Մարմինների փոխազդեցություն։ Զանգված։

Գործնական աշխատանք

Մի-քանի փորձեր

Նպատակ՝ մամինների փոխազդեցության ուսումնասիրություն, դիտում։

Անհրաժեշտ սարքեր և նյութեր՝ երկու միանման սայլակ, որոնցիցմեկի դիմաց ամրացված է առաձգական թիթեղ, թել, մկրատ, լուծկի, որևէ բեռ։

ՓՈՐՁ ԱՌԱՋԻՆ․ Վերցրեցի այն սայլակը, որին ամրացված էր առաձգական մետաղյա թիթեղ։ Ճկեցի թիթեղը, կապեցի թելով։ Այն դրեցի հատակին, հատակի նկատմամբ այն գտնվում է դադարի վիճակում։ Մինչև փորձի անելը՝ լուծկով թելի այրելը, ես կարծում եմ, որ այն չի շարժվի հատակի նկատմամբ։

Եզրակացություն՝ իմ ենթադրությունը ճիշտ էր։ Թելը այրելուց հետո առաձգական թիթեղը ուղղվեց, բայց սայլակը հատակի նկատմամբ մնաց դադարի վիճակում։ Այսինքն միայնակ մարմինները իրենք իրենց չեն շարժում։

ՓՈՐՁ ԵՐԿՐՈՐԴ․ Նորից վերցրեցի այն սայլակը, որին ամրացված էր առաձգական մետաղյա թիթեղ։ Ճկեցի թիթեղը, կապեցի թելով։ Այն դրեցի հատակին, հատակի նկատմամբ այն գտնվում է դադարի վիճակում։ Մոտեցրեցի պատին և այրեցի թելը։ այրելուց հետո առաձգական թիթեղը ուղղվելով հարվածեց պատին, պատից ստացավ հարված և սայլակը պատից հետ շարժվեց։

Եզրակացություն՝ առաջին փորձից ելնելով հասկացանք, որ միայնակ մարմինը չի շարժվում, իսկ երկրորդ փորձից հասկացանք, որ երբ մի մարմինը ազդում է ուրիշ մարմնի վրա, այն շարժվում է։

ՓՈՐՁ ԵՐՐՈՐԴ․ Վերցնում ենք նորից այն սայլակը, որին ամրացված էր առաձգական մետաղյա թիթեղ։ Ճկեցի թիթեղը, կապեցի թելով։ Այն դրեցի հատակին, հատակի նկատմամբ այն գտնվում է դադարի վիճակում։ Մոտեցրեցի ուրիշ սայլակ և այրեցի թելը։ Այրելուց հետո առաձգական թիթեղը ուղղվելով հարվածեց մյուս սայլակին և նրանք համարյա հավասար չափով իրարից հեռացան՝ փոխազդեցին։

Ստացված առաջին փորձից ես հասկացա, որ միայնակ մարմինը ինքնիրեն չշարժվեց, երկրորդ փորձից հասկացա, որ եթե մի երրորդ փորձից հասկացա որ այդ ազդեցությունները նույնն են։ Այս երևույթին ֆիզիկայում անվանում են փոխազդեցություն։ Ես հասկացա, որ փոխազդման ժամանակ մարմինները իրար վրա ազդում են նույն ուժով։ Այ մրմինը, որը փոխազդեցությքան ժամանակ ավելի քիչ է արագությունը փոխում ասում ենք, որ նա իներտ է։

Երկրագործի ընթերցարան

  • Ընթերցում ենք:
  • Ընտրում ենք մեկ-երկու ստեղծագործություն:
  • Ձայնագրում ենք:
  • Տեղադրում ենք բլոգում:

ԳՈՒԹԱՆ

Լուսը լուսացավ,
Բարին շատացավ.
Վաղ լուսաբացին
Գութան լըծեցին.
Հորովել հո՜…

Գութանը լարած,
Հոտաղը շարած,
Մաճկալը մաճին,
Ձեռը ականջին.
Հորովել հո՜…

Գութան ջան, վարի՛,
Ակոսը շարի՛.
Թափ տուր, թև արա,
Շուռ տուր, սև արա.
Հորովել հո՜…

Ցանենք, արտ անենք,
Հնձենք, տուն տանենք,
Ունենանք շատ հաց.
Օրհնյալ է աստված.
Հորովել հո՜…


ՃԱԽԱՐԱԿ

Մանի՛, մանի՛, ճախարակ,
Նըստենք բանի, ճախարակ,
Անտերին տեր, ճախարակ,
Որբերին հեր, ճախարակ։
Լուսնյակը դուրս է եկել,
Աչքերիս լուս է եկել։
Լուսնի լուսով մանեմ ես,
Սիպտակ ոստեր անեմ ես,
Աղքատ օրով ու լացով
Որբեր պահեմ մանածով։

Մանի՛, մանի՛, ճախարակ,
Նըստենք բանի, ճախարակ,
Անտերին տեր, ճախարակ,
Որբերին հեր, ճախարակ։

Մարմինների փոխազդեցությունը: Մարմնի զանգված

Լաբորատորիայում կատարվող փորձեր և  քննարկվող հարցեր.

1. Շրջապատից մեկուսացված մարմինը կփոխի՞ իր արագությունը, թե ոչ:

Ոչ

2.Բերել մարմինների փոխազդեցության օրինակներ

Եթե օրինակ մարդը վազում է և հետևից եկողը իրեն բրդում է, մարդու արագությունը այդ պահին մեծանում է։

3.Մարմնի որ հատկությունն է կոչվում իներտություն

Իներտությունը դա այն երևույթն է, երբ մամնի արագությունը աստիճանաբար է փոխվում։ Այսինքն դրա համար անհրաժեշտ է ժամանակ։

4.Որ մեծությունն են անվանում մարմնի զանգված

Մարմնի իներտությունը քանակապես բնութագրում է զանգված կոչվող մեծությունը։

5.Ինչպե՞ս կարելի է չափել մարմնի զանգվածը

Զանգվածի միավորով։

6.Ի՞նչ միավորներով է արտահայտվում զանգվածը

Տոննա, ցենտներ, կիլոգրամ, գրամ, միլիգրամ։

7.Ի՞նչն է զանգվածի չափանմուշը միավորների ՄՀ-ում

Զանգվածի չափանմուշը ՄՀ-ում՝ իրիդումի և պլատինի համաձուլվածքից պատրաստված գլանաձև զանգվածն է։

Սովորել Է.Ղազարյանի դասագրքից էջ 43-ից էջ 48

Գ.Մխիթարյանի <<Գիտելիքների ստուգման առաջադրանքներ մաս I>>-ից էջ 25-ից մինչև էջ 29-ը:

600:1,5

Պատ.` գնդակի զանգվածը 400 անգամ։

2.5*1000=2500կգ

Պատ.` 2500կգ:

0,025*1000=25,000գ

Պատ․՝ 25գ։

250:1000=0,25

Պատ․՝ 0,25կգ։

40:0,4=400:4=100

Պատ․՝ 100 անգամ։

0,75*1000=750,00

Պատ․՝ 750կգ։

7,5*1000=7500,0

Պատ․՝ 7500գ։

750:1000=0,75

Պատ․՝ 0,75կգ։

5:2=2,5

Պատ․՝ Բ սայլակի զանգվածը մեծ է 2,5 անգամ։

4*1000=4000

Պատ․՝ 4000կգ։

0,4*1000=400

Պատ․՝ 400գ։

400:1000=0,4

Պատ․՝ 0,4կգ։

12:4=3

Պատ․՝ երկրորդ բեկորի զանգվածը մեծ է 3 անգամ:

0,035*1000=35

Պատ․՝ 35կգ։

0,35*1000=350,00

Պատ․՝ 350գ։

350:1000

Հանրահաշիվ Դասարանական և Տնային աշխատանքներ

Ընդհանուր արտադրիչի դուրս բերում փակագծից

Դասարանում՝ 114-ի, 115-ի առաջին սյուներ

Տանը՝ 114-ի, 115-իմ մնացածը

ա) 3a+3b=3(a+b)

բ) 2x-2y=2(x-y)

գ) 5a+10=5(a+2)

դ) 14-7y=7(2-y)

ե) 12x+6y=6(2x+y)

զ) 3a-9b=3(a-3b)

է) 5x+5=5(x+1)

ը) 4-4a=4(1-a)

թ) 12a-3=4(3a-1)

ժ) 18+36x=18(1+2x)

ի) ab+bc=b(a+c)

լ) ax-ay=a(x-y)

խ) 2ab-6a=2a(b-3)

ծ) 6x+8xy=2x(3+4y)

կ) 12abx+15a=3a(4bx+5)

ա) a2+ab=a(a+b)

բ) x2-x=x(x-x)

գ) a+a2=a(a+a)

դ) 2xy-x3=x(2y-x2)

ե) b3-b2=b(b2-b)

զ) a4+a3b=a(a3+a2b)

է) x2y2+y4=y(x2y+y3)

ը) 4a6-2a3b=2a(2a5-a2b)

թ) 9x4-12x2y4=3x(3x3-4xy4)

Հայոց լեզու Դասարանական աշխատանք

Ընթերցում ենք ու առանձնացնում գոյականները՝ բնութագրելով յուրաքանչյուրը, օրինակ՝ դաշնագիր-հասարակ, իրանիշ, նյութական, անշունչ գոյական, եզակի թիվ, ուղղական հոլով, ի արտաքին հոլովման, որոշյալ առում:

  1. Ավստրիական Պերտ քաղաքի իշխանությունները հսկայական գումար հատկացրին և կենդանիների համար հարմար, հուսալի և լավ լուսավորված մի գետնուղի կառուցեցին, որ ճանապարհն անցնելիս այդ դանդաղաշարժ ճամփորդները ավտոմեքենայի զոհ չդառնան:
  2. 18-րդ դարում Անգլիայում ապրել է մի դարբին:
  3. Ջրային բույսերը երկրագնդի ամբողջ բուսական թագավորության իննսուն տոկոսն են կազմում:
  4. Վաղուց ի վեր բժիշկներն ու գիտնականները վիճում են այն մասին, թե մագնիսական դաշտն ազդո՞ւմ է արդյոք մարդու առողջության վրա:
  5. Գերմանացի մի ինժեներ պատրաստել է այնպիսի չմուշկներ, որոնք էլեկտրական շարժիչով են աշխատելու:

Պերտ-հատուկ, իրանիշ, նյութական, անշունչ, անհոգնակի, -ի արտաքին, ուղղական հոլով, որոշյալ առում

քաղաքի-հասարակ, իրանիշ, նյութական, անշունչ, եզակի թիվ, -ի արտաքին, սեռական հոլով, անորոշ առում

գումար-հասարակ, իրանիշ, նյութական, անշունչ, եզակի թիվ, -ի արտաքին, հայցական հոլով, անորոշ առում

կենդանիների-հասարակ, իրանիշ, նյութական, շնչավոր, հոգնակի թիվ, -ու արտաքին, սեռական հոլով, առում չունի

գետնուղի-հասարակ, իրանիշ, նյութական, անշունչ, եզակի թիվ, -ու արտաքին, հայցական հոլով, անորոշ առում

ճանապարհն-հասարակ, իրանիշ, նյութական, անշունչ, եզակի թիվ, -ի արտաքին, հայցական հոլով, որոշյալ առում

ճամբորդները-հասարակ, անձնանիշ, նյութական, շնչավոր, հոգնակի թիվ, -ի արտաքին, ուղղական հոլով, որոշյալ առում

ավտոմեքենայի-հասարակ, իրանիշ, նյութական, անշունչ, եզակի թիվ, -ի արտաքին, սեռական հոլով, առում չունի

զոհ-հասարակ, իրանիշ, նյութական, եզակի թիվ, ուղղական հոլով, -ի արտաքին, անորոշ առում

դարում-հասարակ, իրանիշ, վերացական, անշունչ, եզակի թիվ, -ի արտաքին, ներգոյական հոլով, առում չունի

Անգլիայում-հատուկ, իրանիշ, նյութական, անշունչ, անհոգնական, -ի արտաքին, ներգոյական հոլով, առում չունի

դարբին-հասարակ, անձնանիշ, նյութական, շնչավոր, եզակի թիվ, -ի արտաքին, ուղղական հոլով, անորոշ առում

բույսերը-հասարակ, իրանիշ, նյութական, հոգնակի թիվ, -ի արտաքին, ուղղական հոլով, որոշյալ առում

երկրագնդի-հասարակ, իրանիշ, նյութական, եզակի թիվ, -ի արտաքին, սեռական հոլով, առում չունի

English Homework

Սովորողները ներկայացնում  են իրենց ընտանիքի սեբաստացիներին` սովորող, աշխատող` հին և նոր, հարցազրույցներ վերցնում, ֆիլմեր պատրաստում:

I have a brother. He is 9 years old. He studies in Northern school in forth class. He is a Sebastian. He came from 51 school. I came from there too. We don’t like to study there. It is so boring, but in this school it is so interesting to study and work by computers make it easier. We like this school from all heart. We are proud to be Sebastian.

Հայոց լեզու Տնային աշխատանք

Տեսանյութի պատրաստում՝ Հետաքրքիր փաստեր «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրի մասին:

1. Ամեն մի “Մխիթար Սեբբաստացի” դպրոցի կրթահամալիրը ունի մեծ, կանաչապատ տարածք, որը խնամում են սովորողները և ուսուցիչները։

2. Այս դպրոցը 31 տարեկան է, այսինքն հիմնվել է 1889 թվականին։

3. Դասարանները դպրոցներում պատերի տեղը ապակյա են և ամեն մեկը կարող է տեսնել թե ինչ է կատարվում դասարանում և ոչինչ թաքուն չի մնում։

4. Այս դպրոցում տետրերի և գրքերի տեղը համակարգիչ է։ Այդպես սովորելը շատ հարմար է, հեշտ և պայուսակը ծանր չի լինում, քանի որ բոլոր գրքերը և տետրերը կարելի է քաշել համակարգչի մեջ։

5. “Մխիթար Սեբաստացի” կրթահամալիրում կան “ընտրություն” և “ֆիզկուլտուրա” դասերը։ Այս դասերը կարելի է ընտրել։ Օրինակ ընտրության ժամանակ՝ նկարչություն, ֆրանսերեն, պարսկերեն, իսպաներեն և այլն։ Իսկ ֆիզկուլտուրայի օրինակներն են՝ հրածգություն, ֆուտբոլ, բասկետբոլ, նետաձգություն և այլն։

Հանրահաշիվ Տնային աշխատանք

19-ից 24-ը

19) (4b3-3b2+7b-10)(-2b5)=-8b8+6b7-14b6+20b5

20) (3c8+5c5-2c3-8c+3)*3c4=9c12+15c9-6c7-24c5+9c4

21) 5xy(2x2-3xy2+y3-4x)=10x3y-15x2y3+5xy4-20x2y

22) (-2a3b2)*(-6a2-7ab+b3-3a3b4+2b2)=12a5b2+14a4b3-2a3b5+6a6b6-4a3b4

23) (8a3-4a2b4-3ab2+5b3)*(-2a5b3)=-16a8b3+8a7b7+6a6b5-10a5b6

24) (-2xyz)*(4xy5z-5x3yz2+3xy2-2y3z2)=-8x2y6z2+10x4y2z3-6x2y3z+4xy4z3

Աշխարհագրություն Տնային աշխատանք

Դասի հղումը

1. Բնակչության վերարտադրության վրա որ գործոններն են ազդում և ինչպես:

Բնակչության վերարտադրության վրա ազդում է բնական աճը (ծնելիությունը և մահացությունը)։

2. Ուրվագծային քարտեզի վրա նշեք 15 երկիր, որտեղ բնակչության վերարտադրության առաջին տիպն է։

3. Ուրվագծային քարտեզի վրանշեք 15 երկիր, որտեղ բնակչության վերարտադրության երկրորդ տիպն է:

4. Նշած երկրները առանձնացրեք ըստ վերարտադրության առաջին և երկրորդ տիպի
Ֆրանսիա, Նիգերիա, Սաուդյան Արաբիա, Պորտուգալիա, Ռուսաստան, Արգենտինա, Սիրիա, Կանադա, Ճապոնիա, Պակիստան, Հնդկաստան, Բելգիա, Գերմանիա, Իտալիա, Չինաստան, Ալժիր, Հայաստան, Ուկրաինա, Իսպանիա, Քենիա, Կամերուն, Մալթա, Ինդոնեզիա, Ավստրալիա, Չադ, Նոր Զելանդիա, Հունաստան, Եմեն 

Առաջին տիպ-Ֆրանսիա, Պորտուգալիա, Ռուսաստան, Կանադա, Բելգիա, Գերմանիա, Իտալիա, Հայաստան, Ուկրաինա, Իսպանիա, Հունաստան, Նոր Զելանդիա

Երկրորդ տիպ-Նիգերիա, Սաուդյան Արաբիա, Արգենտինա, Սիրիա, Ճապոնիա, Պակիստան, Հնդկաստան, Չինաստան, Ալժիր, Քենիա, Կամերուն, Մալթա, Ինդոնեզիա, Ավստրալիա, Չադ, Եմեն

Պատմություն Դասարանական աշխատանք

Ու՞մ որդին էի Պապ թագավորը, երբ՞ է նա կառավարել։

Պապը Արշակ II-ի և Փառանձեմի որդին էր։ Նա կառավարել է 370-374թ-ները։

Ի՞նչ նորամուծություններ արեց նա։ Այդ նորամուծությունների ազդեցությունը Հայաստանի ներքին կյանքի վրա։

Պապը սկսում է վերականգնել այն հասարակական կառույցները, որոնք գոյություն ունեին մինչև պարսիկների կատարած ավերածությունները։ Պապը վերականգնում է երկրի բոլոր սահմանները։

Ձիրավի ճակատամարտ, ընթացք և հետևանքներ։

Ձիրավի ճակատամարտը տեղի է ունեցել 301թ-ին։ Ճակատամարտը տեղի է ունենում Այրարատ նահանգի Բագրևանդ գավառի Ձիրավի դաշտում։ Պարսիկներին օժանդակում էին աղվանները և լեզգիները, որոնց թագավորներն էին Ուռնայրը և Շերգիրը։ Պարսիկներին օգնում էր նաև Մերուժան Արծրունին։ Պապը և Ներսես մեծը հետևում էին ճակատամարտին Նպատ լեռան վերևից։ Ճակատամարտի ժամանակ Սպանդարատ Կամսարականի գլխավորած զորաթևը, գրոհելով հակառակորդի կենտրոնի վրա, ջախջախում և փախուստի է մատնում նրան։ Լեզգիների արքա Շերգիր թագավորը մարտում զոհվում է, իսկ արքա Ուռնայրը՝ վիրավորվում։ Ի վերջո պարսիկները չեն դիմանում հայ-հռոմեական զորքի գրոհներին և փախուստի են դիմում։ Հաղթությունը հայոց կողմն էր։ Ձիրավի ճակատամարտից հետո Շապուհ Բ Երկարակյացը ստիպված է լինում հաշտության պայմանագիր կնքել Վաղես կայսեր հետ, ճանաչել Մեծ Հայքի անկախությունն և Պապի գահը։