34-38

ա) {x+2y-3=0

x+y+1=0

x-x=0

2y-y=3+1

y=4

x+8-3=0

x=3-8= -5

(-5, 4)

բ) {x-3y+3=0

x+y-1=0

x-x=0

y-(-3y)-1-3=0

4y-4=0

4y=4

y=1

x+1-1=0

x=1-1=0

(0,1)

գ) {4x+y-2=0

3x+y+3=0

y-y=0

3x-4x-3-(-2)=0

-x-5=0

x=5

20+y-2=

y=2-20= -18

(5, -18)

դ) {x-y-7=0

3x-y+1=0

-y-(-y)=0

x-3x-7-1=0

-2x-8=0

-2x=8

x=8/-2= -4

-4-y-7=0

y=7+4=11

(-4,11)

ա) {x+3y-1=0

-x+4y+8=0

x-x=0

3y+4y-1+8=0

7y= 7

y=7/7=1

x+3-1=0

x= -3+1= -2

(-2,1)

բ) {x-2y+3=0

-x+3y-2=0

x-x=0

3y-2y-2+3=0

y=1

x-2+3=0

x= -3+2= -1

(-1,1)

գ) {x-y+2=0

3x+y-4=0

y-y=0

x+3x+2-4=0

4x-2=0

4x=2

x=2/4=1/2=0,5

1,5+y-4=0

y=4-1,5=2,5

(0,5 , 2,5)

դ) {2x+y-3=0

-x-y+4=0

y-y=0

-x+2x+4-3=0

x+1=0

x= -1

-2+y-3=0

y=3+2=5

(-1,5)

ա) {x+2y-3=0

2x-3y+8=0

3x+6y-9=0

4x-6y+16=0

6y-6y=0

3x+4x+16-9=0

7x=7

x=7/7=1

3+6y-9=0

6y=9-3=6

y=6/6=1

(1,1)

բ) {2x+y-8=0

3x+4y-7=0

8x+4y-32=0

3x+4y-7=0

4y-4y=0

8x-3x-32-(-7)=0

5x-25=0

5x=25

x=25/5=5

15+4y-7=0

4y=7-15= -8

y= -8/4= -2

(5,-2)

գ) {-6x+2y+6=0

5x-y-17=0

-6x+2y+6=0

10x-2y-34=0

2y-2y=0

10x-6x-34+6=0

4x-28=0

4x=28

x=28/4=7

70-2y-34=0

-2y=34-70= -36

y= -36/-2=18

(7,18)

դ) {5x+3y-7=0

2x-y-5=0

5x+3y-7=0

6x-3y-15=0

3y-3y=0

6x+5x-15-7=0

11x-22=0

11x=22

x=22/11=2

10+3y-7=0

3y=7-10=-3

y= -3/3= -1

(2,-1)

ե) {2x+5y-15=0

3x+2y-6=0

4x+10y-30=0

15x+10y-30=0

10y-10y=0

15x-4x-30-(-30)=0

11x=0

x=11/0=0

10y-30=0

10y=30

y=30/10=3

(0,3)

զ) {4x-5y-3=0

3x-2y-11=0

8x-10y-6=0

15x-10y-55=0

-10y-(-10y)=0

15x-8x+6-55=0

7x-49=0

7x=49

x=49/7=7

56-10y-6=0

-10y=6-56

-10y= -50

y= -50/-10=5

(7, 5)

է) {2x+4y-6=0

3x-2y-25=0

2x+4y-6=0

6x-4y-50=0

4y-4y=0

6x+2x-50-6=0

8x-56=0

8x=56

x=56/8=7

14+4y-6=0

4y=6-14= -8

y= -8/4= -2

(7,-2)

ը) {5x+3y-7=0

3x-5y-45=0

25x+15y-35=0

9x-15y-135=0

15y-15y=0

9x+25x-135-35=0

34x-170=0

34x=170

x=170/34=5

45-15y-135=0

-15y=135-45=90

y=90/-15= -6

(5,-6)

ա) {4x+5y-2=0

x-3y+8=0

12x+15y-6=0

5x-15y+40=0

15y-15y=0

5x+12x+40-6=0

17x+34=0

17x= -34

x= -34/17= -2

-10-15y+40=0

-15y= -40+10= -30

y= -30/-15=2

(-2,2)

