1. Քարտեզի վրա նշել Իրանի հարևան պետությունները և ափերը ողողող ջրային ավազանները:

1. Բնութագրեք Իրանի աշխարհագրական դիրքը:

Իրանը ունի ընդարձակ տարածք, որը ձգվում է Կասպից ծովից մինչև Պարսից ծոցը, Թուրքիայի և Իրաքի սահմաններից մինչև Աֆղանստան և Պակիստան: Պարսից ծոցում գտնվում է նավթի համաշխարհային պաշարի 67%-ը։ Իրանի մակերևույթը լեռնային է: Բարձր լեռները գրավում են տարածքի 1/3-ը: Այնտեղ հաճախակի են երկրաշարժերը: Հսկայական են օգտակար հանածոների պաշարները: Ունի ջերմային վիթխարի ռեսուրսներ: Նոսր է երկրի գետային ցանցը: Կա ջրի հետ խնդիր: Անտառները գրավում են տարածքի 11%-ը:

1. Ի՞նչ դեր ունի Իրանը հվ-արմ Ասիայում:

Իրանից արտահանվում են մեծ քանակով նավթ, բնական գազ, շինանյութ: Թողարկում է պարարտանյութեր, պլաստմասաներ, ռեետինատեխնիկական ապրանքներ, ներկեր, լաքեր, լվացող նյութեր։

1. Որո՞նք են Իրանի զարգացման նախադրյալները:

Իրանը հարուստ է օգտակար հանածոներով՝ նավթով, բնական գազով, մետաղային պաշարներով, շինանյութով և այլն: Այնտեղ են գտնվում նավթի համաշխարհային պաշարների 9%-ը և գազի 17%-ը։ Իրանը ունի ջերմային հսկայական ռեսուրսներ: Հսկայական են հանքային աղերի պաշարները։ Մեծ չափերի են հասնում շինանյութերի պաշարները։ Իրանի մեքենաշինությունը երիտասարդ, բայց շատ արագ զարգացող ճյուղ է։ Արագ զարգանում է քիմիական արդյունաբերությունը, որին նպաստել է հարուստ հումքի առկայությունը։

Մեր ուղեղը, ինչպես բոլոր օրգանները, սնվում է թթվածնով հարուստ արյունով: Ուղեղի անոթների՝ ավելի ստույգ զարկերակների խցանման դեպքում ուղեղը մնում է առանց սնուցման, որին հետևում է տվյալ հատվածի մահը: Ուղեղի մահացած հատվածի հետ մարդը կորցնում է այն ֆունկցիաները, որոնց համար այն պատասխանատու էր: Այդպես է զարգանում իշեմիկ կաթվածը: Վտանգավորն այն է, որ աղտանիշներն աստիճանաբար են զարգանում, իսկ օգնությունը պետք է ցուցաբերել անոթների խցանումից ոչ ուշ, քան 3 ժամից: Հեմոռագիկ կաթվածը հանկարծակի է առաջանում: Այդ դեպքում բարձր զարկերակային ճնշման ֆոնի վրա պայթում են ուղեղի անոթները և արյունը լցվում է տվյալ հատվածը: Հեմատոմա է առաջանում:

Ինսուլտի պատճառները

Սթրես

Նյարդային համակարգում ադրենալինի և սթրեսի հորմոնների անընդհատ առաջացումը բարձրացնում է զարկերակային ճնշումը: Դա փոխում է անոթների կառուցվածքը, բարձրացնում է արյան լյարդացումը և տրոմբ  է առաջացնում:

Ծխելը

Նիկոտինը նեղացնում է անոթները և կծկումներ է առաջացնում: Ծխախոտի մեջ առկա թունավոր նյութերը նպաստում են, որպեսզի խոլեստերինը նստի անոթների պատերին և տրոմբ առաջանա:

Ալկոհոլ

Սպիրտը բարձրացնում է զարկերակային ճնշումը, կարող է հանգեցնել խրոնիկ հիպերտոնիայի: Այդ հիվանդություններով Դուք մեխանիկորեն հայտնվում եք ռիսկի խմբում:

Ճարպակալում

Եթե մարդու մոտ ավելորդ քաշ կա, ապա սիրտը ստիպված է ավելի ծանրաբեռնված աշխատել: Անոթները կարող են չհաղթահարել այդպիսի ծանրաբեռնվածությունը և դա կհանգեցնի արյան ճնշման բարձրացման:

Հիպոդինամիա

Նստակյաց ապրելակերպը նպաստում է ճարպակալմանը, ստիպում է անոթներին ծուլանալ:

Շաքարախտ

Շաքարախտի ժամանակ գլյուկոզայի բարձր աստիճանը բերում է նրան, որ ճարպային նստվածքներն արյունատար անոթների մեջ մեծանում են: Որքան մեծ են ճարպային նստվածքներն, այնքան ավելի մեծ է ինսուլտի հավանականությունը:

Հիպեր-խոլեստերինեմիա

«Վատ» խոլեստերինի բարձր աստիճանն արյան մեջ հանգեցնում է աթերոսկլերոզի զարգացմանը: Դա կարող է տրոմբներ առաջացնել, նեղացնել անոթները և հանգեցնել ինսուլտի:

Մեզանից յուրաքանչյուրը պետք է իմանա ինսուլտի 5 հիմնական ախտանիշները.

Դեմքի ծռվածություն, ձեռքերի կամ ոտքերի թմրածություն և/կամ թուլացում

Խոսքի կամ ձայների ընկալման խանգարում

Տեսողության կտրուկ վատացում

Գլխապտույտ

Կտրուկ սկսվող, շատ ուժեղ գլխացավ

Ի՞նչ անել ինսուլտի ժամանակ

Եթե Դուք գտնվում եք մի մարդու կողքը, ով ունի ինսուլտի բացահայտ ախտանիշներ, ապա Դուք պետք է մի քանի գործողություններ կատարեք: Դրանցից կախված է մարդու կյանքը:  

1. Առաջին հերթին միանգամից պետք է շտապօգնություն կանչել: Յուրաքանչյուր րոպեն չափազանց կարևոր է:

2. Եթե միջադեպը տեղի է ունեցել սենյակում, ապա անմիջապես դուրս հանեք բոլոր ավելորդ մարդկանց: Եթե փողոցում՝ խնդրեք բոլորին ետ կանգնել և չխանգարել մաքուր թթվածնի հոսքին: Մարդու կողքը պետք է մնան միայն նրանք, ովքեր կարող են օգնել:

3. Ոչ մի դեպքում մի տեղաշարժեք մարդուն: Դա վտանգավոր է: Հիվանդին պետք է թողնել այնտեղ, որտեղ որ տեղի է ունեցել կաթվածը: Մի տեղափոխեք մահճակալի վրա:

4. Մի փոքր վեր բարձրացրեք հիվանդի մարմնի վերին հատվածը և գլուխը (մոտ 30 աստիճան): Ավելի լավ է մի քանի բարձ դնել: Հանեք ձիգ, շնչելուն խանգարող հագուստները:

5. Ապահովեք մաքուր օդի հոսքը:

6. Եթե փսխում սկսվի, ապա թեքեք հիվանդի գլուխը մի կողմի վրա և որքան հնարավոր է, լավ մաքրեք փսխածը, քանի որ հիվանդը կարող է խեղդվել: 7. Կարող է այնպես պատահել, որ հիվանդի սիրտը կանգնի: Պետք է միանգամից սրտի մերսում անել և արհեստական շնչառություն տալ:

345-350

ա)

AD = 21

BC = 17

BH = 7

S_ABCD = 7*(17+21)/2 = 133

բ)

<D = 30o

AD = 10

BC = 2

CD = 8

Ըստ ուղղանկյուն եռանկյան հայտանիշի 30o-ի դիմաց ընկած կողմը հավասար է ներքնաձիգի կեսին, ուրեմն՝

CH = CD/2 = 8/2 = 4

SABCD = 4*(2+10)/2 = 24

գ)

AD = 5

CD = 8

BC = 13

S_ABCD = 8*(5+13) = 72

CH = 30:10*2=6

S_ABCD = 6*(10+8)/2 = 54

S_ABCD = 30սմ²

P_ABCD = 28սմ

AB = ?

SABCD = (AD + BC) * CD/2 = 30սմ2

AD + BC = 2*SABCD/CD = 2 * 20/3 = 20

PABCD = AB + BC + CD + AD

AB = PABCD — BC + CD + AD

AB = 28 — 20 — 3 = 5սմ

PABCD = 32sm

SABCD = 44sm2

AB = CD = 5

PABCD = AB + BC + CD + AD

PABCD = 2AB + BC + AD

32 = 25 + (BC + AD)

BC + AD = 32 — 10 = 22

2SABCD = (AD + BC) * BE

BE = 2SABCD / (AD + BC)

BE = 2 * 44 / 22 = 88/22 = 4

BC = CD = 6

S — ?

<A = 45o

S = BC+AD/2 * CD

AH = HB = CD = 6

HD = BC 6

S = 6+12/2 * 6 = 54սմ²

AB = CD

<B = <C = 135o

AH = 1,4

HD = 3,4

S — ?

AD = 4,8

BH = 1,4

BC = HM = 2

S = 4,8 + 2 / 2 * 1,4 = 68/10 * 7/10 = 476/100 = 4,76

Շարադրում ենք մեր մտքերը.

• Գիրքը՝ նվեր
• Ինչո՞ւ միմյանց գիրք նվիրել
• Ի՞նչ գրքեր նվիրել ընկերներին
• Ի՞նչ գրքեր նվիրել ծնողներին
• այլ

Գիրքը՝ նվեր

Իմ կարծիքով գիրքը ցանկացած առիթով լավ նվեր է: Բոլոր մարդիկ գիրքը ընկալում են տարբեր ձևերով՝ տարբեր են պատկերացնում հերոսներին և նրանց շրջապատող աշխարհը և կատարվող իրադարձությունները: Տարբեր տարիքում գիրքը տարբեր ձևով է հասկացվում, այսինքն կարելի է գիրքը կարդալ շատ և ամեն անգամ տարբեր հասկանալ: Գիրքը զարգացնում է երևակայությունը, որովհետև ամեն ինչ պատկերացնում ես ինքդ և առանց պատկերների: Նաև գիրքը զարգացնում է բառապաշարը:

Ալան Թյուրինգը ծնվել էր հունիսի 23, 1912թ-ին։ Նա եղել էր անգլիացի մաթեմատիկոս, տրամաբան,
գաղտնավերլուծող, ինֆորմատիկայի մասնագետ, Բրիտանական կայսրության շքանշանակիր, Թագավորական միության անդամ։ Թյուրինգը մահացավ 1954 թվականին` իր 42–ամյակից երկու շաբաթ առաջ, թունավորումից։ Նրա մայրը և որոշ այլ մտերիմներ կարծում էին, որ
դա դժբախտ պատահար էր։

Ալան Թյուրինգը ձևակերպել էր «ալգորիթմ» և «հաշվարկ»
հասկացությունները` հիմնվելով «Թյուրինգի
մեքենայի» գաղափարի վրա, ինչը կարելի է
համարել ժամանակակից համակարգիչների
մոդել։ Ինֆորմատիկայի ամենախոշոր մրցանակն անվանվել է ի պատիվ Ալան Թյուրինգի` Թյուրինգի մրցանակ։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին նա աշխատում էր Բլեթչլի Պարկում գտնվող Կոդի և ծածկագրի պետական դպրոցում։
Որոշ ժամանակ ղեկավարում էր գերմանական նավատորմի
հաղորդագրության գաղտնազերծմամբ զբաղվող «Հաթ 8»
բաժինը. այդ ընթացքում հայտնաբերել է գերմանական գաղտնագրերը։
Պատերազմից հետո նա աշխատել է Միացյալ Թագավորության Ֆիզիկայի ազգային լաբորատորիայում, որտեղ ստեղծել է
պահպանվող ծրագրով համակարգչի առաջին նախագծերից մեկը։
1948 թվականին միացել է Նյումանի Մանչեսթերի համալսարանի
համակարգչային լաբորատորիային, որտեղ մասնակցել է
Մանչեսթերյան համակարգիչների ստեղծմանը և հետաքրքրվել
մաթեմատիկական կենսաբանությամբ։
Գրել է հոդված մորֆոգենեզի քիմիական հիմունքների վերաբերյալ և կանխատեսել տատանողական քիմիական ռեակցիաներ։

1․Զուգահեռագծի կողմերից մեկը 12 է, նրան տարած բարձրությունը’ 7: Գտեք գուգահեռագծի մակերեսը։

S = 12*7 = 84

2․Զուգահեռագծի մակերեսը 63 է, կողմերից մեկը’ 9: Գտեք այդ կողմին տարված բարձրությունը:

63 : 9 = 7

3․Զուգահեռագծի կիկ կողմերը 6 և 10 են: Փոքր կողմին տարած բարձրությունը 9 է: Գտեք մեծ կողմին տարած բարձրությունը:

AB = CD = 6

BC = AD = 10

S = 6*9 = 54

BM = 54:10 = 5,4

4․Զուգահեռագծի կից կողմերը 8 և 11 են, իսկ սուր անկյունը’ 30°: Գտեք զուգահեռագծի մակերեսը:

AB = CD = 8

BC = AD = 11

<A = <C = 30o

<BMA = 90o

<ABM = 180 — (90+30) = 60o

Ըստ ուղղանկյուն եռանկյան հայտանիշի 30o-ի դիմաց ընկած կողմը հավասար է ներքնաձիգի կեսին, ուրեմն՝

BM = AB/2 = 8/2 = 4

S = 4*11 = 44

5․Եռանկյան կողմերից մեկը 11 է, նրան տարած բարձրությունը’ 7: Գտեք եռանկյան մակերեսը:

11*7/2 = 38,5

6․Եռանկյան մակերեսը 108 է, կողմերից մեկը’ 27: Գտեք այղ կողմին տարած բարձրությունը:

108=27*h

h = 108 : 27 = 4

7․АВС եռանկյան մեջ <A=30°, АВ=14, АС=16: Գտեք եռանկյան մակերեսը:

<A=30°

АВ=14

АС=16

Ըստ ուղղանկյուն եռանկյան հայտանիշի 30o-ի դիմաց ընկած կողմը հավասար է ներքնաձիգի կեսին, ուրեմն՝

BD = AB/2 = 14/2 = 7

S = 7*16/2 = 56

8․Ուղղանկյուն եռանկյան էջերը 7 և 12 են: Գտեք եռանկյան մակերեսը:

AB = 7

AC = 12

S = 7*12/2 = 42

Ռոթվայլերն հովվաշան ամենահին ցեղատեսակներից է։ Որոշ ուսումնասիրողներ շնատեսակի պատմությունը հասցնում են Հռոմեական կայսրության ժամանակաշրջան և այն ծագած են համարում հռոմեական մասթիֆից. հռոմեական հսկա բանակների համար մշտապես թարմ մսի ապահովման համար նրանք իրենց հետ տանում էին նաև նախիրներ։ Հռոմեական հովվաշներն օգտագործվում էին մինչև 3-4-րդ դարերը։

Ճանապարհորդող մսագործների կողմից այս ցեղատեսակի շներն օգտագործվում էին միջնադարյան շուկաներում` իրենց վզերին ամրացված քսակները պահպանելու համար։ Նրանք նաև քշում էին նախիրները դեպի շուկա, դրանք պաշտպանելով ավազակներից և գազաններից։ Սակայն այն ժամանակ, երբ երկաթգիծը սկսեց օգտագործվել անասունը շուկա տեղափոխելու համար, այս ցեղատեսակի կարիքը, ինչպես և ռոթվայլերների քանակը նվազեց այնքան, որ 1882 թ. Հայլբրոնում անցկացված շների ցուցահանդեսին ներկայացված էր ցեղատեսակի ընդամենը մեկ ցածրորակ ներկայացուցիչ։ Առաջին աշխարհամարտի ծավալումը ոստիկանական շների մեծ պահանջարկ ստեղծեց, ինչը պատճառ դարձավ, որպեսզի ռոթվայլերներով նորից հետաքրքրվեն։ Առաջին և Երկրորդ աշխարհամարտերի ընթացքում ռոթվայլերներն օգտագործվում էին որպես սուրհանդակ, բարձկան, բուժօգնության և պահակաշներ։

Գերմաներենում ցեղատեսակն անվանում են Ռոթվայլական մսագործաշուն, քանի որ հնում այն օգտագործվում էր որպես հովվաշուն, և մորթած միսը շնասայլակով շուկա հասցնելու համար։ Ներկայում ռոթվայլերներն օգտագործվում են որպես փրկարարական և չտեսնողների ուղեկցող շներ, պահակաշներ և ոստիկանական շներ։

Ռոթվայլերները մեծ ուժի տեր են, սև` հստակ առանձնացված աշխետ կամ շագանակագույն խայտերով, որոնց ընդհանուր քանակը չի գերազանցում շան մարմնի գունավորման 10%-ը։ Նրանց հուժկու արտաքինը չի նվազեցնում ռոթվայլերների ազնվությունը, որը նրանց օգնում է լինել լավ ընկեր, ծառայող և աշխատող շուն։ Այս ցեղատեսակը դիմացկուն է, հասկացող և ուժեղ։

Չափանիշների համաձայն ռոթվայլերն անչար է, հակված է լինել հանգիստ, շատ նվիրված է, ենթարկվող, աշխատասեր։ Արտաքնապես ահեղ է և հզոր։ Բնավորությամբ ինքնավստահ է, հակամետ և անվախ։ Իրենց շրջապատին արձագանքում են աչալրջությամբ։

Առաջադրանքներ՝ 423 ֊ 426, 429

ա) x + 4 > 5x

x — 5x > -4

-4x > -4

x < 1

x∈(-∞, 1)

բ) x — 2 < 3x

x — 3x < 2

-2x < 2

x > -1

x∈(-1, +∞)

գ) 2x + 1 < x

2x — x < -1

x < -1

x∈(-∞, -1)

դ) 7x — 13 > 9x

7x — 9x > 13

-2x > 13

x < -13/2

x∈(-∞, -13/2)

ա) 2x — x — 1 < 2

2x — x < 2 + 1

x < 3

x∈(-∞, 3)

բ) 3 < 7x — 5 — 4x

-7x + 4x < -5 — 3

-3x < -8

x > 8/3

x∈(8,3, +∞)

գ) 5x — 2x — 8x + x — 12x > 7 — 2x

5x — 2x — 8x + x — 12x + 2x > 7

-14x > 7

x < -7/14

x∈(-7/14, +∞)

դ)

8 — 9x > x — 3 — 3x + 4x + 15

-9x — x + 3x — 4x > -8 — 3 + 15

-7x > 4

x > -4/7

x∈(-4/7, +∞)

ա) x — 2 < x

x — x < 2

0 < 2

բ) x + 5 > x

x — x > -5

0 > -5

գ) 6 — 3x > 1 — 3x

-3x + 3x > 1 — 6

0 > -5

դ) 12 + 4x < 3 — x + 5x

4x + x — 5x < 3 — 12

0 < -9

ա) x + 2 < x

2 < x — x

2 < 0

բ) x — 5 > x

-5 > x — x

-5 > 0

գ) 4 — 8x < -8x + 4

4 — 4 < -8x + 8x

0 = 0

դ) x — 3 + 2x < 4 + 3x — 1

-3 — 4 + 1 < 3x — x — 2x

-6 < 0

ա) 2x + (3x — 1) > 4

2x + 3x — 1 > 4

2x + 3x > 4 + 1

5x > 5

բ) x — 16 < (5 — 2x) — x — 1

x — 16 < 5 — 2x — x — 1

x + 2x + x < 5 — 1 + 16

4x < 20

գ) 2x — (x — 1) < 3

2x — x + 1 < 3

2x — x < 3 — 1

x < 2

դ) (2x — 3) — (x + 1) > 1

2x — 3 — x — 1 > 1

2x — x > 1 + 3 + 1

x > 5

 Ի՞նչ է կոռուպցիան

Կոռուպցիան ի պաշտոնե տրված իշխանական լիազորությունների չարաշահումն է` անձնական օգուտ ստանալու նպատակով: Տարբերակվում է կոռուպցիան «ըստ կանոնների» և «ընդդեմ կանոնների»: Առաջին դեպքում կաշառք է տրվում առավել բարեհաճ վերաբերմունքի արժանանալու նպատակով` մի բանի համար, որ կաշառք ստացողը պարտավոր է կատարել օրենքով սահմանված կարգով: Երկրորդ դեպքում կաշառքը տրվում է այնպիսի ծառայության համար, որը կաշառք ստացողը իրավունք չունի տրամադրելու:

Որո՞նք են կոռուպցիայի վնասները

Կոռուպցիան լինում է քաղաքական, տնտեսական, սոցիալական և շրջակա միջավայրին հասցվող վնասներ է պատճառում:

Քաղաքական առումով կոռուպցիան հսկայական խոչընդոտ է հարուցում ժողովրդավարությանն ու օրինականությանը: Ժողովրդավարական համակարգում հաստատություններն ու ինստիտուտները լեգիտիմ չեն, եթե դրանցում իրականցվում է չարաշահում հանուն մասնավոր շահի:

Տնտեսական առումով կոռուպցիան տանում է դեպի ազգային հարստության նվազեցման` խոչընդոտելով արդար շուկայական հարաբերություններին ու մրցակցությանը, հետևաբար և՛ ներդրումներին:

Կոռուպցիան առավել վնասակար ազդեցություն է գործում հասարակության սոցիալական կառուցվածքի վրա՝ չարաշահելով քաղաքական համակարգի, դրա ինստիտուտների և ղեկավարության նկատմամբ ժողովրդի վստահությունը: Հիասթափված հասարակության համար հուսախաբությունն ու ընդհանուր անտարբերությունը հանգեցնում են թույլ քաղաքացիական հասարակության, որն էլ իր հերթին ճանապարհ է հարթում բռնակալների, ինչպես նաև ժողովրդավարական ճանապարհով ընտրված, սակայն անբարեխիղճ առաջնորդների համար, որոնք ազգային ունեցվածքը վեր են ածում անձնական հարստության: Կաշառք պահանջելն ու վճարելը դառնում է նորմ: Ենթարկվել չցանկացողները հաճախ արտագաղթում են, դրանով իսկ երկիրը զրկելով ամենակարող և ազնվագույն քաղաքացիներից:

Կոռումպացված համակարգերի հետևանքներից է նաև շրջակա միջավայրի քայքայումը: Շրջակա միջավայրի վերաբերյալ կանոնների և օրենսդրության բացակայությունը կամ դրանց չկիրառելը հանգեցնում է աղտոտվածության, բնական ռեսուրսների գերշահագործման և այլ վնասների` ավիրելով շրջակա միջավայրը:

Ինչպե՞ս է կոռուպցիան ազդում մարդկանց կյանքի վրա

Ողջ աշխարհում կոռուպցիան մարդկանց կյանքի վրա ազդում է բազմապիսի եղանակներով: Վատագուjն դեպքերում, կոռուպցիան սպառնում է մարդկանց կյանքին: Բազմաթիվ այլ դեպքերում այն վտանգում է մարդկանց ազատությունը, առողջությունը կամ ունեցվածքը: Որոշ աստիճանավորներ աշխատում են միայն այն դեպքում, երբ կա լրացուցիչ «վարձատրության» գայթակղություն: Ցանկացած պարագայում, խոշոր և մանր կոռուպցիան կյանքն ավելի է բարդացնում և վտանգում մարդկային կյանքը:

• Ընտրում ենք թեմաներից մեկը, ստեղծագործում:
  • Լինե՜ր հեռու մի անկյուն…
  • Վատը լավ եմ տեսել ես…
  • Հուր եմ դառել՝ լույս տվել…
  • Ո՜նց է ժպտում իմ հոգին չարին, բարուն, ամենքին…
  • Տիեզերքի տերն եմ ես…
  • այլ

Վատը լավ եմ տեսել ես

Ամեն մի վատ բան իր մեջ լավ կողմեր ունի, բայց մեծ մասամբ այն տեսնելու համար պետք է պոզիտիվ մտածելակերպ: Բոլորը չէ, որ կարող են գնահատել վատ բաների դրական կողմը, բայց եթե դու սովոր ես ամենինչը դիտարկել բոլոր կողմերից, ուրեմն կարող ես գտնել այդ լավը:
Օրինակ՝ կորոնավիրուսի համաճարակը: Այն իհարկե շատ վատ կողմեր ունի, բայց կորոնավիրուսի շնորհիվ մարդիկ սկսեցին ավելի շատ հետևել առողջությանը, պահպանել հիգիենայի կանոնները, շատերը նոր բաներ սովորեցին կարանտինի ընթացքում, գիրք կարդացին, սովորեցին նոր լեզուներ, համակարգչից օգտվել, քանի որ օնլայն ուսուցման համար այն պետք էր, և այլն: