Դասարանում՝ 278 ա, 289 ա, 290, 291 գ

ա) BC>AC>AB

ա) 1+2=3

3=3

Ոչ

25,25,10

25+25>10

25+10>25

25+10>25

գ) 10, 10, 5

10+10>5

10+5>10

10+5>10

• Ձայնագրում կամ տեսագրում ենք Չարենցի ստեղծագործություններից:

• Ընտրած ստեղծագործությունները վերլուծում ենք բլոգում:
  • գլխավոր գաղափարը,
  • առանձնահատկությունները,
  • սիրելի դարձած մտքերը,
  • պատկերավորման միջոցները՝ մակդիր, փոխաբերություն և այլն,
  • ոճը, ռիթմը, պատկերները:

Ինձ թվում է Չարենցը փորձում է այս ստեղծագործությամբ ասել, որ պետք է սիրել իսկական սիրով, հիշել և հարգել այդ սերը, որովհետև կգա մահը, իսկ դու տխուր և մենակ ես լինելու: <<Եվ գուցե մի օր, մի վերջին գիշեր,
Երբ վերջին միգում աչքերս մարին —
Արթնանա հանկարծ անիմաստ մի սեր
Ու աստղը ժպտա մոխրացած քարին…>> բառերը ինձ շատ դուր եկան: Իմ կարծիքով այստեղ ասվում է, թե նա այնքան էր ուզում իր կյանքի վերջին ժամերին միայնակ չլիներ, որ սիրեց նրան՝ ում չէր սիրում, միայն թե սիրելով մահանա: Այս բանաստեղծությունում օգտագործվում էին այս փոխաբերությունները՝ կուրացած հոգիս, հոսում օրերը, աստղը ժպտա, աչքերս մարին:

Քիմիական բանաձև, հարաբերական մոլեկուլային զանգված

Քիմիական բանաձևը նյութի բաղադրության պայմանական գրառումն է՝ նշանների և ինդեքսների միջոցով: Ինդեքսը ցույց է տալիս ատոմների թիվը մոլեկուլում:

Գործնական աշխատանք՝ Հաշվարկներ ըստ քիմիական բանաձևերի՝ H₂SO₄, NaNO₃, FeSO₄, KMnO₄, SiO₂

1.Նյութի անվանումը

Ծծմբական թթու; Նատրիումի նիտրալ; Երկաթի սուլֆատ, Կալիումի պերմանգանատ, Սիլիցիումի օքսիդ

2.Ինչ տարրերից է կազմված տրված նյութը

Ջրածին, ծծումբ, թթվածին;

3.Քանի ատոմ ամեն մի տարրից կա տվյալ նյութի մոլեկուլում

Մեկ մոլեկուլում կա երկու ջրածնի, մեկ ծծումբի, չորս թթվածնի ատոմներից;

4.Հաշվել՝Mr

Mr=Ar(H)*2+Ar(S)+Ar(O)*4=1*2+32+16*4=2+32+64=98

5., Հաշվել տարրերի զանգվածային հարաբերությունները` m

mH:mS:mO=2:32:64

6.Հաշվել`w

w(H)=2/98*100%=2%

w(S)=32/98*100%=33%

w(O)=100-(2+33)=65%

7.Հաշվել մեկ մոլեկուլի զանգվածը

Mq(H₂SO₄)=98*1,66*10^-27կգ=1,6268*10^-25կգ

8.Նյութը բարդ է, թե պարզ

Բարդ

• Создайте сочинение, как сильно любите свою маму.

Я очень люблю свою маму, потому что она всегда потдерживает меня, помогает мне и делает меня счасливой. Я родителей очень сильно люблю.

• Сочините стих про маму(это может быть четверостишие) и поместите на сайт пакетом материалов

Мама моя самая

Самая лучшая

Мама у меня

Самая заботливая

Мама мне очень

Очень дорога

Мама самая лучшая

Առաջադրանքներ՝

1․Տրված է CAB եռանկյունը: Նշիր CA կողմին հանդիպակաց անկյունը:

• CAB
• ACB
• ABC

2․CBA եռանկյան մեջ նշիր ABC անկյան հանդիպակաց կողմը:

• BC
• AB
• DA
• BD
• DC
• AC

3․Ընտրիր գծագիրը, որում ցույց է տրված հավասարասրուն եռանկյուն: 

ΔFED

4․Ընտրիր ցուցադրված եռանկյան տեսակը: Հնարավոր է մի քանի ճիշտ պատասխան: 

• ոչ հավասարասրուն
• հավասարակողմ
• բութանկյուն
• ուղղանկյուն
• հավասարասրուն
• սուրանկյուն

5․ Հաշվիր CBA եռանկյան պարագիծը, եթե AB=AC=CB=20 սմ:

20+20+20=60սմ

P(CBA)= 60սմ

6․ Հաշվիր ABC եռանկյան պարագիծը, եթե CB=CA=600մմ և BA=800մմ:

P(ABC)=600+600+800=2000մմ

7․Հաշվիր BCA եռանկյան պարագիծը, եթե CB=33մմ,BA=44մմ և CA=55մմ

 P(BCA)=33+44+55=132մմ

8․Որոշիր հավասարակողմ եռանկյան կողմը, եթե նրա պարագիծը հավասար է 111 սմ-ի:

111:3=37սմ

AB=BC=AC=37սմ

9․Հավասարասրուն եռանկյան պարագիծը հավասար է 154 դմ-ի, իսկ նրա սրունքը հավասար է 55 դմ-ի: Հաշվիր եռանկյան հիմքը:

55+55=110

154-110=44դմ

10․Եռանկյան պարագիծը հավասար է 1000 մմ-ի: Եռանկյան մի կողմը 400 մմ է: Հաշվիր եռանկյան մյուս երկու կողմերը, եթե հայտնի է, որ դրանք իրար հավասար են:

1000-400=600մմ

600:2=300մմ

11․Տրված է ΔCAB,BC=AC: Եռանկյան հիմքը 4 մ-ով փոքր է սրունքից:
CAB եռանկյան պարագիծը հավասար է 44 մ-ի: Հաշվիր եռանկյան կողմերը: 

4+4=8մ

44-8=36մ

36:3=12մ

12+4=16մ

AB, CB=12մ

AC=16մ

12․ Տրված են KBP եռանկյան անկյունների մեծությունները՝ ∡K=65°, ∡B=85°, ∡P=30°: Թվարկիր եռանկյան կողմերը՝ ամենափոքրից մինչև ամենամեծը:

KB=65+85=150

BP=85+30=115

KP=65+30=95

KP<BP<KB

13․Տրված են երեք հատվածների երկարությունները: Որոշիր, թե արդյո՞ք դրանք կարող են լինել որևէ եռանկյան կողմեր:

ա). 2; 2; 2 

• այո
• ոչ

բ). 2; 5; 6 

• այո
• ոչ

գ). 5; 6; 45 

• ոչ
• այո

14․Տրված է՝ ΔABC,AC=CB:
Եռանկյան սրունքը 3 անգամ մեծ է հիմքից:
ABC եռանկյան պարագիծը հավասար է 280 սմ-ի: Հաշվիր եռանկյան կողմերը:

AB=CB=3AC

P=AB+AC+CB=280

280=AB+AC+CB=3AC+AC+3AC=7AC

AC=280:7=40

AB, BC=3AC=3*40=120

15․Հավասարասրուն եռանկյան պարագիծը 52 սմ է, իսկ մի կողմը՝ 10 սմ: Գտիր եռանկյան մյուս կողմերը:

10+10=20

52-20=32

AB=20

BC=20

AC=32

Հարցեր և վարժություններ

1. Տվե՛ք հարաբերական ատոմային զանգվածի սահմանումը:

Տարրի հարաբերական ատոմային զանգվածը կոչվում է այն մեծությունը, որը ցույց է տալիս տվյալ տարրի ատոմի զանգվածը քանի անգամ է մեծ որպես միավոր ընդունված ջրածնի ատոմի զանգվածը։

2. Պարզաբանե՛ք զանգվածի ատոմային միավոր հասկացությունը:

