English in Mind, pages 42-45
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
1. He wants to go to the music festival in Leeds.
2. His parents say he is too young.
3. Her mom didn’t let her to go.
4. Actually his parents allow him to do things. His parents allow him to stay out until midnight at weekends.
5. Sometimes her mother let her stay up late to watch TV but only if she have done homework.
Թումանյանը ուզում է ասել, որ մարդիկ հիմա գնահատում են ոչ թե երևույթների իմաստը, այլ միայն ձևը: Եթե լավն է արտաքին տեսքը և ձևը, ապա այդքան կարևոր չէ պարունակությունը:
Թումանյանը գրում է, որ կան ժողովուրդներ, որոնք պատմության ընթացքում չնայած ծանր փորձությունների, կարողանում են պահպանել իրենց ինքնությունը, լեզուն, մշակույթը և այդպիսի ժողովրդներից մեկն է հայ ժողովուրդը: Նա ասում է, որ ժողովրդի ինտելիգենցիան, այսինքն մտավորականները պետք է ուղղություն ցույց տան հասարակ մարդկանց:
Упражнение 1.
Запишите прилагательные, вставляя -н- или -нн-. Образуйте от них наречия.
Дисциплинированный, ветренный, временный, туманный, откровенный, дружелюбный, мужественный, внимательный, удивленный.
Упражнение 2.
Превратите Н в НН при помощи зависимых слов.
Образец: жареная рыба – жаренная на сковородке рыба
Мощеная домощеная дорога — вымощенная камнями дорога, плетеная шляпа — плетенная из шерсти шляпа, мороженые ягоды — замороженные в холодильнике ягоды, крашеные стены — окрашенные в разные цвета стены, беленый потолок — беленый известью потолок, соленый огурец — соленый с зеленью огурец.
Упражнение 3.
Раскройте скобки и вставьте, где нужно Н или НН, а также другие пропущенные буквы.
1)Девочка смущенно улыбнулась.
2) Танцовщица двигалась грациозно, медленно, изящно.
3) Как только гости разошлись, сразу стало как-то пустынно.
4) Зрители стали хлопать преждевременно.
5) Мужчине плакать неприлично.
6) Любил я тайно.
7) Хвалу приемли равнодушно.
8) Напрасно пророка о тени он просит.
9) И медленно жгли их до утра огнем.
10) Он отнесся к нам благосклонно.
11) И многие годы не слышанно прошли.
12) Она выглядит роскошно.
13) Все вокруг было очень таинственно.
14) Тоску изгнанья мы делили дружно.
15) Но вечно любить невозможно.
16) Есть речи – значенье темно иль ничтожно, но им без волненья внимать невозможно.
17) Она смотрела на меня изумленно.
18) Я заходил постоянно в аптеку.
19) Нельзя рассказывать монотонно.
430 – 432, 434
ա) (x + 1) — (2x + 3) — (1 — 7x) < x — (8 — 5x)
x + 1 — 2x — 3 — 1 + 7x < x — 8 + 5x
x — 2x + 7x — x — 5x < -8 — 1 + 3 + 1
0 < -5
Լուծում չունի
բ) (3x — 11) — (5 — 9x) + (x — 1) > 1 — 4x — (12 + x)
3x — 11 — 5 + 9x + x — 1 > 1 — 4x — 12 — x
3x + 9x + x + 4x + x > 1 — 12 + 11 + 5 + 1
18x > 6
ա) 2(x — 1) < 4
2x — 2 < 4
2x < 4 + 2
2x < 6
բ) 3(2x — 1) > 12
6x — 3 > 12
6x > 12 + 3
6x > 15
գ) 4(1+x) < 8 — 4x
4 + 4x < 8 — 4x
4x + 4x < 8 — 4
8x < 4
դ) 25 — 10x > -5(2x — 7)
25 — 10x > -10x + 35
-10x + 10x > 35 — 25
0 > 10
Լուծում չունի
ա) x (2 — x) < (3 — x)(3 + x)
2x — x2 < 9 + 3x — 3x — x2
2x — x2 — 3x + 3x + x2 < 9
2x < 9
բ) 3 (x — 1)(x + 1) > 3 (1 + x2)
3 (x2 + x — x — 1) > 3 + 3x2
3x2 + 3x — 3x — 3 > 3 + 3x2
3x2 — 3 > 3 + 3x2
3x2 — 3x2 > 3 + 3
0 > 6
Լուծում չունի
գ) (x — 2)(x — 3) + (4 — x)(x + 2) > 0
x2 — 3x — 2x + 6 + 4x + 8 — x2 — 2x > 0
x2 — 3x — 2x + 4x — x2 > -6 — 8
-3x — 2x + 4x > -6 — 8
-x > — 14
x < 14
դ) (2x — 1) (x + 2) — (x — 5) (2x + 1) > 0
2x2 + 4x — x — 2 — 2x2 — x + 10x + 5 > 0
2x2 + 4x — x — 2x2 — x + 10x > 2 — 5
12x > -3
ա) 2 + x ≥ 0
x ≥ -2
բ) 4 + 2x ≤ 0
2x ≤ -4
x ≤ -4/2 = -2
գ) 7 — x ≤ 0
-x ≤ -7
x ≥ 7
դ) 9 + 5x ≥ 2 — 3x
5x + 3x ≥ 2 — 9
8x ≥ -7
x ≥ -7/8
ե) 4x ≥ -5 + 4x
4x — 4x ≥ -5
0 ≥ -5
զ) 2(1 + x) ≤ 2x
2 + 2x ≤ 2x
2x — 2x ≤ -2
0 ≤ -2
Օսմանյան կայսրությունը Թուրքիայի պաշտոնական անվանումն է: Այն կազմավորվել է XV–XVI դարերում՝ Ասիայում, Եվրոպայում, Աֆրիկայում և այլ երկրամասերում: Փլուզվել է 1918 թ-ին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմում պարտվելուց հետո:
Օսմանյան պետությունը ստեղծվել է Փոքր Ասիայի հյուսիս-արևմուտքում: Նրա առաջնորդին հաջորդած որդին՝ Օսման բեյը, 1299 թ-ից անկախ է գործել Ռումի սուլթանությունից: Օսման բեյի նորաստեղծ իշխանությունը հետագայում նրա անունով կոչվել է Օսմանլը, բնակիչները՝ թուրք-օսմաններ: Օսման բեյը Բյուզանդիայի տարածքների հաշվին իշխանությունն ընդարձակել է դեպի արևմուտք. 1301 թ-ին նվաճել է Ենիշեհր քաղաքը և դարձրել իր նստավայրը: Նրա որդին՝ Օրհան բեյը, գրավել է Բուրսան և դարձրել մայրաքաղաք, այնուհետև՝ Իզնիք, Իզմիթ քաղաքները և սահմանները հյուսիսում հասցրել մինչև Սև ծով, արևմուտքում՝ Մարմարա ծով ու Դարդանելի նեղուց, իսկ արևելքում նվաճել է Անկարա քաղաքը:
Օրհանին հաջորդել է Մուրադ I-ը, ապա՝ Բայազետ I-ը: Նրանց իշխանությունը տարածվել է ողջ Փոքր Ասիայում:
XIII դարի վերջից թուրք-օսմաններն սկսել են նվաճել Բալկանյան թերակղզին: 1362 թ-ին Մուրադ I-ը գրավել է Ադրիանապոլիսը և դարձրել մայրաքաղաք, ընդունել է սուլթան տիտղոսը: 1393 թ-ին օսմանյան զորքը գրավել է Բուլղարիայի մայրաքաղաք Տռնովոն, որով ավարտվել է երկրի նվաճումը: 1389 թ-ին Մուրադ I-ը մեծ զորաբանակով ներխուժել է Սերբիա: Կոսովոյի ճակատամարտում սերբ զինվոր Միլոշ Օբիլիչը հասել է սուլթանի վրանին և սպանել նրան: Օսմանյան զորքերում խառնաշփոթ է սկսվել: Սակայն սուլթանի որդին համալրված զորքերի օգնությամբ ջախջախել է հակառակորդին: Դարավերջին օսմանները տիրել են նաև Բոսնիայի և Ալբանիայի մի մասին:
Թուրք-օսմանյան վտանգը կանխելու նպատակով Հունգարիայի թագավոր Սիգիզմունդը կազմակերպել է արշավանք: Սակայն 1396 թ-ին Բուլղարիայի Նիկոպոլիս քաղաքի մոտ տեղի ունեցած ճակատամարտում դաշնակիցները դաժան պարտություն են կրել թվով 2 անգամ ավելի օսմանյան բանակից: Իր մեծ հաջողությունների համար Բայազետ I սուլթանն ստացել է «Կայծակնային» մականունը: Նա ներխուժել է Հունաստան և Կոստանդնուպոլիսը գրավելու անհաջող փորձեր արել:
Բայազետ I-ի օրոք օսմաններն առաջին անգամ մտել են Հայաստան: Ենթադրվում է, որ Դարույնքը ի պատիվ սուլթանի, կոչվել է Բայազետ: Փոքր Հայքում գրավել են Սեբաստիա, Եվդոկիա, Կեսարիա քաղաքները, 1395–96 թթ-ին՝ Մալաթիան, թափանցել են Մեծ Հայքի սահմանները, 1397–98 թթ-ին մտել Կամախ, Երզնկա: 1402 թ-ի հուլիսին Անկարայի ճակատամարտում Բայազետ I-ը ծանր պարտություն է կրել Լենկթեմուրից (, գերվել է իր 2 որդիների հետ և գերության մեջ մահացել: Մուրադ II-ը ամրապնդել է դեռևս 1361 թ-ին ստեղծված նոր հետևակը, որը կոչվել է ենիչերի (հայերեն՝ նոր զորք):
Մեհմեդ II-ը, որին օսմանյան տարեգիրներն անվանել են Ֆաթիհ՝ նվաճող, 1453 թ-ի մայիսի 29-ին գրավել է Բյուզանդիայի մայրաքաղաք Կոստանդնուպոլիսը, այն դարձրել է տերության մայրաքաղաքը և վերանվանել Ստամբուլ, իսկ Սբ Սոֆիայի տաճարը վերափոխել է մզկիթի՝ Այա Սոֆիա անվանումով: 1459 թ-ին վերջնականապես հպատակվել է Սերբիան. 200 հզ. սերբերի տարել են ստրկության, իսկ նրանց տեղը բնակեցրել մահմեդականներով: 1460 թ-ին հպատակվել է Մորեան, 3 տարի անց՝ Բոսնիան: 1476 թ-ին Վալախիան դարձել է կախյալ իշխանություն:
Օսմանյան կայսրությանը պատերազմում էր Վենետիկի հանրապետության հետ. պատերազմն ընդհատումներով շարունակվել է 16 տարի: Պարտված Վենետիկը թշնամուն է զիջել Էգեյան ծովի կղզիները՝ բացի Կրետեից և Կորֆուից, Բալկանյան որոշ տիրույթներ:
The little children wept and wailed;
Heart-rending were the tears they shed.
“Mamma, mamma, we want our food!
Get up, mamma, and give us bread!”
With bitter sorrow in her heart
Groaned the sick mother from her bed:
“We have no bread, my little ones;
Papa has gone to get you bread.”
“No, you are cheating, bad mamma!
You are deceiving us! You said
That when the sunlight struck the banks
Papa would come and bring us bread.
“The sun has come, the sun has gone;
Still are we hungry, still unfed.
Mamma, mamma, we want our food!
Get up, mamma, and give us bread!”
“No bread your father yet has found;
Without it he dares not come back.
Wait but a little while, my dears!
Now I will follow in his track.
“In heaven there is a great Papa;
Abundant store of bread has he.
He loves you much, so very much,
He will not let you hungry be.
“There will I go and say to him
That you are faint with hunger sore.
Plenty of bread I’ll ask for you,
That you may eat, and weep no more.”
So spake the mother, and she clasped
The starving children to her breast.
On her pale lips the last kiss froze
That to their faces thin she pressed.
The mother’s arms unclosed no more—
She shut her eyes and went away
Bread to her little ones to send—
And lifeless in their sight she lay.
The little children wept and wailed;
Heart-rending were the tears they shed.
“Mamma, mamma, we want our food;
Get up, mamma, and give us bread!”
Իրանը ունի ընդարձակ տարածք, որը ձգվում է Կասպից ծովից մինչև Պարսից ծոցը, Թուրքիայի և Իրաքի սահմաններից մինչև Աֆղանստան և Պակիստան: Պարսից ծոցում գտնվում է նավթի համաշխարհային պաշարի 67%-ը։ Իրանի մակերևույթը լեռնային է: Բարձր լեռները գրավում են տարածքի 1/3-ը: Այնտեղ հաճախակի են երկրաշարժերը: Հսկայական են օգտակար հանածոների պաշարները: Ունի ջերմային վիթխարի ռեսուրսներ: Նոսր է երկրի գետային ցանցը: Կա ջրի հետ խնդիր: Անտառները գրավում են տարածքի 11%-ը:
Իրանից արտահանվում են մեծ քանակով նավթ, բնական գազ, շինանյութ: Թողարկում է պարարտանյութեր, պլաստմասաներ, ռեետինատեխնիկական ապրանքներ, ներկեր, լաքեր, լվացող նյութեր։
Իրանը հարուստ է օգտակար հանածոներով՝ նավթով, բնական գազով, մետաղային պաշարներով, շինանյութով և այլն: Այնտեղ են գտնվում նավթի համաշխարհային պաշարների 9%-ը և գազի 17%-ը։ Իրանը ունի ջերմային հսկայական ռեսուրսներ: Հսկայական են հանքային աղերի պաշարները։ Մեծ չափերի են հասնում շինանյութերի պաշարները։ Իրանի մեքենաշինությունը երիտասարդ, բայց շատ արագ զարգացող ճյուղ է։ Արագ զարգանում է քիմիական արդյունաբերությունը, որին նպաստել է հարուստ հումքի առկայությունը։
Մեր ուղեղը, ինչպես բոլոր օրգանները, սնվում է թթվածնով հարուստ արյունով: Ուղեղի անոթների՝ ավելի ստույգ զարկերակների խցանման դեպքում ուղեղը մնում է առանց սնուցման, որին հետևում է տվյալ հատվածի մահը: Ուղեղի մահացած հատվածի հետ մարդը կորցնում է այն ֆունկցիաները, որոնց համար այն պատասխանատու էր: Այդպես է զարգանում իշեմիկ կաթվածը: Վտանգավորն այն է, որ աղտանիշներն աստիճանաբար են զարգանում, իսկ օգնությունը պետք է ցուցաբերել անոթների խցանումից ոչ ուշ, քան 3 ժամից: Հեմոռագիկ կաթվածը հանկարծակի է առաջանում: Այդ դեպքում բարձր զարկերակային ճնշման ֆոնի վրա պայթում են ուղեղի անոթները և արյունը լցվում է տվյալ հատվածը: Հեմատոմա է առաջանում:
Ինսուլտի պատճառները
Սթրես
Նյարդային համակարգում ադրենալինի և սթրեսի հորմոնների անընդհատ առաջացումը բարձրացնում է զարկերակային ճնշումը: Դա փոխում է անոթների կառուցվածքը, բարձրացնում է արյան լյարդացումը և տրոմբ է առաջացնում:
Ծխելը
Նիկոտինը նեղացնում է անոթները և կծկումներ է առաջացնում: Ծխախոտի մեջ առկա թունավոր նյութերը նպաստում են, որպեսզի խոլեստերինը նստի անոթների պատերին և տրոմբ առաջանա:
Ալկոհոլ
Սպիրտը բարձրացնում է զարկերակային ճնշումը, կարող է հանգեցնել խրոնիկ հիպերտոնիայի: Այդ հիվանդություններով Դուք մեխանիկորեն հայտնվում եք ռիսկի խմբում:
Ճարպակալում
Եթե մարդու մոտ ավելորդ քաշ կա, ապա սիրտը ստիպված է ավելի ծանրաբեռնված աշխատել: Անոթները կարող են չհաղթահարել այդպիսի ծանրաբեռնվածությունը և դա կհանգեցնի արյան ճնշման բարձրացման:
Հիպոդինամիա
Նստակյաց ապրելակերպը նպաստում է ճարպակալմանը, ստիպում է անոթներին ծուլանալ:
Շաքարախտ
Շաքարախտի ժամանակ գլյուկոզայի բարձր աստիճանը բերում է նրան, որ ճարպային նստվածքներն արյունատար անոթների մեջ մեծանում են: Որքան մեծ են ճարպային նստվածքներն, այնքան ավելի մեծ է ինսուլտի հավանականությունը:
Հիպեր-խոլեստերինեմիա
«Վատ» խոլեստերինի բարձր աստիճանն արյան մեջ հանգեցնում է աթերոսկլերոզի զարգացմանը: Դա կարող է տրոմբներ առաջացնել, նեղացնել անոթները և հանգեցնել ինսուլտի:
Մեզանից յուրաքանչյուրը պետք է իմանա ինսուլտի 5 հիմնական ախտանիշները.