բ) {6x-2y-6=0

5x-y-7=0

6x-2y-6=0

10x-2y-14=0

-2y-(-2y)=0

6x-10x-6-(-14)=0

-4x= -8

x= -8/-4=2

20-2y-14=0

-2y=14-20= -6

y= -6/-2=3

(2,3)

գ) {2x+y-3=0

3x+2y-5=0

4x+2y-6=0

3x+2y-5=0

2y-2y=0

4x-3x-6-(-5)=0

x-1=0

x=1

2+y-3=0

y=3-2=1

(1,1)

դ) {7x-2y+15=0

x-3y-6=0

21x-6y+45=0

2x-6y-12=0

-6y-(-6y)=0

21x-2x+45-(-12)=0

19x+57=0

19x= -57

x= -57/19= -3

-6-6y-12=0

-6y=12+6=18

y=18/-6= -3

(-3,-3)

ա) {7x-y+1=0

2x+y-3=0

y-y=0

7x+2x+1-(-3)=0

9x+4=0

9x= -4

x= -4/9= -0,4

-0,8+y-3=0

y=3+0,8=3,8

(-0,4 , 3,8)

բ) {9x-3y+6=0

4x-y+2=0

9x-3y+6=0

12x-3y+6=0

-3y-(-3y)=0

12x-9x+6+6=0

3x+12=0

3x= -12

x= -12/3= -4

-36-3y+6=0

-3y= -6+36=30

y=30/-3= -10

(-4,-10)

Կատարման ժամկետը` հոկտեմբեր

1. Սահմանեք «Հայկական Վերածնունդ» հասկացությունը և նրա հետ սերտորեն կապված 10 հասկացություն;

Հայկական Վերածնունդը սկսվել է Հայաստանից արաբներին քշելուց հետո, երբ 885թ-ին մի շարք ապստամբությունների արդյունքում Աշոտ Ա Բագրատունու գլխավորությամբ հաջողվեց վերականգնել հայկական պետականությունը՝ դրանով նախանշելով նաև հայկական մշակույթի նոր Ոսկեդարը։ Այսպիսով, արդեն 9-րդ դարակեսին և 10-րդ դարում հայտնվում են Հայկական վերածննդի նախանշանները։ Այս ժամանակահատվածում ստեղծվեցին բարենպաստ պայմաններ առևտրով, արհեստներով զբաղվելու և քաղաքային կյանքը վերածնելու համար։ Աշոտ Գ-ի օրոք թագավորության մայրաքաղաք Անին դարձավ Արևելքի ամենախոշոր և ամենագեղեցիկ քաղաքներից մեկը։ Իր ամենածաղկուն ժամանակաշրջանն Անին ապրեց Գագիկ Ա թագավորի գահակալության տարիներին։

10 հասկացություն

1. Առևտրի զարգացում
2. Արհեստների զարգացում
3. Քաղաքների բուռն զարգացում
4. Ընդդիմադիր մտածողության ձևավորում
5. Մարդասիրության վերաբերմունքի փոփոխություն
6. Արմատական տեղաշարժեր իրավունքի ոլորտում
7. Ճարտարապետության զարգացում
8. Կերպարվեստի զարգացում
9. Երաժշտության զարգացում
10. Թատրոնի զարգացում

2. Համեմատեք միջնադարյան Հայաստանի կրթական հաստատությունները;

Բագրատունիների տիրապետության ժամանակաշրջանում` 9-րդ դարի վերջերից մինչև 11-րդ դարի կեսերը, ինչպես և հետագա դարերում կրթությունն աշխուժություն ապրեց։ Դպրոցներ կային բազմաթիվ բնակավայրերում, ինչպես՝ Անիում, Կարսում և այլուր։ Միջնադարյան Հայաստանի կրթական կենտրոնների շարքում առանձնակի տեղ է գրավում Գլաձորի համալսարանը: Գլաձորի համալսարանն ունեցել է 3 ուսումնարան՝ երաժշտության, գրչության և հասարակական բնական գիտություններ: Գլաձորի դպրոցը բարձր մակարդակի է հասել գրչության ու մանրանկարչության արվեստով: Գլաձորում որպես դասագիրք օգտագործվել են Եզնիկ Կողբացու, Դավիթ Անհաղթի, Արիստոտելի, Պորբյուրի և այլ աշխատություններ: 
Նաև կար Տաթևի համալսարանը, որտեղ ուսումնասիրել են հումանիտար և հասարակական գիտություններ, երաժշտություն, գրչության արվեստ, գեղագրություն և այլն: Որպես դասագիրք Տաթևի համալսարանում օգտագործվել են հին և նոր կտակարանները, Արիստոտելի, Պյորփուրի և այլ աշխատություններ: Օգտագործվել է հայերեն և հունարեն գրականություն:
Գլաձորի ու Տաթևի համալսարաններում որպես դասագիրք օգտագործվել է Աստվածաշունչը, Արիստոտելի, Պյորփուրի աշխատությունները և նրանք հայտնի են եղել մանրանկարչական դպրոցով: Այդ համալսարաններից բացի, գործել են նաև մեծ և փոքր այլ վարդապետարաններ, որտեղ մշակվել և հարստացվել է վարդապետական ծրագիրը: Դպրոցների ծրագրում եղել է երաժշտություն, թվաբանություն, երկրաչափություն և աստղաբաշխություն:

3. Վերլուծեք Գրիգոր Մագիստրոսի գործունեությունը;

Գրիգոր Մագիստրոսը եղել է միջնադարի նշանավոր գիտնական, փիլիսոփա, բանաստեղծ, մանկավարժ, քաղաքական և ռազմական գործիչ է: Նշանակալի հետք է թողել հայ մշակույթի պատմության մեջ և նպաստել է գիտության և գրականության զարգացմանը: 

Գրիգոր Պահլավունին եղել է Պահլավունյաց իշխանական տոհմից: Կրթվել է Անիի դպրոցում, այնուհետև՝ Կոստանդնուպոլսում:

Գրիգոր Մագիստրոսը hիմնադրել է բարձրագույն տիպի սեփական դպրոց-ճեմարան, դասավանդել է ճարտասանություն, փիլիսոփայություն, քերականություն, մաթեմատիկա: Նա համոզված էր, որ կրթությունը պետք է սկսել Աստվածաշնչի ընթերցանությամբ, ապա դիցաբանության, քերականության, ճարտասանության, տրամաբանության, թվաբանության, երկրաչափության, աստղագիտության, երաժշտության ուսումնասիրությանն անցնելուն:

Գրիգոր Մագիստրոսի աշխարհայացքը և գիտական հետաքրքրություններն արտահայտվել են նրա բազմաթիվ նամակներում: Օրինակ՝ «Թղթեր», «Մեկնություն քերականին», «Առ Մանուչե», «Հազարտողյան»: Կատարել է թարգմանություններ հունարենից և ասորերենից:

4. Հետազոտական աշխատանքների թեմաները` «Տիեզերական վարդապետ Գրիգոր Նարեկացին», «Գրիգոր Տաթևացի», «IX – XIV դարերի հայոց պատմագրությունը», «Մխիթար Գոշ», «Մխիթար Հերացի», «Հայկական ճարտարապետությունը X – XIV դարերում», «Հայկական խազեր», «Հայկական մանրանկարչություն», «Ռազմա-քաղաքական իրավիճակը Հայաստանում XV դարում», «Թուրք-պարսկական պատերազմները և Հայաստանը»:

Հայկական մանրանկարչություն

Միջնադարյան Հայաստանի կերպարվեստի մեջ մանրանկարչությունը բացառիկ տեղ է գրավում։ Չնայած դարերի ընթացքում ավերիչ արշավանքների ժամանակ մեծ քանակությամբ հայկական մշակութային ու գեղարվեստական արժեքներ են ոչնչացվել, այնուամենայնիվ, բավական մեծ թիվ են կազմում մեզ հասած մանրանկարներն ու լուսանցազարդերը: Հայկական մանրանկարչության վաղ շրջանը կորչում է դարերի խորքում։ Մեզ չեն հասել հայոց գրերի գյուտից (405 թ.) անմիջապես հետո ստեղծված նկարազարդ ձեռագրերը։
Հայկական մանրանկարչությունը աչքի է ընկնում մոնումենտալությամբ, պատկերներում առկա դեմքերի արևելյան տիպով, տեղական տարազով, հայկական մշակույթին բնորոշ զարդարվեստով։ Հայերեն ձեռագրերում ամենից շատ քրիստոնեական թեմաներով պատկերազարդվել են Ավետարանները, ապա՝ Աստվածաշունչ գրքերը, կրոնական-ծիսական մյուս մատյանները և նաև ստեղծում էին պատվիրատուների դիմապատկերներ:
XI դարից, որը Բագրատունյաց վերելքի շրջանն էր մենք ունենք ավելի մեծ թվով նկարազարդ ձեռագրեր, բայց մանրանկարչության առավելագույն վերելքի ժամանակաշրջան է համարվում 13-րդ դարը, մասնավորապես Կիլիկյան մանրանկարչությունը: Ձեռագրերը ստեղծվել և տարածում են ունեցել հիմնականում թագավորական ընտանիքներում, ազնվականության և բարձրաստիճան հոգևորականության միջավայրում: Նաև գեղանկարչական ուղղություն է ներկայացնում Վասպուրականի մանրանկարչության դպրոցը, որի գործունեության հիմնական շրջանը XV-XVI դարերն են: Վասպուրականի ձեռագիր գիրքը հասանելի էր եղել հասարակության լայն խավերին:

Աղբյուրներ՝ Հայկական Մանրանկարչություն

Աղբյուրներ`

Հայկական վերածնունդ

Հայկական վերածնունդ

Գլաձորի համալսարան. հայ միջնադարյան մտքի կենտրոն

Գլաձորի համալսարան

Տաթևի համալսարան

Տաթևի համալսարանը, Հովհան Որոտնեցին և Գրիգոր Տաթևացին

Հայոց միջնադարյան համալսարանը

Գրիգոր Մագիստրոս Պահլավունի

Գրիգոր Մագիստրոս Պահլավունի (Բջնեցի)

Մեր մեծերը. Գրիգոր Մագիստրոս

Գրիգոր Նարեկացի

Մեր մեծերը. Գրիգոր Նարեկացի

Գրիգոր Տաթևացի

Գրիգոր Տաթևացի. «Ոսկեփորիկ»

Մեր մեծերը. Գրիգոր Տաթևացի

Հայ միջնադարյան պատմագիտություն

Մխիթար Գոշի գիտական ժառանգությունը. պատմություն և արդիականություն

Մեր մեծերը. Մխիթար Գոշ

Մխիթար Հերացի

Վ/Ֆ «Մատենադարան. Ձեռագրերի գաղտնիքները/Ջերմանց մխիթարություն/»

Հայկական մանրանկարչություն

Վ/Ֆ «Թորոս Ռոսլին»

Մեր մեծերը. Սարգիս Պիծակ

Միջնադարյան Հայաստանի ճարտարապետությունը

Վ/Ֆ «Մոմիկ»

Հաղպատի վանք

Սանահինի վանական համալիր

Վ/Ֆ «Հաղարծնի վանք»

Թուրքմենական տիրապետությունը Հայաստանում

Պարսկաթուրքական պատերազմներ

Թուրք-պարսկական պատերազմները Հայաստանում և նրանց հետևանքները (1590-1639 թթ.)

The wheel is one of the most famous inventions. This technology not only made it easier to travel, but also served as the base for other technologies.
But the wheel is not very old. The oldest known wheel is from Mesopotamia and was created around 3500 BC. Inventors were the Sumerian people, who inserted rotating axles into discs of wood. It was only in 2000 BC that the discs began to be hollowed out to make a lighter wheel. By that time, humans were already casting metal alloys, constructing canals and sailboats, and even designing complex musical instruments.

In fact, the main invention was not the wheel itself, which was likely invented the first time someone saw a rock rolling along, but the combination of a wheel and a fixed axle, which allows the wheel to be connected to a stable platform. Without the fixed axel, the wheel has only very limited utility.

Գրաբարի օրեր: Թարգմանչաց տոն նախագծով պատրաստում ենք նախագծային աշխատանքներ՝ ձայնագրություններ՝ ընտրելով նշվածներից մեկը (կարող ես վերցնել որևէ հատված):

• Առավոտյան ժամերգության ընթերցումներից
• Մովսես Խորենացի, «Ողբ»
• Եզնիկ Կողբացի
• Մեսրոպ Մաշտոց, շարականներ
• Գրիգոր Նարեկացի, տաղեր
• Ներսես Շնորհալի
• Մխիթար Գոշ «Գիրք դատաստանի»
• այլ

Կպատասխանես հարցերին:

• Հաճա՞խ ես օգտվում թարգմանություններից:
  Ոչ այդքան շատ, բայց ամենից շատը թարգմանում եմ բառեր անգլերենով և հայերենով, քանի որ անգլերենիս պարապմունքի համար է պետք:
• Հիմնականում ո՞ր լեզվով ես ընթերցում, դիտում, լսում: Ինչո՞ւ:
  Ես հիմնականում կարդում եմ հայերեն, որովհետև ինձ այդպես շատ հարմար է, բայց տեսանյութերը և ֆիլմերը ես նայում եմ ռուսերենով և մեկ-մեկ անգլերենով:
• Կա՞ դեռևս հայերեն չթարգմանված որևէ նյութ (գիտական, գեղարվեստական, այլ), որի թարգմանությանն անհամբեր սպասում ես:
  Ես շատ սպասում եմ “Հարրի Փոթեր”-ի հայերեն թարգմանված հինգերորդ մասը:
• Փորձե՞լ ես քո նախաձեռնությամբ, ցանկությամբ որևէ բան թարգմանել: Ըստ քեզ՝ ինչպե՞ս է ստացվել:
  Ես թարգմանել եմ տարբեր փոքր նյութեր, որոնք հանձնարարված էին տնային աշխատանքի համար: Իմ կարծիքով ստացվեց ո՛չ լավ, և ո՛չ վատ:
• Ի՞նչ կառաջարկես՝ դասարանախմբով հայերեն թարգմանելու ու հրապարակելու համար:
  Ես չգիտեմ, բայց առաջին միտքս է թարգմանել մի ռուսերեն գիրք, որը կոչվում է “Звёздные приключения Нуми и Ники”: Այդ հին գիրքը ես կարդացել եմ ռուսերենով, բայց կուզենայի նաև հայերենով կարդալ:

Դասագրքից՝ 40,41,43,44,50

AB=CD=2

ABM=180-(60+90)=30

Ուղղանկյուն եռանկյան մեջ 30 աստիճանի դիմաց ընկած կողմը հավասար է ներքնաձիգի կեսին՝

AM=AB/2=1
MH=AD-AM-HD=4-1-1=2

MH=BC=2

<B-<A=40

<A+<B=180^o

<B=40+90=130^o

180-130=50^o

<A=50^o

<A=<D=50^o

<B=<C=130^o

MM₁=10սմ

NN₁=22սմ

MM₁||NN₁

OO₁=MM₁+NN₁=10+22/2=16սմ

EF=BC
EF||BC
BC=30սմ

AD=30+6+6=42

GH||BC||AD
GH=BC+AD/2=30+42/2=21

ա)

BA=CE

BA||CE

BC=AE=4սմ

<CED=90^o

<C=90-60=30^o

ED=AD-AE=7-4=3սմ

Ուղղանկյուն եռանկյան 30^o-ի անկյան դիմացի էջը հավասար է ներքնաձիգի կեսին, այսինքն CD=3+3=6սմ

բ)

BC=10սմ

BC=CE=EA=BA

BA=10սմ

Учебник «Практическсая грамматика» стр.6-8 ,упр. 1-5, упр.7

Упражнение 1. Замените прямую речь косвенной.

А) 1. Я сказал Павлу: «У меня есть два билета в театр».
Я сказал Павлу, что у меня есть два билета в театр.
2. Он сказал мне: «Я уже видел этот спектакль».
Он сказал мне, что уже видел этот спектакль.
3. Анна написала своим родителям: «Я скоро приеду домой».
Анна написала своим родителям, что скоро приедет домой.
4. Родители ответили ей: «Мы давно ждѐм тебя».
Родители ответили ей, что давно ждут её.
5. Мой брат позвонил мне и сказал: «Вечером я буду у тебя».
Мой брат позвонил мне и сказал, что вечером будет у меня.
6. Миша написал отцу: «Я сдал все экзамены».
Миша написал отцу, что сдал все экзамены.
7. Я сказал сестре: «Ты должна посмотреть этот фильм».
Я сказал сестре, что она должна посмотреть этот фильм.
8. Она ответила мне: «Я уже смотрела его».
Она ответила мне, что уже смотрела его.

Б) 1. Андрей сказал нам: «Завтра у нас в клубе будет концерт».
Андрей сказал нам, что завтра у нас в клубе будет концерт.
2. Друзья сказали ему: «Мы хотим пойти на этот концерт».
Друзья сказали ему, что хотят пойти на этот концерт.
3. Он ответил нам: «В кассе уже нет билетов».
Он ответил нам, что в кассе уже нет билетов.
4. Мы сказали ему: «Ты должен помочь нам купить билеты».
Мы сказали ему, что он должен помочь нам купить билеты.
5. Мой товарищ сказал мне: «Я не видел этот фильм».
Мой товарищ сказал мне, что не видел этот фильм.
6. Я сказал ему: «У меня есть лишний билет».
Я сказал ему, что у меня есть лишний билет.
7. Он сказал мне: «Мне нужно два билета».
Он сказал мне, что ему нужно два билета.
8. Преподаватель сказал студентам: «Завтра вы начнѐте читать новый рассказ».
Преподаватель сказал студентам, что завтра они начнут читать новый рассказ.
9. Студенты ответили: «У нас в книге нет этого рассказа».
Студенты ответили, что у них в книге нет этого рассказа.
10. Преподаватель сказал им: «Вы можете взять этот рассказ в библиотеке».
Преподаватель сказал им, что они могут взять этот рассказ в библиотеке.

Упражнение 2. Замените прямую речь косвенной.

1. Анна спросила меня: «Где находится книжный магазин?»
Анна спросила меня, где находится книжный магазин.
2. Я спросил продавца: «Сколько стоит эта книга?»
Я спросил продавца, сколько стоит эта книга.
3. Я спросил девушку: «Где вы живѐте?»
Я спросил девушку, где она живёт.
4. Мария спросила нас: «Куда вы идѐте?»
Мария спросила нас, куда мы идём.
5. Михаил спросил меня: «Кому ты обещал дать книгу?»
Михаил спросил меня, кому я обещал дать книгу.
6. Мой друг спросил меня: «Почему ты не идѐшь с нами?»
Мой друг спросил меня, почему я не иду с ними.
7. Мать спросила сына: «Когда ты вернѐшься домой?»
Мать спросила сына, когда он вернётся домой.
8. Мы спросили нового студента: «Откуда ты приехал?»
Мы спросили нового студента, откуда он приехал.
9. Мальчик спросил меня: «Как вас зовут?»
Мальчик спросил меня, как меня зовут.

Упражнение 3. Замените прямую речь косвенной.

1. Нина спросила меня: «Ты читал сегодняшнюю газету?»
Нина спросила меня, читал ли я сегодняшнюю газету.
2. Я спросил его: «Ты был сегодня на стадионе?»
Я спросил его, был ли он сегодня на стадионе.
3. Мы спросили их: «Вы были на выставке?»
Мы спросили их, были ли они на выставке.
4. Анна спросила меня: «Ты получаешь письма из дома?»
Анна спросила меня, получаю ли я письма из дома.
5. Я спросил его: «Твоя сестра пойдѐт с нами в театр?»
Я спросил его, пойдёт ли его сестра с нами в театр.
6. Мы спросили преподавателя: «Завтра будет лекция по истории?»
Мы спросили преподавателя, будет ли завтра лекция по истории.
7. Он спросил нас: «Вы понимаете то, что я говорю?»
Он спросил нас, понимаем ли мы то, что он говорит.
8. Я спросил брата: «Ты будешь читать эту книгу?»
Я спросил брата, будет ли он читать эту книгу.

Упражнение 4. Замените прямую речь косвенной.

1. Наш знакомый спросил нас: «Вы давно приехали сюда?»
Наш знакомый спросил нас, давно ли мы приехали сюда.
2. Врач спросил меня: «Вы хорошо себя чувствуете?»
Врач спросил меня, хорошо ли я чувсвую себя.
3. Студенты спросили преподавателя: «Мы правильно решили задачи?»
Студенты спросили преподавателя, правильно ли они решили задачи.
4. Анна спросила свою подругу: «Интересно было на вечере?»
Анна спросила свою подругу, было ли интересно на вечере.
5. Я спросил своего друга: «Ты долго ждал меня?»
Я спросил своего друга, долголи он ждал меня.
6. Я спросил Карлоса: «Ты давно изучаешь русский язык?»
Я спросил Карлоса, давно ли он изучаешь русский язык.

Упражнение 5. Замените прямую речь косвенной.

1. Преподаватель сказал нам: «Откройте тетради и пишите».
Преподаватель сказал нам, чтобы мы открыли тетради и пишите».
2. Мы попросили преподавателя: «Повторите, пожалуйста, последнее предложение».
Мы попросили преподавателя, чтобы он повторил последнее предложение.
3.Он сказал брату: «Прочитай этот рассказ».
Он сказал брату, чтобы он прочитал этот рассказ.
4. Родители написали дочери: «Пиши нам чаще».
Родители написали дочери, чтобы она писала им чаще.
5. Виктор написал родителям: «Пришлите мне книги на французском языке».
Виктор написал родителям, чтобы они прислали ему книги на французском языке.
6. Друзья просили Антона: «Расскажи нам, как ты учился в Москве».
Друзья просили Антона, чтобы он рассказал им, как он учился в Москве.
7. Я попросил друга: «Купи мне, пожалуйста, книгу».
Я попросил друга, чтобы он купил мне книгу.

Упражнение 7. Вместо точек поставьте союзы что или чтобы.

l. Преподаватель сказал нам, чтобы мы прочитали эту книгу. Он сказал, что эта
книга очень интересная.
2. Врач сказал больному, что у него неопасная болезнь.
Он сказал, чтобы больной принимал лекарство.
3. Отец написал мне, чтобы летом я
приехал домой. Он написал, что они с мамой очень хотят видеть меня. Я написал
родителям, что летом я обязательно приеду к ним.
4. Я сказал товарищу, что я
куплю билет в кино. Товарищ сказал мне, чтобы я купил ему два билета.
5. Преподаватель сказал, что сегодня мы будем писать сочинение. Он сказал, чтобы мы
писали внимательно.
6. Мой друг сказал мне, чтобы я посмотрел балет «Лебединое
озеро». Он сказал, что он смотрел этот балет в Большом театре.

• Գրաբարի օրեր: Թարգմանչաց տոն

 Մի՛ յապաղեր բարի առնել կարօտելոյ, յորժամ ձեռնհաս իցես օգնել նմա: Մի՛ նիւթեր բարեկամի քում չարիս` որ յեցեալ իցէ ի քեզ: Մի՛ թշնամասէր լինիր մարդոյ ի տարապարտուց, զի մի չար ինչ գործիցէ քեզ:

Մի՛ դանդաղիր բարություն անել կարիքավորներին, երբ ձեռնհաս լինես, օգնիր նրան: Մի՛ նյութիր քո բարեկամին չարիք՝ որ հույսը դրել է քեզ վրա: Իզուր թշնամասեր մի՛ եղիր մարդկանց հետ, քանի որ ինչ-որ չար բան կլինի քեզ:

յապաղեմ                    — հապաղել, դանդաղել.

մի՛ յապաղեր               -մի՛ հապաղիր, մի՛ դանդաղիր

առնել                            — անել, շինել, ստեղծել, արարել

կարօտեալ                  — խեղճ, կարիքավոր

կարօտելոյ                  — կարոտյալի(ն)

յորժամ                        — երբ, հենց որ

իցես                            — լինես, կլինես, պիտի լինես

մի՛ նիւթեր                    — մի՛ նյութիր

չարիս                            — չարիք

յեցեալ                                      — հենված

յուսացեալ                  — հուսացած, հույս դրած

իցէ                                — լինի, կլինի, պիտի լինի

ի տարապարտուց       — հենց այնպես, դատարկ տեղը, իզուր, հանիրավի

ինչ                                — ինչ-որ բան, մի բան

չար ինչ                        — չար (մի) բան

մի գործիցէ                   — չգործվի, չի գործվի, չպիտի գործվի

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔՆԵՐ

Ձեռնհաս բառի իմաստը բացատրիր` բացատրելով կազմությունը:

Ձեռ-ն-հաս
Ձեռը հասնող
Որևէ բանի հմտություն ունեցող

Հատվածն աշխարհաբար փոխադրի՛ր։

Լաւ են երկու քան զմի, որոց գոն վարձք բարի ի վաստակս նոցա։ Զի եթէ գլորիցի մին` կանգնեսցէ զնա ընկեր իւր. եւ վա˜յ միումն յորժամ գլորիցի, եւ ոչ գուցէ մեւս` որ յարուցանիցէ զնա:

Ավելի լավ է երկուսը, քան մեկը, որոնք իրենց աշխատանքում ունեն բարի վաստակում: Իսկ եթե մեկը գլորվի՝ կկանգնի նրա ընկերը, և վայ նրան, երբ որ գլորվի և չլինի գուցե մեկը, որ բարձրացնի մյուսին:

քան զմի                   — քան մեկը

գոն                            — կան, գոյություն ունեն

վարձք բարի            — բարի վարձ

ի վաստակս նոցա  — նրանց վաստակ(ներ)ում, նրանց աշխատանքում

գլորիցի                     — գլորվի, կգլորվի, պիտի գլորվի

կանգնեսցէ                — կանգնի, կկանգնի, պիտի կանգնի, կանգնելու է

միումն                       — մեկին

յորժամ                       — երբ, երբ որ

ոչ գուցէ                     — գոյության չունենա, չլինի, չի լինի, չպիտի լինի

յարուցանիցէ            —  բարձրացնի, կբարձրացնի, պիտի բարձրացնի

ՀԱՐՑ ԵՎ ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔՆԵՐ

Գուցէ բառի այսօրվա իմաստը համեմատի՛ր գրաբարյան իմաստի հետ. ի՞նչ առնչություն կա այդ երկու իմաստների միջև։ Հատվածն աշխարհաբա՛ր դարձրու։

Հետևությո՛ւ ն արա և դա որպես խրատ գրի՛ր։

Գրաբարում “գուցէ” նշանակում է “գույություն ունենալ”, իսկ աշխարհաբարում “գուցե” նշանակում է “կարող է”:

Առաջադրանքներ՝

1․Գտիր x փոփոխականի արժեքը, եթե՝

 {3x+y=3

2x−y=0

-y+y=0

5x=3

x=3/5

2․Տրված է երկու գծային հավասարումների համակարգ՝ 

{y+20x=2

2y−20x=4 

Գտիր y փոփոխականի արժեքը:

-20x+20x=0

3y=6

y=2

3․Տրված է գծային հավասարումների համակարգ՝ 

{3a+b=16

a−b=0

 Գտիր b փոփոխականի արժեքը:

-b+b=0

4a=16

a=4

12+b=16

b=16-12=4

4․Լուծիր հավասարումների համակարգը՝

 {x+y=10

x−y=16

-y+y=0

2x=26

x=13

y=13-y=16

-y=16-13=3

(13,3)

5․Համակարգը լուծիր գումարման եղանակով՝

 {8y−7x=−10

8y+x=2

8y-8y=0

x-(-7x)=8x

8x= 12

x=12/8=3/2

8y+3/2=2

8y=2-3/2

8y=1/2

y=1/2:8=1/16

(3/2,1/16)

6․Համակարգը լուծիր գումարման եղանակով՝

 {2p+z=0

−z+3p=1

2p+z=0

3p-z=1

-z+z=0

3p+2p=5p

5p=1

p=1/5=5

2/5 + z=0

z=-2/5

(1/5, 2/5)

7․Լուծիր համակարգը՝ 

{3y+5x=8

5x−2y=0

3y+5x=8

-2y+5x=0

5x-5x=0

3y-(-2y)=5y

5y=8

y=8/5

-16/5 + 5x=0

5x=16/5

x=16/5 : 5=16/25

16/25, 8/5

8․Լուծիր հավասարումների համակարգը՝ 

{2x−y=10

x−2.5y=9

2x*1=2x

x*(-2)= -2x

2x-2x=0

-y-2,5y=19

-3,5y=19

y=19/ -3,5

y= -5,4

x=9+13,5=22,5

(22,5 , -5,4)

9․Համակարգը լուծիր գումարման եղանակով: 

{x−5b=5

5x+2b=26

x*(-5)= -5x

5x*1=5x

-5x+5x=0

-5b+2b=31

-3b=31

b=31/ -3= -10,3

x=5+5b=5-16,6=11,6

(11,6 , -10,3)

10․Լուծիր հավասարումների համակարգը՝

 {4x−5y=9

2x+10y=27 

4x*1=4x

2x*(-2)= -4x

-4x+4x=0

-5y+10y=36

5y=36

y=36/5=7,2

2x=27-10y=27-(-72)=27+72=99

x=99/2=49,5

(49,5 , 7,2)

Փառատոնային այգու այս հատվածում մենք ցանեցինք սիզախոտ, նախապես փխրեցված և բարեկարգված հողի վրա: