Урок 8

Домашнее задание

Упражнение 1

Образуйте краткие формы прилагательных. Составьте предложения.

Хитрый, горелый, оранжевый, острый, достойный, бордовый, трудный, сиреневый, злой, запоздалый, бредовый, проливной, отсталый, человеческий, синий, красный, свободный, кислый.

Хитёр, горел, оранжев, остёр, достоен, бордов, трудён, сиренев, зол, зопоздал, бредов, проливён, отстал, человечен, синь, красен, свободен, кисел.

Упражнение 2

Замените полную форму прилагательных краткой.

1. Сегодня я еще болен, а завтра буду здоров. 2. Сегодня мы свободны, а завтра будем заняты. 3. Поверхность озера спокойна, гладка и ясна. 4. Окружающая природа в лучах заходящего солнца была дика и величествина. 5. Эти люди были добры и приветливы. 6. Вы правы. 7. Ветер до того силён и жгучь, что нельзя идти вперед. 8. Порывы ветра очень сильны. 9. Ее глаза были грусны. 10. Небо сегодня ясно, полно света. 11. Июльские дни в Украине звойны и сухи. 12. Ночь была свежа и прекрасна. 13. Туристы молоды, движения их быстры, песни добры и веселы.

Հայոց լեզու Տնային աշխատանք

Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:

  • Աղթամար կղզու բոլոր շինություններից ամենահրաշափառը Սուրբ Խաչի տաճարն էր: Բյուրավոր նավեր ցամաքից կրում էին ամենաընտիր քարերը՝ տաճարի շինվածքի համար: Գագիկ թագավորը մինչև անգամ հեթանոսական մի բերդ կործանել տվեց, որ դրա քարերն էլ բերեն Աղթամար: Տաճարի շինվածքի համար օգտագործվեց ավելի քան երկու հարյուր լիտր կաթ: Պատերը զարդարված էին բարձրաքանդակ պատկերներով, որոնց մեջ Աստվածաշնչյան հերոսների և Փրկչի բոլոր կարևոր տնօրիությունները երևում էին:
  • Վերջապես նրանք հասան հռչակավոր Խաչաղբյուրին: Առաջնորդը մագլցեց ժայռն ու անցքի մոտից մի պարան կապեց, որպեսզի տղաները կառչելով բարձրանան քարանձավ: Քարանձավային լճակից թափվող առվակի մեղմ խոխոջունն էր լսվում: Ջուրն այնքան թափանցիկ էր, որ հատակի խիճն ու ավազը երևում էին: Արշավախմբի որոնումները ցնցող արդյունք տվեցին: Տղաները այդ քարանձավից ոչ միայն նախամարդու իրեր գտան, այլև, բազմաթիվ ստորգետնյա անձավներ, լճեր ու գետեր:

Գրականություն Տնային աշխատանք

  • Ավետիք Իսահակյանի բանաստեղծություններից ընտրել երկուսը, բլոգում վերլուծել և ձայնագրել:
  • Բանաստեղծություններից մեկը-երկուսը իմանալ անգիր:

Սի՛րտըս երկինք է

— Սի՛րտըս երկինք է…
Ամեն արարած
Աստղ ունի այնտեղ —
Գահ ունի այնտեղ:

— Սի՛րտըս երկինք է…
Բո՛ւյր կուտա ծաղկին,
Սեր կուտա կույսին,
Կյանք կուտա անկյանք,
Չոր անապատին —
Ամայի սրտին…
— Սիրտըս երկինք է…

Վերլուծում

Առաջին քառատողող իմ կարծիքով Իսահակյանը ուզում է ասել, որ ամեն կենդանի արարած կարևոր է: Երկրորդ մասը իմ կարծիքով նշանակում է, որ ինչ-որ ուժ կամ հենց Իսահակյանի սիրտը օգնում է մարդկանց, կենդանիներին, բույսերին և իրենց լավություն է անում:

Գիշերն եկավ

Գիշերն եկավ, զով-հովն ընկավ,
Աստղունք լուսնին ձայն տվին.
Լուսնյակն ելավ, մով-ծովն ընկավ,
Հավքերն ինձի ձայն տվին:

Ես վեր ելա ոգի առած`
Զարկի սրտիս լարերին.
Սիրտս խնդաց, կուրծքս թնդաց-
Եվ լարերը խզվեցին…

-Միայն սիրո լարը մնաց
Սրտիս անհուն խորքերում.
Ու վառ սիրո երգը շողաց
Կյանքիս ամեն ծալքերում…

Վերլուծում

Առաջին քառատողում շատ գեղեցիկ նկարագրվում է գիշերը: Երկրորդ և երրորդ քառատողերը իմ կարծիքով նշանակում են, որ այդ պահին ամեն ինչ կորավ կամ կարևոր չէր, քան սերը, որը շարունակում էր գոյատևել և սիրել:

Լաբ. աշխ.՝ ուժերի չափումը ուժաչափով

Նպատակը՝ կարողանալ օգտվել ուժաչափից և նրանով չափել ուժերը՝ ծանրության ուժը, առաձգականության ուժը, մարմնի կշիռը, շփման ուժ:

Անհրաժեշտ սարքեր և գործիքներ՝ ամրակալան, կցորթիչ, թաթիկ, ուժաչափ, մարմին (փայտյա չորսու), տարբեր ողորկության աստիճանի հարթություններ (հղկաթղթով պատված, ապակեպատ, կաշվեպատ և այլն)…

Աշխատանքի ընթացք՝ ուժաչափից օգտվելուց առաջ ես պետք է որոշեմ իմ ուժաչափի սանդղակի (սանդղակը գործիքների վրա արված նրբագծերի և որոշ նրբագծերի կողքին գրված թվային մեծությունների ամբողջականությունն է) ամենափոքր բաժանման արժեքը և չափման սխալը: Որպեսզի որոշեի սանդղակի բաժանման արժեքը, վերցրեցի սանդղակի վրա երկու իրար մոտիկ նրբագծեր (օրինակ՝ 2 Ն և 3 Ն): Ընտրեցի այդ երկուսը և այնուհետև մեծ թվից հանեցի փոքր թիվը (3Ն-2Ն=1Ն): Ստացված արդյունքը բաժանեցի նրանց միջև արված բաժանումների թվին (10բաժ.ա.=1Ն:10=0,1Ն):
Չափման սխալը հավասար է բաժանման արժեքի կեսին.
Չափման սխալը հավասար է C1=+- 0,5 Ն

Փորձ 1.

Ծանրության ուժը, առաձգականության ուժը մարմնի կշիռը և շփման ուժը որոշելու համար կցորդիչը ամրացրեցի ամրակալանին, նրասնց ամրացրեցի նաև թաթիկով: Թաթիկին ամրացրեցի ուժաչափը: Ուղղահայաց փայտյա չորսուն կապեցի ուժաչափից, սպասեցի մինչև նա գտնվի դադարի վիճակում կեռիկի նկատմամբ և որոշեցի այդ երեք ուժերը, քանի որ նրանք հավասար են թվային արժեքով:

Ստացվեց՝ 1,7Ն +- 0,05Ն սա նշանակում է, որ այդ ուժերի իսկական արժեքը գտնվում են հետևյալ սահմանում:
1,65Ն < F < 1,75Ն

Գրականություն Տնային աշխատանք

Ընթերցել Իսահակյանից հայտնի արտահայտությունները կամ նրան նվիրված մտքերը ընտրել սիրելիները, տեղադրել բլոգում, դարձնել տեսանյութ կամ ձայնագրություն:

Մայրենի լեզուի բառերը մենք կը զգանք, կ՛ապրինք, իսկ օտար լեզուինը՝ կը հասկնանք, կը սորվինք եւ կը հիշենք…

Ճշմարտությունը ոտքով է գնում, սուտը՝ թևերով:

Վրեժը քաղցր բան է. թող բարոյախոսներն ինչ ուզում են՝ ասեն:

Ժողովրդական երգերը ժողովրդի հոգու, կյանքի, ապրումների հայելին են:

Սերը մեռցնողը անմահության թշնամին է:

Հայտնագործությունները երազանքների օվկիանի իններորդ ալիքն են:

Ընդունակությունը քայլք է, տաղանդը՝ վազք, հանճարը՝ թռիչք:

Հոգեբանություն չիմացող ուսուցիչը անզեն որսորդի նման է:

Պատմություն Նախագիծ

Նախագիծը նախատեսված է սովորել, կատարել բլոգային գրառումներ Կիլիկյան Հայաստանի վերաբերյալ։ Բլոգային գրառումները, բանավոր  պատասխանների համար օգտվել ներքոնշյալ հղումներից։ Աշխատանքների կատարման համար հատկացվում է մեկ ամիս։ 

Կիլիկիայի հայկական պետություն․ հայկական հանրագիտարան Հայաստան
Կիլիկյան Հայստան․ տեսանյութ

Կիլիկիայի հայկական պետություն

Կիլիկիայի հայկական պետութունը միջնադարյան ավատատիրական պետություն էր 1080–1375 թթ-ին: Անվանվել է նաև Կիլիկիա, Կիլիկյան Հայաստան, Հայոց Կիլիկիա, Սիսուան, Հայաստան Փոքր, Հայոց աշխարհ: Ապրել է զարգացման 2 փուլ՝ Մեծ իշխանապետություն (1080–1198 թթ.) և թագավորություն (1198–1375 թթ.): Կիլիկիայի բնաշխարհը բաժանվում է Դաշտային Կիլիկիայի և Լեռնային Կիլիկիայի: X դարում Կիլիկիայում հայ բնակչությունն այնքան էր քչացել, որ Ամենայն հայոց կաթողիկոս Խաչիկ Ա Արշարունին, նրանց բյուզանդական զորքերից ապահով պահելու նպատակով, տարբեր տեղեր նշանակել է եպիսկոպոսներ: Հայերի համար Կիլիկիայում բարենպաստ պայմաններ ստեղծվեցին, երբ Բյուզանդիան 1071 թ-ի Մանազկերտի ճակատամարտում պարտություն է կրել սելջուկ-թյուրքերից: Ստեղծվել են հայկական իշխանություններ, որոնք XI դարի վերջին – XII դարի սկզբին կործանվել են:

Կիլիկյան Հայաստանը Մեծ իշխանապետության ժամանակաշրջանում

Իշխանապետության հիմնադիր-իշխանը Ռուբեն Ա-ն է (1080–95 թթ.): Նրա անունով է կոչվել իշխանապետությունը՝ Ռուբինյանների: Բագրատունի վերջին թագավոր Գագիկ Բ-ի թիկնապահ Ռուբեն իշխանը ստեղծեց նոր պետականություն Կիլիկիայում: Տեղի հայերի աջակցությամբ տիրանալով շատ բերդերին՝ նա 1080թ-ին հաղթահարեց Բյուզանդիայի գերիշխանությունը և հիմնեց անկախ իշխանություն: Ռուբենի ավագ որդի Կոստանդին Ա-ն (1095– 1100 թթ.) սելջուկյան թյուրքերից և բյուզանդացիներից ազատագրեց շատ գավառներ, քաղաքներ ու բերդեր:
Թորոս Ա իշխանը (1100–29 թթ.) Կոստանդին Ա-ի որդին էր: Նա շարունակեց հոր գործը՝ պետության սահմաններն ընդարձակելը: Պարտության մատնելով բյուզանդական զորքերին, ազատագրեց Սիս, Անարզաբա քաղաքները, իր իշխանությանը միացրեց Դաշտային Կիլիկիայի մեծ մասը: 1107 թ-ին  Թորոս Ա-ի և Գող Վասիլի զորքերը ջախջախեցին Կիլիկիա ներխուժած սելջուկներին: Թորոս Ա-ն Սիս քաղաքի մոտ հիմնեց Դրազարկի և Մաշկևորի վանքերը: Դրազարկն այնուհետև դարձավ նաև Ռուբինյանների տոհմական դամբարանը: 
Լևոն Ա-ն (1129–37 թթ.) Թորոս Ա-ի եղբայրն էր: Նրան հաջողվեց գահակալման սկզբին անխախտ պահել երկրի սահմանները: 1132 թ-ին բյուզանդական տիրապետությունից ազատագրեց շատ գավառներ և քաղաքներ: 1135–36 թթ-ին, կռվելով Անտիոքի դքսության ու Երուսաղեմի թագավորության դեմ, հաջողությամբ ազատագրեց Կիլիկիայի հարավարևելյան շրջանները: 

Yerevan is the Capital of Armenia

Cafesjian Center for the Arts (CCA 1).jpg

I love Armenia. It is my home. I live in Yerevan and i like it. Yerevan also is called Pink city. I like walking in Yerevan and its sightseeing’s. I love here a lot of sightseeing’s but first of all I like Kaskade. In Kaskade there are a lot of statues. They are from different materials and they are creative.

Kaskade was created in 1924. It is old but until today it is beautiful. There are stairs and when you climb, you think that they are endless.

Under stairs there is a big museum. I like Kaskade a lot and when we walk there it is interesting every time.

Սննդային թունավորում

Թունավորման այն տեսակն է, որոնք անցնում են սսնդի միջոցով։

Կա թունավորման երեք մեխանիզմ.

1. Խաղտված է սննդի պատրաստման, օգտագործման, պահպանման հիգիենիկ պահանջները։

2. Սնունդը ինքնին թունավոր է։

3. Սննդի դրսից թունավորում։

Թունավորման նշաններ.

Սրտխառնոց

Գլխապտույտ

Լուծ

Ցավեր որովայնի շրջանում

Փսխում

Թուլություն

Ջերմություն

Փորացավ

Սննդային թունավորման ժամանակ ինքնազգացողության վատացումը ուղիղ կապվում է ուտելու հետ և ի հայտ է գալիս մի քանի րոպեից, մի քանի ժամվա մեջ։

Ինչպես օգնել մարդուն.

Ստամոքսի լվացում

Արհեստական փսխում՝ 2֊3 լիտր գոլ ջուր մեջը սոդա և առաջացնել արհեստական փսխում ինչքան հնարավոր է շուտ։

Հայոց լեզու Տնային աշխատանք

Ավետիք Իսահակյանի «Սաադիի վերջին գարունը» ստեղծագործությունից ընտրում ենք մի քանի նախադասություն, հանում այնտեղ եղած գոյականները, ածականները, թվականները, դերանունները, բայերը:

Առավոտ շատ վաղ զարթնեց Սաադին. իջավ պարտեզը, որ ծաղկում էր Ռոքնաբադ գետի ափին։

Տեսավ Հնդու խաղաղության գետերը սրբազան լոտոսներով օծուն։

Տեսավ նույնպես անապատը բոցակեզ, բեդվինների նժույգների վազքը սրարշավ. առյուծների հետևից՝ արծիվների թևերի տակ։

Երկնքի երփնավառ պարտեզների միջից դուրս բխեց արեգակը, և հուրհրացին ամեն թերթ ու փերթ, ամեն բար ու գուղձ, որովհետև գիշերը ադամանդի փոշի էր շաղ տրվել բոլոր նրանց վրա։

Ո՞վ ստիպեց, որ վարդը ճեղքե իր զմրուխտյա զրահը և բուրե հեշտագին։

«Ծնվում ենք ակամա, ապրում ենք զարմացած, մեռնում ենք կարոտով…»։


ԳոյականներԱծականներԹվականներԴերանուններԲայեր
Առավոտվաղնրանցզարթնեց
ՍաադինՀնդուՈ՞վիջավ
պարտեզսրբազանիրծաղկում էր
Ռոթնաբադօծունտեսավ
գետիբոձակեզտեսավ
ափինսրարշավբխեց
խաղաղությաներփնավառհուրհրացին
գետերըզմրուխտյաշաղ տրվել
լոտոսներովհեշտագինստիպեց
անապատըճեղքե
բեդվիններիբուրե
նժույգներիծնվում ենք
վազքապրում ենք
առյուծներիզարմացած
արծիվներիմեռնում ենք
թևերի
Երկնքի
պարտեզների
արեգակը
թերթ
փերթ
բար
գուղձ
գիշերը
ադամանդի
փոշի էր
վարդը
զրահը
կարոտով