Դեմքի ծռվածություն, ձեռքերի կամ ոտքերի թմրածություն և/կամ թուլացում
Խոսքի կամ ձայների ընկալման խանգարում
Տեսողության կտրուկ վատացում
Գլխապտույտ
Կտրուկ սկսվող, շատ ուժեղ գլխացավ
Ի՞նչ անել ինսուլտի ժամանակ
Եթե Դուք գտնվում եք մի մարդու կողքը, ով ունի ինսուլտի բացահայտ ախտանիշներ, ապա Դուք պետք է մի քանի գործողություններ կատարեք: Դրանցից կախված է մարդու կյանքը:
1. Առաջին հերթին միանգամից պետք է շտապօգնություն կանչել: Յուրաքանչյուր րոպեն չափազանց կարևոր է:
2. Եթե միջադեպը տեղի է ունեցել սենյակում, ապա անմիջապես դուրս հանեք բոլոր ավելորդ մարդկանց: Եթե փողոցում՝ խնդրեք բոլորին ետ կանգնել և չխանգարել մաքուր թթվածնի հոսքին: Մարդու կողքը պետք է մնան միայն նրանք, ովքեր կարող են օգնել:
3. Ոչ մի դեպքում մի տեղաշարժեք մարդուն: Դա վտանգավոր է: Հիվանդին պետք է թողնել այնտեղ, որտեղ որ տեղի է ունեցել կաթվածը: Մի տեղափոխեք մահճակալի վրա:
4. Մի փոքր վեր բարձրացրեք հիվանդի մարմնի վերին հատվածը և գլուխը (մոտ 30 աստիճան): Ավելի լավ է մի քանի բարձ դնել: Հանեք ձիգ, շնչելուն խանգարող հագուստները:
5. Ապահովեք մաքուր օդի հոսքը:
6. Եթե փսխում սկսվի, ապա թեքեք հիվանդի գլուխը մի կողմի վրա և որքան հնարավոր է, լավ մաքրեք փսխածը, քանի որ հիվանդը կարող է խեղդվել: 7. Կարող է այնպես պատահել, որ հիվանդի սիրտը կանգնի: Պետք է միանգամից սրտի մերսում անել և արհեստական շնչառություն տալ:
345-350
ա)
AD = 21
BC = 17
BH = 7
SABCD = 7*(17+21)/2 = 133
բ)
<D = 30o
AD = 10
BC = 2
CD = 8
Ըստ ուղղանկյուն եռանկյան հայտանիշի 30o-ի դիմաց ընկած կողմը հավասար է ներքնաձիգի կեսին, ուրեմն՝
CH = CD/2 = 8/2 = 4
SABCD = 4*(2+10)/2 = 24
գ)
AD = 5
CD = 8
BC = 13
SABCD = 8*(5+13) = 72
CH = 30:10*2=6
SABCD = 6*(10+8)/2 = 54
SABCD = 30սմ2
PABCD = 28սմ
AB = ?
SABCD = (AD + BC) * CD/2 = 30սմ2
AD + BC = 2*SABCD/CD = 2 * 20/3 = 20
PABCD = AB + BC + CD + AD
AB = PABCD — BC + CD + AD
AB = 28 — 20 — 3 = 5սմ
PABCD = 32sm
SABCD = 44sm2
AB = CD = 5
PABCD = AB + BC + CD + AD
PABCD = 2AB + BC + AD
32 = 25 + (BC + AD)
BC + AD = 32 — 10 = 22
2SABCD = (AD + BC) * BE
BE = 2SABCD / (AD + BC)
BE = 2 * 44 / 22 = 88/22 = 4
BC = CD = 6
S — ?
<A = 45o
S = BC+AD/2 * CD
AH = HB = CD = 6
HD = BC 6
S = 6+12/2 * 6 = 54սմ2
AB = CD
<B = <C = 135o
AH = 1,4
HD = 3,4
S — ?
AD = 4,8
BH = 1,4
BC = HM = 2
S = 4,8 + 2 / 2 * 1,4 = 68/10 * 7/10 = 476/100 = 4,76
Շարադրում ենք մեր մտքերը.
Գիրքը՝ նվեր
Իմ կարծիքով գիրքը ցանկացած առիթով լավ նվեր է: Բոլոր մարդիկ գիրքը ընկալում են տարբեր ձևերով՝ տարբեր են պատկերացնում հերոսներին և նրանց շրջապատող աշխարհը և կատարվող իրադարձությունները: Տարբեր տարիքում գիրքը տարբեր ձևով է հասկացվում, այսինքն կարելի է գիրքը կարդալ շատ և ամեն անգամ տարբեր հասկանալ: Գիրքը զարգացնում է երևակայությունը, որովհետև ամեն ինչ պատկերացնում ես ինքդ և առանց պատկերների: Նաև գիրքը զարգացնում է բառապաշարը:
Նանե Խաչատրյան 