most dangerous  animal in the world?
6. A holiday by the sea is ….(good) better than a holiday in the mountains.
7. It is strange but often a coke is  (expensive) more expensive than a beer.
8. Who is the  (rich) richest  woman on earth?
9. The weather this summer is even  (bad) worse than last summer.
10. He was the …. (clever) cleverest  thief of all.

Complete the sentences, using the positive, comparative and superlative of the adjectives in brackets. 1. Dad’s car is much faster than mine. (fast) 2. I think scuba diving is more fascinating than climbing. (fascinating) 3. His thirst grew bigger and bigger. (big / big) 4. He thinks this test was more difficult than the last one. (difficult) 5. They live in a really beautiful house. (beautiful) 6. She is the best tennis player of the world. (good) 7. Susan is a nice girl. She’s much nicer than her sister. (nice / nice) 8. This suitcase is heavier than the others. (heavy) 9. Hotels in London are more expensive  than in Vienna. (expensive) 10. Bob is taller than Keith, but Phil is the tallest. (tall / tall) 11. Doris reads more books than Peter, but Frank reads the most. (many / many) 12. France is as beautiful as Spain. (beautiful) 13. They live in a big house, but Fred lives in a bigger one. (big / big)) 14. My sister is three years younger than me. (young) 15. This was the worst film I have ever seen. (bad) 16. I think tennis is more interesting than cycling. (interesting) 17. I talked to Claire and she is a very smart girl. (smart) 18. His company earned less money than the years before. (little) 19. She was the most popular girl at college. (popular) 20. They didn’t stay out as late as last Saturday. (late)