Զանգվածի ատոմական միավոր նշանակում է ատոմների, մոլեկուլների և տարրական մասնիկների զանգվածի չափման միավոր։ Կրճատ կոչվում է Զ.Ա.Մ. ։

3. Մեկնաբանե՛ք Ar (ֆտոր) = 19 հավասարությունը` զ.ա.մ. գաղափարն օգտագործելով:

Ֆտորի մեկ ատոմի զանգվածը 19 անգամ մեծ է Զ.Ա․Մ. -ից։

4. ա) Ar (բորը) = 11, բ) Ar (ցինկ) =65, գ) Ar (պղինձ) = 64: Հաշվե՛ք այդ երեք տարրերից յուրաքանչյուրի ատոմի իրական զանգվածը՝ m0-ն: 

ա) Բոր

m0(B)=11*1,66*10²⁴=18,26*10²⁴

բ) Ցինկ

m0(Zn)=65*1,66*10²⁴ =107,9*10²⁴

գ) Պղինձ

m0(Cu)=64*1,66*10²⁴=106,24*10²⁴

5. Նեոնի ատոմի զանգվածը`
 m0(Ne)=3,32× 10²³ գ է: Հաշվե՛ք նեոն տարրի հարաբերական ատոմային զանգվածը:

Ar(Ne) = 3,32×10^-24/1,66×10^-24= 20

6. Հաստատե՛ք հետևյալ պնդումների ճշմարտացիությունը քիմիական տարրերիհարաբերական ատոմային զանգվածների վերաբերյալ.

ա) ցույց է տալիս, թե տվյալ տարրի ատոմի զանգվածը քանի անգամ է մեծ ածխածնի ատոմի զանգվածից,

բ) չափողականություն չունեցող մեծություն է,

գ) արտահայտվում է զանգվածի ատոմային միավորով,

դ) ցույց է տալիս, թե տվյալ տարրի ատոմի զանգվածը քանի անգամ է մեծ ածխածնի ատոմի զանգվածի 1/12 մասից,

ե) ճիշտ արժեքները տրված են պարբերական համակարգում,

զ) պարբերական համակարգում տրված են մինչև ամբողջ թիվ կլորացված արժեքները:

Տնային`սովորել`էջ  63.-65,վարժ.`էջ 65

Ընթերցում ենք Եղիշե Չարենցի «Հարդագողի ճամփորդները» բալլադը:

Հարդագողի ճամբորդները

Հարդագողի ճամփորդներ ենք մենք երկու՝
Երկու ճամփորդ՝ պատառոտած շորերով։
Ու սիրել ենք տրտմությունը մեր հոգու՝
Անրջական կարոտներով ու սիրով։
Մենք սիրել ենք տրտմությունը մեր հոգու՝
Անրջական ինչ-որ կարոտ, ինչ-որ սեր։
Ու սիրում ենք առավոտից իրիկուն
Ճամփա երթալ ― ու հավիտյան երազել։
Աչքերիս մեջ մենք պահել ենք երկնային
Ճամփաների հեռուները դյութական ―
Ու անցնում ենք ուղիներով երկրային,
Ուր բյո՜ւր մարդիկ երազեցին ու չկան։
Մշուշի պես մեր մանկությունը անցավ՝
Գորշ, անարև, անմխիթար մանկություն:
Զառանցանքի պես մանկությունը անցավ ―
Ու հեռացանք։ Ու չենք դառնա կրկին տուն։
Լո՜ւռ հեռացանք ու քայլեցինք անդադրում՝
Երազելով հավերժական հեռուներ։
Կյանքը դարձավ հավերժական մի փնտրում ―
Մութ, անհեթեթ, տարօրինակ կյանքը մեր։
Ու օրերում բազմագույն ու բազմազան
Վառվեց, վառվեց ողջակիզվող սիրտը մեր,―
Բայց աչքերը մեր ― արևներ չտեսան,
Եվ մեր սրտերը ― լուսավոր հեռուներ։
Ու մշուշոտ մեր աչքերը հավիտյան
Որոնեցին պատահական աչքերում
Հարդագողի ուղիները ոսկեման,
Նրա անծիր, անծայրածիր այն հեռուն։
Բայց աչքերում նրանք երկինք չգտան,
Ու սրտերում ― արեգակներ ոսկեվառ.
Ու բզկտվեց հայացքներից անկենդան
Որբ սիրտը մեր՝ երազորեն ― հոգեվար:
Ես ուզեցի երգել գովքը Աստծու,
Երգել փառքը պայծառ սիրո ու հացի.
Սիրտս լցվեց․․․ բայց չգիտեմ, թե ինչու ―
Գորշ օրերի տաղտկությունը երգեցի․․․
Թաղված մնաց իմ աչքերում մի անհուն,
Կապուտաչյա երջանկության առասպել.
Մի երկնային առնչության պատմություն ―
Ու կարծրացավ սիրտս՝ անլույս ու անբեր։
Չէ՞ որ կյանքում չհասկացավ ոչ ոք մեզ,―
Ու խնդացին լուսավո՛ր մեր աչքերին,
Բութ հեգնեցին մեր կարոտները հրկեզ ―
Ու հեռացան: Ու ո՛չ մի լույս չբերին։
Քույրը խնդաց, բարեկամը ծիծաղեց,
Օտար մարդիկ հայհոյեցին ու անցան։
Միայն պոռնիկը մշուշում համբուրեց,
Եվ խելագարը բարևեց կիսաձայն։
Հոգ չէ, որ մեր օրերն անցան տենդի պես,
Կյանքը դարձավ անմխիթար զառանցանք.
― Մենք կժպտանք, գո՜հ կժպտանք մեռնելիս,
Որ երազում երազեցինք ու անցանք․․․

• Առանձնացնում ենք անհասկանալի բառերն ու գրում բացատրությունները բառարանների օգնությամբ:

Տրտմություն-տխրություն

Անրջական-երազային

• Գտնում և քննարկում ենք Հարդագողի ճամփա արտահայտությունը:

Ըստ հայկական առասպելի, մի խիստ ձմեռ հայերի նախնի Վահագնը ասորիների նախնի Բարշամինից հարդ է գողացել, և երկնքում մասամբ երևացող Ծիր Կաթինը գողացած հարդի հետքն է։ 

• Ըստ քեզ՝ ի՞նչ է հուշում վերնագիրը:

Հարդագողի ճամփան հայերենում անվանում են նաև Ծիր Կաթին:

• Ինչի՞ մասին է ստեղծագործությունը: Ո՞րն է գլխավոր գաղափարը:

Ուժ թեման անցնելիս ինձ շատ հետաքրքրեց ֆիզիկոս Իսահակ Նյուտոնի կյանքից հետաքրքիր փաստերը:

1. Իսահակ Նյուտոնը անգլիացի տաղանդավոր ֆիզիկոս, մաթեմատիկոս և աստղագետ է:

2. Նյուտոնը համարվում է հանճար մեխանիկայի ոլորտում:

3. Իսահակ Նյուտոնը պետք է դառնար Լոնդոնի Թագավորական ընկերության նախագահ:

4. Ապագա գիտնականը վաղաժամ երեխա ունեցավ:

5. Նյուտոնի հայրը մահացավ որդու լույս աշխարհ գալուց շուտ, բայց դրանից մի քանի ամիս անց:

6. Երեք տարեկան հասակում հայտնի մաթեմատիկոսը խորթ հայր ուներ, քանի որ նրա մայրը կրկին ամուսնացավ:

7 Երբ մեծահասակ էր, Իսահակ Նյուտոնը ավելի ու ավելի էր նվիրվում իրեն աշխատանքին:

8. Նյուտոնը երկար ժամանակ թաքցնում էր իր մի քանի գիտական ​​հայտնագործությունները:

9. 12 տարեկանում Նյուտոնն ընդունվեց Գրենհեմի դպրոց:

10. 1665 թվականին Քեմբրիջի համալսարանը, որտեղ սովորում էր Նյուտոնը, փակվեց, և այդ պատճառով նա ստիպված էր վերադառնալ տուն: