1. Մաշկը ի՞նչ դեր ունի մեր օրգանիզմում:

Մաշկը պաշտպանում է արտաքին մեխանիկական վնասվածքներից: Մաշկը նաև ջերմակարգավորման ֆունկցիա է կատարում: Մաշկը արյան պահուստային և զգայունության օրգան է: Այն պաշտպանում է ստորև գտնվող հյուսվածքները արևի ուլտրամանուշակագույն  ճառագայթների կործանարար ազդեցությունից: Մաշկը մասնակցում է նաև շնչառությանը:

2. Ի՞նչ գեղձի ծորաններ են բացվում մաշկի մեջ:

Քրտնագեղձ՝ արտադրում, արտազատում են քրտինք և մասնակցում են ջերմակարգավորմանը, ճարպագեղձ՝ արտազատում է ճարպ, որը պաշտպանում է մաշկը և մազերը:

3. Կատարե՛լ ուսումնասիրություն համացանցում “Տաս հետաքրքիր փաստեր մաշկի մասին”:

1. Եթե հնարավոր լինի մաշկը ծալելով փաթաթել, ապա մեկ մարդու մաշկը 1.8 քառ. մետր տարածք կզբաղեցնի:

2. Մաշկը  մեր ամենամեծ օրգանն է, որը կազմում է մարմնի քաշի 15  տոկոսը:

3. Մաշկի, ինչպես և աչքերի գույնը պայմանավորվում է մելանին գունանյութի արտադրությամբ:

4. Մաշկն ինքնուրույն թարմանում և փոփոխվում է 28 օրը մեկ: 

5. Կերատին սպիտակուցային նյութը մաշկն անջրանցիկ է դարձնում:

6. Այն ինքնուրույն վիտամին D է արտադրում արևի տակ գտնվելիս:

7. Մաշկը կազմված է 3 շերտից, որոնցից առաջինն ունի 18-23 ենթաշերտեր, որոնք մահացած մաշկային բջիջներն են:

8. Մաշկը կիլոմետրեր երկարությամբ ձգվող արյունատար անոթներ է պարունակում:

9.  Մաշկը բնակմիջավայր է հանդիսանում միլիոնավոր այլ օրգանիզմների համար, որոնցում հազարավոր բակտերիաներ են բնակվում:

1. Ձեր մաշկը կազմում է ձեր ընդհանուր մարմնի քաշի մոտ 15%-ը:

2. Միջին չափահաս մարդն ունի մոտ 21 քառ. ոտնաչափ մաշկ, որը պարունակում է ավելի քան 11 մղոն արյունատար անոթներ:

3. Մաշկի մեկ քառակուսի սանտիմետրը ունի մոտ 300 քրտինքի խցուկ:

4. Ամենահաստ մաշկը գտնվում է ձեր ոտքերի վրա, իսկ մաշկի ամենաբարակ հատվածը ձեր կոպերն են:

5. Ձեր մաշկը թարմացվում է ամեն 28 օրը մեկ և ամեն տարի մոտ 9 ֆունտ մեռած մաշկի բջիջներ է թափում:

6. Ձեր տան փոշու մի մասը կարող է իրականում մահացած մաշկ լինել:

7. Ձեր մաշկը որոշ նյարդեր ունի, որոնք կապված են ձեր մկանների հետ, որոնք կօգնեն ձեզ ավելի արագ արձագանքել ծայրահեղ ջերմաստիճանին կամ ցավին:

8. Ձեր մաշկի փոփոխությունները հաճախ կարող են լինել բժշկական վիճակի կամ մարմնի առողջության փոփոխությունների նախազգուշական նշան:

9. Մաշկում կան առնվազն հինգ տեսակի ընկալիչներ, որոնք արձագանքում են ցավին և հպմանը:

10. Քունը կենսական նշանակություն ունի առողջ, կենսունակ և երիտասարդ մաշկի համար:

4. Մաշկային հիվանդություններ, դրանց կանխարգելումը:

Մաշկային հիվանդություններից ամենահայտնիներն են՝ պսորիազը՝ թեփուկների առաջացում, էկզեման՝ մաշկի բորբոքում, որքինը՝ սնկային հիվանդություն: Կանխարգելումը՝ պահպանել հիգիենայի կանոնները և այլն:

205 — 210

BC = c = 13

AB + AC = a + b = 17

r = 17 — 13 / 2 = 2

P = 36
BC = c = 15

AB = AC = 36 — 15 = 21

r = 21 — 15 / 2 = 3

<ABC = 80o
<AOC — ?

50 + <O = 180

<O = x + O + y = 180

2x + 80 + 2y = 180

2x + 2y = 100

2(x + y) = 100

x + y = 50

<C = 120o
AC = BC = a

<A = <B = 180 — 120 / 2 = 30o

<OCB = 120:2 = 60o

<OCB = <OBC = 60o

R = a

R = a * b * c / 4 * S

CH = a/2

AH2 = a2/1 — a2/4 = 4a2 — a2 / 4 = 3a2/4

AH = √3a2/4 = a√3/2

AB = a√3

S = a√3 * a/2 / 2 = a2√3/2 * 1/2 = a2√3/4

a2√3/4 * 4 = a2√3

AB = CD
BC = 2
AD = 8
P — ?

BC + AD = AB + CD = 10

P = 20

1. Տոկոսը ներկայացրու անկրճատելի կոտորակի տեսքով: 

35% = 35/100 = 0,35 = 35/100 = 7/20

2. Սովորական կոտորակները գրիր տոկոսների տեսքով:

83/100 = 0,83%

2/100 = 0,02%

3. Կոտորակները գրիր տոկոսների տեսքով:

94/100 = 0,94%

5/10 = 0,5%

4. 21/50 կոտորակը գրիր տոկոսի տեսքով:

21/50 * 2 = 42/100 = 0,42%

Պատասխան՝ 0,42%

5. 10 մետր գործվածքից կտրեցին 3 մ:

Նշիր, թե գործվածքի քանի՞ տոկոսը կտրեցին:

10մ = 100%
3մ = 30%

Պատասխան՝ 30%

6. Կոտորակը գրիր տոկոսի տեսքով:

39/50 * 2 = 78/100 = 0,78%

39/50 = 0,78%

7. Գտիր, թե պատկերի ո՞ր տոկոսը ներկված չէ կարմիր գույնով:

20 = 100%

14 * 100 : 20 = 70%

Պատասխան՝ 70%

8. 1. Ընտրիր ճիշտ շարունակությունը՝ 1տ-ը հավասար է

• 10000 կգ
• 10 կգ
• 1000 կգ
• 100 կգ

2. 4տ-ի 84% = 4000 * 84 : 100 = 3360կգ

9. Թվի 35 -րդ մասը ներկայացրու տոկոսի տեսքով և համեմատիր 58% տոկոսի հետ:

Երկրորդ պատուհանում գրիր  >, < կամ = նշաններից մեկը:

% 58%

185, 187, 188, 190

<A = 60^o

MO = NO = 5

<MAO = <NAO = 60 : 2 = 30o

<NOA = <MOA = 180 — (90 + 30) = 60o

Ըստ ուղղանկյուն եռանկյան հայտանիշի 30o-ի դիմաց ընկած կողմը հավասար է ներքնաձիգի կեսին, այսինքն՝

AO = MO * 2 = 10

ա)

<AMB = 136o

<A + <B + <C = 180o

2x + 2y + 2z = 180

x + y + z = 90

x + y + 136 = 180

x + y = 180 — 136 = 44o

44 + z = 90o

z = 90 — 44 = 46o

<ACM = <BCM = 46o

բ)

<AMB = 111o

<A + <B + <C = 180o

2x + 2y + 2z = 180

x + y + z = 90

x + y + 111 = 180

x + y = 180 — 111 = 69o

69 + z = 90o

z = 90 — 69 = 21o

<ACM = <BCM = 21o

ա)

AD — ?
CD — ?
BD = 5
AC = 8,5

BD = DC = 5

AD = AC — 5 = 8,5 — 5 = 3,5

բ)

AC — ?
BD = 11,4
AD = 3,2

BD = DC = 11,4

AC = 11,4 + 3,2 = 14,6

AB = BC = 18
AM = MB = 9
P_AEC = 27
AE = BE

P = AC + AE + EC
BC = BE + EC
BC = AE + EC
AE = 18 — EC

27 = AC + 18 — EC + EC
AC = 27 — 18 = 9

Домашнее задание :

Упражнение 1. Замените существительные в скобках местоимениями 3-го лица; где надо, добавляйте к местоимению н. Определите падежи этих местоимений.

1) Будет буря, мы поспорим и поборемся мы с (бурей) ней (Т.п.).

2) Поутру над (Невы) её (Т.п.) брегами теснился кучами народ.

3) Под (парусом) ним (Т.п.) струя светлей лазури. Над (парусом) ним (Т.п.) луч солнца золотой.

4) Буре плач (Терека) его (Р. п.) подобен.

5) У ног (Рагима) его (Р.п.) плескалось море.

6) С (Онегиным) ним (Т.п.) подружился я в то время. Мне нравились (Онегина) черты.

Упражнение 2. Спишите, вставляя пропущенные буквы и раскрывая скобки.

1. Ничья судьба, кроме своей собственной, вас более не интересует (Бут.).

2. Пилат повернулся и пошел к помосту, назад к ступеням, не глядя ни на что, кроме разноцветных шашек настила под ногами, чтобы не оступиться (Булг).

3. Но никакого Коровьева так и не нашли, и никакого Коровьева никто в доме не знал и не видел (Булг.).

4. Стало совершенно ясно, что Никанор Иванович никакаким разговорам не пригоден (Булг).

5. Больше ничто не тревожило друзей (Биан).

6. Пастух клялся потом, что зверь шел через лес, ни на кого не обращая внимания (Биан.).

7. Настоящую нежность не спутаешь ни с чем, и она тиха (Ахм.).

8. Скучен день до вечера, коли делать нечего (Посл.).

9. Не с кем мне поговорить и некого послушать (Ч.).

10. Но некому мне шляпой поклониться, ни в чьих глазах не нахожу приют (Ес.).

11. Все были уверены, что он [Дубровский], а никто иной, предводительствовал отважными злодеями (П.).

12. Ей казалось, что никто, кроме него, не мог снять с неё (она) непоправимой вины, невыносимой тяжести (Пауст,).

13. Скованный ни чем непреодолимой усталостью, я уже не слышал, некто пререкался с хозяином, нечто явилось причиной спора.

14. Ничто не нарушало тишины.

15. В Мещёрском крае нет никаких особенных красот и богатств, кроме лесов, лугов и прозрачного воздуха (Пауст.).

16. Больному мог помочь только хирург и никто другой.

17. Этот цветок ничто иное, как нарцисс.

18. Дверь захлопнуло порывом ветра, а ничем иным.

Упражнение 3. Просклонять по падежам следующие местоимения: Этот, твой ,наш ,они, кто-то .

Именительный — этот, твой, наш, они, кто-то
Родительный — этого, твоего, нашего, их, кого-то
Дательный — этому, твоему, нашему, им, кому-то
Винительный — этого, твоего, нашего, их, кого-то
Творительный — этим, твоим, нашим, ими, кем-то
Предложный — об этом, о твоём, о нашем, о них, о ком-то

1. Ամփոփում ենք. կետադրական հիմնական կանոններ:
2. Կետադրել համր տեքստը:

Սա շատ հին պատմություն է, որը պատմել են մարդիկ, որոնց համար կարևոր էր իմաստությունը: Այն պատմում է չորս հարևան ընկերների մասին, որոնք ուսանում էին այնպիսի վարպետների մոտ և ուսանելու ընթացքում հասել էին այնպիսի զարմանալի բարձունքների, որ նրանցից յուրաքանչյուրը վստահորեն կարող էր ասել, որ հասել է իմացության գագաթնակետին: Այնպես պատահեց, որ այս չորսը որոշեցին ճամփորդել և գործածել իրենց իմացությունը, քանի որ ինչպես ասվում է. <<Արդյո՞ք հիմար չէ նա, ով ունի գիտելիքներ և դրանք չի օգտագործում>>:

Նրանք ճամփա ընկան միասին, սակայն ի սկզբանե գիտեին, և նախապես էլ հայտնի էր, որ ի տարբերություն երեք ընկերների, որոնք հմուտ էին և՛ տեսության, և՛ իրագործման մեջ, չորրորդը գիտելիքներով թույլ էր, բայց ըմբռնելու շնորհ ուներ: Որոշ ժամանակ անց, երբ նրանք ավելի լավ ճանաչեցին միմյանց, երեք ընկերները զգացին, որ իրենց գործընկերը չունի համապատասխան որակներ և որոշեցին նրան տուն ուղարկել: Երբ նա հրաժարվեց, ընկերները նրան ասացին.

— Դա հատուկ է այնպիսիններին, ինչպիսին դու ես՝ անտարբեր առավելություններ ունեցող՝ զարգացած մարդկանց նկատմամբ, և համառելով, որ դու նրանց հետ հավասար ես:

Բայց այնուամենայնիվ, նրանք թույլատրեցին, որ նա հետևի իրենց, թեպետ նրան դուրս մղեցին իրենց շրջապատից: Ստացվեց այնպես, որ նրանք ճանապարհին ոսկորներ և ինչ-որ կենդանու մասեր գտան:

— Ահա, — ասաց առաջինը, — իմ պատկերացմամբ՝ այս կույտի մեջ առյուծի կմախք և ոսկորներ են:

— Իսկ ես, — ասաց երկրորդը, — տիրապետում եմ այնպիսի գիտելիքների, որ կարող եմ այս կմախքի միջոցով վերականգնել առյուծի մարմինը:

— Դե իսկ ես, — ասաց երրորդը, — տիրապետում եմ այնպիսի արվեստի, որ կարող եմ վերադարձնել կյանքը այնպես, որ, ես կարող եմ կենդանանցնել այս մարմինը:

Նրանք որոշեցին այդպես էլ վարվել ոսկորների կույտի հետ` կիրառել իրենց գիտելիքները: Չորրորդը, բռնելով նրանց ձեռքերը, ասաց հետևյալ խոսքերը.

— Թեև ես բավարար տաղանդ և ընդունակություն չունեմ, բայց, այնուամենայնիվ, ինչ-որ բան հասկանում եմ: Սրանք իսկապես առյուծի մնացորդներ են նրան կյանքի կվերադարձնենք, և նա մեզ տեղում կսպանի:

Բայց այն երեքը շատ էին ոգևորվել տեղում գործնական աշխատանք կատարելու հնարավորությունից: Մի քանի րոպե անց նրանց դիմաց կանգնեց մի հսկա կենդանի ու սոված առյուծ: Մինչ այն երեքը զբաղված էին իրենց գործողություններով, չորրոդը  բարձրացավ բարձր ծառի վրա: Այնտեղից նա տեսավ, թե ինչպես առյուծը հոշոտեց իր ուղեկիցներին և սլացավ դեպի անապատ: Միակ փրկվածը ծառից իջավ և ճիշտ համարեց վերադառնալ տուն:

3. Հետևյալ հատվածը փոխարել արևելահայերեն:

Հայրապետ Էֆենտին գավառացի այն հայերէն էր, որք դեռ գրեթե տղա Պոլիս կուգան առանց մեկ ստակի: Կը մտնան իբր սպասավոր վաճառականի մը մոտ և օր մը կը տեսնան, թե մարդ եղած են կամ թե ճիշտ ըսելով՝ առևտուրի մարդ եղած: Հայրապետ տոկուն բնավորություն ուներ, աշխատութենե չէր խորշեր. գործ սորվեցավ և դիրք մը ստեղծեց: Տասը տարիներն ի վեր այլևս երևելի վաճառականաց դասն անցած էր:

Հայրապետ Էֆենտին գավառացի այն հայերից էր, ով դեռ տղա լինելով Պոլիս էր գնում առանց գումարի:

643, 644, 646

ա) x² — 7x + 12 = 0

D = b² — 4ac
D = 49 — 48 = 1

1 > 0

X₁ + X₂ = 7
X₁ * X₂ = 12 (++)

X₁ = -b + √D / 2a
X₂ = -b — √D / 2a

X₁ = 7 + 1 / 2 = 4
X₂ = 7 — 1 / 2 = 3

բ) x² + 7x + 12 = 0

D = b² — 4ac
D = 49 — 48 = 1

1 > 0

X₁ + X₂ = 7
X₁ * X₂ = 12 (- -)

X₁ = -b + √D / 2a
X₂ = -b — √D / 2a

X₁ = -7 + 1 / 2 = -3
X₂ = -7 — 1 / 2 = -4

գ) x² + 5x — 14 = 0

D = b² — 4ac
D = 25 + 56 = 81

81 > 0

X₁ + X₂ = 5
X₁ * X₂ = -14 (- +)

X₁ = -b + √D / 2a
X₂ = -b — √D / 2a

X₁ = -5 + 9 / 2 = 2
X₂ = -5 — 9 / 2 = -7

դ) x² — 5x — 14 = 0

D = b² — 4ac
D = 25 + 56 = 81

81 > 0

X₁ + X₂ = 5
X₁ * X₂ = -14 (- +)

X₁ = -b + √D / 2a
X₂ = -b — √D / 2a

X₁ = 5 + 9 / 2 = 7
X₂ = 5 — 9 / 2 = -2

ե) x² + 1,27x — 1,46 = 0

D = b² — 4ac
D = 1,6 + 5,84 = 7,44

7,44 > 0

X₁ + X₂ = -1,27
X₁ * X₂ = -1,46 (- +)

X₁ = -b + √D / 2a
X₂ = -b — √D / 2a

X₁ = -1,27 + 7,44 / 2 = 3
X₂ = -1,27 — 7,44 / 2 = -4,3

զ) x² — 3/5x — 0,5 = 0

D = b² — 4ac
D = 9,25 + 2 = 2,36

2,36 > 0

X₁ + X₂ = 3/5
X₁ * X₂ = -0,5 (- +)

X₁ = -b + √D / 2a
X₂ = -b — √D / 2a

X₁ = 3/5 + 2,36 / 2 = 1,48
X₂ = 3/5 — 2,36 / 2 = -0,88

է) x² — 56x + 768 = 0

D = b² — 4ac
D = 3136 — 3072 = 64

64 > 0

X₁ + X₂ = 56
X₁ * X₂ = 768 (+ +)

X₁ = -b + √D / 2a
X₂ = -b — √D / 2a

X₁ = 56 + 8 / 2 = 32
X₂ = 56 — 8 / 2 = 24

ը

թ

ժ

Упражнение 1. Вставьте нужные формы местоимений в эти предложения:

1. Что ты знаешь о нём (он)? 

2. Зачем ты едешь к ней (она)? 

3. Он не любит меня (я). 

4. Кто это с вами (вы)? 

5. Какие отношения между тобой (ты) и ней (она)? 

6. Я не хочу с ними (они) говорить. 

7. Она постоянно думает о нём (он). 

8. Кто пойдёт в кино с нами (мы)? 

9. Давайте позвоним ей (она). 

10. Она уже забыла обо мне (я).

Упражнение 2. Спишите, вставляя подходящие предлоги. Определите падежи местоимений.

1) Егор сидел рядом со мной.

2) Ты всегда был строг ко мне.

3) Сердце … мне сжалось.

4) Вникните во всё это хорошенько.

5) Все принялись хохотать со мною.

6) Вспомните … мне.

7) Мелькнуло … мною моё детство.

8) Он славился … всём округе гостеприимством и радушием.

9) В темноте я больно ушибся… что-то.

Առաջադրանքներ 639, 640, 641

ա) x² — x + 1 = 0

D = b² — 4ac
D = 1 — 4 = -3

Արմատ չունի

բ) x² + x + 3 = 0

D = b² — 4ac
D = 1 — 12 = -11

Արմատ չունի

գ) x² + 3x — 2 = 0

D = b² — 4ac
D = 9 + 8 = 17

X₁ + X₂ = -3
X₁ * X₂ = -2

դ) x² — 3x + 2 = 0

D = b² — 4ac
D = 9 — 8 = 1

X₁ + X₂ = 3
X₁ * X₂ = 2

ե) x² — 2x + 1 = 0

D = b² — 4ac
D = 4 — 4 = 0

X₁ + X₂ = 2
X₁ * X₂ = 1

զ) x² + 4x + 4 = 0

D = b² — 4ac
D = 16 — 16 = 0

X₁ + X₂ = -4
X₁ * X₂ = 4

ա) L = 3, K = -28

x² — 3x — 28 = 0

բ) L = -3, K = -18

x² + 3x — 18 = 0

գ) L = -3,5 , K = 2,5

x² + 3,5x + 2,5 = 0

դ) L = 5/6, K = 1/6

x² — 5/6x + 1/6 = 0

ե) L = 0, K = -9

x² — 9 = 0

զ) L = 4, K = 4

x² — 4x + 4 = 0

ա) 1 և 5

1 եղանակ

X¹ + X² = 6
X¹ * X² = 5

X² — 6x + 5 = 0

2 եղանակ

(x — 1)(x — 5) = 0

x² — 5x — x + 5 = 0

x² — 6x + 5 = 0

բ

գ

դ

ե

զ

է

ը

1. Ես կարծում եմ, որ նա լավ դերասան կդառնա:

I think that he will become a good actor.

2. Զեկուցումը քննարկվեց, երբ բոլորը ներկա էին:

The report was discussed when everyone was present.

3. Ես արդեն ավարտել եմ իմ թարգմանությունը և հիմա կարող եմ հանգստանալ:

I have already finished my translation and now I can have a rest.

4. Ես չճանաչեցի նրան, քանի որ նա շատ է փոխվել:

I didn’t recognize him because he had changed a lot.

5. Դուք նույն ինստիտուտն եք ավարտել, այնպես չէ՞:

You have graduated the same institute, haven’t you?

6. Ես հարցրեցի նրան, թե երբ պատրաստ կլինեն իմ փաստաթղթերը:

I asked him when my documents would be ready.

7. Ես ծանոթացա նրա հետ երեկ երեկոյան:

I got acquainted with him yesterday evening.

8. Օտար լեզվի իմացությունը օգնում է մարդկանց հեշտությամբ հաղորդակցվել:

Knowing of foreign language helps people to communicate easily.

9. Այժմ ամենատարծված լեզուն համարվում է անգլերենը:

Now the most popular language is English.

10. Անգլերենը՝ որպես երկրորդ օտար լեզու, օգտագործվում է ավելի քան վաթսուն երկրում:

English as second foreign language is used in more that 60 countries.