Քիմիա. Քիմիական տարրերի դասակարգման առաջին փորձերը

Հարցեր և վարժություններ

1. Ո՞ր «հարկում» և ո՞ր «բնակարանում է ապրում» ածխածին տարրը:

Ածխածինը «ապրում է» 2-րդ հարկում և 6-րդ «բնակարանում»:

2. Ո՞ր տարրն է «ապրում» 20-րդ «բնակարանում»:

20-րդ «բնակարանում» ապրում է “Կալցիում” տարրը:

3.Պարզաբանե’ք (օրինակներով ու մեկնաբանություններով) պարբերություն, խումբ,գլխավոր ու երկրորդական ենթախմբեր, կարգաթիվ հասկացությունները:

Պարբերությունը, ըստ տարրերի ատոմների զանգվածների աճման կարգով դասավորված հորիզոնական շարքերն են:

Խումբը, պարբերական համակարգի տարրերի ուղղահայաց սյունակներն են, որում տարրերը դասավորված են, ըստ իրենց նմանություների:

Գլխավոր ենթախմբերում տարրերը լինում են և՛ մեծ և՛ փոքր պարբերություններից:

Երկրորդական ենթախմերում տարրերը լինում են միայն մեծ պարբերություններից:

4. Ո՞րն է հինգերորդ «ավելորդ» տարրը` Be, Sr, Zn, Mg, Ca:

Zn

5. Լրացրե’ք հետևյալ աղյուսակը.II խումբ

Գլխավոր  ենթախումբԵրկրորդական  ենթախումբ
1. Be`բերիլիում
2. Mg՝ մագնեզիում
3. Sr՝ Ստրոնցիում
4. Ba՝ բարիում
5. Fr՝ ֆրանսիում1. Zn` ցինկ
6. Ra՝ ռադիում2. Cd՝ կադմիում
7. Ca՝ կալցիում3. Hg՝ սնդիկ

6. Լրացրե’ք բաց թողած բառակապակցությունը. 

Քիմիական տարրերի առաջացրած պարզ նյութերի, ինչպես նաև միացությունների ձևերն ու հատկությունները պարբերական կախման մեջ են տարրերի հարաբերական ատոմային զանգվածների մեծությունից:

7. Համապատասխանեցրե’ք քիմիական տարրն իր խմբի համարին և ընտրե’ք ճիշտ համապատասխանություններ ներառած շարքը:

ՏարրըԽումբը
1) Hա) IV
2) Beբ) V
3) CIգ) II
4) Nդ) I
ե) VII

1) 1գ, 2դ, 3ե, 4ա

2) 1դ, 2ե, 3բ, 4դ

3) 1դ, 2գ, 3ե, 4բ

4) 1գ, 2բ, 3ա, 4բ

Սովորել`էջ 84-94 ,կատարել  վարժ էջ 86,91-94

Տարրի ատոմային զանգվածը

Պարբերական համակարգը ստեղծելուց նա նկատեց, որ տարրերի հատկությունները կրկնվում են: Այսինքն ատոմային զանգվածի մեծացման հետ տարրերի շարքում երևում էր հարկությունների պարբերություն:

 Cs2O-օքսիդ

CsOH-հիդրօքսիդ

Ջրածնային միացության բանաձև-HI

Քիմիական տարրերի առաջացրած պարզ նյութերի, ինչպես նաև միացությունների ձևերն ու հատկությունները պարբերական կախման մեջ են այդ տարրերի հարաբերական ատոմային զանգվածների մեծությունից:

Ատոմը ունի միջուկ, որը կազմված է նեյտրոններից և պրոտոններից և էլեկտրոնային թաղանթ, որտեղ պտտվում են էլեկտրոնները:

C — 6C(+6) 6e

Al — 13Al(+13) 13e

Ar — 18Ar(+18) 18e

Ag — 47Ag(+47) 47e

6-Ածխածին, Պարբերություն-2, Խումբ-IV

12-Մագնեզիում, Պարբերություն-3, Խումբ-II

14-Սիլիցիում, Պարբերություն-3, Խումբ-IV

18-Արգոն, Պարբերություն-3, Խումբ-VIII

Si — 14Si(+14) 14e

Հայոց լեզու Տնային աշխատանք

  1. Տրված վերաբերական բառերով նախադասություններ կազմի՛ր: Ինչպիսի՞ վերաբերմունք են արտահայտում դրանք:
    • Թերևս, միգուցե, կարծես, մի՞թե, երևի:

      Թերևս նա չի կարող գալ մեր հետ:
      Միգուցե չգա՞ս: Ոնց որ վատ ես զգում քեզ:
      Կարծես չի պատասխանում, զբաղված է երևի:
      Մի՞թե նա հիանալի չի պարում:
      Երևի մտնենք սրճարան՝ սոված ենք:

      Բոլոր վերաբերմունքները երկբայական են:
  2. Տրված կապերով կազմի՛ր նախադասություններ: Ո՞ր հարցին են պատասխանում դրանց հետ գործածվող գոյականները:
    • Պես, հետ, առանց, վրա, համար:

Եկեք նրա պես հագնվենք:
Ոչ, ես նրա հետ չեմ գալու զբոսանքի:
Դե ինչ, եկեք գնանք սրճարան առանց նրա:
Քո վրա միջատ է նստած:
Նա այդ մեքենայի համար շատ փող է տվել:

Բոլոր գոյականները պատասխանում են “ինչի՞, ու՞մ” հարցին:

Գրականություն Տնային աշխատանք

  1. Ի՞նչ կարևոր դաս քաղեցիր ստեղծագործությունից:
    Ամեն մի խնդիր կարելի է լուծել այլ կերպ և միևնույնն է լավացնել կյանքը:
  2. Դու ի՞նչ վերնագիր կընտրեիր ստեղծագործության համար:
    Զարդարված Ճանապարհ
  3. Ի՞նչ բնութագրական հատկանիշներ ունեն ջրավաճառն ու կուժը:
    Ջրավաճառը ամեն ինչում կարող է լավը տեսնել, իսկ կուճը բարի և շատ շնորհակալ է:
  4. Մգեցված բառերը կազմության առումով ի՞նչ ընդհանրություն ունեն: Նմանատիպ մի քանի բառ էլ դու փորձիր գտնել:

Ջրավաճառ, մետաղադրամ, լուսաբաց բառերը բարդ են և կազմված են երկու արմատից և ա հոդակապից:

Նման բառերն են՝ լրաբեր, հանքաքար, քաղաքապետ

Պատմություն Հարցեր

Ամփոփումների շարք

Նշել փաստեր հեթանոսական կրոնի մասին։

Հայոց լեզվում “հեթանոս” անվան ծագումնաբանությունն կապ ունի հունարենի հետ, որի արմատն է հանդիսանում հունարեն “էթնոս” բառը, որը հայերեն կթարգմանվի “ազգային”։ Այն, ըստ էության, արտահայտում է հենց այդ կրոնափիլիսոփայության տարածման բնույթը։

Համաձայն Հին կտակարանի՝ հրեաները Եգիպտոսում պատժվեցին նրա համար, որ հեթանոս էին․ «նրանք հակառակուեցին ինձ, ես էլ նրանց հակառակուեցի բարկութեամբ եւ ոչնչացրի նրանց իրենց թշնամիների երկրում։ Այնժամ պիտի ամաչի նրանց հեթանոս սիրտը, եւ իրենք պիտի զգան իրենց գործած մեղքերի ծանրութիւնը»:

Լինելով ամենանախնական կրոնական ուղղությունը, Հեթանոսությունը ընդունում է, որ իրեն հաջորդող կրոնները՝ Քրիստոնեությունը և այլն, կեղծ կրոններ են։

Ինչպիսի՞ վերաբերմունք ուներ Տրդատ 3-րդ Մեծը Քրիստոնեական կրոնքի նկատմամբ 301-ից առաջ և հետ։

Կեսարիայից վերադառնալուց հետո նորընտիր կաթողիկոսը Արածանի գետում մկրտում է Տրդատ թագավորին և արքունիքին, ապա Տրդատ Գ մեծի հետ ձեռնամուխ է լինում Էջմիածնի Մայր տաճարի կառուցմանը։ 301 թվականին քրիստոնեությունը հռչակվում է Մեծ Հայքի պետական կրոն։

Ո՞վ էր Գրիգոր Լուսավորիչը։

Սուրբ Գրիգորը Հայաստանի լուսավորիչ և Ամենայն հայոց առաջին կաթողիկոսն էր: Նա է առաջին անգամ ընդունել Քրիստոնեությունը:

Թեստային հարցեր

1) Ո՞ր ծովի ափին էր գտնվում Կիլիյան Հայաստանը։ 

ա․Միջերկրական ծովի ափին, բ․ Սև ծովի ափին 

2) Ո՞վ էր Կլիկյան Հայաստանի առաջին թագավորը՝  

ա․ Մլեհ, բ․Լևոն 2-րդ 

3) Ի՞նչ է ստեղծել Սմբատ սպարապետը։ 

ա․ Բանակ, բ․ Դատաստանագիրք 

4) Նշվածներից ո՞րն է Կիլիկյան Հայաստանի բերդերից։ 

ա․Կոռիկոս բ․Ամբերդ 

5) Ո՞վ էր Կիլիկյան Հյաստանի առաջին իշխանը։ 

ա․ Ռուբեն Ա, բ․ Թորոս 2-րդ

Հանրահաշիվ Դասարանական և Տնային աշխատանք

Դասարանում՝ 409, 410ա, 412ա, 413ա, 415ա

Տանը՝ 410բ, 412բ, 413բ, 415բ, 414

1 կգ-2 1/2 կգ

x-4000 կգ

x=1*4000:2 1/2=1600=1տ 600կգ

ա) 60ժ-2400վ

2400:30=80կմ/ժ

բ) 60:60=1 կմ

1:50=1/50ժ=60/50ր=6/5ր=1 1/5ր=1ր 12վ

ա) 6-4

27-x

x=4*27:6=18

բ) 6-4=2

6 մանրակ-1 ժամ

2-1/3 ժամ

1/3 jժամ-20 րոպե

60+20=80 րոպե=1 ժամ 20 րոպե

ա) 10*3=30

բ) 2*60=120

120:3=40ր

18*6=108

108:9=12 օր

ա) 5 օր-6 հոգի

3 օր-x

x=6:3*5=2*5=10 ներկարար

բ) 10*2=20

20:4=5

5-2=3

Fortune Telling

Reading Tea Leaves

Some people say that you can predict the future by reading tea leaves from your tea cup. To do this, make a pot of tea. Then pour the tea into the cup. Make sure some tea leaves fall into the cup too. Empty the cup so that the tea leaves are still at the bottom. The position and shape of the leaves in the cup will tell you about you future!

Yes, You Can Read Tea Leaves - Garden Collage Magazine